Programmeren in Java 3

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Programmeren in Java 3"

Transcriptie

1 26 september 2007

2 Deze les korte herhaling vorige les Unified Modelling Language notatie van een class afleiding pointers abstracte classes polymorphisme dubieuze(?) constructies interfaces

3 Meer over class deriving Classes kan men ook naast elkaar afleiden:

4 Classes naast elkaar afleiden: polymorphisme Polymorphisme: letterlijk vertaald: veelvormigheid gebruiken om meerdere varianten van dezelfde class op te bouwen voorbeelden: algemeen: auto, vormen: bmw, audi, etc. algemeen: roofdier, vormen: luipaard, tijger, panter, hond, etc.

5 In de Java a.p.i. algemeen: component, vormen: jbutton, jframe, jcombobox, etc. algemeen: database connectie, vormen: odbc, mysql, jdbc, etc. algemeen: netwerk connectie, vormen: tcp/ip, slip, cslip, ppp, ftp, etc. e.v.a.

6 Gebruik Gegeven de klasse auto: fields: private String kleur private int prijs methodes: public void startmotor() public void spuitover(string kleur) Methodes worden overridden in de van auto afgeleide classes (bmw, audi, etc.)

7 Gedeclareerd en actueel type bmw b = new bmw(); b.startmotor(); Toegestaan?

8 Gedeclareerd en actueel type bmw b = new bmw(); b.startmotor(); Toegestaan? Ja! auto x = new opel(); x.startmotor(); Toegestaan?

9 Gedeclareerd en actueel type bmw b = new bmw(); b.startmotor(); Toegestaan? Ja! auto x = new opel(); x.startmotor(); Toegestaan? Ja!

10 Gedeclareerd en actueel type bmw b = new bmw(); b.startmotor(); Toegestaan? Ja! auto x = new opel(); x.startmotor(); Toegestaan? Ja! auto x vormt het gedeclareerde type opel() vormt het actuele type

11 Welke methode? auto x = new opel(); x.startmotor(); Welke methode wordt nu aangroepen? opel.startmotor(); auto.startmotor();

12 Welke methode? auto x = new opel(); x.startmotor(); Welke methode wordt nu aangroepen? opel.startmotor(); auto.startmotor(); Antwoord: de methode van het actuele type, opel.startmotor() dus...

13 Gebruik De constructie auto x = new opel(); x.startmotor(); is wat dubieus... Waarom zou men dit doen?

14 Arrays van pointers naar objecten auto[] a = new auto[20]; for(int i=0;i<20;i++) { a[i]= new opel()/bmw()/ferrari()/mazda(); } for int i=0;i<20;i++) { a[i].startmotor(); }

15 Arrays van pointers naar objecten Met de constructie for int i=0;i<20;i++) { a[i].startmotor(); } roept men in het algemeen de methode startmotor() aan, terwijl deze specifiek gedrag oplevert daar altijd de methode van het actuele wordt aangeroepen...

16 Problemen In een programma:... bmw x = new bmw(); opel y = new opel(); auto z = new auto();... in bovenstaand programma is een merkloos auto object aangemaakt... niet erg fraai! soms zelfs ronduit gevaarlijk

17 het keyword abstract Met het keyword abstract kan men een klasse als abstract definiëren. public abstract class auto { //FIELDS... //CONSTRUCTORS... //METHODS... }

18 De abstracte klasse De abstracte klasse: mag men niet tot een object instantiëren kan alle standaard onderdelen zoals fields, methods en constructors bevatten. Door de klasse auto als abstract te definiëren dwingt men af dat er nooit merkloze auto s in het programma voorkomen. Dit is dus een veilige situatie. Abstracte classes kan men als voorzorgsmaatregel inzetten om te bereiken dat alleen objecten van de afgeleide classes mogen worden gebruikt.

19 De abstracte methode Een abstracte klasse moet tenminste één abstracte methode hebben: public abstract class auto { //FIELDS... //CONSTRUCTORS... //METHODS public abstract void startmotor(); } Van deze abstracte methodes noteert men alleen hun signatuur

20 De abstracte methode Door (de signatuur van) een abstracte methode op te nemen in de abstracte klasse, dwingt men de programmeur een implementatie te leveren van deze methode in elke klasse die van de base klasse wordt afgeleid.

21 De interface De interface: Syntax: kan men opvatten als een abstracte klasse echter: alleen signaturen van abstracte methodes alleen final variabelen public interface x { public final int i=75;... public void doe_iets();... }

22 Gebruik van interfaces public class c implements x { public void doe_iets() {... weet_ik_veel_wat();... } }

23 Programmeren per contract Waarom zou men een interface gebruiken? Wat is het nut van interfaces?

24 Voorbeeld Gegeven de interface mp3speler public interface mp3_speler { public void loadtrack(); public void playtrack(); public void next(); public void previous(); public void stop(); public void fastforward(); public void fastbackward(); }

25 De klasse mediaspeler public class audiospeler implements mp3speler { public void loadtrack() { bestand openen en laden(); } public void play() { geladen bestand afspelen(); }... }

26 De klasse winamp public class winamp implements mp3speler { public void loadtrack() { bestand openen en laden(); } public void play() { geladen bestand afspelen(); }... }

27 De runnable interface Een applet: wordt afgeleid van de JApplet klasse implementeert de Runnable interface De methodes in de Runnable interface dienen dus geïmplementeerd te worden. De Runnable interface wordt gebruikt bij zgn. threads. In de JApplet klasse wordt het starten en stoppen van een thread door de browser geregeld.

28 Unified Modelling Language visuele taal eigen regels eigen syntax de facto standaard voor o.o.p. U.M.L. is niet: een programmeertaal (u.m.l. produceert een raamwerk, geen algoritmen) een modelerings tool een ontwikkel methode uitontwikkeld

29 De class Een klasse representeert men met een rechthoek: classnaam attributen operaties

30 Voorbeeld (analyse) autobedrijf -saldo:int -werkplaats:garage +koopauto() +verkoopauto() +naargarage()

31 Voorbeeld (ontwerp) autobedrijf -saldo:int -werkplaats:garage +koopauto(auto x):boolean +verkoopauto(auto x):boolean +naargarage(auto x):boolean

32 Attributen attributen vormen de variabelen in een class kunnen van elk denkbaar type zijn: int float etc. andere classes

33 Operaties vormen de methodes/functies in een class kunnen parameters hebben kunnen parameters teruggeven

34 Symbolen - : private access + : public access # : protected access ~: beschikbaar in dezelfde package

35 Voorbeeld (ontwerp) autobedrijf -saldo[1]:int -/dollars[1]:int -telnummer[1..3]{unique}:string -werkplaats[1]:garage +koopauto(auto x):boolean +verkoopauto(auto x):boolean +naargarage(auto x):boolean / variabele verkregen/opgebouwd uit andere variabelen [] aantal mogelijke waarden van attribuut {unique} geen dubbele waarden

36 Meer eigenschapen {unique}:geen dubbele waarden {union}:gemeenschappelijke waarden {subsets}:deelverzameling van waarden {redefines}:herdefinitie {ordered}:volgorde van belang {bag}:verzameling waarin dubbele waarden mogen voorkomen {sequence}:bag en ordered {composite}:samengesteld uit andere attributen

37 Associatie Twee objecten kunnen iets met elkaar te maken hebben. Dit wordt genoteerd middels een rechte lijn: Het soort associatie kan men er in tekst bijzetten Het minimum en maximum aantal objecten plaats men middels getallen aan beide einden.

38 Ook toegestaan

39 Aggregatie De ene klasse kan als attribuut een andere klasse hebben. Deze andere klasse kan bestaan zonder de klasse, waarvan deze attribuut is.

40 Compositie Een klasse a kan niet bestaan zonder de klasse b die klasse a als attribuut heeft dichte diamanten: het ene object kan niet bestaan zonder het andere: compositie open diamanten: het ene object kan bestaan zonder het andere: aggregatie

41 Generalisatie In het algemeen:

42 Voorbeeld

Programmeren in Java 3

Programmeren in Java 3 2 september 2007 voor deeltijdstudenten Kop van Zuid Rotterdam, 3 juni 2007 Even voorstellen Naam: Wessel Oele(31) Docent bij opleiding technische informatica Kamer: I210 (tweede verdieping, links de gang

Nadere informatie

Datatypes Een datatype is de sort van van een waarde van een variabele, veel gebruikte datatypes zijn: String, int, Bool, char en double.

Datatypes Een datatype is de sort van van een waarde van een variabele, veel gebruikte datatypes zijn: String, int, Bool, char en double. Algemeen C# Variabele Een variabele is een willekeurige waarde die word opgeslagen. Een variabele heeft altijd een datetype ( De soort waarde die een variabele bevat). Datatypes Een datatype is de sort

Nadere informatie

Modeleren. Modelleren. Together UML. Waarvan maken we een model? overzicht les 14 t/m 18. ControlCenter 6.2

Modeleren. Modelleren. Together UML. Waarvan maken we een model? overzicht les 14 t/m 18. ControlCenter 6.2 Modelleren Werkelijkheid Modelleren Modeleren Waarvan maken we een model?!analyse " Maak een model van de te automatiseren werkelijkheid of van het op te lossen probleem! Domeinkennis = structuur! Functionele

Nadere informatie

Tentamen Object Georiënteerd Programmeren TI1200 30 januari 2013, 9.00-12.00 Afdeling SCT, Faculteit EWI, TU Delft

Tentamen Object Georiënteerd Programmeren TI1200 30 januari 2013, 9.00-12.00 Afdeling SCT, Faculteit EWI, TU Delft Tentamen Object Georiënteerd Programmeren TI1200 30 januari 2013, 9.00-12.00 Afdeling SCT, Faculteit EWI, TU Delft Bij dit tentamen mag je geen gebruik maken van hulpmiddelen zoals boek of slides. Dit

Nadere informatie

Modulewijzer Tirdat01

Modulewijzer Tirdat01 Modulewijzer Tirdat01 W. Oele 25 augustus 2008 1 Inhoudsopgave 1 Inleiding en leerdoelen 3 2 Voorkennis 3 2.1 tirprg01 en tirprg02........................ 3 2.2 tirprg03.............................. 4

Nadere informatie

Objectgeorïenteerd werken is gebaseerd op de objecten die door het systeem gemanipuleerd worden.

Objectgeorïenteerd werken is gebaseerd op de objecten die door het systeem gemanipuleerd worden. Herhaling Objectgeorïenteerd werken is gebaseerd op de objecten die door het systeem gemanipuleerd worden. De basisbouwsteen is het object; een geïntegreerde eenheid van data en operaties werkend op deze

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Inleiding. Hoofdstuk 2: Klassen en objecten Datahiding: afschermen van implementatiedetails. Naar de buitenwereld toe enkel interfaces.

Hoofdstuk 1: Inleiding. Hoofdstuk 2: Klassen en objecten Datahiding: afschermen van implementatiedetails. Naar de buitenwereld toe enkel interfaces. Hoofdstuk 1: Inleiding Objectoriëntatie: 1. Objecten & klassen: samenwerking van componenten om bepaald doel te bereiken; herbruikbaarheid. 2. Encapsulation: afschermen gedragingen en kenmerken van de

Nadere informatie

Programmeren in Java 3

Programmeren in Java 3 7 maart 2010 Deze les Zelf componenten maken Concurrency (multithreading): werken met threads levenscyclus van een thread starten tijdelijk onderbreken wachten stoppen Zelf componenten maken Je eigen component:

Nadere informatie

Programmeren in Java 2

Programmeren in Java 2 / CMI Programmeren in Java 2 Tinpro01-2 Aantal studieunten: 2 ects Modulebeheerder: Wessel Oele Goedgekeurd door: (namens toetscommissie) Datum: Tinpro01-2 12 november 2015 Inhoudsopgave 1 Algemene omschrijving

Nadere informatie

Informatica. Objectgeörienteerd leren programmeren. Van de theorie met BlueJ tot een spelletje met Greenfoot... Bert Van den Abbeele

Informatica. Objectgeörienteerd leren programmeren. Van de theorie met BlueJ tot een spelletje met Greenfoot... Bert Van den Abbeele Informatica Objectgeörienteerd leren programmeren Van de theorie met BlueJ tot een spelletje met Greenfoot... Bert Van den Abbeele http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/legalcode Objectgeörienteerd

Nadere informatie

VI. Klassen en objecten

VI. Klassen en objecten VI. Klassen en objecten Klassen en objecten vormen het fundament van OOP. We zullen dus uitgebreid aandacht besteden aan klassen en objecten. U kunt Java niet begrijpen zonder goed met klassen en objecten

Nadere informatie

Zelftest Programmeren in Java

Zelftest Programmeren in Java Zelftest Programmeren in Java Document: n0883test.fm 22/01/2013 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INLEIDING BIJ DE ZELFTEST PROGRAMMEREN IN JAVA Deze test

Nadere informatie

Java. Basissyllabus. Egon Pas

Java. Basissyllabus. Egon Pas Java Basissyllabus Egon Pas 2011 BeanPole bvba Gasmeterlaan 92-9000 Gent BTW BE 472.902.516 Tel: + 32 9 224 42 17 Fax: + 32 9 223 62 88 www.beanpole.be info@beanpole.be 1 Programmeren 1.1 Hoe werkt een

Nadere informatie

Kleine cursus PHP5. Auteur: Raymond Moesker

Kleine cursus PHP5. Auteur: Raymond Moesker Kleine cursus PHP5 Auteur: Raymond Moesker Kleine cursus PHP PHP is platform en CPU onafhankelijk, open source, snel, heeft een grote userbase, het is object georiënteerd, het wordt omarmd door grote bedrijven

Nadere informatie

Modelleren en Programmeren

Modelleren en Programmeren Modelleren en Programmeren Jeroen Bransen 13 december 2013 Terugblik Fibonacci public class Fibonacci { public static void main(string[] args) { // Print het vijfde Fibonaccigetal System.out.println(fib(5));

Nadere informatie

Informatica. Deel II: les 1. Java versus Python. Jan Lemeire Informatica deel II februari mei 2014. Parallel Systems: Introduction

Informatica. Deel II: les 1. Java versus Python. Jan Lemeire Informatica deel II februari mei 2014. Parallel Systems: Introduction Informatica Deel II: les 1 Java versus Python Jan Lemeire Informatica deel II februari mei 2014 Parallel Systems: Introduction Arabidopsis (zandraket) Arabidopsis (zandraket) MMIQQA Multimodal Microscopic

Nadere informatie

Tentamen Object Georiënteerd Programmeren TI1206 29 oktober 2014, 9.00-11.00 Afdeling SCT, Faculteit EWI, TU Delft

Tentamen Object Georiënteerd Programmeren TI1206 29 oktober 2014, 9.00-11.00 Afdeling SCT, Faculteit EWI, TU Delft Tentamen Object Georiënteerd Programmeren TI1206 29 oktober 2014, 9.00-11.00 Afdeling SCT, Faculteit EWI, TU Delft Bij dit tentamen mag je geen gebruik maken van hulpmiddelen zoals boek of slides. Digitale

Nadere informatie

Aan het eind van deze lesbrief wordt uitgelegd wat het nut van OOP is en vind je een aantal oefenopdrachten.

Aan het eind van deze lesbrief wordt uitgelegd wat het nut van OOP is en vind je een aantal oefenopdrachten. Doel van deze lesbrief Deze lesbrief is bedoeld om je op de hoogte te brengen van de basisbegrippen die gangbaar zijn bij object georiënteerd programmeren (OOP). In deze lesbrief kom je korte codefragmenten

Nadere informatie

Modulewijzer tirprog02/infprg01, programmeren in Java 2

Modulewijzer tirprog02/infprg01, programmeren in Java 2 Modulewijzer tirprog02/infprg01, programmeren in Java 2 W. Oele 17 november 2009 1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Studiehouding 3 3 Voorkennis 4 4 Inhoud van deze module 5 5 Leermiddelen 5 6 Theorie en

Nadere informatie

Een stoomcursus door Edgar de Graaf, november 2006

Een stoomcursus door Edgar de Graaf, november 2006 Programmeren in Java Een stoomcursus door Edgar de Graaf, november 2006 Deze tekst geeft een zeer korte inleiding in de programmeertaal Java, uitgaande van kennis van de taal C++. Daarnaast bestudere men

Nadere informatie

Informatica. Deel II: les 1. Java versus Python. Jan Lemeire Informatica deel II februari mei 2015. Parallel Systems: Introduction

Informatica. Deel II: les 1. Java versus Python. Jan Lemeire Informatica deel II februari mei 2015. Parallel Systems: Introduction Informatica Deel II: les 1 Java versus Python Jan Lemeire Informatica deel II februari mei 2015 Parallel Systems: Introduction Arabidopsis (zandraket) Arabidopsis (zandraket) MMIQQA Multimodal Microscopic

Nadere informatie

Programmeren in Java les 3

Programmeren in Java les 3 4 september 2015 Deze les korte herhaling vorige week loops methodes Variabelen Soorten variabelen in Java: integer: een geheel getal, bijv. 1,2,3,4 float: een gebroken getal, bijv. 3.1415 double: een

Nadere informatie

Universiteit van Amsterdam FNWI. Voorbeeld van tussentoets Inleiding programmeren

Universiteit van Amsterdam FNWI. Voorbeeld van tussentoets Inleiding programmeren Universiteit van Amsterdam FNWI Voorbeeld van tussentoets Inleiding programmeren Opgave 1: Wat is de uitvoer van dit programma? public class Opgave { static int i = 0 ; static int j = 1 ; int i = 1 ; int

Nadere informatie

Vakgroep CW KAHO Sint-Lieven

Vakgroep CW KAHO Sint-Lieven Vakgroep CW KAHO Sint-Lieven Objecten Programmeren voor de Sport: Een inleiding tot JAVA objecten Wetenschapsweek 20 November 2012 Tony Wauters en Tim Vermeulen tony.wauters@kahosl.be en tim.vermeulen@kahosl.be

Nadere informatie

Abstracte klassen & Interfaces

Abstracte klassen & Interfaces Abstracte klassen & Interfaces Overerving public class Vierhoek {... Vierhoek public class Rechthoek extends Vierhoek {... public class Ruit extends Vierhoek {... Rechthoek Ruit Elke rechthoek is een vierhoek.

Nadere informatie

IMP Uitwerking week 13

IMP Uitwerking week 13 IMP Uitwerking week 13 Opgave 1 Nee. Anders moet bijvoorbeeld een venster applicatie een subklasse zijn van zowel Frame en WindowListener. Als de applicatie ook een button of een menu heeft, dan moet het

Nadere informatie

Stacks and queues. Hoofdstuk 6

Stacks and queues. Hoofdstuk 6 Hoofdstuk 6 Stacks and queues I N T R O D U C T I E In dit hoofdstuk worden drie datastructuren stack, queue en deque behandeld. Om deze datastructuren te implementeren, worden onder andere arrays en linked

Nadere informatie

Noties Informatica. In java fungeren objecten als een model voor de elementen waarin een probleem kan worden opgesplitst

Noties Informatica. In java fungeren objecten als een model voor de elementen waarin een probleem kan worden opgesplitst s Informatica Hoofdstuk 1 Object Klasse Methode Parameters Type Velden Toestand Compiler Resultaten (returnwaarde) In java fungeren objecten als een model voor de elementen waarin een probleem kan worden

Nadere informatie

Modelleren en Programmeren

Modelleren en Programmeren Modelleren en Programmeren Jeroen Bransen 6 december 2013 Terugblik Programma en geheugen Opdrachten Variabelen Methoden Objecten Klasse Programma en geheugen Opdrachten Variabelen zijn gegroepeerd in

Nadere informatie

HOOFDSTUK 3. Imperatief programmeren. 3.1 Stapsgewijs programmeren. 3.2 If Then Else. Module 4 Programmeren

HOOFDSTUK 3. Imperatief programmeren. 3.1 Stapsgewijs programmeren. 3.2 If Then Else. Module 4 Programmeren HOOFDSTUK 3 3.1 Stapsgewijs programmeren De programmeertalen die tot nu toe genoemd zijn, zijn imperatieve of procedurele programmeertalen. is het stapsgewijs in code omschrijven wat een programma moet

Nadere informatie

Tentamen Imperatief Programmeren

Tentamen Imperatief Programmeren Tentamen Imperatief Programmeren Maandag 22 oktober 2001 Toelichting Dit is een open boek tentamen, d.w.z. het cursusboek mag gebruikt worden. N.B.: Het tentamen is individueel: voor het maken van de opgaven

Nadere informatie

INFITT01 Internettechnologie WEEK 2

INFITT01 Internettechnologie WEEK 2 INFITT01 Internettechnologie WEEK 2 Programma Contexts Listeners Scope/Attributes Thread safety Taken container Een servlet draait in een container (servlet container). De container, die ten dienste van

Nadere informatie

Programmeren (1) Examen NAAM:

Programmeren (1) Examen NAAM: Schrijf al je antwoorden op deze vragenbladen (op de plaats die daarvoor is voorzien) en geef zowel klad als net af. Bij heel wat vragen moet je zelf Java-code schrijven. Hou dit kort en bondig. Je hoeft

Nadere informatie

Deel II: Modelleren en software ontwikkeling. Hoofdstuk 7 Software ontwikkeling - Overzicht. Naïeve benadering

Deel II: Modelleren en software ontwikkeling. Hoofdstuk 7 Software ontwikkeling - Overzicht. Naïeve benadering Deel II: Modelleren en software ontwikkeling Hoofdstuk 7 Software ontwikkeling - Overzicht 2005 Prof Dr. O. De Troyer, pag. 1 Naïeve benadering De vereisten voor het systeem worden geformuleerd en op basis

Nadere informatie

Uitwerking Tentamen Modelleren en Programmeren - versie 1 Woensdag 1 februari 2017, uur

Uitwerking Tentamen Modelleren en Programmeren - versie 1 Woensdag 1 februari 2017, uur Uitwerking Tentamen Modelleren en Programmeren - versie 1 Woensdag 1 februari 2017, 17 20 uur Schrijf op elk ingeleverd blad je naam. Schrijf op het eerste blad ook je studentnummer en het aantal ingeleverde

Nadere informatie

Datastructuren en algoritmen

Datastructuren en algoritmen Datastructuren en algoritmen Doelstelling Datastructures + algorithms = programs Boek van Niklaus Wirth: bedenker Pascal en Modula Datastructuur: structuur om informatie op te slaan Algoritme: voorschrift

Nadere informatie

HvA Instituut voor Interactieve Media ActionScript 3.0

HvA Instituut voor Interactieve Media ActionScript 3.0 PPRO 1: OEFENINGEN LES 1 Hierbij de werkgroepoefeningen behorend bij het practicum week 1. Lees de stukken uitleg aandachtig door, zonder deze informatie zullen de principes in de oefeningen moeilijk te

Nadere informatie

Wat is een grafische gebruikersinterface (GUI)?

Wat is een grafische gebruikersinterface (GUI)? Wat is een grafische gebruikersinterface (GUI)? GUI is een Engelse afkorting voor Graphical User Interface, oftewel grafische gebruikersinterface. Het is de term voor het bedieningspaneel van een computerprogramma.

Nadere informatie

3.1 Opsomming data type

3.1 Opsomming data type Deel I Hoofdstuk 3: Klasse Model - gevorderd 2005 Prof Dr. O. De Troyer Klasse Model - gevorderd pag. 1 3.1 Opsomming data type Opsomming (enumeration) data type Data type waarvan de verzameling waarden

Nadere informatie

Voorbeeld: Simulatie van bewegende deeltjes

Voorbeeld: Simulatie van bewegende deeltjes Voorbeeld: Simulatie van bewegende deeltjes Simulatie - object Ruimte - objecten Deeltje - objecten Button - objecten Simulatie Samenhang van objecten sim geërfd van Form stap zelf gedeclareerd auto r1

Nadere informatie

INFITT01 - Internettechnologie WEEK 8

INFITT01 - Internettechnologie WEEK 8 INFITT01 - Internettechnologie WEEK 8 Programma Databases (JDBC, JNDI, ORM, JPA) MVC & Spring/Struts EJB Databases Veel web applicaties moeten informatie over langere tijd op kunnen slaan. Een voor de

Nadere informatie

Unified Modeling Language

Unified Modeling Language Unified Modeling Language Een introductie voor leden van de expertgroep Informatiemodellen Harmen Mantel, Ordina ICT Management & Consultancy, werkzaam voor KING DOELSTELLING PRESENTATIE GEMEENSCHAPPELIJKE

Nadere informatie

Inhoud leereenheid 2. Overerving (1) Introductie 59. Leerkern 60. Samenvatting 88. Zelftoets 90. Terugkoppeling 94

Inhoud leereenheid 2. Overerving (1) Introductie 59. Leerkern 60. Samenvatting 88. Zelftoets 90. Terugkoppeling 94 Inhoud leereenheid 2 Overerving (1) Introductie 59 Leerkern 60 1 Specialisatie en generalisatie 60 2 Functionaliteit aan een klasse toevoegen 62 2.1 Toegangsspecificaties 63 2.2 Definitie van subklassen

Nadere informatie

Rev**** Model Aanpassingen

Rev**** Model Aanpassingen Rev Model Aanpassingen Jaco Peeman en Casper de lange Februari 2003 SERC/UU Abstract Dit document beschrijft de aanpassingen die gemaakt zijn aan het interne meta-model van het programma RevJava, geschreven

Nadere informatie

SYNTRA-WEST. Initiatiecursus JAVA. Deel

SYNTRA-WEST. Initiatiecursus JAVA. Deel SYNTRA-WEST Initiatiecursus JAVA Deel Syntra-West Syntra-West (vroeger Vormingsinstituut West-Vlaanderen) Doorniksesteenweg 220 8500 Kortrijk Tel. 056/26.02.00 Fax 056/22.81.07 i Inhoudsopgave SYNTRA-WEST...

Nadere informatie

Om de libraries te kunnen gebruiken, moet de programmeur (een deel van) zijn programma in C/C++ schrijven.

Om de libraries te kunnen gebruiken, moet de programmeur (een deel van) zijn programma in C/C++ schrijven. 1 Inleiding tot.net Software werd en wordt meestal geschreven in C of C++. De broncode van een C/C++ programma wordt dan gecompileerd naar machine code, die eventueel nog gelinkt wordt met machine code

Nadere informatie

et Zend Framework bestaat volledig uit objectgeoriënteerde

et Zend Framework bestaat volledig uit objectgeoriënteerde et Zend Framework bestaat volledig uit objectgeoriënteerde PHP-code. Om het Zend Framework goed te kunnen begrijpen en te kunnen gebruiken, moet u minimaal de basis van objectgeoriënteerd programmeren

Nadere informatie

Vereiste kennis. 1 Java-editor. 2 Het compileren van een programma

Vereiste kennis. 1 Java-editor. 2 Het compileren van een programma 3 Vereiste kennis Dit boek richt zich op het leren programmeren door het oefenen met programmeercodes. Veel theorie komt in het begin niet aan de orde. Dat is een grote uitdaging want het is niet makkelijk

Nadere informatie

Voorbeeldtentamen Inleiding programmeren (IN1608WI), Oktober 2003, , Technische Universiteit Delft, Faculteit EWI, Afdeling 2.

Voorbeeldtentamen Inleiding programmeren (IN1608WI), Oktober 2003, , Technische Universiteit Delft, Faculteit EWI, Afdeling 2. Voorbeeldtentamen Inleiding programmeren (IN1608WI), Oktober 2003, 14.00-15.30, Technische Universiteit Delft, Faculteit EWI, Afdeling 2. Dit tentamen bestaat uit twee delen. Deel 1 (14.00-14.45, gesloten

Nadere informatie

NAAM: Programmeren 1 Examen 21/01/2011

NAAM: Programmeren 1 Examen 21/01/2011 Programmeren 1 21 januari 2011 Prof. T. Schrijvers Instructies Schrijf al je antwoorden op deze vragenbladen (op de plaats die daarvoor is voorzien). Geef ook je kladbladen af. Bij heel wat vragen moet

Nadere informatie

Verder zijn er de nodige websites waarbij voorbeelden van objectgeoriënteerd PHP (of Objec Oriented PHP, OO PHP) te vinden zijn.

Verder zijn er de nodige websites waarbij voorbeelden van objectgeoriënteerd PHP (of Objec Oriented PHP, OO PHP) te vinden zijn. Objectgeoriënteerd PHP (versie 5) Kennisvereisten: Ervaring met programmeren in PHP met MySQL Je weet wat een class of klasse is Je weet wat een instantie van een klasse (een object) is Je weet wat een

Nadere informatie

Uitwerking Aanvullend tentamen Imperatief programmeren Woensdag 24 december 2014, 13.30 15.30 uur

Uitwerking Aanvullend tentamen Imperatief programmeren Woensdag 24 december 2014, 13.30 15.30 uur Uitwerking Aanvullend tentamen Imperatief programmeren Woensdag 24 december 2014, 13.30 15.30 uur 1. deze opgave telt voor 30% van het totaal. Schrijf een compleet programma, dat door de gebruiker vanaf

Nadere informatie

Tentamen Inleiding Programmeren (IN1608WI), 2 februari 2012, 9.00-11.00, Technische Universiteit Delft, Faculteit EWI, Afdeling 2.

Tentamen Inleiding Programmeren (IN1608WI), 2 februari 2012, 9.00-11.00, Technische Universiteit Delft, Faculteit EWI, Afdeling 2. Tentamen Inleiding Programmeren (IN1608WI), 2 februari 2012, 9.00-11.00, Technische Universiteit Delft, Faculteit EWI, Afdeling 2. Gesloten boek tentamen, bij dit tentamen mag je geen gebmik maken van

Nadere informatie

NHibernate als ORM oplossing

NHibernate als ORM oplossing NHibernate als ORM oplossing Weg met de SQL Queries Wat is ORM? ORM staat in dit geval voor Object Relational Mapping, niet te verwarren met Object Role Modeling. ORM vertaalt een objectmodel naar een

Nadere informatie

Domeinmodellen en klassendiagrammen

Domeinmodellen en klassendiagrammen Overview Architectuur Deployment-diagram Software-architectuur 1 Architectuur Deployment-diagram Software-architectuur 2 3 Architectuur Architectuur Deployment-diagram Software-architectuur Webapplicatie

Nadere informatie

NAAM: Programmeren 1 Examen 29/08/2012

NAAM: Programmeren 1 Examen 29/08/2012 Programmeren 29 augustus 202 Prof. T. Schrijvers Instructies Schrijf al je antwoorden op deze vragenbladen (op de plaats die daarvoor is voorzien). Geef ook je kladbladen af. Bij heel wat vragen moet je

Nadere informatie

Als een PSD selecties bevat, deelt de lijn van het programma zich op met de verschillende antwoorden op het vraagstuk.

Als een PSD selecties bevat, deelt de lijn van het programma zich op met de verschillende antwoorden op het vraagstuk. HOOFDSTUK 3 3.1 Stapsgewijs programmeren In de vorige hoofdstukken zijn programmeertalen beschreven die imperatief zijn. is het stapsgewijs in code omschrijven wat een programma moet doen, net als een

Nadere informatie

Genetische algoritmen in Java met JGAP

Genetische algoritmen in Java met JGAP Genetische algoritmen in Java met JGAP Inleiding JGAP, uitgesproken als "jee-gep", is een framework voor het implementeren van genetische algoritmen en het gebruik ervan in Java. Genetische algoritmen

Nadere informatie

voegtoe: eerst methode bevat gebruiken, alleen toevoegen als bevat() false is

voegtoe: eerst methode bevat gebruiken, alleen toevoegen als bevat() false is PROEF-Tentamen Inleiding programmeren (IN1608WI), X januari 2010, 9.00-11.00, Technische Universiteit Delft, Faculteit EWI, Afdeling 2. Open boek tentamen: bij het tentamen mag alleen gebruik worden gemaakt

Nadere informatie

public boolean equaldates() post: returns true iff there if the list contains at least two BirthDay objects with the same daynumber

public boolean equaldates() post: returns true iff there if the list contains at least two BirthDay objects with the same daynumber Tentamen TI1310 Datastructuren en Algoritmen, 15 april 2011, 9.00-12.00 TU Delft, Faculteit EWI, Basiseenheid Software Engineering Bij het tentamen mag alleen de boeken van Goodrich en Tamassia worden

Nadere informatie

De sheets zijn gebaseerd op met name hoofdstuk. D. Bell en M. Parr, Java voor studenten, Prentice Hall,

De sheets zijn gebaseerd op met name hoofdstuk. D. Bell en M. Parr, Java voor studenten, Prentice Hall, sheets Programmeren 1 Java college 4, Walter Kosters De sheets zijn gebaseerd op met name hoofdstuk 8 van: D. Bell en M. Parr, Java voor studenten, Prentice Hall, 2002 http://www.liacs.nl/home/kosters/java/

Nadere informatie

Programmeren in C# Overerving

Programmeren in C# Overerving Programmeren in C# Overerving Programmeren in C# 2 public class Balloon private int x = 50; private int y = 50; private int diameter = 20; public int Diameter getreturn diameter; setif (value

Nadere informatie

Objectgeoriënteerd programmeren in Java 1

Objectgeoriënteerd programmeren in Java 1 Objectgeoriënteerd programmeren in Java 1 CPP Javaprogrammeur Bijeenkomst 3 Leereenheden 7, 8, 9 De Java API Java bevat een grote bibliotheek standaardklassen: de Java API Voorbeelden java.lang basisklassen

Nadere informatie

Beginselen van programmeren Practicum 1 (Doolhof) : Oplossing

Beginselen van programmeren Practicum 1 (Doolhof) : Oplossing Beginselen van programmeren Practicum 1 (Doolhof) : Oplossing Introductie In dit document geven we een mogelijke oplossing voor het eerste practicum. Deze oplossing gebruikt verschillende klassen en overerving,

Nadere informatie

Scala. Korte introductie. Sylvia Stuurman

Scala. Korte introductie. Sylvia Stuurman Korte introductie Sylvia Stuurman Wat is er zo bijzonder aan? Schaalbaar Objectgeoriënteerd (handiger dan Java!) Functioneel Scripts schrijven Gecompileerd: Java bytecode Pagina 2 voor scripts Pagina 3

Nadere informatie

OBJECT SPAGHETTI : PATTERNS BIEDEN UITKOMST? Wat is het probleem nou eigenlijk? public class CoffeeDrinker { private CoffeeProducer mycoffeeproducer;

OBJECT SPAGHETTI : PATTERNS BIEDEN UITKOMST? Wat is het probleem nou eigenlijk? public class CoffeeDrinker { private CoffeeProducer mycoffeeproducer; OBJECT SPAGHETTI : PATTERNS BIEDEN UITKOMST? Object georiënteerde (OO) systemen kennen vele voordelen ten opzichte van traditionele procedurele systemen. Zo zouden OO systemen flexibeler en beter onderhoudbaar

Nadere informatie

Programmeren in C ++ les 4

Programmeren in C ++ les 4 Elektrotechniek/Embedded Systems engineering inf2d Programmeren in C ++ les 4 cursus 2010-2011 ir drs E.J Boks Les 4 Voortzetting van C ++ verschillen met C Statische klassevariabelen Constante klassevariabelen

Nadere informatie

Introductie en even voorstellen

Introductie en even voorstellen Introductie en even voorstellen Onlangs is PHP5 uitgekomen. PHP5 is een grote stap voorwaards voor iedereen die met deze populaire programmeertaal werkt. In deze presentatie bekijken we de belangrijkste

Nadere informatie

HOGESCHOOL VAN AMSTERDAM Informatica Opleiding. CPP 1 van 10

HOGESCHOOL VAN AMSTERDAM Informatica Opleiding. CPP 1 van 10 CPP 1 van 10 ADSdt 1-2009 TENTAMENVOORBLAD Voor aanvang van het tentamen s.v.p. de tentamengegevens goed doorlezen om eventuele misverstanden te voorkomen!! Naam student : Studentnummer : Groep : Studieonderdeel

Nadere informatie

Inhoudstafel. UML (Unified Modeling Language)

Inhoudstafel. UML (Unified Modeling Language) UML (Unified Modeling Language) Inhoudstafel Inleiding...2 Waarvoor dient UML...2 Wat is UML... 2 Use-cases... 2 Inleiding...2 Voorbeeld...3 Eigenschappen van een goede use-case...3 Wat is een actor...4

Nadere informatie

Derde deeltentamen Imperatief programmeren - versie 1 Vrijdag 10 november 2017, uur

Derde deeltentamen Imperatief programmeren - versie 1 Vrijdag 10 november 2017, uur Derde deeltentamen Imperatief programmeren - versie 1 Vrijdag 10 november 2017, 11.00-13.00 uur Schrijf op elk ingeleverd blad je naam. Schrijf op het eerste blad ook je studentnummer en het aantal ingeleverde

Nadere informatie

Opdracht 7a. Applicatiebouw 2014/2015

Opdracht 7a. Applicatiebouw 2014/2015 Applicatiebouw 2014/2015 Opdracht 7a Inhoud Applicatiebouw op dag 7 College In het college wordt oa. overerving behandeld, waarmee je uit een bestaande klasse een nieuwe andere klasse kan maken. Ook zijn

Nadere informatie

Informatie over. 5VWO DT51: JavaLogo. Casper Bezemer. Toetsweek 1 13 oktober 2016

Informatie over. 5VWO DT51: JavaLogo. Casper Bezemer. Toetsweek 1 13 oktober 2016 Informatie over 5VWO DT51: JavaLogo Casper Bezemer Toetsweek 1 13 oktober 2016 1 Informatie Voor toets DT51 wordt jou gevraagd Java(Logo) programma s te schrijven. De eerste opdracht is een Krimpfiguur,

Nadere informatie

EEN INLEIDING IN DE UNIFIED MODELING LANGUAGE

EEN INLEIDING IN DE UNIFIED MODELING LANGUAGE Een inleiding in de Unified Modeling Language 51 III EEN INLEIDING IN DE UNIFIED MODELING LANGUAGE Als een aannemer een huis bouwt, dan ontwerpt hij dat huis niet terwijl hij het bouwt. Hij bouwt het huis

Nadere informatie

Programmeren in Java

Programmeren in Java 4 september 2015 Even voorstellen Naam: Wessel Oele(39) Email: W.Oele@hr.nl Website: http://med.hro.nl/oelew Kop van Zuid Rotterdam, 3 juni 2007 Overzicht van modules programmeren in Java In totaal 4 modules

Nadere informatie

Tentamen Objectgeorienteerd Programmeren TI februari Afdeling ST Faculteit EWI TU Delft

Tentamen Objectgeorienteerd Programmeren TI februari Afdeling ST Faculteit EWI TU Delft I ' Tentamen Objectgeorienteerd Programmeren TI 1200 1 februari 2012 9.00-12.00 Afdeling ST Faculteit EWI TU Delft Bij dit tentamen mag je geen gebruik maken van hulpmiddelen zoals boek of slides. Dit

Nadere informatie

C++ C++ als een verbetering van C. Abstracte datatypen met classes. Constructoren en destructoren. Subklassen. binding van functies

C++ C++ als een verbetering van C. Abstracte datatypen met classes. Constructoren en destructoren. Subklassen. binding van functies C++ C++ als een verbetering van C Abstracte datatypen met classes Constructoren en destructoren Subklassen binding van functies 1 Commentaar In C: /* Deze functie berekent de omtrek van een cirkel */ float

Nadere informatie

eerste voorbeelden in Java

eerste voorbeelden in Java Beginselen van programmeren 2 eerste voorbeelden in Java vereisten: een editor: om programma in te tikken en te bewaren een Java compiler: zet ingetikte (bron-) programma om naar byte-code een Java Virtuele

Nadere informatie

Object Oriented Ontwerp. Yannick Reekmans

Object Oriented Ontwerp. Yannick Reekmans Yannick Reekmans 2008-2009 22 september 2008 Head First Java (hfstk. 6 blz. 125-164): Arrays & ArrayList; DotComBust game code nakijken Head First Java (hfstk. 10 blz. 302-306): Working with dates Head

Nadere informatie

Klassen & objecten, overerving, abstracte klassen, debuggen, interfaces, formulieren, polymorfie, statische methoden, event-handlers

Klassen & objecten, overerving, abstracte klassen, debuggen, interfaces, formulieren, polymorfie, statische methoden, event-handlers 1 Inhoud Klassen & objecten, overerving, abstracte klassen, debuggen, interfaces, formulieren, polymorfie, statische methoden, event-handlers 2 Geluidsbronnen simulator, deel 2 Inleiding De weergave versnellen

Nadere informatie

Hoofdstuk 0. Van Python tot Java.

Hoofdstuk 0. Van Python tot Java. Hoofdstuk 0. Van Python tot Java. In dit eerste hoofdstuk maken we de overstap van Python naar Java. We bespreken de verschillen en geven wat achtergrondinformatie. In het volgende hoofdstuk gaan we dieper

Nadere informatie

Unit testen met Rhino mocks Twee handen op één buik

Unit testen met Rhino mocks Twee handen op één buik Unit testen met Rhino mocks Twee handen op één buik Sinds Kent Beck in 2000 zijn meesterwerk 'Extreme Programming Explained' schreef, weet iedere ontwikkelaar dat gedegen testen van software noodzakelijk

Nadere informatie

Principles of Object Ooriented design (in Ditch)

Principles of Object Ooriented design (in Ditch) Principles of Object Ooriented design (in Ditch) Version: Draft (0.0.5) Uitgelegd door: Galina Slavova Software Engineer en Consultant LinkedIn: http://linkd.in/gslavova Twitter: @galinas Telefoon: 06-36149017

Nadere informatie

APPLICATIEBOUW 5E COLLEGE: LEJOS DEEL 2. Onderdeel van SmartProducts

APPLICATIEBOUW 5E COLLEGE: LEJOS DEEL 2. Onderdeel van SmartProducts APPLICATIEBOUW 5E COLLEGE: LEJOS DEEL 2 Onderdeel van SmartProducts INHOUD COLLEGE 5 Bespreking opdrachten & DPU2 LeJOS deel 2 Opdracht 5 Vanmiddag review DPU2 module4.io.utwente.nl/applicatiebouw Applicatiebouw,

Nadere informatie

Modelleren & Programmeren. Jeroen Fokker

Modelleren & Programmeren. Jeroen Fokker Modelleren & Programmeren Jeroen Fokker Wat heb je nodig? Collegediktaat kopen bij A-Eskwadraat (BBG-238) of zelf downloaden en uitprinten www.cs.uu.nl / docs / vakken / KI1V13009 Solis-id met password

Nadere informatie

Tentamen Imperatief en Object-georiënteerd programmeren in Java voor CKI

Tentamen Imperatief en Object-georiënteerd programmeren in Java voor CKI Tentamen Imperatief en Object-georiënteerd programmeren in Java voor CKI Vrijdag 22 januari 2010 Toelichting Dit is een open boek tentamen. Communicatie en het gebruik van hulpmiddelen zijn niet toegestaan.

Nadere informatie

Inhoud. Eindtoets. Introductie 2. Opgaven 3. Bijlage bij opgaven 9. Terugkoppeling 12

Inhoud. Eindtoets. Introductie 2. Opgaven 3. Bijlage bij opgaven 9. Terugkoppeling 12 Open Universiteit Inhoud Introductie 2 Opgaven 3 Bijlage bij opgaven 9 Terugkoppeling 12 1 Open Universiteit Objectgeoriënteerd programmeren in Java 1 I N T R O D U C T I E Deze eindtoets is bedoeld als

Nadere informatie

APPLICATIEBOUW 3E COLLEGE: OBJECT GEORIËNTEERD PROGRAMMEREN, METHODEN, PARAMETERS, SCOPE VAN VARIABELEN. Onderdeel van SmartProducts

APPLICATIEBOUW 3E COLLEGE: OBJECT GEORIËNTEERD PROGRAMMEREN, METHODEN, PARAMETERS, SCOPE VAN VARIABELEN. Onderdeel van SmartProducts APPLICATIEBOUW 3E COLLEGE: OBJECT GEORIËNTEERD PROGRAMMEREN, METHODEN, PARAMETERS, SCOPE VAN VARIABELEN Onderdeel van SmartProducts INHOUD COLLEGE 3 Scope van variabelen {3.9} Class ontwerpen en maken,

Nadere informatie

De Vergeten Abstracties

De Vergeten Abstracties De Vergeten Abstracties Cesario Ramos Senior Consultant bij Xebia B.V. 2009 Inleiding Rollen zijn een belangrijk concept in object georiënteerde software ontwikkeling dat vaak vergeten wordt. Het gebruik

Nadere informatie

Tentamen Inleiding Programmeren (IN1608WI), duur van de toets 2 uur Technische Universiteit Delft, Faculteit EWI, Afdeling 2.

Tentamen Inleiding Programmeren (IN1608WI), duur van de toets 2 uur Technische Universiteit Delft, Faculteit EWI, Afdeling 2. Tentamen Inleiding Programmeren (IN1608WI), duur van de toets 2 uur Technische Universiteit Delft, Faculteit EWI, Afdeling 2. Gesloten boek examen: er mag geen gebruik worden gemaakt van het studieboek.

Nadere informatie

Tentamen Inleiding Programmeren in Java

Tentamen Inleiding Programmeren in Java Tentamen Inleiding Programmeren in Java Vakcode: 2lI0L7 Datum: 4 februari 2005 Tijd: 13.30-17.00 uur Algemeen: Dit tentamen bestaat uit 4 opgaven, waarvoor in totaal 100 punten verdiend kunnen worden.

Nadere informatie

4, nov 2011 Vakcode: 192110174

4, nov 2011 Vakcode: 192110174 l J Tentamen lnleiding Object-Georienteerd Programmeren 4, nov 2011 Vakcode: 192110174 Dit tentamen bestaat uit 5 opgaven waarvoor in totaal 90 punten zijn te halen. Het eindcijfer wordt bepaald met de

Nadere informatie

Module 1 Programmeren

Module 1 Programmeren Module 1 Programmeren Programmeertalen 13 1.1 Inleiding 13 1.2 Programmeertalen in historisch perspectief 13 1.2.1 Machinecode 13 1.2.2 Assembleertalen (assembly) 14 1.2.3 Hogere programmeertalen 15 1.2.4

Nadere informatie

Java spiekbrief. Commentaar. Definitie van een methode. Types. Variabelendeclaratie. Definitie van een klasse. Namen. Definitie van een veld

Java spiekbrief. Commentaar. Definitie van een methode. Types. Variabelendeclaratie. Definitie van een klasse. Namen. Definitie van een veld Java spiekbrief Commentaar Dient enkel voor de menselijke lezer. // tot het einde van de lijn /* Dit type commentaar kan gerust meerdere lijnen beslaan. */ /** En deze speciale vorm wordt gebruikt voor

Nadere informatie

Programmeren 1 23 januari 2013 Prof. T. Schrijvers

Programmeren 1 23 januari 2013 Prof. T. Schrijvers Programmeren 1 23 januari 2013 Prof. T. Schrijvers Instructies Schrijf al je antwoorden op deze vragenbladen (op de plaats die daarvoor is voorzien). Geef ook je kladbladen af. Bij heel wat vragen moet

Nadere informatie

INFORMATICA 1STE BACHELOR IN DE INGENIEURSWETENSCAPPEN

INFORMATICA 1STE BACHELOR IN DE INGENIEURSWETENSCAPPEN INFORMATICA 1STE BACHELOR IN DE INGENIEURSWETENSCAPPEN voorbeeldexamen NAAM :... OPMERKINGEN VOORAF Je krijgt 3 uur de tijd om de opdrachten voor dit examen uit te voeren. Verder werken aan je oplossing

Nadere informatie

APPLICATIEBOUW 6E COLLEGE: HET ONTWERPEN VAN EEN KLASSE, LEJOS DEEL 3. Onderdeel van SmartProducts

APPLICATIEBOUW 6E COLLEGE: HET ONTWERPEN VAN EEN KLASSE, LEJOS DEEL 3. Onderdeel van SmartProducts APPLICATIEBOUW 6E COLLEGE: HET ONTWERPEN VAN EEN KLASSE, LEJOS DEEL 3 Onderdeel van SmartProducts INHOUD COLLEGE 6 Het ontwerpen van een klasse {6 Lijsten met ArrayList {7.3, 7.4 LeJOS: Communicatie, SuperPro

Nadere informatie

Datastructuren: stapels, rijen en binaire bomen

Datastructuren: stapels, rijen en binaire bomen Programmeermethoden Datastructuren: stapels, rijen en binaire bomen week 12: 23 27 november 2015 www.liacs.leidenuniv.nl/ kosterswa/pm/ 1 Inleiding In de informatica worden Abstracte DataTypen (ADT s)

Nadere informatie

Programmeren in C++ (deel 1)

Programmeren in C++ (deel 1) FHT&L MODULE BESCHRIJVING Programmeren in C++ (deel 1) PRO4 Samenstelling: Cees van Tilborg, Thijs Dorssers Datum: september 2011 Versie: 1h Titel: Programmeren in C++ Identificatie Progresscode: PRO4

Nadere informatie

Overerving & Polymorfisme

Overerving & Polymorfisme Overerving & Polymorfisme Overerving Sommige klassen zijn speciaal geval van andere klasse Docent is een speciaal geval van werknemer, dwz. elke docent is ook werknemer Functionaliteit van docent = functionaliteit

Nadere informatie