Rosetta: De uitdagingen van een gedurfd project. Fred Jansen Rosetta Mission Manager KNAW minisymposium 27 Mei 2014

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Rosetta: De uitdagingen van een gedurfd project. Fred Jansen Rosetta Mission Manager KNAW minisymposium 27 Mei 2014"

Transcriptie

1 Rosetta: De uitdagingen van een gedurfd project Fred Jansen Rosetta Mission Manager KNAW minisymposium 27 Mei 2014

2 INTRODUCTIE Korte Inhoud: Van idee tot realiteit Hoe bereik je een komeet Landen op een komeet? De instrumenten van Rosetta Plannen van de wetenschappelijke waarnemingen De dagelijkse operaties

3 Van idee tot realiteit Rosetta was al gedefinieerd als een cornerstone missie in het Horizon 2000 programma in Na het succes van de Europese Giotto missie (1986) verscheen Rosetta als een goedgekeurd ESA programme in 1993 Oorspronkelijk zou Rosetta in 2003 gelanceerd worden

4 Van idee tot realiteit

5 Van idee tot realiteit Rosetta was al gedefinieerd als een cornerstone missie in het Horizon 2000 programma in Na het succes van de Europese Giotto missie (1986) verscheen Rosetta als een goedgekeurd ESA programme in 1993 Oorspronkelijk zou Rosetta in 2003 gelanceerd worden Na het oplossen van de Ariane problemen vertrok de satelliet (met lander) in 2004 naar de komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko Historische hoogtepunten: Eerste satelliet die in een baan om een komeet en met de komeet mee zal vliegen in de baan rond de zon Eerste lander op een komeet Eerste satelliet die voorbij de baan van Jupiter zal vliegen met zonnecellen als krachtbron

6 De zonnepanelen XMM-Newton MEOR A.N. Parmar ESTEC 29 June 2012 Pag. 6

7 Hoe bereik je een komeet De komeet heeft een erg elliptische baan met een vrij korte periode van 6.45 jaar en komt pas sinds de jaren 60 vrij dicht bij de zon De doelstellingen van Rosetta betekenen dat er al van vrij ver (3-4 AU; 1 AU is de afstand aarde-zon) met de komeet meegevlogen moet worden. Voor het bereiken van de vereiste snelheid en plaats kan niet genoeg brandstof meegenomen worden en gebruiken we het zwaartekracht veld van andere planeten als katapult Voor Rosetta betekende dit 1 maal een flyby van Mars en 3 keer een flyby van de aarde

8

9 Hoe bereik je een komeet Manoeuvres om bij de komeet te komen In the nominal case, i.e., when all the burns provide the expected results, Midpoint here's the schedule: of Date Delta-v burn (UTC) ROS/67P dist ROS/67P rel-v Wed 07/05/14 20 m/s 16:45 1,918, Wed 21/05/ m/s 19:08 1,005, Wed 04/06/ m/s 17:48 425, Wed 18/06/ m/s 14:31 194, Wed 02/07/ m/s 12:57 51, Wed 09/07/ m/s 11:57 22, Wed 16/07/ m/s 11:12 9, Wed 23/07/ m/s 10:30 4,

10 Landen op een komeet Voordat Philae kan landen op de komeet moet Rosetta eerst de komeet in kaart brengen en ook de wetenschappelijk interessante delen identificeren Dat gebeurt door het vliegen van een speciaal patroon net voor de komeet

11 Global mapping Proposed approach: insertion to circular 30km and 14 days period. Transition to GM is implemented by 3 hyperbolic arcs. First, two day-side half arcs are foreseen, one at 8:00 local and one at 16:00. After that pericentre is reduced to 20 km and night arc is implemented (approx 5 days). Series of orbits follow, close to terminator with decreasing distances to nucleus. Transition to COP Arc#3: 30x20 km 20:00 local Arc#4: 20x20 km Terminator (full orbit) Arc#2: 30x30 km 08:00 local Arc#1: 30x30 km 16:00 local Transition to global mapping Sun direction

12 Landen op een komeet Vanuit deze speciale baan net voor de komeet kan de komeet in 3D in kaart gebracht worden met een techniek genaamd : photoclinometry Deze techniek gebruikt schaduwen die objecten werpen (afhankelijk van de positie van de zon) om de 3D vorm in kaart te brengen. Het selecteren van de uiteindelijke landings plaats gebeurd in stappen Eerst worden er vijf (in prioriteits volgorde) gekozen Dan worden er daar de twee beste van geselecteerd Uiteindelijk wordt op L-30 dagen de uiteindelijke gekozen Dit process maakt gebruik van de waarnemingen met steeds betere ruimtelijke resolutie Vele factoren spelen een rol: Bereikbaarheid voor de landing (onzekerheid in landing ~1 km**2) Wetenschappelijke interesse Zichtbaarheid van de landingsplaats vanuit Rosetta

13 Landen op een komeet Als het uiteindelijke go gegeven wordt (een paar dagen voor de landing) dan vinden de volgende stappen plaats: De commando s worden aan boord van Rosetta geladen Rosetta mikt de richting van de lander volgens het juiste pad Zowel het primaire als secundaire uitwerp mechanisme worden op scherp gezet De lander wordt uitgeworpen (op zo n 2.5 km boven het komeet oppervlak) Rosetta keert zich om om de lander te kunnen zien De lander gaat met zo n cm/s naar de komeet (duur : 2-7 uur) Door het gebrek aan zwaartekracht boort de lander zich door eigen impuls in de grond Als de bevestiging van de ijsschroeven OK is (foto s) zal een harpoen uitgeschoten worden om Philae te verankeren

14 De instrumenten van Rosetta en Philae

15 De instrumenten van Rosetta en Philae

16 Plannen van de wetenschappelijke waarnemingen Daar er door de geringe massa vrijwel geen zwaartekracht veld is van de komeet, vliegt Rosetta losse trajecten die speciaal ontworpen worden De planning van de wetenschappelijke waarnemingen vind plaats in een aantal trajecten Definieer de wetenschappelijke doelstelling gegeven de verwachte activiteit van een komeet gedurende de te plannen periode Gegeven alle onzekerheden gebeurt dit voor twee modellen: de voorkeurs situatie en de situatie waar de komeet erg actief is Definieer het optimale traject voor deze doelstellingen Verifieer dat dit traject vliegbaar is en bereken het echte traject met inachtneming van de beperkingen van Rosetta Plaats de waarnemingen op dit traject Verifieer dat dit plan uitgevoerd kan worden Definieer de commando s die naar de instrumenten gestuurd worden

17 Plannen van de wetenschappelijke waarnemingen Daar de meeste instrumenten andere eisen hebben qua richting waarin gekeken wordt en er ook beperkingen zijn qua gebruikt vermogen en geproduceerde data moet er uitgebreid geoptimaliseerd worden en naar prioriteiten gekeken worden Dit alles bij elkaar zorgt voor een tamelijk lange planning fase van traject ontwerp tot planning op commando niveau iets dat niet past bij het dynmische karakter van het gedrag van een komeet Verassend genoeg is hier niet veel over nagedacht in het verleden en wordt er pas nu naar oplossingen gezocht. Daarnaast zijn er operationele onzekerheden: Door het enorme oppervlak van de zonnepanelen (65 m**2) wordt Rosetta langzaam bij de komeet weggeduwd De navigatie gebeurt echter met landschaps kenmerken op het oppervlak Als Rosetta meer dan 2.5 graden (geprojecteerd) wordt weggeduwd schakelt deze naar safe mode

18 De dagelijkse operaties Rosetta kan maximaal per dag zo n 1200 commando s verwerken Deze worden iedere twee dagen aan boord geladen en autonoom door Rosetta uitgevoerd Commando s worden verstuurd door de ESA 35 m en NASA 35 en 70 m grondstations Bit rate maximaal 96 kbps Momenteel 20 kbps In safe mode zo n 8 bps Zgn OWLT = 27m7s

Opdracht 1: Introductie Python

Opdracht 1: Introductie Python PLANETENSTELSELS - WERKCOLLEGE 1 EN 2 Opdracht 1: Introductie Python Tijdens dit werkcollege en tijdens je verdere studie zul je vaak gebruik willen maken van natuurkundige constanten en veel voorkomende

Nadere informatie

Introductie Ruimtemissie Rosetta

Introductie Ruimtemissie Rosetta Introductie Ruimtemissie Rosetta klas 1-2 Tien jaar kostte het ruimtesonde Rosetta om op de plaats van bestemming te komen: komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko: een reis van bijna 6,4 miljard kilometer. Rosetta

Nadere informatie

PLANETENSTELSELS - WERKCOLLEGE 1. Opdracht 1a: Introductie Python

PLANETENSTELSELS - WERKCOLLEGE 1. Opdracht 1a: Introductie Python PLANETENSTELSELS - WERKCOLLEGE 1 Opdracht 1a: Introductie Python Tijdens dit werkcollege en tijdens je verdere studie zul je vaak gebruik willen maken van natuurkundige constanten en veel voorkomende natuurkundige

Nadere informatie

One small step for machine

One small step for machine One small step for machine door Jody van den Tillaart leestijd: 5 min 2014 bracht ons eindelijk weer eens ruimtevaarthistorie. De Rosetta-missie naar en landing op komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko. Rosetta's

Nadere informatie

KOMETEN! wat zijn het? waar komen kometen vandaan? en waar gaan ze naar toe? Henny Lamers Universiteit van Amsterdam h.j.g.l.m.lamers@uu.

KOMETEN! wat zijn het? waar komen kometen vandaan? en waar gaan ze naar toe? Henny Lamers Universiteit van Amsterdam h.j.g.l.m.lamers@uu. KOMETEN! wat zijn het? waar komen kometen vandaan? en waar gaan ze naar toe? Henny Lamers Universiteit van Amsterdam h.j.g.l.m.lamers@uu.nl ESERO 8 oct 2014 Komeet Hartley 2010 r Komeet ISON 2013 Komeet

Nadere informatie

ROSETTA Expeditie van een kometenjager

ROSETTA Expeditie van een kometenjager ROSETTA Expeditie van een kometenjager Dr. ir. Guido M. Coupé Principal GNC Systems Engineer (Guidance, Navigation and Control) Rosetta projectgroep ESA-ESTEC Standregeling & Propulsiesystemen ESA European

Nadere informatie

Jagen op kometen, gluren naar de maan

Jagen op kometen, gluren naar de maan 21 e eeuw Sterrenkunde Ruimte Groep 7-8 Sterrenkundig nieuws als inspiratiebron voor onderzoekend leren Jagen op kometen, gluren naar de maan Michaela onderzoekt dag, nacht en de schijngestalten van de

Nadere informatie

Inleiding Astrofysica College 5 17 oktober Ignas Snellen

Inleiding Astrofysica College 5 17 oktober Ignas Snellen Inleiding Astrofysica College 5 17 oktober 2014 13.45 15.30 Ignas Snellen Ons zonnestelsel Planetoiden, kometen en dwergplaneten Pluto en de Kuipergordel NASA s New Horizon Mission naar Pluto Ons zonnestelsel

Nadere informatie

Waarneming van de secundaire transit van WASP-103 b. 31 Maart Ewout Beukers, Frouke Kruijssen, Lennert Prins, Queeny van der Spek, Elger Vlieg

Waarneming van de secundaire transit van WASP-103 b. 31 Maart Ewout Beukers, Frouke Kruijssen, Lennert Prins, Queeny van der Spek, Elger Vlieg Waarneming van de secundaire transit van WASP-103 b 31 Maart 2014 Ewout Beukers, Frouke Kruijssen, Lennert Prins, Queeny van der Spek, Elger Vlieg Abstract Very Hot Jupiters spelen een belangrijke rol

Nadere informatie

Inleiding Astrofysica College 4 17 oktober

Inleiding Astrofysica College 4 17 oktober Inleiding Astrofysica College 4 17 oktober 2016 15.45 17.30 Ignas Snellen Ons Zonnestelsel Mercurius De rotsachtige planeten Iets groter dan onze Maan, hoge dichtheid! grote ijzerkern Elliptische baan!

Nadere informatie

OP ZOEK NAAR AARDE 2.0 & BUITENAARDS LEVEN

OP ZOEK NAAR AARDE 2.0 & BUITENAARDS LEVEN OP ZOEK NAAR AARDE 2.0 & BUITENAARDS LEVEN Prof. Dr. Conny Aerts, KU Leuven (B) & Universiteit Nijmegen (NL) Kinderlezing @ Technopolis,11 januari 2015 S TERREN STRALEN PLANETEN STRALEN NIET ZELF MAAR

Nadere informatie

Satellietdataportaal. Stand van zaken 10 december 2014

Satellietdataportaal. Stand van zaken 10 december 2014 Satellietdataportaal Stand van zaken 10 december 2014 Agenda 1. Korte terugblik Satellietdataportaal groeiseizoen 2014 2. Stand van zaken Sentinel-satellieten 3. Ontsluiting van de Sentinel-data 4. Centrale

Nadere informatie

Voortgangstoets NAT 6 VWO 45 min. Week 5 SUCCES!!!

Voortgangstoets NAT 6 VWO 45 min. Week 5 SUCCES!!! Naam: Voortgangstoets NAT 6 VWO 45 min. Week 5 SUCCES!!! Noteer niet uitsluitend de antwoorden, maar ook je redeneringen (in correct Nederlands) en de formules die je gebruikt hebt! Maak daar waar nodig

Nadere informatie

100 miljard sterrenstelsels... ons zonnestelsel Planeten bij andere sterren. In een spiraal-arm van de Melkweg. De zon is maar een gewone ster...

100 miljard sterrenstelsels... ons zonnestelsel Planeten bij andere sterren. In een spiraal-arm van de Melkweg. De zon is maar een gewone ster... ons zonnestelsel Planeten bij andere sterren Binnenplaneten: relatief klein, rotsachtig hoge dichtheid (Mercurius, Venus, Aarde, Mars) Buitenplaneten: gasreuzen - lage dichtheid (Jupiter, Saturnus, Uranus,

Nadere informatie

Korte beschrijving van het project Inhoud van dit document Contactinformatie Team: Email: Telefoon: Persinformatie

Korte beschrijving van het project Inhoud van dit document Contactinformatie Team: Email: Telefoon: Persinformatie SpaceBillboard Onze missie is om mensen te inspireren en ruimtevaartonderzoek te steunen, door het eerste reclamepaneel ooit in de ruimte te lanceren. Korte beschrijving van het project SpaceBillboard

Nadere informatie

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE Tentamen Bewijzen en Technieken 1 7 januari 211, duur 3 uur. Voeg aan het antwoord van een opgave altijd het bewijs, de berekening of de argumentatie toe.

Nadere informatie

NVAV Buitenlandvlucht. Marville (Montmedy-Marville)

NVAV Buitenlandvlucht. Marville (Montmedy-Marville) NVAV Buitenlandvlucht Marville (Montmedy-Marville) Briefing items Overzicht van de route Regelgeving Duitsland, België en Frankrijk Weer en notams Indienen vliegplan Radio procedures Plannen route Procedures

Nadere informatie

PLANETENSTELSELS IN ONZE MELKWEG. Opgaven

PLANETENSTELSELS IN ONZE MELKWEG. Opgaven VOLKSSTERRENWACHT BEISBROEK VZW Zeeweg 96, 8200 Brugge - Tel. 050 39 05 66 www.beisbroek.be - E-mail: info@beisbroek.be PLANETENSTELSELS IN ONZE MELKWEG Opgaven Frank Tamsin en Jelle Dhaene De ster HR

Nadere informatie

Reizen door het zonnestelsel

Reizen door het zonnestelsel Reizen door het zonnestelsel klas 1-2 Bij een reis door het zonnestelsel staat het ruimteschip onder invloed van de zwaartekracht. Wat is zwaartekracht en wat voor invloed heeft deze op de baan van een

Nadere informatie

Rosetta ontmoet de komeet groep 6-8

Rosetta ontmoet de komeet groep 6-8 Rosetta ontmoet de komeet groep 6-8 Deze les gaat over de Rosetta-missie van de Europese ruimtevaart-organisatie (ESA) De les bevat demonstraties en proefjes voor de leerlingen om zelf te doen. Het geheel

Nadere informatie

Auditieve oefeningen bij het thema: de ruimte

Auditieve oefeningen bij het thema: de ruimte Auditieve oefeningen bij het thema: de ruimte Boek van de week: 1; Ik wil de maan 2; De ruimte 3; Papa pak je de maan voor mij 4; Aarde, zon en sterren Verhaalbegrip: Bij elk boek stel ik de volgende vragen:

Nadere informatie

Zelfinstructie bij de Training MBSR

Zelfinstructie bij de Training MBSR Zelfinstructie bij de Training MBSR De Effecten op Stress, Mindfulness, Self efficacy en Motivatie Audrey de Jong Zelfinstructie bij de Training MBSR 2 Zelfinstructie bij de Training MBSR De Effecten op

Nadere informatie

L.Net s88sd16-n aansluitingen en programmering.

L.Net s88sd16-n aansluitingen en programmering. De L.Net s88sd16-n wordt via één van de L.Net aansluitingen aangesloten op de LocoNet aansluiting van de centrale, bij een Intellibox of Twin-Center is dat de LocoNet-T aansluiting. L.Net s88sd16-n aansluitingen

Nadere informatie

WELKOM! Inleiding Astrofysica College 1 7 september Ignas Snellen

WELKOM! Inleiding Astrofysica College 1 7 september Ignas Snellen WELKOM! Inleiding Astrofysica College 1 7 september 2015 13.45 15.30 Ignas Snellen Docent: Ignas Snellen Assistenten: Joris Witstok, Charlotte Brand, Niels Ligterink, Mieke Paalvast Doel, Inleiding Astrofysica:

Nadere informatie

c l e u r e n _ m e r k e n RUIMTELIJKE PLANNING EN ARCHITECTUUR

c l e u r e n _ m e r k e n RUIMTELIJKE PLANNING EN ARCHITECTUUR c l e u r e n _ m e r k e n RUIMTELIJKE PLANNING EN ARCHITECTUUR - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Nadere informatie

Eindexamen vmbo gl/tl Nederlands 2011 - I

Eindexamen vmbo gl/tl Nederlands 2011 - I Tekst 1 Verkeerschaos dreigt in het heelal 5 10 15 20 25 30 35 40 (1) Kortgeleden beleefde de ruimte zijn eerste serieuze verkeersongeluk. Op ongeveer 800 kilometer boven Siberië kwamen een Amerikaanse

Nadere informatie

Opdracht 3: Baanintegratie: Planeet in een dubbelstersysteem

Opdracht 3: Baanintegratie: Planeet in een dubbelstersysteem PLANETENSTELSELS - WERKCOLLEGE 3 EN 4 Opdracht 3: Baanintegratie: Planeet in een dubbelstersysteem In de vorige werkcolleges heb je je pythonkennis opgefrist. Je hebt een aantal fysische constanten ingelezen,

Nadere informatie

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 8 februari 2010

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 8 februari 2010 FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE Toets Inleiding Kansrekening 1 8 februari 2010 Voeg aan het antwoord van een opgave altijd het bewijs, de berekening of de argumentatie toe. Als je een onderdeel

Nadere informatie

GPS. Global Positioning system

GPS. Global Positioning system GPS Global Positioning system Waarom GPS Problemen nauwkeurigheid met Plaatsbepaling Navigatie Oudere methodes voldeden niet meer Landmarks, Dead Reckoning, Celestial OMEGA, LORAN, SatNav Het begin van

Nadere informatie

ROUTEBESCHRIJVING H O W T O G E T H E R E

ROUTEBESCHRIJVING H O W T O G E T H E R E ROUTEBESCHRIJVING H O W T O G E T H E R E NH Naarden Hotel is gemakkelijk bereikbaar per auto. (A1) Neem de afslag Gooimeer (afrit 6). Komt u vanuit Amsterdam dan gaat u onderaan de afslag naar links.

Nadere informatie

Enterprise Portfolio Management

Enterprise Portfolio Management Enterprise Portfolio Management Strategische besluitvorming vanuit integraal overzicht op alle portfolio s 22 Mei 2014 Jan-Willem Boere Vind goud in uw organisatie met Enterprise Portfolio Management 2

Nadere informatie

Space Auction, 3 Nov 2013 at Space Expo, Keplerlaan 3, Noordwijk Versie 31 okt 2013. Afbeelding

Space Auction, 3 Nov 2013 at Space Expo, Keplerlaan 3, Noordwijk Versie 31 okt 2013. Afbeelding Objectnummer/beschrijving Startbod/ Afbeelding wijze van betaling 1. "Droomvlucht: het verhaal van astronaut Andre Kuipers" geschreven door Sander Koenen, gesigneerd door Andre Kuipers (nieuw, in perfecte

Nadere informatie

Installatiehandleiding. ixperion Word Import. voor Windows 2008 R2 64bit. Smartsite ixperion WordImport Implementatie. Copyright 2010-2011

Installatiehandleiding. ixperion Word Import. voor Windows 2008 R2 64bit. Smartsite ixperion WordImport Implementatie. Copyright 2010-2011 Installatiehandleiding ixperion Word Import voor Windows 2008 R2 64bit Copyright 2010-2011 Versie 1.0.0 Seneca 2011 1 Auteur: ing. Silvio Bosch Versiebeheer: Versie Status Datum Omschrijving en wijzigingen

Nadere informatie

Inhoud. 1. Algemenen weetjes 2. Reizen naar Mars 3. Ruimtestations 4. Satellieten 5. Ruimtesondes 6. Waarom een werkstuk over ruimtevaart?

Inhoud. 1. Algemenen weetjes 2. Reizen naar Mars 3. Ruimtestations 4. Satellieten 5. Ruimtesondes 6. Waarom een werkstuk over ruimtevaart? Inhoud 1. Algemenen weetjes 2. Reizen naar Mars 3. Ruimtestations 4. Satellieten 5. Ruimtesondes 6. Waarom een werkstuk over ruimtevaart? 1. Algemenen weetjes Duizenden jaren geleden konden mensen beelden

Nadere informatie

Presentatie bij de cursusbrochure Sterrenkunde voor Jongeren

Presentatie bij de cursusbrochure Sterrenkunde voor Jongeren JongerenWerkGroep voor Sterrenkunde Presentatie bij de cursusbrochure Sterrenkunde voor Jongeren 1 Inhoud Wat is de JWG Sterren en dwaalsterren Alles draait! De zon en de maan Het zonnestelsel Buiten het

Nadere informatie

[Hanssen, 2001] R F Hanssen. Radar Interferometry: Data Interpretation and Error Analysis. Kluwer Academic Publishers, Dordrecht 2001.

[Hanssen, 2001] R F Hanssen. Radar Interferometry: Data Interpretation and Error Analysis. Kluwer Academic Publishers, Dordrecht 2001. Hoe werkt het? Beeldvormende radar maakt het mogelijk om dag en nacht, ook in bewolkte omstandigheden, het aardoppervlak waar te nemen vanuit satellieten. De radar zendt duizenden pulsen per seconde uit,

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Het Heelal. N.G. Schultheiss

Het Heelal. N.G. Schultheiss 1 Het Heelal N.G. Schultheiss 1 Inleiding Deze module volgt op de module De hemel. Deze module wordt vervolgd met de module Meten met een Telescoop. Uiteindelijk kun je met de opgedane kennis een telescoop

Nadere informatie

Satelliet-tracking. Nico Janssen PA0DLO. Interessedag Amateursatellieten 2015 Apeldoorn,

Satelliet-tracking. Nico Janssen PA0DLO. Interessedag Amateursatellieten 2015 Apeldoorn, Satelliet-tracking Nico Janssen PA0DLO Interessedag Amateursatellieten 2015 Apeldoorn, 2015-04-25 Baanparameters Bronnen Space-Track.org (afkomstig van JSpOC) Amateurs Afgeleide bronnen CelesTrak AMSAT-NA

Nadere informatie

Inleiding Astrofysica college 5

Inleiding Astrofysica college 5 Inleiding Astrofysica college 5 Methoden Afstanden tot de dichtstbijzijnde sterren zijn >100,000x groter dan tot planeten in ons zonnestelsel Stralen zelf nauwlijks licht uit à miljoenen/miljarden keren

Nadere informatie

Rock Band. Introductie. Scratch. In dit project leer je hoe je jouw eigen muziek instrumenten programmeert! Activity Checklist.

Rock Band. Introductie. Scratch. In dit project leer je hoe je jouw eigen muziek instrumenten programmeert! Activity Checklist. Scratch 1 Rock Band All Code Clubs must be registered. By registering your club we can measure our impact, and we can continue to provide free resources that help children learn to code. You can register

Nadere informatie

Opgave Zonnestelsel 2005/2006: 3

Opgave Zonnestelsel 2005/2006: 3 Opgave Zonnestelsel 25/26: 3 2.1 Samenstelling van de gasreuzen Het afleiden van de interne samenstelling van planeten gebeurt voornamelijk door te kijken naar de afwijkingen in de banen van satellieten

Nadere informatie

2 3 4 5 6 7 8 9 10 12,999,976 km 9,136,765 km 1,276,765 km 499,892 km 245,066 km 112,907 km 36,765 km 24,159 km 7899 km 2408 km 76 km 12 14 16 3 6 11 1 12 7 1 2 5 4 3 9 10 8 18 20 21 22 23 24 25 26 28

Nadere informatie

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 12,999,976 km 9,136,765 km 1,276,765 km 499,892 km 245,066 km 112,907 km 36,765 km 24,159 km 7899 km 2408 km 76 km 12 14 16 1 12 7 3 1 6 2 5 4 3 11 9 10 8 18 20 21 22 23 24 26 28 30

Nadere informatie

Een vreemde planeet groep 5-8

Een vreemde planeet groep 5-8 Een vreemde planeet groep 5-8 Hoe weten we wat voor weer het is op Mars? Of uit welk materiaal de ringen van Saturnus bestaan? De leerlingen onderzoeken in deze les zelfgemaakte planeten. Ze leren dat

Nadere informatie

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013 FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013 Voeg aan het antwoord van een opgave altijd het bewijs, de berekening of de argumentatie toe. Als je een onderdeel

Nadere informatie

Tips & Tricks: Tip van de maand Mei 2009. NX6 User Interface

Tips & Tricks: Tip van de maand Mei 2009. NX6 User Interface Tips & Tricks: Tip van de maand Mei 2009 NX6 User Interface Door: Bas Verschuren Deze maand gaan we binnen de NX Tips&Tricks aandacht besteden aan de User Interface. Roles Met de komst van NX4 zijn de

Nadere informatie

ZON & MA AN R A FA Ë L M O S T E R T

ZON & MA AN R A FA Ë L M O S T E R T ZON & MA AN R A FA Ë L M O S T E R T HOI 22 jaar Studeer Sterrenkunde Voorzitter JWG Dé sterrenkundevereniging voor jongeren! ZON & MA AN OUDE EGYPTE 25~24 eeuwen voor Christus (~4,500 jaar geleden!)

Nadere informatie

Leaflet Web Maps with qgis2leaf

Leaflet Web Maps with qgis2leaf Leaflet Web Maps with qgis2leaf QGIS Tutorials and Tips Author Ujaval Gandhi http://google.com/+ujavalgandhi Translations by Dick Groskamp This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0

Nadere informatie

Aardbevingen en gaswinning. Bernard Dost KNMI

Aardbevingen en gaswinning. Bernard Dost KNMI Aardbevingen en gaswinning Bernard Dost KNMI Aardbevingen in Nederland (1300-2013) Natuurlijke aardbevingen Rood: 1980-2013 Roze: 1904-1980 Licht roze: 1986

Nadere informatie

1 of 9 13-03-2004 21:21

1 of 9 13-03-2004 21:21 1 of 9 13-03-2004 21:21 Hello Beginnende Piloot Hierbij een stukje uitleg waarom je "niet goed voor de baan uitkomt" Allereerst begin het maken van een vlucht bij een goede voorbereiding! 1. Vluchtvoorbereiding

Nadere informatie

Meetkunde en Lineaire Algebra

Meetkunde en Lineaire Algebra Hoofdstuk 1 Meetkunde en Lineaire Algebra Vraag 1.1 De samenstelling van rotaties in het vlak is commutatief. Vraag 1.2 De samenstelling van de orthogonale spiegelingen t.o.v. twee gegeven vlakken in de

Nadere informatie

Stormvloedwaarschuwing in New Orleans

Stormvloedwaarschuwing in New Orleans Stormvloedwaarschuwing in New Orleans Lessen voor de lage landen Ir. Marten Hillen Coastal engineer Deze presentatie Ervaringen in New Orleans Lessen voor de Lage Landen Vragen/Discussie? 2 New Orleans

Nadere informatie

Auditieve oefeningen bij het thema: de ruimte

Auditieve oefeningen bij het thema: de ruimte Auditieve oefeningen bij het thema: de ruimte Boek van de week: 1; Een hapje maan 2; De ruimte 3; Papa pak je de maan voor mij 4; Verhaalbegrip: Bij elk boek stel ik de volgende vragen: Wat staat er op

Nadere informatie

week maart 2014 B2

week maart 2014 B2 Waar is vlucht MH370? : De gebeurtenissen op een rijtje Al meer dan een week is vlucht MH370 zoek. Niemand weet wat er met het vliegtuig is gebeurd. Hieronder staat een aantal zaken die wel bekend zijn.

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/38874 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Martinez-Barbosa, Carmen Adriana Title: Tracing the journey of the sun and the

Nadere informatie

De Nederlandse bijdrage aan ENVISAT Arno Landewers, 13 januari 2010

De Nederlandse bijdrage aan ENVISAT Arno Landewers, 13 januari 2010 De Nederlandse bijdrage aan ENVISAT Arno Landewers, 13 januari 2010 De Europese ENVISAT satelliet is de eerste satelliet welke geheel ontwikkeld is voor observatie van de chemische samenstelling van de

Nadere informatie

Inleiding Astrofysica College 4 12 oktober 2015 13.45 15.30. Ignas Snellen

Inleiding Astrofysica College 4 12 oktober 2015 13.45 15.30. Ignas Snellen Inleiding Astrofysica College 4 12 oktober 2015 13.45 15.30 Ignas Snellen Ons Zonnestelsel De Aarde als een planeet De rotsachtige planeten dubbelplaneet systeem (Aarde-Maan). Vloeibaar water! oceanen

Nadere informatie

VOORZETSELS. EXERCISE 1 Bestudeer de bovenstaande voorzetsels en zinnen goed!

VOORZETSELS. EXERCISE 1 Bestudeer de bovenstaande voorzetsels en zinnen goed! ENGLISH, WE WILL DO BETTER! LESSON EIGHT VOORZETSELS at three o'clock = om drie uur around three o'clock = rond drie uur by three o'clock = tegen drie uur before Saturday = voor zaterdag for a week = voor

Nadere informatie

Procedure Reset tv-toestellen:

Procedure Reset tv-toestellen: Procedure Reset tv-toestellen: Volgende procedure is te volgen wanneer er een tv-toestel, op een van de kamers niet meer werkt. TV Re-installation Factory Default Her-installeren van de TV Fabrieksinstellingen

Nadere informatie

Air Operations Regulation

Air Operations Regulation Air Operations Regulation Regulation 965/2012 Leonard Boer Senior beleidsmedewerker DGB - Directie Luchtvaart Voorstellen Leonard Boer Senior-beleidsmedewerker Ministerie van Infrastructuur en Milieu Afdeling

Nadere informatie

Beste lezer van Kleine Raak

Beste lezer van Kleine Raak 57ste jaargang nr 5 (januari) uitgiftedatum: 03/01/2014 oplage: 160 ex. Beste lezer van Kleine Raak Slogan KWB Peizegem werkjaar 2013-2014 KWB Boomt! Veel leesgenot met deze Kleine Raak Johan. KWB voorbij!

Nadere informatie

HERTENTAMEN PLANETENSTELSELS 13 JULI 2015,

HERTENTAMEN PLANETENSTELSELS 13 JULI 2015, HERTENTAMEN PLANETENSTELSELS 13 JULI 2015, 14.00-17.00 LEES ONDERSTAANDE GOED DOOR: DIT TENTAMEN OMVAT DRIE OPGAVES. OPGAVE 1: 3.5 PUNTEN OPGAVE 2: 2.5 PUNTEN OPGAVE 3: 2.0 PUNTEN HET EINDCIJFER OMVAT

Nadere informatie

Summary 136

Summary 136 Summary 135 Summary 136 Summary The objectives of this thesis were to develop of a mouse model of neuropathic pain and spinal cord stimulation (SCS) and to increase the efficacy of spinal cord stimulation

Nadere informatie

Protocol Balance bord

Protocol Balance bord Protocol Balance bord Inleiding Het Balance board is een apparaat waarmee je nauwkeurig de balans kan testen en trainen met behulp van visuele feedback. Het is dan ook ideaal voor patiënten met neurologische

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

FAAC DRIVER. Driver install procedure for FAAC boards. Installatieprocedure voor driver voor FAAC-kaarten.

FAAC DRIVER. Driver install procedure for FAAC boards. Installatieprocedure voor driver voor FAAC-kaarten. FAAC DRIVER Driver install procedure for FAAC boards Installatieprocedure voor driver voor FAAC-kaarten www.record-toegangstechniek.nl 1 When a FAAC board (E124 or E145) is connected to the USB port, it

Nadere informatie

Het draait allemaal om de Zon!

Het draait allemaal om de Zon! Het draait allemaal om de Zon! De zon: een doodgewone ster Henny J.G.L.M. Lamers Sterrenkundig Instituut Universiteit Utrecht lamers@astro.uu.nl astro.uu.nl Een reusachtige gloeiend hete gasbol De zon

Nadere informatie

Publicatieplicht ANBI. De volgende gegevens moeten gepubliceerd zijn op onze website:

Publicatieplicht ANBI. De volgende gegevens moeten gepubliceerd zijn op onze website: Publicatieplicht ANBI De volgende gegevens moeten gepubliceerd zijn op onze website: 1. de naam van de instelling 2. het RSIN (Rechtspersonen en Samenwerkingsverbanden Informatienummer) 3. contactgegevens

Nadere informatie

Hoe te verbinden met NDI Remote Office (NDIRO): Apple OS X How to connect to NDI Remote Office (NDIRO): Apple OS X

Hoe te verbinden met NDI Remote Office (NDIRO): Apple OS X How to connect to NDI Remote Office (NDIRO): Apple OS X Handleiding/Manual Hoe te verbinden met (NDIRO): Apple OS X How to connect to (NDIRO): Apple OS X Inhoudsopgave / Table of Contents 1 Verbinden met het gebruik van Apple OS X (Nederlands)... 3 2 Connect

Nadere informatie

ROSETTA. Educatief pakket. Ontdek samen met je leerlingen hun talenten in het vak natuurwetenschappen

ROSETTA. Educatief pakket. Ontdek samen met je leerlingen hun talenten in het vak natuurwetenschappen ROSETTA Educatief pakket Ontdek samen met je leerlingen hun talenten in het vak natuurwetenschappen Colofon Dit educatief pakket werd gerealiseerd door Technopolis, het Vlaamse doe-centrum voor wetenschap

Nadere informatie

B1 Woordkennis: Spelling

B1 Woordkennis: Spelling B1 Woordkennis: Spelling Bestuderen Inleiding Op B1 niveau gaan we wat meer aandacht schenken aan spelling. Je mag niet meer zoveel fouten maken als op A1 en A2 niveau. We bespreken een aantal belangrijke

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

Gemiddelde, mediaan, kwartielen, interkwartielafstand, minimum, maximum, variantie, standaardafwijking, boxdiagrammen

Gemiddelde, mediaan, kwartielen, interkwartielafstand, minimum, maximum, variantie, standaardafwijking, boxdiagrammen Opdracht 3a ----------- Gemiddelde, mediaan, kwartielen, interkwartielafstand, minimum, maximum, variantie, standaardafwijking, boxdiagrammen Voor de meting van de leesvaardigheid van kinderen wordt als

Nadere informatie

Verslag Module 3: Heelal

Verslag Module 3: Heelal Verslag Module 3: Heelal Door: Max van Mulken, Martijn Hendrickx, Camiel Koopmans & Bram Thomassen. Leraar: Dhr. Neiss Module: Heelal Datum: 04-11-2014 2 Inhoud Inleiding Pag. 3 Theoretisch Kader:...Pag.

Nadere informatie

Robs Nieuwsbrief. over sterrenkunde en het heelal. Brochure is uit. Nieuwe lezing. Rob Walrecht Leert je het heelal begrijpen!

Robs Nieuwsbrief. over sterrenkunde en het heelal. Brochure is uit. Nieuwe lezing. Rob Walrecht Leert je het heelal begrijpen! over sterrenkunde en het heelal december 2014-januari 2015 Brochure is uit Verlaat? Allereerst natuurlijk de allerbeste wensen voor het nieuwe jaar! Als ik één wens voor de wereld zou willen uitspreken

Nadere informatie

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012 Advanced Instrumentation Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet 10 Oktober 2012 Agenda Wat is Advanced Instrumentation? Hoe past Advanced Instrumentation in de keten van fundamenteel onderzoek

Nadere informatie

S4 Monitor Gebruiksinstructies

S4 Monitor Gebruiksinstructies S4 Monitor Gebruiksinstructies Introductie De WR S4 Monitor is ontworpen op basis van een combinatie van hoge technische kwaliteit en gebruiksvriendelijkheid. De S4 Monitor bestaat uit 6 Informatie en

Nadere informatie

De Pluraliteit der Werelden. Ons en andere planetenstelsels. Leuven,, 20 november 2006. Instituut voor Sterrenkunde

De Pluraliteit der Werelden. Ons en andere planetenstelsels. Leuven,, 20 november 2006. Instituut voor Sterrenkunde 1 De Pluraliteit der Werelden Ons en andere planetenstelsels Lessen voor de 21ste Eeuw Leuven,, 20 november 2006 2 Overzicht Het heelal in een notedop De universaliteit van de natuurwetten De verkenning

Nadere informatie

Reis door het zonnestelsel

Reis door het zonnestelsel Reis door het zonnestelsel GROEP 7-8 61 70 minuten 1, 23, 32 en 46 De leerling: weet dat de afstanden tussen de planeten heel groot zijn kan zich een voorstelling maken van de afstand van de aarde tot

Nadere informatie

Launch. Count resume. back. De lancering. MET (mission elapsed time) Scherm, knopjes, klavier, schakelaars. Wie is aan de beurt. Wat wordt er gezegd?

Launch. Count resume. back. De lancering. MET (mission elapsed time) Scherm, knopjes, klavier, schakelaars. Wie is aan de beurt. Wat wordt er gezegd? back Launch De lancering Count resume MET (mission elapsed time) Wie is aan de beurt Wat gebeurt er Scherm, knopjes, klavier, schakelaars Wat wordt er gezegd? T-0:09:00 geef standby om de aftelling te

Nadere informatie

software installatie handleiding Versie 15.02.7a

software installatie handleiding Versie 15.02.7a software installatie handleiding Versie 15.02.7a Bestemd voor onze pakketten met de FHC08SA DVR digitale video recorder Het opstarten van de software Voor het installeren van de software dient u de recorder

Nadere informatie

Tevens hebben wij onderzocht of het automatiseren van een dergelijk afluisterproces eenvoudig te produceren is en wat er vervolgens mogelijk is.

Tevens hebben wij onderzocht of het automatiseren van een dergelijk afluisterproces eenvoudig te produceren is en wat er vervolgens mogelijk is. Wi-Fi Sniffing De mogelijkheden van het afluisteren van Wi-Fi Abstract Wegens verontrustende berichten over winkels die continu Wi-Fi signalen opvangen om klanten te meten, hebben wij besloten te onderzoeken

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

PMDG 737 Flight Management Computer

PMDG 737 Flight Management Computer PMDG 737 Flight Management Computer Deel 2 De Arrival Gemaakt door: 1 Deel 2: De Arrival Je zit nu in de cruise fase. Je hebt net de ATIS uitgeluisterd en weet nu dus de landingsbaan en de arrival. Nu

Nadere informatie

Handleiding registreren in de portal

Handleiding registreren in de portal Handleiding registreren in de portal How to register in the portal Handleiding registreren in de portal How to register in the portal Ga naar 1 http://printen.ricoh.nl/mureaders Go to http://printen.ricoh.nl/mureaders

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/32003 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Yuanyuan Zhao Title: Modelling the dynamics of the innovation process : a data-driven

Nadere informatie

Flash: chemotherapie en allergie

Flash: chemotherapie en allergie Flash: chemotherapie en allergie Karen Geboes UZ Gent 4 december 2015 Opbouw Herkennen/graderen Bij welke producten/wanneer Behandeling Preventie? 2 Herkennen/graderen 3 4 5 6 Allergy 2013 7 Bij welke

Nadere informatie

TE HUUR RADARWEG 519-539 AMSTERDAM COLLIERS INTERNATIONAL REAL ESTATE B.V. TE HUUR RADARWEG 519-539 -AMSTERDAM

TE HUUR RADARWEG 519-539 AMSTERDAM COLLIERS INTERNATIONAL REAL ESTATE B.V. TE HUUR RADARWEG 519-539 -AMSTERDAM TE HUUR RADARWEG 519-539 AMSTERDAM COLLIERS INTERNATIONAL REAL ESTATE B.V. TE HUUR RADARWEG 519-539 -AMSTERDAM Accelerating success COLLIERS INTERNATIONAL REAL ESTATE B.V. TE KOOP/ TE HUUR ADRES - PLAATS

Nadere informatie

Prestaties (Quality) De veiligheid van de auto met een hybride aandrijving moet minimaal even goed zijn als de veiligheid van de benzine variant.

Prestaties (Quality) De veiligheid van de auto met een hybride aandrijving moet minimaal even goed zijn als de veiligheid van de benzine variant. Programma van eisen Binnen dit hoofdstuk wordt het pakket van eisen uitgewerkt. De uitdaging zit in het goed definiëren van alle eisen. Zo is het belangrijk om naar het complete plaatje te kijken en de

Nadere informatie

PICA Patient flow Improvement center Amsterdam

PICA Patient flow Improvement center Amsterdam Operations research bij strategische capaciteitsbeslissingen in de zorg Ger Koole 26 mei 2008 Wat is Operations research? operations research (O.R.) is the discipline of applying advanced analytical methods

Nadere informatie

Functioneren van een Kind met Autisme. M.I. Willems. Open Universiteit

Functioneren van een Kind met Autisme. M.I. Willems. Open Universiteit Onderzoek naar het Effect van de Aanwezigheid van een Hond op het Alledaags Functioneren van een Kind met Autisme M.I. Willems Open Universiteit Naam student: Marijke Willems Postcode en Woonplaats: 6691

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Managed Online Backup

Managed Online Backup Managed Online Backup Installatie instructies Backup Manager voor server Versie : 1.6 Auteur : Ingrid de Bont Datum : 18-10-2011 Inhoudsopgave 1 Installeren Backup Manager... 2 1.1 Aandachtspunt voor backuppen

Nadere informatie

Keuzeopdracht natuurkunde voor 5/6vwo

Keuzeopdracht natuurkunde voor 5/6vwo Exoplaneten Keuzeopdracht natuurkunde voor 5/6vwo Een verdiepende keuzeopdracht over het waarnemen van exoplaneten Voorkennis: gravitatiekracht, cirkelbanen, spectra (afhankelijk van keuze) Inleiding Al

Nadere informatie

Nieuwe Meer 26 okt Alles en Niks. VAN DE OERKNAL TOT HIGGS Niels Tuning. Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek

Nieuwe Meer 26 okt Alles en Niks. VAN DE OERKNAL TOT HIGGS Niels Tuning. Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek Nieuwe Meer 26 okt 2014 Alles en Niks VAN DE OERKNAL TOT HIGGS Niels Tuning Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek Alles en niks!! De oerknal! Higgs en anti-materie! De oerknal Wat is

Nadere informatie

Gebruik van GRI-indicatoren voor interne sturingsprocessen. Mark van Rijn 14 October 2004

Gebruik van GRI-indicatoren voor interne sturingsprocessen. Mark van Rijn 14 October 2004 Gebruik van GRI-indicatoren voor interne sturingsprocessen Mark van Rijn 14 October 2004 Een jaar geleden... Heineken verwijderd uit DJSI STOXX Positie binnen FTSE4Good onder druk Heineken scoort laag

Nadere informatie

Probus 23 apr Alles en Niks. VAN DE OERKNAL TOT HIGGS Niels Tuning. Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek

Probus 23 apr Alles en Niks. VAN DE OERKNAL TOT HIGGS Niels Tuning. Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek Probus 23 apr 2015 Alles en Niks VAN DE OERKNAL TOT HIGGS Niels Tuning Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek Alles en niks wat leert het allerkleinste ons over het allergrootste Alles

Nadere informatie

CANSAT BELGIUM COMPETITION RICHTLIJNEN

CANSAT BELGIUM COMPETITION RICHTLIJNEN 2015-2017 CANSAT BELGIUM COMPETITION RICHTLIJNEN 1 Inhoudstafel I. INLEIDING....3 II. OVERZICHT VAN DE WEDSTRIJD 1. Oproep voor het indienen voorstellen en selectie van de teams 2. Inleidende workshop

Nadere informatie