Seksueel grensoverschrijdend gedrag

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Seksueel grensoverschrijdend gedrag"

Transcriptie

1 Kriebels in je buik Seksueel grensoverschrijdend gedrag 1 Seksueel grensoverschrijdend gedrag Groep 8 90 min Begrippen Seksuele grensoverschrijding, seksueel misbruik, vertrouwenspersoon, veilig thuis Benodigheden Digibord Werkblad Wat zou jij doen? Verhalen over seksuele grensoverschrijding (voor elke leerling) Werkblad Situaties seksueel grensoverschrijdend gedrag Vlaggensysteem Lesdoelen De leerlingen krijgen zicht op de aard, omvang en gevolgen van seksueel misbruik en seksuele grensoverschrijding De leerlingen leren seksueel grensoverschrijdende situaties herkennen De leerlingen oefenen met het toepassen van strategieën en doen vaardigheden op om deze in het dagelijkse leven toe te passen De leerlingen zijn zich ervan bewust dat seksueel misbruik veel voorkomt en meestal door bekenden gebeurt De leerlingen benoemen verschillende strategieën om (lichte vormen van) seksuele grensoverschrijding te herkennen en stoppen De leerlingen weten bij wie zij bij bedreigende situaties om hulp kunnen vragen en oefenen met hulp vragen

2 Kriebels in je buik Seksueel grensoverschrijdend gedrag 2 Seksueel grensoverschrijdend gedrag Seksuele weerbaarheid In deze les praten we over seksueel grensoverschrijdend gedrag, misbruik en situaties die niet meer prettig voelen. We gaan met elkaar praten en oefenen. Om welke situaties, gaat het? Hoe kun je ze herkennen? Wat kun je doen? Verhalen over seksuele grensoverschrijding 30 min Welke situaties zijn seksueel grensoverschrijdend? Dia 1 Start de les en introduceer het onderwerp seksueel grensoverschrijdend gedrag. Leg de leerlingen uit waar het in de les over gaat en lees eventueel de tekst op de dia gezamenlijk.

3 Kriebels in je buik Seksueel grensoverschrijdend gedrag 3 Dia 2 Deel het werkblad Wat zou jij doen? Verhalen over seksuele grensoverschrijding uit aan de leerlingen. Deel de klas op in twee groepen. Laat de ene helft van de klas de eerste brief lezen en de andere helft van de klas de tweede brief. Laat de leerlingen na het lezen van de brief in tweetallen praten over mogelijke oplossingen. Bespreek vervolgens de oplossingen klassikaal na. Vraag één van de leerlingen om brief één voor te lezen (of een samenvatting van te geven) en één van de leerlingen om brief twee voor te lezen (of een samenvatting te geven). Stimuleer de discussie door de volgende vragen: Wat vinden jullie: is er in brief één sprake van grensoverschrijding? En in brief twee? Vinden jullie dat het meisje dit heeft uitgelokt?/ Is zij zelf schuldig aan wat er is gebeurd? Moet het meisje dit aan haar ouders vertellen? Wat vinden jullie van het gedrag van de jongen in het verhaal? Wat hadden jullie gedaan in deze situatie? Leg uit dat als er over jouw grens heen wordt gegaan het nooit jouw schuld is. Ook als je al A gezegd hebt (of zoals het meisje in brief één een zoen gegeven hebt) hoef je geen B te zeggen (zoals het meisje in brief één nee zegt door weg te lopen als de jongen haar borsten aanraakt terwijl ze dat niet wil). Het is belangrijk om je grenzen aan te geven en te luisteren naar andermans grenzen. Het aangeven van grenzen kan best lastig zijn. Wat is seksueel misbruik? 30 min Instructie vooraf: Gebruik een recent krantenartikel of artikel op (social) media over seksueel misbruik of seksuele grensoverschrijding en introduceer het onderwerp.

4 Kriebels in je buik Seksueel grensoverschrijdend gedrag 4 Dia 3 Vraag de leerlingen naar hun definitie van seksuele grensoverschrijding. Wanneer is volgens hen iets seksueel grensoverschrijdend gedrag? Laat de leerlingen hun criteria of eerste gedachten opschrijven. Vraag de leerlingen een aantal van deze woorden te benoemen en vat ze samen door ze op het digibord te schrijven. Vul aan door in ieder geval de onderstaande criteria te benoemen bij het beoordelen van seksueel (grensoverschrijdend) gedrag: Wederzijdse toestemming. Wil je het allebei? Vrijwillig. Vind je het prettig? Vindt de ander het prettig? Is het gewenst? Gelijkwaardigheid. Is er sprake van machtsmisbruik of dwang? Benoem dat het erg belangrijk is dat de leerlingen deze criteria kunnen gebruiken als een soort checklist of moreel kompas om na te gaan of de situatie oké is of grensoverschrijdend. Dia 4 Vat de discussie naar aanleiding van het woordweb samen en vertel aan de hand van de tekst op de dia een aantal feiten over seksuele grensoverschrijding en seksueel misbruik. Licht toe dat o.a. onderstaande voorbeelden onder seksueel grensoverschrijdend gedrag vallen: Verkrachting, aanranding, aanraking op plekken van je lichaam waar je niet aangeraakt wilt worden, tegen je zin naar blootfoto s of filmpjes moeten kijken, seksueel getinte vragen moeten beantwoorden. En vertel dat seksuele grensoverschrijding vaak binnen een relatie of door een bekende plaats vindt. Meisjes zijn vaker slachtoffer, maar het kan ook jongens overkomen. Benadruk dat het belangrijk is om om hulp te vragen als zoiets gebeurd (is).

5 Kriebels in je buik Seksueel grensoverschrijdend gedrag 5 Dia 5 Deel het werkblad Situaties seksuele grensoverschrijding uit aan elke leerling. Laat de leerlingen het werkblad voor zichzelf invullen en deel de leerlingen vervolgens in in aparte jongens groepen en aparte meisjesgroepen. Laat de groepen beoordelen of er sprake is van seksuele grensoverschrijding en wat je zou kunnen doen. Laat de leerlingen in groepen de oplossingen uitbeelden en vervolgens met elkaar bedenken welke oplossing het beste was. Bespreek de oplossingen klassikaal na. Vraag door met behulp van onderstaande vragen: Wat vonden jullie van de opdracht? Herkennen jullie dit soort situaties (van tv of uit je directe omgeving)? Wat kun je het beste doen in zo n situatie? Denk je dat dit altijd lukt? Tips voor hulp 30 min Waarom is hulp vragen lastig in dit soort situaties? Dia 6 Vraag de leerlingen waarom het soms lastig is om grenzen aan te geven of om hulp te vragen in een seksueel grensoverschrijdende situatie. Laat de leerlingen zoveel mogelijk obstakels opnoemen.

6 Kriebels in je buik Seksueel grensoverschrijdend gedrag 6 Dia 7 Vraag de klas waarom ze denken dat het lastig is om grenzen aan te geven in seksueel grensoverschrijdende situaties. Lees de antwoorden van de vinkvraag gezamenlijk door en vraag ook of leerlingen nog andere antwoorden hebben. Benoem eventueel een aantal van de antwoorden die de leerlingen bij het woordweb hebben gegeven. Vraag dan een leerling naar voren om de antwoorden van de vinkvraag aan te vinken, of vink zelf de antwoorden aan die het meest gegeven worden. Lees de feedback gezamenlijk. Dia 8 Vraag de klas waarom ze denken dat het lastig is om hulp te vragen in seksueel grensoverschrijdende situaties. Lees de antwoorden van de vinkvraag gezamenlijk door en vraag ook of leerlingen nog andere antwoorden hebben. Benoem eventueel een aantal van de antwoorden die de leerlingen bij het woordweb hebben gegeven. Vraag dan een leerling naar voren om de antwoorden van de vinkvraag aan te vinken, of vink zelf de antwoorden aan die het meest gegeven worden. Lees de feedback gezamenlijk. En benoem nogmaals dat hoe lastig het ook is, je wel om hulp moet vragen.

7 Kriebels in je buik Seksueel grensoverschrijdend gedrag 7 Dia 9 Sluit de les af. Gebruik hiervoor ook de Tips voor leerkrachten. Vraag de leerlingen eventueel om een aantal van de tips in hun schrift of werkboek te noteren. Benoem dat als je A hebt gezegd, je niet altijd B hoeft te zeggen. En dat je je grenzen mag aangeven en je andermans grenzen moet respecteren. Anderen moeten dus ook jouw grenzen respecteren. Het aangeven van grenzen mag altijd, hoe moeilijk of lastig het ook is.'

8 Kriebels in je buik Seksueel grensoverschrijdend gedrag 8 Afsluiting Als je A hebt gezegd hoef je niet altijd B te zeggen en de ander moet leren jouw grenzen te respecteren. Maak duidelijk dat het aangeven van grenzen altijd mag en van belang is, hoe moeilijk of lastig het ook is.

Prettige en niet prettige aanrakingen

Prettige en niet prettige aanrakingen Kriebels in je buik Prettige en niet prettige aanrakingen 1 Prettige en niet prettige aanrakingen Groep 3 50 min Begrippen Prettig, onprettig, dwingen, overhalen, grenzen aangeven, hulp bij problemen,

Nadere informatie

Internetvrienden. Benodigheden. Lesdoelen. Begrippen. Boeken. online mogelijkheden, social media, internet, mediawijs, online risico s

Internetvrienden. Benodigheden. Lesdoelen. Begrippen. Boeken. online mogelijkheden, social media, internet, mediawijs, online risico s Kriebels in je buik Internetvrienden 1 Internetvrienden Groep 7 120 min Begrippen online mogelijkheden, social media, internet, mediawijs, online risico s Benodigheden Digibord Werkblad Tips en Tricks

Nadere informatie

Ik ben verliefd. Benodigheden. Lesdoelen. Begrippen

Ik ben verliefd. Benodigheden. Lesdoelen. Begrippen Kriebels in je buik Ik ben verliefd 1 Ik ben verliefd Groep 4 50 min Begrippen Verliefd, lief, leuk, gevoelens, verkering, vriendschap, diversiteit, homoseksualiteit, homoseksueel, lesbisch, seksuele diversiteit

Nadere informatie

Seksuele. weerbaarheid. Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Filmpje: Kinderboeken: Les 13: Wat is seksueel misbruik en waar vind je hulp?

Seksuele. weerbaarheid. Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Filmpje: Kinderboeken: Les 13: Wat is seksueel misbruik en waar vind je hulp? IV Seksuele weerbaarheid Les 13: Wat is seksueel misbruik en waar vind je hulp? Lesoverzicht: Lesdoelen: Kinderen krijgen inzicht in aard, omvang en gevolgen van seksueel misbruik en seksuele grensoverschrijding.

Nadere informatie

De geslachtsdelen. Benodigheden. Lesdoelen. Begrippen

De geslachtsdelen. Benodigheden. Lesdoelen. Begrippen Kriebels in je buik De geslachtsdelen 1 De geslachtsdelen Groep 6 50 min Begrippen Lichaamskenmerken, lichaamsdelen, verschillen, bloot, geslachtdelen, borsten, vagina, binnenste en buitenste schaamlippen,

Nadere informatie

Jongens & meisjes, snap jij het?

Jongens & meisjes, snap jij het? Les 2 Jongens & meisjes, snap jij het? We gaan het hebben over seksuele wensen en -grenzen. Wat de één normaal vindt om te doen, kan voor de ander verre van normaal zijn. Dat wordt ook bepaald door wat

Nadere informatie

Bloos je van bloot? Benodigheden. Lesdoelen. Begrippen. Bloot, naakt, privé, persoonlijk, cultuur, grenzen aangeven, respect, meisjes, jongens

Bloos je van bloot? Benodigheden. Lesdoelen. Begrippen. Bloot, naakt, privé, persoonlijk, cultuur, grenzen aangeven, respect, meisjes, jongens Kriebels in je buik Bloos je van bloot? 1 Bloos je van bloot? Groep 6 120 min Begrippen Bloot, naakt, privé, persoonlijk, cultuur, grenzen aangeven, respect, meisjes, jongens Benodigheden Knutselmateriaal

Nadere informatie

Jongens en meisjes. Benodigheden. Lesdoelen. Begrippen. Jongens, meisjes, lichaam, piemel, vagina, seksestereotiep

Jongens en meisjes. Benodigheden. Lesdoelen. Begrippen. Jongens, meisjes, lichaam, piemel, vagina, seksestereotiep Kriebels in je buik Jongens en meisjes 1 Jongens en meisjes Groep 2 55 min Begrippen Jongens, meisjes, lichaam, piemel, vagina, seksestereotiep gedrag Benodigheden Digibord Schaar Knutselspullen Werkbladen

Nadere informatie

Zullen we vrienden zijn?

Zullen we vrienden zijn? Kriebels in je buik Zullen we vrienden zijn? 1 Zullen we vrienden zijn? Groep 5 115 min Begrippen Vriendschap, vriendin, vriend, respect, plezier, uitmaken Benodigheden Knutselmateriaal Lesdoelen De leerlingen

Nadere informatie

Les 3. Misbruik L O V E D

Les 3. Misbruik L O V E D Les 3. Misbruik B E L O V E D Be-Loved 2017 3.1 Inleiding - Respect Als je met elkaar OVER JEZELF, RELATIES en s e k sua l i t e i t praat, IS HET BELANGRIJK DAT iedereen zichprettig k a n v o e l e n.

Nadere informatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie WERKBLADEN Seksuele intimidatie 1 Waarom dit boekje? 1.1 Zet een rondje om het goede antwoord. Seksuele intimidatie komt vaak voor. Ja Nee Seksuele intimidatie komt weinig voor. Ja Nee Mannen worden vaker

Nadere informatie

Wat is seks? Benodigheden. Lesdoelen. Begrippen. Seksualiteit, seks, geslachtsgemeenschap, liefde

Wat is seks? Benodigheden. Lesdoelen. Begrippen. Seksualiteit, seks, geslachtsgemeenschap, liefde Kriebels in je buik Wat is seks? 1 Wat is seks? Groep 7 60 min Begrippen Seksualiteit, seks, geslachtsgemeenschap, liefde Benodigheden Digibord Werkblad: vragen over seks (voor ieder kind) Lesdoelen Leerlingen

Nadere informatie

Les 1. Wensen & Grenzen. Praten over seks... Hoe en hoezo?

Les 1. Wensen & Grenzen. Praten over seks... Hoe en hoezo? Les 1 Wensen & Grenzen Praten over seks... Hoe en hoezo? In deze eerste les wordt het thema 'Seksueel gedrag' geïntroduceerd. Het is aan jou als mentor / docent om te bepalen of de sfeer in de groep veilig

Nadere informatie

Presentatie: Over de grens

Presentatie: Over de grens Presentatie: Over de grens Doel en focus WE CAN YOUNG-campagne Vergroten van seksuele en relationele weerbaarheid van jongeren. Respect hebben voor grenzen van jezelf en die van anderen Vormen van seksueel

Nadere informatie

Benodigheden. Lesdoelen. Puberteit. Begrippen

Benodigheden. Lesdoelen. Puberteit. Begrippen Kriebels in je buik Puberteit 1 Puberteit Groep 8 130 min Begrippen Puberteit, lichamelijke ontwikkeling, menstruatie, ongesteld, borsten, vrouwelijk geslachtsdeel, groeispurt, vagina, maandverband, tampon,

Nadere informatie

Wie ben ik? Benodigheden. Lesdoelen. Begrippen. Ik, jij, groot, klein, uiterlijk, verschillen, overeenkomsten, haar, ogen, gezicht, lichaam

Wie ben ik? Benodigheden. Lesdoelen. Begrippen. Ik, jij, groot, klein, uiterlijk, verschillen, overeenkomsten, haar, ogen, gezicht, lichaam Kriebels in je buik Wie ben ik? 1 Wie ben ik? Groep 1 80 min Begrippen Ik, jij, groot, klein, uiterlijk, verschillen, overeenkomsten, haar, ogen, gezicht, lichaam Benodigheden Grote spiegel en/of handspiegeltjes

Nadere informatie

Wie ben ik? Benodigheden. Lesdoelen. Begrippen. Ik, jij, groot, klein, uiterlijk, verschillen, overeenkomsten, haar, ogen, gezicht, lichaam

Wie ben ik? Benodigheden. Lesdoelen. Begrippen. Ik, jij, groot, klein, uiterlijk, verschillen, overeenkomsten, haar, ogen, gezicht, lichaam Kriebels in je buik Wie ben ik? 1 Wie ben ik? Groep 1 80 min Begrippen Ik, jij, groot, klein, uiterlijk, verschillen, overeenkomsten, haar, ogen, gezicht, lichaam Benodigheden Grote spiegel en/of handspiegeltjes

Nadere informatie

Het ontstaan en de geboorte van een baby

Het ontstaan en de geboorte van een baby Kriebels in je buik Het ontstaan en de geboorte van een baby 1 Het ontstaan en de geboorte van een baby Groep 5 50 min Begrippen Voortplanting, zwangerschap, geboorte, eicel, zaadcel, zaadballen, piemel,

Nadere informatie

Tijd: 8:30. Klas: 3HVc 9:10. Beginsituatie Leerlingen hebben week hiervoor toets seksualiteit gehad (zie paper 1)

Tijd: 8:30. Klas: 3HVc 9:10. Beginsituatie Leerlingen hebben week hiervoor toets seksualiteit gehad (zie paper 1) Lesplan les 1 Seksualiteit: Grenzen en Wensen Tijd: 8:30 Klas: 3HVc Aantal lln: 15 Introductie van de lessenserie: grenzen en wensen Beginsituatie Leerlingen hebben week hiervoor toets seksualiteit gehad

Nadere informatie

Speak up! Wat is JA en wat NEE?

Speak up! Wat is JA en wat NEE? Les 3 Speak up! Wat is JA en wat NEE? Deze derde les gaat over het leren inzien en uitspreken van je wensen en grenzen bij intimiteit en seks. Hoe zorg je dat het leuk is en blijft? Het belangrijkste daarbij

Nadere informatie

Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Prentenboeken: Les 10: Hoe zeg ik nee. Lesoverzicht. Basis

Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Prentenboeken: Les 10: Hoe zeg ik nee. Lesoverzicht. Basis Les 10: Hoe zeg ik nee Lesoverzicht Lesdoelen: Kinderen weten het verschil tussen prettige en onprettige situaties en kunnen deze herkennen. Kinderen weten dat ze onprettige aanrakingen mogen weigeren.

Nadere informatie

Seksualiteit: Grenzen en Wensen

Seksualiteit: Grenzen en Wensen IJBURGCOLLEGE.NL Seksualiteit: Grenzen en Wensen Leerlingen handleiding Michiel Kroon Lieve leerling, Het is belangrijk om op een open en goede manier over seks te kunnen praten. De lessenserie die in

Nadere informatie

Seksueel grensoverschrijdend gedrag signaleren. Firma LoS. Beknopte versie ppt. 1 juni 2018 j.l.

Seksueel grensoverschrijdend gedrag signaleren. Firma LoS. Beknopte versie ppt. 1 juni 2018 j.l. Seksueel grensoverschrijdend gedrag signaleren Firma LoS Beknopte versie ppt 1 juni 2018 j.l. Seksueel grensoverschrijdend gedrag Firma LoS Firma LoS ontwikkelt en verzorgt interactieve, op maat gemaakte

Nadere informatie

ROB dag: Geef ze de ruimte!

ROB dag: Geef ze de ruimte! ROB dag: Geef ze de ruimte! Workshop Júf, Sophie en Sem zijn in dezelfde wc gaan plassen! Nel Hendriks Uit de actualiteit: de voorbibs. En ook actueel: https://www.123zing.nl/lentekriebels.html Methodes:

Nadere informatie

Discussie: Start de les door de volgende stelling op het bord te schrijven:

Discussie: Start de les door de volgende stelling op het bord te schrijven: Lesbrief 1 Introductie auteursrecht Voorbereiding Doelen: - De leerlingen worden zich bewust van het bestaan en het belang van auteursrecht en leren verschillende begrippen rondom auteursrecht kennen.

Nadere informatie

Werkvormen: Basis 6.1 Kwaliteiten van een vriend Reflectie Subgroepen 30 min 6.2 Hyves-profiel Reflectie Subgroepen (digi) 20 min.

Werkvormen: Basis 6.1 Kwaliteiten van een vriend Reflectie Subgroepen 30 min 6.2 Hyves-profiel Reflectie Subgroepen (digi) 20 min. Les 6: Gezocht: een vriend Lesoverzicht Lesdoelen: Kinderen weten wat ze belangrijk vinden in een vriendschap; Kinderen kunnen een aantal kenmerken en voorwaarden benoemen waar een vriendschap aan moet

Nadere informatie

En, wat hebben we deze les geleerd?

En, wat hebben we deze les geleerd? Feedback Evaluatie Team 5 En, wat hebben we deze les geleerd? FEED BACK in de klas En, wat hebben we deze les geleerd? Leerkracht Marnix wijst naar het doel op het bord. De leerlingen antwoorden in koor:

Nadere informatie

Lessen en leerdoelen Kriebels in je buik

Lessen en leerdoelen Kriebels in je buik Lessen en leerdoelen Kriebels in je buik Groep 1 Les 1: Wie ben ik De leerlingen kennen hun eigen lichaam De leerlingen krijgen inzicht in de overeenkomsten en verschillen in lichaamskenmerken De leerlingen

Nadere informatie

Wie vind ik speciaal?

Wie vind ik speciaal? Kriebels in je buik Wie vind ik speciaal? 1 Wie vind ik speciaal? Groep 4 35 min Begrippen Vriendschap, familie, relaties, liefde, lief, vriendjes, vriendinnetjes, collega s, hobby, troosten, fijn Benodigheden

Nadere informatie

Ouderbijeenkomst Basisschool Eerschot Week van de Lentekriebels

Ouderbijeenkomst Basisschool Eerschot Week van de Lentekriebels Ouderbijeenkomst Basisschool Eerschot Week van de Lentekriebels Relationele en seksuele opvoeding op school en thuis Christel van Helvoirt medewerker Gezondheidsbevordering GGD Hart voor Brabant Bovenbouw:

Nadere informatie

Module 1 Les 1. Benodigdheden Digibord en digitaal materiaal Werkboek Post-its

Module 1 Les 1. Benodigdheden Digibord en digitaal materiaal Werkboek Post-its Les 1 Algemeen lesdoel les 1 De leerlingen maken een start met het aangaan van de dialoog over seksualiteit en ervaren openheid bij de docent en veiligheid in de groep. Benodigdheden Digibord en digitaal

Nadere informatie

Werkvormen: Lesdoelen: Filmpjes: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 8: Verliefd. Lesoverzicht

Werkvormen: Lesdoelen: Filmpjes: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 8: Verliefd. Lesoverzicht Les 8: Verliefd Lesoverzicht Lesdoelen: Kinderen weten dat gevoelens van verliefdheid leuk maar ook lastig kunnen zijn; Kinderen zijn zich ervan bewust dat je op verschillende types mensen verliefd kunt

Nadere informatie

Ouderbijeenkomst Week van de Lentekriebels

Ouderbijeenkomst Week van de Lentekriebels Ouderbijeenkomst Week van de Lentekriebels Relationele en seksuele opvoeding op school en thuis Naam Christel van Helvoirt GGD Hart voor Brabant Waar denken jullie aan bij seksualiteit? Gevoelens Veiligheid

Nadere informatie

Lesnummer 10 Titel van de les Gevoelens in en uit balans. Eén lesuur met mogelijkheden voor uitloop naar extra lesuren voor route B en C.

Lesnummer 10 Titel van de les Gevoelens in en uit balans. Eén lesuur met mogelijkheden voor uitloop naar extra lesuren voor route B en C. Lesbeschrijving Overzicht Leerjaar 1 Themanummer 3 Gezond leven en gezond blijven Praktijkkern letter b Omgaan met genotsmiddelen Lesnummer 10 Titel van de les Gevoelens in en uit balans. Tijd Eén lesuur

Nadere informatie

Seksueel grensoverschrijdend gedrag: wat is normaal?

Seksueel grensoverschrijdend gedrag: wat is normaal? Seksueel grensoverschrijdend gedrag: wat is normaal? Congres Seks over de grens 26 januari 2009 Lou Repetur en Kristin Janssens (MOVISIE) Inhoud 1. Wat is seksueel grensoverschrijdend gedrag? Opvattingen

Nadere informatie

Let op dat je het goet schrijft!! Of foud!! Goetfoud is een site die over geweld gaat.

Let op dat je het goet schrijft!! Of foud!! Goetfoud is een site die over geweld gaat. Naam: 1 Let op dat je het goet schrijft!! Of foud!! Goetfoud is een site die over geweld gaat. Het is een leuke website die over minder leuke dingen gaat. Die minder leuke dingen zijn: - huiselijk geweld

Nadere informatie

Welkom bij onze vereniging! Omgangsregels

Welkom bij onze vereniging! Omgangsregels Welkom bij onze vereniging! Omgangsregels Iedereen die Muziekvereniging Soli bezoekt onderschrijft de doelstellingen en het huishoudelijk reglement van de vereniging en houdt zich aan de omgangsregels

Nadere informatie

Workshop 7. Seksuele opvoeding en afstemming met ouders

Workshop 7. Seksuele opvoeding en afstemming met ouders Workshop 7. Seksuele opvoeding en afstemming met Sanna Maris (Rutgers) & Tim Micklinghoff (CED-Groep) Welkom! Seksuele opvoeding: verschillende petten Ouderbetrokkenheid: verschillende vormen Ouderbetrokkenheid:

Nadere informatie

Sport met grenzen! Seksueel grensoverschrijdend gedrag in de sport. Dag van de Trainer. 15 december 2018

Sport met grenzen! Seksueel grensoverschrijdend gedrag in de sport. Dag van de Trainer. 15 december 2018 Sport met grenzen! Seksueel grensoverschrijdend gedrag in de sport Dag van de Trainer 15 december 2018 ICES = Centrum Ethiek in de Sport Erkend door Vlaamse overheid als centrum voor beleidsondersteuning

Nadere informatie

Grensoverschrijdend gedrag en weerbaarheid

Grensoverschrijdend gedrag en weerbaarheid Grensoverschrijdend gedrag en weerbaarheid Hoe draag je als docent bij aan seksuele weerbaarheid? Het is opvallend dat jongeren die grensoverschrijdend gedrag vertonen, dit niet als zodanig labelen. Het

Nadere informatie

Auteursrecht van beeldend kunstenaars

Auteursrecht van beeldend kunstenaars Lesbrief 5 Auteursrecht van beeldend kunstenaars Voorbereiding Doelen - De leerlingen weten wat de regels zijn rondom het hergebruiken van afbeeldingen van beeldende kunst. - De leerlingen weten wanneer

Nadere informatie

VLAGGENSYSTEEM. Praten met kinderen en jongeren over seks en seksueel grensoverschrijdend gedrag. symposium pleegzorg; vlaggensysteem

VLAGGENSYSTEEM. Praten met kinderen en jongeren over seks en seksueel grensoverschrijdend gedrag. symposium pleegzorg; vlaggensysteem VLAGGENSYSTEEM Praten met kinderen en jongeren over seks en seksueel grensoverschrijdend gedrag Even voorstellen Welmoed Visser- Korevaar Orthopedagoog NVO en Seksuoloog NVVS SH Wat doen jongeren op welke

Nadere informatie

Waar gaan we het over hebben?

Waar gaan we het over hebben? Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: grenzen aangeven en respecteren Tijdens de bijeenkomst over intimiteit hebben we al besproken dat het belangrijk is om je grenzen aan te geven en ook de grenzen

Nadere informatie

Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 11: Wat is seks? Lesoverzicht

Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 11: Wat is seks? Lesoverzicht Les 11: Wat is seks? Lesoverzicht Lesdoelen: Kinderen kunnen verschillende betekenissen geven aan seksualiteit. Kinderen zijn zich ervan bewust dat iedereen seksuele gevoelens heeft, en dat je je daarvoor

Nadere informatie

SEKSUEEL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG in en om de school. Oka Storms Ben Serkei

SEKSUEEL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG in en om de school. Oka Storms Ben Serkei SEKSUEEL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG in en om de school Oka Storms Ben Serkei Wat gaan we doen? * Achtergronden seksualiteit * Invloed beeldcultuur en gevolgen * Oefening Wat is grensoverschrijdend? * Seksueel

Nadere informatie

Wie ben jij? HANDLEIDING

Wie ben jij? HANDLEIDING HANDLEIDING Wie ben jij? Korte omschrijving lesactiviteit Iedereen legt vijf vingers op tafel. Om de beurt vertel je iets over jezelf, waarvan je denkt dat het uniek is. Als het inderdaad uniek is, dan

Nadere informatie

Week van de Lentekriebels

Week van de Lentekriebels Ouderbijeenkomst Week van de Lentekriebels Relationele en seksuele opvoeding, op school en thuis Anja Sijbranda GGD Hart voor Brabant Programma Waarom relationele en seksuele vorming? Wat doet school?

Nadere informatie

Op het internet en ook op Twitter, Facebook en Badoo is veel informatie te vinden. Dat is heel makkelijk. Je kan er met bekenden kletsen.

Op het internet en ook op Twitter, Facebook en Badoo is veel informatie te vinden. Dat is heel makkelijk. Je kan er met bekenden kletsen. WAAR HET Op het internet en ook op Twitter, Facebook en Badoo is veel informatie te vinden. Dat is heel makkelijk. Je kan er met bekenden kletsen. Op Facebook bijvoorbeeld: maak je makkelijk vrienden.

Nadere informatie

HANDLEIDING Leerkracht

HANDLEIDING Leerkracht Actuele leskaart Onderwerp: cyberpesten 17 november 2017 HANDLEIDING Leerkracht Tijd Groep Doelen 60 minuten 6, 7 en 8 - Uw leerlingen leren wat cyberpesten is; - Uw leerlingen onderzoeken hun eigen rol

Nadere informatie

Bovenbouw HAVO / VWO. Onderdeel 1. Relaties: wensen en grenzen

Bovenbouw HAVO / VWO. Onderdeel 1. Relaties: wensen en grenzen Bovenbouw HAVO / VWO Onderdeel 1 Relaties: wensen en grenzen 2 Toelichting onderdeel 1: wensen en grenzen In het eerste onderdeel van Lang Leve de Liefde Bovenbouw (LLL-BB) wordt het thema relaties en

Nadere informatie

Waar gaan we het over hebben?

Waar gaan we het over hebben? Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: Veel jongens en mannen masturberen. Er zijn minder meisjes en vrouwen die masturberen. Sommigen jongens doen het elke dag, anderen misschien maar eens per week

Nadere informatie

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Groep 8 Les 1. Boeven in beeld Les 1. Boeven in beeld Nationaal Gevangenismuseum Groep 8 120 minuten Samenvatting van de les De les begint met een klassikaal

Nadere informatie

Vragenlijst beginsituatie leerlingen

Vragenlijst beginsituatie leerlingen Vragenlijst beginsituatie leerlingen Hallo allemaal. Voor een opdracht voor het Iselinge willen we vragen of jullie deze vragenlijst in willen vullen. Deze vragenlijst gaat over het vak Engels en nieuwe

Nadere informatie

Waar gaan we het over hebben?

Waar gaan we het over hebben? Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: Wat gebeurt er met je als je een leuk meisje of jongen tegenkomt. Je vindt de ander leuk en misschien word je wel verliefd. Dan wil je heel vaak bij hem of bij

Nadere informatie

VEILIG SEKSUEEL OPGROEIEN

VEILIG SEKSUEEL OPGROEIEN "Ik vind het fijn dat ik altijd alles met mijn hulpverlener kan bespreken en alles kan vragen, zonder dat zij daar een oordeel over heeft." (Sophie, 17 jaar) "Dankzij Qpido is mijn zoon sterker geworden

Nadere informatie

Utrecht, maart Rutgers Arthur van Schendelstraat MJ Utrecht Postbus GA Utrecht

Utrecht, maart Rutgers Arthur van Schendelstraat MJ Utrecht Postbus GA Utrecht Arthur van Schendelstraat 696 3511 MJ Utrecht Postbus 9022 3506 GA Utrecht +31(0)30 231 34 31 office@rutgers.nl www.rutgers.nl www.rutgers.international Utrecht, maart 2017 BIC ABNA NL 2A IBAN NL18 ABNA

Nadere informatie

Leer uw kind De Ondergoedregel.

Leer uw kind De Ondergoedregel. 1. Leer uw kind De Ondergoedregel. Ongeveer één op de vijf kinderen is slachtoffer van seksueel geweld, waaronder seksueel misbruik. U kunt helpen voorkomen dat het uw kind overkomt. Leer uw kind De Ondergoedregel.

Nadere informatie

Werkvormen: Lesdoelen: Benodigdheden: Kinderboeken: Filmpje: Les 2: Ik verander in de puberteit (meisje) Lesoverzicht

Werkvormen: Lesdoelen: Benodigdheden: Kinderboeken: Filmpje: Les 2: Ik verander in de puberteit (meisje) Lesoverzicht Les 2: Ik verander in de puberteit (meisje) Lesoverzicht Werkvormen: Lesdoelen: Kinderen weten welke lichamelijke en emotionele veranderingen zich bij meisjes voordoen in de puberteit. Kinderen weten dat

Nadere informatie

30 december Onderzoek: #MeToo

30 december Onderzoek: #MeToo 30 december 2017 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

Gebruiken en begrijpen van de formele breuknotatie.

Gebruiken en begrijpen van de formele breuknotatie. Titel Vruchtentaart Groep / niveau Groep 5/6 Leerstofaspecten Benodigdheden Organisatie Bedoeling Voorwaardelijke vaardigheden Lesactiviteit Gebruiken en begrijpen van de formele breuknotatie. Leerkracht:

Nadere informatie

SEKSUELE INTEGRITEIT IN DE SPORT HET VLAGGENSYSTEEM

SEKSUELE INTEGRITEIT IN DE SPORT HET VLAGGENSYSTEEM SEKSUELE INTEGRITEIT IN DE SPORT HET VLAGGENSYSTEEM Workshop Den Bosch 23 oktober 2017 Docent: Esther van der Steeg Mogelijk gemaakt door het Chr. Nationaal Sportfonds Leerdoelen Inzicht in seksueel gedrag

Nadere informatie

Kerndoel Deze les levert een bijdrage aan kerndoel 3. De leerlingen leren omgaan met tijd in alledaagse situaties

Kerndoel Deze les levert een bijdrage aan kerndoel 3. De leerlingen leren omgaan met tijd in alledaagse situaties 8. De verjaardagskalender Leeftijdsgroep Ongeveer 12-16 jaar Kerndoel Deze les levert een bijdrage aan kerndoel 3. De leerlingen leren omgaan met tijd in alledaagse situaties Leerstofonderdeel Doel van

Nadere informatie

Kop. Romp. Lesbrief Seksualiteit Leerjaar 1-Profiel1,2,3

Kop. Romp. Lesbrief Seksualiteit Leerjaar 1-Profiel1,2,3 Lesbrief Seksualiteit Leerjaar 1-Profiel1,2,3 Tijd: 50 minuten Voorbereiding: op www.meerdanliefde.nl is veel informatie te vinden in redelijk eenvoudige taal. Ook in het App Note Mouse draaiboek staan

Nadere informatie

Lesbrief: fictie/ nonfictie

Lesbrief: fictie/ nonfictie Lesbrief: fictie/ nonfictie Bestemd voor: Tijd: Benodigde materialen: Lesdoel: brugklas of tweede klas ongeveer 50 minuten (1 lesuur) docenten kunnen opdrachten naar eigen inzicht bewerken zodat het binnen

Nadere informatie

Handleiding. UNICEF Handleiding lessuggestie Schoolplein groep 3-4. Schoolplein

Handleiding. UNICEF Handleiding lessuggestie Schoolplein groep 3-4. Schoolplein UNICEF Handleiding lessuggestie Schoolplein groep 3-4 Handleiding Schoolplein Alle kinderen in de wereld hebben rechten. In het Kinderrechtenverdrag van de Verenigde Naties zijn deze opgenomen. Artikel

Nadere informatie

wensen en grenzen Docentenhandleiding Jongens Praktijkonderwijs en VMBO-BB Onderbouw onderbouw

wensen en grenzen Docentenhandleiding Jongens Praktijkonderwijs en VMBO-BB Onderbouw onderbouw Lang Leve de Liefde wensen en grenzen Docentenhandleiding Praktijkonderwijs en VMBO-BB Onderbouw Inhoudsopgave De module wensen en grenzen Waarom is deze module nodig? bladzijde 2 Waar gaat deze module

Nadere informatie

DE L CKER. Het project is een samenwerking tussen Human, NPO 3Lab en NPO3Extra. Dit lesmateriaal is ontwikkeld door Human en IDFA educatie.

DE L CKER. Het project is een samenwerking tussen Human, NPO 3Lab en NPO3Extra. Dit lesmateriaal is ontwikkeld door Human en IDFA educatie. HÉ, MAG IK JE VINGEREN DOCENTENHANDLEIDING DE L CKER Leeftijd: 13-15 jaar, 16-18 jaar Geschikt voor: vmbo, havo en vwo vanaf klas 2 Vakgebied en kerndoelen: Deze les vindt aansluiting bij vakken Maatschappijleer,

Nadere informatie

PROFESSIONELE BACHELOR IN HET ONDERWIJS: LAGER ONDERWIJS LESONTWERP

PROFESSIONELE BACHELOR IN HET ONDERWIJS: LAGER ONDERWIJS LESONTWERP PROFESSIONELE BACHELOR IN HET ONDERWIJS: LAGER ONDERWIJS LESONTWERP Student: Charlotte De Baere.. Studietrajectbegeleider: Hilde Van Dael Mentor : Kim Van Cutsem FLLLEX: traject 2.2: student met bachelor-

Nadere informatie

Ouderavond lijf & relaties

Ouderavond lijf & relaties Ouderavond lijf & relaties Robert van der Gaag info@one2know.nl 0611003414 Voorstellen Ervaring Gezonde school, genotmiddelen, seksualiteit, voeding, bewegen, mondzorg en mediawijsheid Kinderen Wie heeft

Nadere informatie

Let s talk about sex Eerste hulp bij seksuele voorlichting

Let s talk about sex Eerste hulp bij seksuele voorlichting Let s talk about sex Eerste hulp bij seksuele voorlichting Normen en waarden De spelleider wijst iemand aan die een casus voorlegt waarin seksuele voorlichting is gegeven aan een cliënt. Bespreek in tweetallen

Nadere informatie

Waar gaan we het over hebben?

Waar gaan we het over hebben? Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: De puberteit is naast de lichamelijke veranderingen ook de periode waarin je op een andere manier naar jezelf en de mensen om je heen gaat kijken. Dit komt omdat

Nadere informatie

E Grenzen. E1 Niet zomaar meegaan 3 E2 Privé 8 E3 Grenzen in aanraken 13 E4 Ja en nee 19 E5 Fijne en vervelende geheimen 25

E Grenzen. E1 Niet zomaar meegaan 3 E2 Privé 8 E3 Grenzen in aanraken 13 E4 Ja en nee 19 E5 Fijne en vervelende geheimen 25 E Grenzen E1 Niet zomaar meegaan 3 E2 Privé 8 E3 Grenzen in aanraken 13 E4 Ja en nee 19 E5 Fijne en vervelende geheimen 25 E2 Privé Doelen Weet wat privéplekken op zijn lichaam zijn Weet bij wie je bloot

Nadere informatie

Alle kinderen mogen zich in onze vereniging veilig voelen, zodat ze zich optimaal kunnen ontwikkelen.

Alle kinderen mogen zich in onze vereniging veilig voelen, zodat ze zich optimaal kunnen ontwikkelen. Pestprotocol. Dit pestprotocol heeft als doel: Alle kinderen mogen zich in onze vereniging veilig voelen, zodat ze zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen kinderen

Nadere informatie

Thema's per klas die aangeboden worden in de methode:

Thema's per klas die aangeboden worden in de methode: Thema's per klas die aangeboden worden in de methode: Groep 1-2 Hierbij zijn de kinderen bezig met specifieke lichaamskenmerken van zichzelf en van anderen. Ook gaan ze op zoek naar onderlinge overeenkomsten.

Nadere informatie

Dounia praat en overwint

Dounia praat en overwint Dounia praat en overwint Deze informatiefolder is een uitgave van Pharos, Expertisecentrum gezondheidsverschillen, in samenwerking met: Stichting Hindustani, Samenwerkingsverband Marokkaanse Nederlanders,

Nadere informatie

Lesbeschrijving Nederlands

Lesbeschrijving Nederlands Lesbeschrijving Nederlands Overzicht Leerjaar 1 VOx leerlijn nr. 1 Mondelinge taal Onderdeel nr. 1.3 Spreekvaardigheid Subonderdeel nr. 1.3.1 Spreken Lesnummer 34 Titel van de les Ik houd mijn spreekbeurt

Nadere informatie

Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland

Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland week 2 9 januari 2012 Handleiding Schrijven niveau A Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland Inhoud Eenmalig afdrukken: Handleiding les 1 en 2 Hardopdenk-tekst Voor de leerlingen: Leerlingblad

Nadere informatie

(Eerlijk) verdelen, breuken (taal), meetkunde, meten

(Eerlijk) verdelen, breuken (taal), meetkunde, meten Titel Belgische voet Groep / niveau Groep 5/6 Leerstofaspecten (Eerlijk) verdelen, breuken (taal), meetkunde, meten Benodigdheden Stroken; A3 in de lengte in vieren (smalle strook), bij voorkeur in verschillende

Nadere informatie

11 Omgaan met verbale agressie

11 Omgaan met verbale agressie 11 Omgaan met verbale agressie AGRESSIE Praktijkinformatie Welke vormen zijn er? Hoe buig je opkomende verbale agressie om? Hoe en wanneer stel je je grens? EN Omgaan met verbale agressie Tip 1 Herken

Nadere informatie

Sociaal op social media

Sociaal op social media groepsfase performing VOORBEREIDING Lesdoel Nodig Kwink van de Week Een sterke groep Kwink thuis Emotiewoordenschat Mediawijsheid: Ik houd rekening met de gevoeligheden van de ander. - Downloads Poster

Nadere informatie

Onderzoek Seksuele intimidatie

Onderzoek Seksuele intimidatie Onderzoek Seksuele intimidatie Publicatiedatum: 05-09- 2013 Over dit onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 12 t/m 25 juli 2013, deden 2069 jongeren mee (onder wie 1267 meiden en 802 jongens).

Nadere informatie

De do s and don ts van flirten op internet

De do s and don ts van flirten op internet introductie Gemaakt door Redactie I-respect.nl (eerder verschenen op www.internetsoa.nl van de stichting Mijn Kind Online). Onderwerp Flirten Doel Bewust worden van eigen grenzen en die van anderen, bij

Nadere informatie

Liefde en fijne relaties

Liefde en fijne relaties LANG LEVE DE LIEFDE - Entreeopleidingen in het mbo - LIEFDE EN FIJNE RELATIES - 9 Liefde en fijne relaties Programma Doelen Benodigdheden Introductie Opdracht 1 Een fijne relatie Opdracht 2 Verwachtingen

Nadere informatie

Je Lijf, Je Lief! Lesprogramma voor het praktijkonderwijs over wensen en grenzen in relaties en seks. Rutgers: Iris Coehoorn & Sanne Veldhuis-Nikkelen

Je Lijf, Je Lief! Lesprogramma voor het praktijkonderwijs over wensen en grenzen in relaties en seks. Rutgers: Iris Coehoorn & Sanne Veldhuis-Nikkelen Je Lijf, Je Lief! Lesprogramma voor het praktijkonderwijs over wensen en grenzen in relaties en seks Rutgers: Iris Coehoorn & Sanne Veldhuis-Nikkelen GGD Amsterdam: Anne Ausema Welkom! Doel Inzicht geven

Nadere informatie

Lesbrief bij Een caravan in de winter van Louisa van der Pol

Lesbrief bij Een caravan in de winter van Louisa van der Pol Lesbrief bij Een caravan in de winter van Louisa van der Pol Voor groep 7 en 8 Inhoud van deze lesbrief Thema s in het boek Lesopzet Doel van de les Uitwerking Bijlage: opdrachtenblad Thema s in het boek

Nadere informatie

De normale seksuele ontwikkeling en zijn grenzen. Dr. Hanneke de Graaf

De normale seksuele ontwikkeling en zijn grenzen. Dr. Hanneke de Graaf De normale seksuele ontwikkeling en zijn grenzen Dr. Hanneke de Graaf Inhoud Seksueel gedrag van jongeren anno 2012 Trends Risicogroepen Wanneer over de grens? Bron: Seks onder je 25 e (2012) Online vragenlijst

Nadere informatie

15 juli Onderzoek: Seksuele intimidatie in de amateursport

15 juli Onderzoek: Seksuele intimidatie in de amateursport 15 juli 2017 Onderzoek: Seksuele intimidatie in de amateursport Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit gemiddeld 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van

Nadere informatie

ALS PESTEN DE KOP OPSTEEKT.

ALS PESTEN DE KOP OPSTEEKT. TOOLKIT PESTEN ALS PESTEN DE KOP OPSTEEKT. Om het mikpunt van pesterijen te worden, hoef je niets bijzonders te doen. Het is ook niet altijd zichtbaar voor anderen omdat het zo vaak stiekem gebeurt. Pesten

Nadere informatie

VCP is dat nou nodig? Nationale Handbaldag 2015 Vertrouwenspunt Sport

VCP is dat nou nodig? Nationale Handbaldag 2015 Vertrouwenspunt Sport VCP is dat nou nodig? Nationale Handbaldag 2015 Vertrouwenspunt Sport Ankers voor de presentatie Incident of gepland (wat kun je zoal tegenkomen?) Macht/onmacht VCP Wat is dat? Werkgebied (wie doet wat..of

Nadere informatie

WAT IS GRENS OVERSCHRIJDEND GEDRAG? Veiligheid van leerlingen, vrijwilligers en instructeurs/instructrices is een

WAT IS GRENS OVERSCHRIJDEND GEDRAG? Veiligheid van leerlingen, vrijwilligers en instructeurs/instructrices is een WAT IS GRENS OVERSCHRIJDEND GEDRAG? Veiligheid van leerlingen, vrijwilligers en instructeurs/instructrices is een basisvoorwaarde om prettig met elkaar om te kunnen gaan, te kunnen zwemmen, zwemles te

Nadere informatie

LESBRIEF. Laat uw leerlingen 10 minuten lezen in 7Days. Uw leerlingen mogen zelf weten welke artikelen ze deze 10 minuten lezen.

LESBRIEF. Laat uw leerlingen 10 minuten lezen in 7Days. Uw leerlingen mogen zelf weten welke artikelen ze deze 10 minuten lezen. Vrijdag 21 november 2014 Artikelen: Alle artikelen - 7Days week Inhoud: Leerlingen leren om kritisch te kijken naar de actuele artikelen in 7Days. leerlingen leren artikelen te analyseren. Leerlingen leren

Nadere informatie

Vaardigheden. Bovenbouw. Klaar voor de middelbare school. Tumult. op de basisschool. Dit werkboek is van

Vaardigheden. Bovenbouw. Klaar voor de middelbare school. Tumult. op de basisschool. Dit werkboek is van Vaardigheden Klaar voor de middelbare school Tumult op de basisschool Bovenbouw Dit werkboek is van INHOUDSOPGAVE Tumult op de basisschool Plannen Les 1 Hoe gebruik je een agenda? Les 2 In welke volgorde

Nadere informatie

Seksuele Vorming en weerbaarheid

Seksuele Vorming en weerbaarheid Seksuele Vorming en weerbaarheid Workshop Orion Event woensdag 13 maart 2019 Van Koetsveldschool- ZML-Amsterdam (van pionier naar excellent) Even voorstellen.. Presentatie: Urmila Munshi Leerkracht Van

Nadere informatie