6. Werken met de kleine groep in de onderbouw, organisatie en inhoud

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "6. Werken met de kleine groep in de onderbouw, organisatie en inhoud"

Transcriptie

1 6. Werken met de kleine groep in de onderbouw, organisatie en inhoud Vervolg op de tekst Werken met de kleine groep geschreven door Ton de Zwart, 16 maart 1999 voor de module Instructiegroep van de cursus Klassenmanagement De werkwijze van de onderbouw verschilt in een groot aantal opzichten van die van de midden- en bovenbouw. Van oudsher is de traditie verschillend: meer uitgaan van de ontwikkeling van kinderen dan van schoolvakken die moeten worden aangeboden. Ook zitten jongere en oudere kinderen vaak bij elkaar, wat leidt tot differentiatie, zelfstandig werken en elkaar helpen. Tenslotte is de wetenschap dat jonge kinderen zich de werkelijkheid om zich heen nog moeten eigen maken, meester worden, een leidend principe. De consequenties van, wat men in het onderwijs noemt, een ontwikkelingsgerichte benadering van het leren voor de voor de organisatie van de groep zijn groot. 6.1 Initiatief bij de leerkracht Het werken met de kleine groep is de activiteit bij uitstek waar het initiatief niet bij de kinderen maar bij de leerkracht ligt. Zij plant de activiteiten en selecteert de materialen. Op grond van de observatie van het ontwikkelingsniveau en de (leer)behoeften van specifieke kinderen wordt het werken met de kleine groep georganiseerd. Hier krijgt de specifieke sturing van de leerkracht een plek. 6.2 Organisatie In de onderbouw kunnen wij ook spreken van de kleine groep. Het werken met de kleine groep is een organisatievorm binnen zelfstandig werken. Het zelfstandig werken als werkvorm is nauw verwant aan en deels gebaseerd op de organisatie van de onderbouw. Het komt echter minder vaak voor dat de leerkracht echt de tijd neemt om apart met kinderen te werken. Vooral grote aantallen kinderen, van soms 30 of meer, vragen veel van de leerkracht. Toch is het lesmodel, waarin de leerkracht enige tijd de handen vrij heeft om met een aantal kinderen (tussen de 1 en 4) apart te werken, de oplossing om uiteindelijk op een meer bevredigende manier met de kinderen te werken. Twee vormen van kleine-groep-activiteiten kunnen voorkomen: a) gepland: deze activiteit is voorbereid b) niet-gepland ook een kleine groep in de onderbouw kent drie fasen: vooraf, tijdens en na afloop.

2 Vooraf: De kinderen die een kleine groep gaan volgen, zijn bij voorkeur door de leerkracht vooraf geselecteerd. Een kleine groep moet worden voorbereid. De aanpak moet overdacht zijn en de diverse materialen liggen al klaar. Organisatorisch gezien kan de leerkracht kiezen uit twee alternatieven. Of zij roept de kinderen al bij elkaar voor de kleine groep en laat de ze kinderen oriënteren met het aanwezige materiaal. De leerkracht loopt ondertussen een startronde, terwijl de kleine groep zelfstandig bezig is. Vanuit het gezichtspunt van actief leren is dit een goede start: de kinderen exploreren de materialen. De kinderen voor de kleine groep kunnen ook na afloop van de startronde, op het moment dat voor de leerkracht het meest gunstige is, bijeen geroepen worden. De betreffende kinderen onderbreken dan de activiteit waar zij mee bezig zijn. Voor jonge kinderen kan dit en probleem geven. zij kiezen vaak impulsief, weten soms niet meer wat zij gekozen hebben of vinden iets anders na enige tijd interessanter dan het eerst gekozene. Ook kunnen er organisatorisch gezien problemen ontstaan. Zo kan een kind samen met een ander iets willen doen. Wanneer vervolgens het betreffende kind aan een kleine groepsactiviteit moet meeedoen, vervalt de eerst gezoken activiteit. Het kan ook ontmoedigend werken op zo een tweetal. Wat eerst getimuleerd wordt, kan vervolgens weer net zo goed opgeheven worden door de leerkracht. Tijdens: Het verkeersbord/teken van de leerkracht gaat op rood. Het werken met de kleine groep moet namelijk ongestoord verlopen. De leerkracht begeleidt de kinderen. Tijdens een kleine groep biedt de leerkracht de activiteit aan volgens zgn. interactiestrategieën. De instructie is zachtjes, de leerkracht praat zachtjes. Een kleine groepsactiviteit duurt ongeveer 15. De overige kinderen van de groep werken zelfstandig door. Tussendoor kan een snelle serviceronde gehouden aan deze kinderen gegeven worden Na afloop: De kinderen gaan weer op hun eigen plaats zitten of lopen naar de hoek/plaats waar zij aan het spelen waren. De leerkracht gaat bij voorkeur even op haar eigen stoel zitten (in sommige groepen is dit het sein dat de kinderen naar haar toe mogen komen, in andere groepen echter betekent dit dat de kinderen stil moeten worden, of moeten gaan opruimen), kijkt rond, maakt snel enkele notities in de klassenmap en loopt vervolgens een serviceronde, terwijl het verkeersbord op rood staat. Een alternatief is, vooral wanneer het werken met de kleine groep lang heeft geduurd, dat de leerkracht wacht met het lopen van ronde en het verkeersbord op groen zet. Nu mogen de kinderen die een specifieke vraag hebben, naar de leerkracht komen. Vooral voor jonge kinderen is het van belang dat de tijd dat de uitgestelde aandacht heeft geduurd, niet te lang duurt. NB Tijdens haar rondes ontdekt de leerkracht specifieke vragen van kinderen, die meer tijd vergen dan zij op dat moment kan geven. De leerkracht besluit om na afloop van haar ronde aan die specifieke vragen aandacht te besteden. De betreffende kinderen kunnen bijeen geroepen worden. Zij kan er ook voor kiezen om deel te nemen aan die bepaalde spelsituaties waar zij denkt begeleiding te willen geven. De verschillende fasen van speciale spelbegeleiding (Bosch, e.a., 1984) zijn leidraad voor de leerkracht. Een eventueel hulpmiddel hierbij biedt de zgn. spiekkaart waarop het begeleidingsmodel is samengevat: voorbereid spel, aansluitend spel en begeleid spel.

3 6.3 Instructietafel of niet In de onderbouw zijn verschillende opties mogelijk. De leerkracht plaatst een aparte instructietafel. In de meeste gevallen zal dit op problemen stuiten: er is geen ruimte over, er is geen tafel beschikbaar. Aangezien de kinderen meestal tijdens het spelen en werken in hoeken, op de grond en aan andere tafels werken, is er meestal de mogelijkheid voor de leerkracht om aan één groepstafel het instructiegroepje te formeren. Er moet ook rekening mee gehouden worden, dat de leerkracht een instructiegroepje in de hoeken heeft. Hierbij denken wij aan het model van Luc Koning Speciale Spelbegeleiding: - voorbereid spel - aansluitend spel - begeleid spel In deze situatie is de leerkracht niet op een vaste plek aanwezig, maar past haar instructie aan aan de plek en de materialen waar de kinderen (mee) spelen. 6.4 Inhoud Over de inhoud van het werken met een kleine groep kan gezegd worden dat het model van directe instructie binnen een didactiek die gericht is op ontwikkelingsstimulering van jonge risicokinderen een te beperkte manier kan zijn waarop de kinderen leerervaringen opdoen. Uiteraard zal instructie noodzakelijk zijn, maar naast instructiegroepjes komen in de onderbouw, net als in de midden- en bovenbouw van de basisschool, ook andere inhouden tijdens de kleine groep aan bod. Gedacht wordt aan met name: - kleine kring - algemene les - materiaalles - herhaling van een bepaalde activiteit - groepshandelingsplan - begeleid spel, bijv. spelthema s uit Speciale spelbegeleiding - werken met specifieke trainingsprogramma s zoals Ruimtelijke oriëntatie, Ordenen en Knoop het in je oren Kenmerken van een activiteit met de kleine groep zijn: a) actief, ontdekkend leren b) materialen als uitgangspunt, om te manipuleren, te combineren en te transformeren c) gebruik makend van alle zintuigen van het kind, i.p.v. specifieke functietraining d) de taal van de kinderen als voertuig van de activiteit e) ondersteuning en hulp van de volwassene

4 7. Instructie en interactie 7.1 Ontwikkelingsgericht werken en interactie Ontwikkelingsgericht onderwijs is onderwijs dat zich richt op de ontwikkeling van kinderen. Dit betekent niet alleen aansluiten bij het ontwikkelingsniveau van ieder kind, maar vooral ook je onderwijs zodanig inrichten en vormgeven dat ieder kind een stapje verder geholpen wordt in zijn ontwikkeling. Binnen ontwikkelingsgericht onderwijs is de rol van de leerkracht dan ook heel belangrijk. Dit leidende principe voor de gehele basisschool kunen wij met een voorbeeld uitwerken als het gaat om interactie. Interactie is de kern van elke activiteit in het onderwijs. De interactie met mensen, ideeën en materialen in een rijke omgeving is essentieel: Knowledge arises neither from objects nor the child, but from interactions between the child and those objects (Piaget, in Hohmann, 1995). Op de interactie komen wij straks terug met een kleine oefening. Leren is slechts mogelijk in de interactie tussen het kind en zijn omgeving. Het kind is niet de passieve ontvanger van boodschappen en informatie van zijn opvoeders, maar geeft zelf actief mee vorm aan zijn omgeving. Basisvoorwaarden voor een actieve, gemotiveerde leerhouding zijn: - competentie: geloof en plezier in eigen kunnen, - relatie: het gevoel dat mensen je waarderen en met je om willen gaan, - autonomie: het gevoel dat je iets kunt ondernemen zonder dat anderen je daarbij moeten helpen. Het model responsieve instructie is hiervan een uitwerking (Stoffers & Castelijns, 1995). De werkwijze komt erop neer dat de leerkracht de betrokkenheid van het kind stimuleert door beschikbaarheid te tonen bij spel en werk. De leerkracht geeft instructie, maakt afspraken, reageert inhoudelijk, geeft positieve feedback en nodigt uit tot verwoorden. Tijdens de instructie is het kind zelf actief lerend. Actief leren wil zeggen: het manipuleren, combineren en transformeren van materialen. Oefening, aanmoediging en hulp van de volwassene en ondersteuning door de taal leidt in de meeste gevallen tot nieuwe vaardigheden en ervaringen. Herkenbaarheid: de materialen zijn geselecteerd uit de dagelijkse wereld van school en thuis en moeten bekend zijn voor het kind. Voor kinderen uit een andere cultuur dan de Nederlandse dient de leerkracht een multiculturele benadering te waarborgen. Dit betekent dat aan de herkenbaarheid en identificatiemogelijkheden eisen mogen worden gesteld.

5 7.2 Interactiestrategieën tijdens de kleine groep De volgende sheet geeft enkele kenmerken van goede interacties tijdens het werken met de kleine groep: Interactiestrategieën* 1. Daal af op het niveau van het kind. 2. Praat niet te veel, maar hanteer denkstimulerende technieken. Niets zeggen. 3. Stimuleer en op help de kinderen op gang. 4. Rem op tijd weer af en grijp op tijd in. 5. Geef veel beurten in het groepje, laat de kinderen zelf elkaar de beurt geven. 6. Wees spaarzaam met vragen. 7. Gebruik gevarieerde vragen. 8. Verwoord wat kinderen zeggen. Alles noemen. 9. Label en beschrijf de handelingen van de kinderen. 10. Moedig kinderen aan om zelf oplossingen te bedenken. (* naar Koning, 1984, Hohman, 1997 en Blank, 1996) Wanneer tijdens het instructiegroepje op deze wijze gewerkt wordt zal recht worden gedaan aan een wijze van instructie geven die bijdraagt aan goed onderwijs aan (jonge) kinderen.

6 LITERATUUR Advies en Begeleidingscentrum voor het Onderwijs in Amsterdam: Zelfstandig Werken. Reader. Amsterdam, 1997 Bosch, N., Bruins, L., Koning, L., Lijster, H. de (1984). Speciale spelgebeleiding. Tilburg: Zwijsen. Dijkstra, R. & Meer, N. van der (1994). Adaptief onderwijs in de lerende school. Utrecht: APS. Hohman, M & D. P. Weikart (1997). Aktief leren. Amsterdam: Meulenhoff Janssen-Vos, F. (1997). Basisontwikkeling. Assen/Maastricht: Van Gorcum. Jong, G. de (199.). Hoekenboek. Ideeënboek voor het werken in hoeken, groep 1/2. Den Bosch: Malmberg. Leenders, Y., Meyer, M., Sanders, M., Veenman, S. (1993). Effectieve Instructie. Leren Onderwijzen met behulp van het directe-instructiemodel. Hoevelaken: CPS. Parreren, C.F. van (1995). Ontwikkelend Onderwijs. Leuven/Amersfoort: Acco. Pompert, B., T. Schiferli (z.j.). Spelen en leren op school. Stimulerend onderwijs in de onderbouw. Tilburg: Zwijssen Oudenhoven, D. & Petersen, B. (1996). De opvang van jonge risicoleerlingen. Ubbergen, Tandem Felix. Stevens, L.M. & Harskamp, E.G. (1996). Actuele opvattingen over onderwijs aan jonge kinderen. Een onderzoek onder leerkrachten van groep 2 in het basisonderwijs. In: Tijdschrift voor onderwijsresearch, 21 (1), Stoffers, L. & Castelijns, J. (1995). Responsieve instructie in de onderbouw. De Wereld van het Jonge Kind.

Zelfstandig werken op CBS Ichthus. Beleidsdocument over zelfstandig werken

Zelfstandig werken op CBS Ichthus. Beleidsdocument over zelfstandig werken Zelfstandig werken op CBS Ichthus Beleidsdocument over zelfstandig werken vastgesteld teamvergadering 12 feb 2013 Inleiding In de missie van CBS Ichthus is opgenomen dat we onze leerlingen willen laten

Nadere informatie

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen.

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Zelfstandig werken Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Visie Leerlinggericht: gericht op de mogelijkheden van

Nadere informatie

Visie op het leren van het jonge kind

Visie op het leren van het jonge kind ebook Visie op het leren van het jonge kind Kinderen zijn van nature nieuwsgierig en leergierig, van meet af aan uit op sociale binding en op het verwerven van kennis en vaardigheden. In de motivatieliteratuur

Nadere informatie

Ontwikkelingsgericht onderwijs (OGO)

Ontwikkelingsgericht onderwijs (OGO) Ontwikkelingsgericht onderwijs (OGO) Deze visie is gebaseerd op de sociaal- constructivistische leertheorie van Vygotski. Een eerste kenmerk daarvan is dat het leren van kinderen plaatsvindt in een realistische

Nadere informatie

Werken met instructieblokken

Werken met instructieblokken Werken met instructieblokken Inleiding Op De Appelgaard is bewust gekozen voor het onderwijsmodel werken met instructieblokken. Dit model past bij onze onderwijsvisie, zoals beschreven in het schoolplan

Nadere informatie

Lesvoorbereiding Onderbouw (groep 1/2/3)

Lesvoorbereiding Onderbouw (groep 1/2/3) Lesvoorbereiding Onderbouw (groep 1/2/3) Zakelijke gegevens naam student: Bente Veenstra stageschool: De Ontdekking Didam Iselinge klas: VR2C mentor/mentrix: Hetty Bennink datum: 12-12-2014 aantal leerlingen:

Nadere informatie

Bron: Handleiding bij feedbackkader, Marjoleine Dobbelaer, Onderwijsinspectie 2013

Bron: Handleiding bij feedbackkader, Marjoleine Dobbelaer, Onderwijsinspectie 2013 Effectief feedback geven en ontvangen Bron: Handleiding bij feedbackkader, Marjoleine Dobbelaer, nderwijsinspectie 2013 Inleiding Deze handleiding is geschreven ter ondersteuning van het gebruik van het

Nadere informatie

De leerkrachten willen de kinderen het gevoel geven van veiligheid en geborgenheid.

De leerkrachten willen de kinderen het gevoel geven van veiligheid en geborgenheid. 1. Doelen van ons onderwijs De Burchtgaarde wil bereiken dat ieder kind via een ononderbroken leer-en ontwikkelingsproces, die kennis en vaardigheden verwerft die het nodig heeft om een zelfstandig, sociaal

Nadere informatie

Zelfstandig Werken: Kijk hoe wij het doen

Zelfstandig Werken: Kijk hoe wij het doen Zelfstandig Werken: Kijk hoe wij het doen mogelijkheden voor de school door Onderwijs Adviesbureau Ton de Zwart 6 januari 2008 Blz. 1 Zelfstandig Werken Schoolontwikkeling m.b.t. klassenmanagement, beginsituatie

Nadere informatie

Doel Het vergroten van de motivatie en het zelfvertrouwen van de leerlingen, het bevorderen van de effectieve leertijd en sociale vaardigheden.

Doel Het vergroten van de motivatie en het zelfvertrouwen van de leerlingen, het bevorderen van de effectieve leertijd en sociale vaardigheden. Ontwikkelingslijn: Ontwikkelingsveld 2: Eigenaar: Coöperatief leren Tandemleren Inge Kiers Doel Het vergroten van de motivatie en het zelfvertrouwen van de leerlingen, het bevorderen van de effectieve

Nadere informatie

Beweging, sociale omgang en kunstzinnig werken in het basisonderwijs

Beweging, sociale omgang en kunstzinnig werken in het basisonderwijs Beweging, sociale omgang en kunstzinnig werken in het basisonderwijs 2 Inleiding Beweging, sociale omgang en kunstzinnig werken zijn naast het onderwijs in taal en rekenen belangrijk in het lesaanbod.

Nadere informatie

kempelscan K1-fase Eerste semester

kempelscan K1-fase Eerste semester kempelscan K1-fase Eerste semester Kempelscan K1-fase eerste semester 1/6 Didactische competentie Kern 3.1 Didactisch competent Adaptief omgaan met leerlijnen De student bereidt systematisch lessen/leeractiviteiten

Nadere informatie

1 Aanbevolen artikel

1 Aanbevolen artikel Aanbevolen artikel: 25 november 2013 1 Aanbevolen artikel Ik kan het, ik kan het zélf, ik hoor erbij Over de basisingrediënten voor het (psychologisch) welzijn Een klassieke motivatietheorie toegelicht

Nadere informatie

Er kan pas over Coöperatief Leren gesproken worden als er gewerkt wordt volgens een aantal basisprincipes kortweg GIPS genoemd.

Er kan pas over Coöperatief Leren gesproken worden als er gewerkt wordt volgens een aantal basisprincipes kortweg GIPS genoemd. Op onze school werken we al nu alweer enkele jaren met Coöperatief Leren volgens Kagan & Kagan. Het is ons antwoord op de vraag vorm en inhoud te geven aan het NIEUWE LEREN. We doen dit in alle groepen

Nadere informatie

LESBESCHRIJVINGSFORMULIER

LESBESCHRIJVINGSFORMULIER LESBESCHRIJVINGSFORMULIER Beroepstaak 1 Omgaan met kinderen in een leersituatie Stageschool Plaats Stagementor Stagegroep Aantal kinderen Gegevens Stageschool Datum Naam student Groep Vakgebied Gegevens

Nadere informatie

ADHD en lessen sociale competentie

ADHD en lessen sociale competentie ADHD en lessen sociale competentie Geeft u lessen sociale competentie én heeft u een of meer kinderen met ADHD in de klas, dan kunt u hier lezen waar deze leerlingen tegen aan kunnen lopen en hoe u hier

Nadere informatie

Planmatig werken in groep 1&2 Werken met groepsplannen. Lunteren, maart 2011 Yvonne Leenders & Mariët Förrer

Planmatig werken in groep 1&2 Werken met groepsplannen. Lunteren, maart 2011 Yvonne Leenders & Mariët Förrer Planmatig werken in groep 1&2 Werken met groepsplannen Lunteren, maart 2011 Yvonne Leenders & Mariët Förrer Masterclass Waarom, waarvoor, hoe? Verdieping m.b.t. taalontwikkeling en werken met groepsplannen

Nadere informatie

Interview met Jetty Vegter over Kaleidoscoop en de kleine groepsinstructie. Door Alex Huijbregts, LIO in groep 3 van De Vlier Samenloop in Breda.

Interview met Jetty Vegter over Kaleidoscoop en de kleine groepsinstructie. Door Alex Huijbregts, LIO in groep 3 van De Vlier Samenloop in Breda. Interview met Jetty Vegter over Kaleidoscoop en de kleine groepsinstructie. Door Alex Huijbregts, LIO in groep 3 van De Vlier Samenloop in Breda. Vraag 1: Stel u zelf even voor en wat doet u zoal in het

Nadere informatie

De leerkracht en het talentvolle kind. Symposium Passend onderwijs en Hoogbegaafdheid 20 november 2013

De leerkracht en het talentvolle kind. Symposium Passend onderwijs en Hoogbegaafdheid 20 november 2013 De leerkracht en het talentvolle kind. Symposium Passend onderwijs en Hoogbegaafdheid 20 november 2013 Welk kind mag bij u in de klas? Kind 1 Kind 2 Typering van een hoogbegaafde 1 Snelle slimme denker,

Nadere informatie

Een Meet- en Ontdekpad gemaakt door Maaike Kuijer. Pabo De Eekhorst Assen.

Een Meet- en Ontdekpad gemaakt door Maaike Kuijer. Pabo De Eekhorst Assen. METEN Een meet- en ontdekpad www.rekenhoek.nl 5 6 Een Meet- en Ontdekpad gemaakt door Maaike Kuijer. Pabo De Eekhorst Assen. Inhoudsopgave meet- en ontdekpad Samenvatting 2 Verantwoording 4 Gebruiksaanwijzing

Nadere informatie

Groot worden op de Ontdekking is als een avontuurlijke reis met interessante ontmoetingen en ervaringen. In uitdagende activiteiten gaan we op zoek

Groot worden op de Ontdekking is als een avontuurlijke reis met interessante ontmoetingen en ervaringen. In uitdagende activiteiten gaan we op zoek Groot worden op de Ontdekking is als een avontuurlijke reis met interessante ontmoetingen en ervaringen. In uitdagende activiteiten gaan we op zoek naar onze mogelijkheden. Aan het eind van de reis stappen

Nadere informatie

6.9.2.4 Een aantal kenmerken van cursus in het algemeen. 6.9.3.4 Relatie met basisactiviteiten. 6.9.3.6 Voorbeeld van een pedagogische situatie

6.9.2.4 Een aantal kenmerken van cursus in het algemeen. 6.9.3.4 Relatie met basisactiviteiten. 6.9.3.6 Voorbeeld van een pedagogische situatie Cursussen algemeen Gerrit Fronik Inhoudsopgave 6.9.1 Samenvatting 6.9.2 Achtergronden 6.9.2.1 Peter Petersen 6.9.2.2 Kees Both 6.9.2.3 Henk Hansma 6.9.2.4 Een aantal kenmerken van cursus in het algemeen

Nadere informatie

Algemene informatie Kinderopvang 0-4. November 2014

Algemene informatie Kinderopvang 0-4. November 2014 Algemene informatie Kinderopvang 0-4 November 2014 Voorwoord Positive Action wordt in Amerika met veel succes uitgevoerd. Het is een bewezen effectief programma dat positieve resultaten behaalt op zowel

Nadere informatie

SWINXS BESCHRIJVING. Wat is het? Voor wie is het? Hoe werkt het?

SWINXS BESCHRIJVING. Wat is het? Voor wie is het? Hoe werkt het? BESCHRIJVING SWINXS Wat is het? De Swinxs is een game console die zowel binnen- als buiten gebruikt kan worden voor actieve spellen. De Swinxs stuurt het spel aan met behulp van spraak. De console praat,

Nadere informatie

Reflecteren met kinderen; leren door vragen Yvonne Kleefkens en José van Loo

Reflecteren met kinderen; leren door vragen Yvonne Kleefkens en José van Loo Reflecteren met kinderen; leren door vragen Yvonne Kleefkens en José van Loo Jonge kinderen denken graag na over de wereld. Dat uit zich al heel vroeg in bijvoorbeeld de vragen die ze stellen: waarom,

Nadere informatie

Brochure Het Grote Interactiespel voor Kinderdagverblijven 2014

Brochure Het Grote Interactiespel voor Kinderdagverblijven 2014 Brochure Het Grote Interactiespel voor Kinderdagverblijven 2014 Hét spel om kinderopvangteams met plezier de belangrijkste pedagogische vaardigheden te laten inoefenen www.bewustekinderopvang.nl & www.interactiespel.nl

Nadere informatie

Bewegend leren is beter presteren

Bewegend leren is beter presteren Bewegen en leren op de Lea Dasbergschool te Arnhem Bewegend leren is beter presteren Onder dit motto brengen groepsleerkracht Niels Holleboom en vakleerkracht Joris te Molder leren en bewegen (in die volgorde)

Nadere informatie

Inspectierapport BSO Armhoefse Akker (BSO) Van Heutszstraat 1A 5018EV TILBURG Registratienummer 143220834

Inspectierapport BSO Armhoefse Akker (BSO) Van Heutszstraat 1A 5018EV TILBURG Registratienummer 143220834 Inspectierapport BSO Armhoefse Akker (BSO) Van Heutszstraat 1A 5018EV TILBURG Registratienummer 143220834 Toezichthouder: GGD Hart voor Brabant In opdracht van gemeente: Tilburg Datum inspectie: 09-03-2015

Nadere informatie

Certificering pabo-studenten voor Ontwikkelingsgericht Onderwijs Door: Bestuur OGO-Academie september 2014

Certificering pabo-studenten voor Ontwikkelingsgericht Onderwijs Door: Bestuur OGO-Academie september 2014 Certificering pabo-studenten voor Ontwikkelingsgericht Onderwijs Door: Bestuur OGO-Academie september 2014 Inleiding De certificering wordt door de OGO-Academie uitgevoerd. De pabo s zijn verantwoordelijk

Nadere informatie

Zelfbeeld. Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld.

Zelfbeeld. Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld. Zelfbeeld Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld. Een kind dat over het algemeen positief over zichzelf denkt, heeft meer zelfvertrouwen.

Nadere informatie

ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE

ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE Onderwijs zoals we dat vroeger kenden, bestaat al lang niet meer. Niet dat er toen slecht onderwijs was, maar de huidige maatschappij vraagt meer van de leerlingen

Nadere informatie

LESBESCHRIJVING HOGESCHOOL ROTTERDAM PABO. Hoofdfase

LESBESCHRIJVING HOGESCHOOL ROTTERDAM PABO. Hoofdfase HOGESCHOOL ROTTERDAM PABO Hoofdfase LESBESCHRIJVING Jongere kind - Oudere kind Semester 1-2 - 3-4 - 5* Student: Linda Ouwendijk Studentnummer: 0813937 Paboklas: 2F Datum: 19-01-2010 Stageschool + BRIN:

Nadere informatie

Consulent taalvorming opleiding 2014-2016. Taalvorming

Consulent taalvorming opleiding 2014-2016. Taalvorming Consulent taalvorming opleiding 2014-2016 In september 2014 starten we met een nieuwe groep cursisten voor de opleiding Consulent Taalvorming. De opleiding is bedoeld voor docenten Nederlands en Pedagogiek

Nadere informatie

Ontwikkelingsgericht onderwijs

Ontwikkelingsgericht onderwijs Ontwikkelingsgericht onderwijs Leren op de John F. Kennedyschool De basisschool van onze zoon, de John F. Kennedyschool te Zutphen, is dit schooljaar begonnen met een nieuwe manier van werken. Ze zijn

Nadere informatie

Marzano (2003) Scholen maken het verschil

Marzano (2003) Scholen maken het verschil Programma Effectieve directe instructie Opfrismiddag 20 oktober 2010 Dortie Mijs Wat is het IGDI-model? Verdieping op twee aspecten: - Doelen formuleren - Werken met IGDI in een combinatiegroep Voorbereiden

Nadere informatie

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Naam: School: Daltoncursus voor leerkrachten Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Inleiding: De verantwoordelijkheden van de leerkracht zijn samen te vatten door vier beroepsrollen te

Nadere informatie

Inspectierapport PSZ De Vijf Hoeven (PSZ) Hendrik van Tulderstraat 7 5046NC TILBURG

Inspectierapport PSZ De Vijf Hoeven (PSZ) Hendrik van Tulderstraat 7 5046NC TILBURG Inspectierapport PSZ De Vijf Hoeven (PSZ) Hendrik van Tulderstraat 7 5046NC TILBURG Toezichthouder: GGD Hart voor Brabant In opdracht van gemeente: TILBURG Datum inspectie: 27-10-2014 Type onderzoek :

Nadere informatie

Inspectierapport De Broekjes (PSZ) Krabbescheerstraat 1 2165XG LISSERBROEK

Inspectierapport De Broekjes (PSZ) Krabbescheerstraat 1 2165XG LISSERBROEK Inspectierapport De Broekjes (PSZ) Krabbescheerstraat 1 2165XG LISSERBROEK Toezichthouder: GGD Kennemerland In opdracht van gemeente: HAARLEMMERMEER Datum inspectie: 10-06-2014 Type onderzoek : Regulier

Nadere informatie

Peuters - 1K 2K 3K. Basismateriaal. Aanbod peuters 1K indien nodig

Peuters - 1K 2K 3K. Basismateriaal. Aanbod peuters 1K indien nodig Peuters - 1K 2K 3K puzzelhoek Materialen Insteekblokken: meetkundige lichamen, kubus, cilinder, Inlegplank met en zonder knoppen - Per inlegruimte één persoon, dier of voorwerp - Per inlegruimte enkele

Nadere informatie

Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Mondelinge taalvaardigheid: Van pingpongen naar tafelvoetballen WWW.CPS.NL

Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Mondelinge taalvaardigheid: Van pingpongen naar tafelvoetballen WWW.CPS.NL Nationaal congres Taal en Lezen 15 oktober 2015 Mondelinge taalvaardigheid: Van pingpongen naar tafelvoetballen WWW.CPS.NL Wat ben ik? Wat staat bovenaan m n verlanglijst? Het programma: van pingpongen

Nadere informatie

Activiteitenbeleid 2013

Activiteitenbeleid 2013 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: Hoofdstuk 2: Hoofdstuk 3: Hoofdstuk 4: Hoofdstuk 5: Hoofdstuk 6: Pedagogisch beleid TintelTuin De 6 competenties Visie Activiteitenbeleid binnen het (dag)programma Laat zien

Nadere informatie

Een balans zoeken. Wat is mogelijk voor onze school. Kijkend naar de mogelijkheden en onderwijsbehoeften van onze kinderen.

Een balans zoeken. Wat is mogelijk voor onze school. Kijkend naar de mogelijkheden en onderwijsbehoeften van onze kinderen. Datum:29-05-2012 Bijeenkomst klankbordgroep Slim Fit Welkom Terug blik Slim Fit: Achtergronden en informatie. Moverende bewegingen: De school werkt opbrengstgericht. Kwaliteit meten. Een dynamisch project;

Nadere informatie

De toegevoegde waarde van taakspel binnen BAG.

De toegevoegde waarde van taakspel binnen BAG. De toegevoegde waarde van taakspel binnen BAG. Taakgericht met Taakspel Taakspel is een hulpmiddel (spel) bij het invoeren van klassenregels. Zomaar wat uitspraken Kinderen worden steeds moeilijker, psychosociale

Nadere informatie

op (afnemende) sturing Een interventie gericht op docenten bij het opleiden en begeleiden van studenten naar zelfstandig beroepsbeoefenaars.

op (afnemende) sturing Een interventie gericht op docenten bij het opleiden en begeleiden van studenten naar zelfstandig beroepsbeoefenaars. op (afnemende) sturing Een interventie gericht op docenten bij het opleiden en begeleiden van studenten naar zelfstandig beroepsbeoefenaars. Auteur: Anneke Lucassen Zelfevaluatie begeleiden bij zelfstandig

Nadere informatie

Inhoud Trainersmap Verdieping

Inhoud Trainersmap Verdieping Inhoud Trainersmap Verdieping 2 Module 9 Taal Module 10 Rekenen/wiskunde en Science (basisonderwijs) Module 11 Sociaal-emotionele ontwikkeling - verdieping Module 12 Sensomotorische ontwikkeling - verdieping

Nadere informatie

Executieve functies in de klas: interventies

Executieve functies in de klas: interventies Executieve functies in de klas: interventies Door Wijnand Dekker, gezondheidszorgpsycholoog Anneke Dooyeweerd, pedagoog/coach Inleiding In de vorige nieuwsbrief omschreven we wat er wordt verstaan onder

Nadere informatie

Spelenderwijs rijmen. Linda Willemsen. www.klasvanjuflinda.nl. www.klasvanjuflinda.nl

Spelenderwijs rijmen. Linda Willemsen. www.klasvanjuflinda.nl. www.klasvanjuflinda.nl Spelenderwijs rijmen Linda Willemsen www.klasvanjuflinda.nl www.klasvanjuflinda.nl Spelenderwijs rijmen Spelenderwijs rijmen Tekst & vormgeving: Linda Willemsen 2014 www.klasvanjuflinda.nl Linda Willemsen

Nadere informatie

Wegwijzertje. Website: www.wegwijzer.pcboapeldoorn.nl Mail: wegwijzer@pcboapeldoorn.nl 15 januari 2016 Nieuwsbrief nummer 9.

Wegwijzertje. Website: www.wegwijzer.pcboapeldoorn.nl Mail: wegwijzer@pcboapeldoorn.nl 15 januari 2016 Nieuwsbrief nummer 9. Website: www.wegwijzer.pcboapeldoorn.nl Mail: wegwijzer@pcboapeldoorn.nl 15 januari 2016 Nieuwsbrief nummer 9 Geachte ouders, Wegwijzertje De eerste nieuwsbrief van het nieuwe jaar. Het was goed elkaar

Nadere informatie

Stap 2 Leeractiviteiten ontwerpen

Stap 2 Leeractiviteiten ontwerpen Stap 2 Leeractiviteiten ontwerpen Bij het ontwerpen van een leeractiviteit is het belangrijk dat je vertrekt vanuit het doel dat je ermee hebt. Het overzicht leeractiviteit organiseren geeft een aantal

Nadere informatie

1. Peter Petersen. De effectieve groepsleid(st)er. 1.1.Opvoeding is het leren zelf

1. Peter Petersen. De effectieve groepsleid(st)er. 1.1.Opvoeding is het leren zelf De effectieve groepsleid(st)er 1. Peter Petersen Voorwaarden om veel en breed te leren: uitgaan van positieve vermogens van kind; rijke en veelzijdige leerwereld creëren die vol zit met de meest verschillende

Nadere informatie

Dr. Ellen Luteijn GZ psycholoog en werkzaam bij Kentalis. NVA Congres 2013

Dr. Ellen Luteijn GZ psycholoog en werkzaam bij Kentalis. NVA Congres 2013 Dr. Ellen Luteijn GZ psycholoog en werkzaam bij Kentalis NVA Congres 2013 Autisme en onderwijs NVA 4 oktober 2013 Ellen Luteijn Inhoud Hoe kan onderwijs passend zijn voor leerlingen met ASS? Passend Onderwijs

Nadere informatie

Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Zeer moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een zeer moeilijk lerend kind

Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Zeer moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een zeer moeilijk lerend kind Utrecht, Gooi & Vecht Ondersteuning bij leven met een beperking Zeer moeilijk lerend Uitleg over het leven van een zeer moeilijk lerend kind Inhoudsopgave Wat betekent het dat uw kind zeer moeilijk lerend

Nadere informatie

Beeldcoaching in het onderwijs

Beeldcoaching in het onderwijs Beeldcoaching in het onderwijs Leren coachen met video V i s i e I n B e e l d H u z a r e n l a a n 2 4 7 2 1 4 e c E p s e Gebruik van video is de duidelijkste en snelste manier om te reflecteren op

Nadere informatie

Inrichting lokaal Tips

Inrichting lokaal Tips Inrichting lokaal Tips Auteur: Josée Warnaar Sinds drie jaar werk ik met de 2e maanversie van Veilig leren lezen. Een methode waarmee ik heel thematisch en gedifferentieerd kan werken, waardoor de kinderen

Nadere informatie

Inhoud. De Rekenhoek. Concept rekenhoek Organisatie rekenhoek. Inrichten van een rekenhoek. Korte presentatie aan elkaar Evaluatie 2

Inhoud. De Rekenhoek. Concept rekenhoek Organisatie rekenhoek. Inrichten van een rekenhoek. Korte presentatie aan elkaar Evaluatie 2 De Rekenhoek Woensdag 13 april 1 Inhoud Concept rekenhoek Organisatie rekenhoek o Uitgangspunten o Zelf aan de slag Inrichten van een rekenhoek o Belangrijke aandachtspunten o Zelf aan de slag Korte presentatie

Nadere informatie

DIFFERENTIATIE op Leesontwikkeling Vaardigheden van de leerkracht

DIFFERENTIATIE op Leesontwikkeling Vaardigheden van de leerkracht DIFFERENTIATIE op Leesontwikkeling Vaardigheden van de leerkracht Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteitskaart zijn te vinden op www.taalpilots.nl en www.rekenpilots.nl.

Nadere informatie

Mijn visie; mijn manier van handelen en

Mijn visie; mijn manier van handelen en Mijn visie; mijn manier van handelen en ideeën over hoe kinderen ontwikkelen, leren en zouden moeten leren op school. Mariska Gerritsen, Docent beeldende vorming Fontys Tilburg Onderwijs Mijn visie op

Nadere informatie

Beoordelingsinstrument Digitale Leermiddelen Taalonderwijs

Beoordelingsinstrument Digitale Leermiddelen Taalonderwijs kennisnet.nl Beoordelingsinstrument Digitale Leermiddelen Taalonderwijs Op de volgende pagina s treft u het beoordelingsinstrument Digitale Leermiddelen Taalonderwijs. Het instrument is ingedeeld in acht

Nadere informatie

Inspectierapport Hummelke (PSZ) Theodorus Rijkenstraat 12 5154AK ELSHOUT

Inspectierapport Hummelke (PSZ) Theodorus Rijkenstraat 12 5154AK ELSHOUT Inspectierapport Hummelke (PSZ) Theodorus Rijkenstraat 12 5154AK ELSHOUT Toezichthouder: GGD Hart voor Brabant In opdracht van gemeente: Heusden Datum inspectie: 30-03-2015 Type onderzoek : Jaarlijks onderzoek

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Deel I Achtergronden. 1 Inleiding 19. 2 Ontwikkeling van jonge kinderen 33

Inhoudsopgave. Deel I Achtergronden. 1 Inleiding 19. 2 Ontwikkeling van jonge kinderen 33 Inhoudsopgave Deel I Achtergronden 1 Inleiding 19 1.1 Kenmerken van kleuters 21 1.1.1 Kleuter en schoolkind 22 1.1.2 Typisch kleuters 23 Emotionele beleving 24 Intuïtief 24 Egocentrisme 25 Hang naar gewoontes

Nadere informatie

Inspectierapport Stampertjes (BSO) Dantelaan 2a 3533VD UTRECHT Registratienummer 215142846

Inspectierapport Stampertjes (BSO) Dantelaan 2a 3533VD UTRECHT Registratienummer 215142846 Inspectierapport Stampertjes (BSO) Dantelaan 2a 3533VD UTRECHT Registratienummer 215142846 Toezichthouder: Gemeente Utrecht, Volksgezondheid In opdracht van gemeente: Utrecht Datum inspectie: 17-08-2015

Nadere informatie

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN COMMUNICEREN VANUIT JE KERN Wil je duurzaam doelen bereiken? Zorg dan voor verbonden medewerkers! Afgestemde medewerkers zijn een belangrijke aanjager voor het realiseren van samenwerking en innovatie

Nadere informatie

Peuters Groep 1 Groep 2 Groep 3 BP MP EP M1 E1 M2 E2 M3

Peuters Groep 1 Groep 2 Groep 3 BP MP EP M1 E1 M2 E2 M3 1. Omgaan met jezelf, met en met volwassenen Peuters Groep 1 Groep 2 Groep 3 BP MP EP M1 E1 M2 E2 M3 Zelfbeeld Sociaal gedrag belangstelling voor andere kinderen, maar houden weinig rekening met de ander

Nadere informatie

werken aan leren leren

werken aan leren leren Opbrengstgericht werken aan leren leren werkvormen leren leren CED-Groep en Landelijk Expertise Centrum Speciaal Onderwijs LECSO Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de publicatie Opbrengstgericht

Nadere informatie

Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Effectief spellingonderwijs WWW.CPS.NL

Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Effectief spellingonderwijs WWW.CPS.NL Nationaal congres Taal en Lezen 15 oktober 2015 Effectief spellingonderwijs WWW.CPS.NL Contactgegevens Tseard Veenstra t.veenstra@cps.nl 06 55168626 Is spellingonderwijs nog relevant als we met behulp

Nadere informatie

HOE LAAT IK MEDEWERKERS

HOE LAAT IK MEDEWERKERS MANAGEMENT Een zelfstandige medewerker is een tevreden medewerker HOE LAAT IK MEDEWERKERS ZELFSTANDIG FUNCTIONEREN? De ene mens is de andere niet. Sommigen zijn blij met een chef die aan hen geducht leiding

Nadere informatie

van, voor en door de leraar Discussienota Uitgangspunten Herijking Bekwaamheidseisen

van, voor en door de leraar Discussienota Uitgangspunten Herijking Bekwaamheidseisen van, voor en door de leraar Discussienota Uitgangspunten Herijking Bekwaamheidseisen Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 / De kern en inhoud als uitgangspunt... 4 1.1 de kern... 4 1.2 de inhoud... 5 Hoofdstuk 2

Nadere informatie

Team Basisschool De Brök Stein

Team Basisschool De Brök Stein Team Basisschool De Brök Stein Beschrijving van het vraagstuk Geef hier een titel aan het vraagstuk en daarna een gedetailleerde beschrijving van het vraagstuk dat je op de Nazomerschool aan de orde wilt

Nadere informatie

Inspectierapport De Kikker (PSZ) Elritsplein 100 7559HR HENGELO OV

Inspectierapport De Kikker (PSZ) Elritsplein 100 7559HR HENGELO OV Inspectierapport De Kikker (PSZ) Elritsplein 100 7559HR HENGELO OV Toezichthouder: GGD Twente In opdracht van gemeente: Hengelo (O) Datum inspectie: 19-11-2015 Type onderzoek: Jaarlijks onderzoek Status:

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Flexkidz

Pedagogisch beleid Flexkidz Pedagogisch beleid Flexkidz Voor u ligt het verkorte pedagogisch beleidsplan van Flexkidz. Hier beschrijven we in het kort de pedagogische visie en uitgangspunten. In dit pedagogisch beleidsplan beschrijven

Nadere informatie

Protocol Zelfstandig werken Bisschop Ernst.

Protocol Zelfstandig werken Bisschop Ernst. Protocol Zelfstandig werken Bisschop Ernst. Bij het zelfstandig werken op onze school zijn er 3 documenten die bij elkaar horen. Ze zijn in de bovenbouw alle 3 met elkaar verbonden om een goede doorgaande

Nadere informatie

Inspectierapport K'Nijntje (PSZ) Breemarsweg 483 7555KA HENGELO OV

Inspectierapport K'Nijntje (PSZ) Breemarsweg 483 7555KA HENGELO OV Inspectierapport K'Nijntje (PSZ) Breemarsweg 483 7555KA HENGELO OV Toezichthouder: GGD Twente In opdracht van gemeente: Hengelo (O) Datum inspectie: 16-06-2015 Type onderzoek: Jaarlijks onderzoek Status:

Nadere informatie

VOORBEELD UIT HET PEDAGOGISCH BELEIDSPLAN. VEILIGHEID EN GEBORGENHEID BIEDEN - BABY S

VOORBEELD UIT HET PEDAGOGISCH BELEIDSPLAN. VEILIGHEID EN GEBORGENHEID BIEDEN - BABY S VOORBEELD UIT HET PEDAGOGISCH BELEIDSPLAN. VEILIGHEID EN GEBORGENHEID BIEDEN - BABY S ALGEMEEN: EMOTIONELE EN FYSIEKE VEILIGHEID BABY S Het pedagogisch beleidsplan geeft de grenzen (pedagogisch medewerker/kindratio

Nadere informatie

Onze visie op onderwijs

Onze visie op onderwijs Onze visie op onderwijs Wanneer je een schip wilt bouwen. Breng dan geen mensen bij elkaar om hout te slepen, het werk voor te bereiden, taken te verdelen. Maar leer de mensen te verlangen naar de eindeloze

Nadere informatie

Wetenschap & Technologie Ontwerpend leren. Ada van Dalen

Wetenschap & Technologie Ontwerpend leren. Ada van Dalen Wetenschap & Technologie Ontwerpend leren Ada van Dalen Wat is W&T? W&T is je eigen leven W&T: geen vak maar een benadering De commissie wil onderstrepen dat wetenschap en technologie in haar ogen géén

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

Hilde Demeester. Brugge, V.B.S. Hemelsdaele

Hilde Demeester. Brugge, V.B.S. Hemelsdaele 03 Spinnen Lesscenario Digitale Borden moeilijkheidsgraad Hilde Demeester Brugge, V.B.S. Hemelsdaele LEERGEBIED/VAK LEEFTIJD 2,5-6 jaar ONDERWIJSVORM Kleuter Basis ASO TSO BSO VO L.Opl. Leerzorg LESMATERIAAL

Nadere informatie

Inspectierapport Stampertjes (BSO) Dantelaan 2a 3533VD UTRECHT Registratienummer 215142846

Inspectierapport Stampertjes (BSO) Dantelaan 2a 3533VD UTRECHT Registratienummer 215142846 Inspectierapport Stampertjes (BSO) Dantelaan 2a 3533VD UTRECHT Registratienummer 215142846 Toezichthouder: Gemeente Utrecht, Volksgezondheid In opdracht van gemeente: Utrecht Datum inspectie: 01-03-2016

Nadere informatie

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën:

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: > Categorieën De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: 1 > Poten, vleugels, vinnen 2 > Leren en werken 3 > Aarde, water,

Nadere informatie

Handelingsgericht Werken. Onderwijsdag Enschede 20 maart 2012 Maria Bolscher

Handelingsgericht Werken. Onderwijsdag Enschede 20 maart 2012 Maria Bolscher Handelingsgericht Werken Onderwijsdag Enschede 20 maart 2012 Maria Bolscher Doelen Kennismaking met de uitgangspunten HGW Reflecteren op uitgangspunten HGW Zicht op de betekenis van HGW op de eigen praktijksituatie

Nadere informatie

3 Hoogbegaafdheid op school

3 Hoogbegaafdheid op school 3 Hoogbegaafdheid op school Ik laat op school zien wat ik kan ja soms nee Ik vind de lessen op school interessant meestal soms nooit Veel hoogbegaafde kinderen laten niet altijd zien wat ze kunnen. Dit

Nadere informatie

Ontwikkelingsgericht Onderwijs in de praktijk

Ontwikkelingsgericht Onderwijs in de praktijk Ontwikkelingsgericht Onderwijs in de praktijk De theoretische gedachten achter Ontwikkelingsgericht Onderwijs vindt u in de schoolgids. In dit stuk ziet en leest u hoe Ontwikkelingsgericht Onderwijs er

Nadere informatie

Het spel der democratische opvoeding Wat vooraf ging: Aan de hand van de 4 pijlers deden de ambassadeurs van Triodus samen goed voor later en de werkgroep wat iedere kindwijzerorganisatie deed, inventariseren!

Nadere informatie

Cursus. montessori leidster

Cursus. montessori leidster Cursus voor montessori leidster van peutergroepen en kinderdagverblijven Brochure cursus Cursus voor montessori leidster van peutergroepen en kinderdagverblijven Achtergrond Doelgroep Inhoud Cursusopzet

Nadere informatie

Doelgericht en spelenderwijs gedrag veranderen bij kinderen met ADHD. M. Danckaerts I. Dewitte

Doelgericht en spelenderwijs gedrag veranderen bij kinderen met ADHD. M. Danckaerts I. Dewitte Doelgericht en spelenderwijs gedrag veranderen bij kinderen met ADHD M. Danckaerts I. Dewitte 1 Schoolproblemen door ADHD Complexe leermoeilijkheden door problemen met Aandacht, afleidbaarheid, ongefocust

Nadere informatie

Koningsspelen. Werkboek

Koningsspelen. Werkboek 4 Koningsspelen Werkboek 1. Inleiding Waarom dit werkboekje? TIPS EN IDEEËN Met dit boekje willen we scholen tips en ideeën geven voor het organiseren van de Koningsspelen op 25 april 2014. Deze dag is

Nadere informatie

Opleiding jonge kind specialist (Post HBO)

Opleiding jonge kind specialist (Post HBO) Opleiding jonge kind specialist (Post HBO) 1. Algemeen 1.1. In vogelvlucht De basisopleiding tot jonge kind specialist is een praktijkgerichte opleiding met gefundeerde theoretische onderbouwing. In deze

Nadere informatie

Lesvoorbereiding Onderbouw (groep 1/2/3)

Lesvoorbereiding Onderbouw (groep 1/2/3) Lesvoorbereiding Onderbouw (groep 1/2/3) Zakelijke gegevens naam student: Bente Veenstra stageschool: De Ontdekking Didam Iselinge klas: VR2C mentor/mentrix: Hetty Bennink datum: 06-11-2014 aantal leerlingen:

Nadere informatie

ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK

ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK Iedereen heeft er de mond van vol: Het beste uit de leerling halen Recht doen aan verschillen van leerlingen Naast kennis en vaardigheden, aandacht voor het

Nadere informatie

- Leerlijn Leren leren - CED groep. Leerlijn Leren leren CED groep

- Leerlijn Leren leren - CED groep. Leerlijn Leren leren CED groep Leerlijn Leren leren CED groep 1 1. Taakaanpak Leerlijn leren leren CED groep Groep 1 a. Luistert en kijkt naar de uitleg van een opdracht in een één op één situatie b. Wijst aan waar hij moet beginnen

Nadere informatie

Samenwerking. Betrokkenheid

Samenwerking. Betrokkenheid De Missie Het Spectrum is een openbare school met een onderwijsaanbod van hoge kwaliteit. We bieden het kind betekenisvol onderwijs in een veilige omgeving. In een samenwerking tussen kind, ouders en school

Nadere informatie

Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden

Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden Bij het begeleiden van leeractiviteiten kun je twee aspecten aan het gedrag van leerkrachten onderscheiden, namelijk het pedagogisch handelen en het didactisch handelen.

Nadere informatie

Handreiking voor het organiseren van een teambijeenkomst

Handreiking voor het organiseren van een teambijeenkomst Handreiking voor het organiseren van een Laura Boele-de Bruin Dit materiaal is onderdeel van het compendium christelijk leraarschap dat samengesteld is door het lectoraat Christelijk leraarschap van Driestar

Nadere informatie

Lesgeven aan groep 7 en 8

Lesgeven aan groep 7 en 8 Lesgeven aan groep 7 en 8 Heeft u uw ervaring in de onder- of bovenbouw van de basisschool en gaat u nu (of binnenkort) lesgeven aan groep 7 of 8, dan zult u zich wellicht verbazen over de manier waarop

Nadere informatie

De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN

De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN M.11i.0419 De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN versie 02 M.11i.0419 Naam notitie/procedure/afspraak Visie op professionaliseren Eigenaar/portefeuillehouder Theo Bekker

Nadere informatie

Inspectierapport 't Veldmuisje (BSO) Voorstraat 75 5334JR VELDDRIEL Registratienummer 204339273

Inspectierapport 't Veldmuisje (BSO) Voorstraat 75 5334JR VELDDRIEL Registratienummer 204339273 Inspectierapport 't Veldmuisje (BSO) Voorstraat 75 5334JR VELDDRIEL Registratienummer 204339273 Toezichthouder: GGD Gelderland-Zuid In opdracht van gemeente: Maasdriel Datum inspectie: 26-02-2016 Type

Nadere informatie

Pedagogische kwaliteit in beweging

Pedagogische kwaliteit in beweging Pedagogische kwaliteit in beweging De kinderopvang staat voor grote uitdagingen: kinderen een veilige basis en voldoende uitdaging bieden voor een gezonde ontwikkeling en hen voorbereiden op het basisonderwijs.

Nadere informatie

bewegingsonderwijs Kennisbasis bewegingsonderwijs op de Pabo

bewegingsonderwijs Kennisbasis bewegingsonderwijs op de Pabo bewegingsonderwijs Belang van het vak Het bewegingsonderwijs aan de Pabo is exclusief gericht op de bevoegdheid voor groep 1 en 2, voorts op bewegen in brede context: bewegingsactiviteiten die op de basisschool

Nadere informatie