De controller in perspectief

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De controller in perspectief"

Transcriptie

1 De controller in perspectief

2 Dit lustrumboek is uitgebracht ter gelegenheid van het tienjarig bestaan van de controllersopleiding aan de Rijksuniversiteit Groningen (RuG), die studie leidt op tot de Executive Master Finance & Control (EMFC) van de faculteit Economie en Bedrijfskunde, wat de basis is voor het verkrijgen van de titel Registercontroller (RC) van de Vereniging van Registercontroller (VRC).

3 De controller in perspectief Een uitgave ter gelegenheid van het tienjarig bestaan van de Controllersopleiding te Groningen Onder redactie van Dirk Swagerman en Milon Galema

4 Dit lustrumboek is uitgebracht ter gelegenheid van het tienjarig bestaan van de opleiding Executive Master Finance & Control (EMFC) aan de Rijksuniversiteit Groningen. Overal waar in deze uitgave hij of zijn staat, kan uiteraard ook zij of haar worden gelezen. De congrescommissie, die het eveneens aan dit lustrum gekoppelde congres heeft georganiseerd, bestaat uit Hilda van der Hek (voorzitter), Klaas Elgersma, Erik Elzinga, Fedde Feenstra, Bart Wittens, Angela Sap, Milon Galema en Dirk Swagerman. Deze publicatie en het lustrumcongres waren niet mogelijk geweest zonder de steun en donaties van Gasunie, NAM, Friesland Bank, Yacht en de EMFC van de Rijksuniversiteit Groningen (RuG). Groningen, december 2007 Colofon Redactie: prof. dr. D.M. Swagerman mw. M. Galema Eindredactie: Veronique van der Waal Journalistieke producties & tekstcreatie, Hoevelaken Fotografie: Angela Sap Omslag: M. Zinger Drukkerij: Rijksuniversiteit Groningen ISBN: Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

5 Woord van welkom De Controllersopleiding Groningen viert haar tienjarig bestaan! Daar ben ik verheugd over, want ik ben bijzonder trots op de enige postacademische opleiding die onze universiteit rijk is. Alle reden voor een groot feest, een imponerend congres én een lustrumboek, waarvoor ik tot mijn genoegen het welkomstwoord mag schrijven. De Executive Master Finance & Control heeft op natuurlijke wijze inbedding gevonden in de Rijksuniversiteit Groningen en sluit prima aan op bestaande Masteropleidingen. De aanvraag voor de accreditatie, waarvoor we ons gezamenlijk hebben ingespannen, is succesvol verlopen. Dit alles heeft ertoe geleid dat we er in Groningen in zijn geslaagd om het academische karakter van de EMFC goed te behouden. Grote kracht van de opleiding is dat er behalve voor praktijkervaring veel aandacht is voor wetenschappelijke kennis. Dat academische gehalte geeft een blijvende meerwaarde aan het curriculum. Ook het internationale karakter van de EMFC, waaraan wordt gewerkt, juich ik toe. De opleiding beperkt zich niet tot de Nederlandse markt, maar heeft veel oog voor de internationale omgeving. Zo worden controllers opgeleid die begrijpen hoe de Europese en mondiale markt werkt; zij krijgen de kennis en vaardigheden aangereikt die nodig zijn om op interessante posities terecht te komen. Deze internationale dimensie is niet alleen belangrijk voor de Post-master studenten, maar ook voor de opleiding zelf en de universiteit als geheel. Willen we de toenemende concurrentie met het buitenland overleven, dan is het noodzakelijk ook internationale studenten aan te trekken. EMFC heeft dat oogmerk goed onderkend. In het verleden heb ik geregeld gesproken over de positionering van de opleiding binnen de Groningse universiteit. Het is bijvoorbeeld niet vreemd meer dat EMFC-studenten uitstapjes maken naar andere vakgebieden, zoals de wereld van gas en energie. Hier ligt een van de speerpunten van het RuG-beleid. Samen met de Hanzehogeschool Groningen en de Gemeente Groningen is Energy Valley in het leven geroepen voor gezamenlijke initiatieven op het gebied van energie(onderzoek). Dergelijke synergetische vormen van samenwerking zullen in de toekomst ongetwijfeld toenemen. Last but not least, of moet ik zeggen lest best, wil ik de fantastische bijdrage noemen die Dirk Swagerman, hoogleraar Controlling en opleidingsdirecteur van de EMFC, heeft geleverd. Hij heeft steeds het academische karakter van de opleiding benadrukt, zijn visie op de rol van controllers in de maatschappij verbreid en een onophoudelijk enthousiasmerende rol vervuld. Daarbij mag ook de deskundige ondersteuning van het Curatorium niet worden vergeten. Niet alleen eerder genoemden, maar ook alle anderen die de opleiding gemaakt hebben tot wat zij is (oud-)docenten, overige stafleden en (oud-)studenten iedereen wil ik oprecht bedanken voor zijn of haar bijdrage. Van harte gefeliciteerd met dit lustrum en veel succes! Frans Zwarts, Rector Magnificus Rijksuniversiteit Groningen 5

6 6

7 Inhoudsopgave Woord van welkom... 5 Inhoudsopgave... 7 Lectori Salutem... 9 VERLEDEN, HEDEN EN TOEKOMST De geschiedenis en wording van de Controllersopleiding: van PACO, PDCO en PMCO naar EMFC Huidige opleiding HET LUSTRUM Sprinkhanen: een vloek of een zegen? Vreten de sprinkhanen Nederland kaal? Sprekers DE CONTROLLER Controllers: hoe kunnen we daar naar kijken? De Groninger controller COLUMNS Het speelveld van de moderne controller Controlling in de gezondheidszorg: een metamorfose Vertrouwen, daar gaat het om Principes, reglementen en rationaliteit van vennootschappelijk bestuur Better be in control of the tax position Het kan, behalve als niemand dat weet Over het (niet) naleven van de deponeringsplicht Control in praktijk en theorie: de controller als reflective practitioner De terugkeer van de penningmeester De controller is een jongleur De grenzen van loyaliteit. De veranderende rol van de controller Hoezo financiële functie? Waar staat de controller in MVO? De controller als supermens! Van boekhouder tot business advocate: over wat controlling werkelijk is Met de RuG naar de toekomst De controller: van bakkenist naar business navigator! De waarde van theorie ook voor controllers Met de neus op de feiten! Meten is vergeten RA or RC, that s not the question Controller en logistiek manager: samen ERP de baas INTERVIEWS Inleiding Prof. dr. A.F.P (Age) Bakker: 106 De rol van controlling door en binnen het IMF Drs. P.H.E. (Peter) Bartholomeus RA: 111 7

8 De controller als bewaker van het beleid Prof. dr. E.A. (Eric) Bergshoeff: 115 Boekhouden is wiskunde plus magie Prof. dr. A.J. (André) Bindenga RA: 121 Je hebt controllers in alle soorten en maten Drs. L.C. (Bert) Bruggeman: 126 Alles is mensenwerk én risicomanagement Drs. P.J. (Pieter) Duisenberg RC: 130 Verlies nooit de basis uit het oog Ben Eikens en Jan Plat: 134 Cijfers zijn voor ons aanleiding om verder te praten Drs. A.F. (Erik) Elzinga RC: 138 Voor ons is het belangrijk dat we in control zijn Dr. E.R. (Ewald) Engelen: 142 Transparantie leidt tot standaardisatie Drs. R. (René) Gude: 147 Alle medewerkers zijn ethisch verantwoordelijk Mw. drs. H.M. (Hilda) van der Hek RC: 152 Vrouwelijke controllers zijn vaak een goede sparring partner Drs. G.H. (Gert) Koolman RA: 157 Brugfunctie is de kern van de controllersfunctie Prof. dr. L. (Lou) Traas: 162 De controller is een vakman Prof. dr. ir. M.C.D.P. (Mathieu) Weggeman: 167 Controllers mogen wel wat meer dapperheid tonen Prof. mr. J. (Jaap) Winter: 171 Het is voor een belangrijk deel corporate governance wat de klepel slaat ARTIKELEN Over ethiek en de controller Controllers, stel uzelf en uw onderneming op scherp! Tot slot Voetnoten Literatuurlijst

9 Lectori Salutem Voor u ligt de publicatie ter gelegenheid van het tienjarig bestaan van de Postinitiële Controllersopleiding van de Rijksuniversiteit Groningen, de Executive Master Finance & Control (voorheen Post Master Controllersopleiding). De lustrumcommissie heeft de afgelopen periode hard gewerkt om het jubileum, dat gevierd wordt met deze speciale uitgave en een lustrumcongres op 14 december 2007, tot een succes te maken. Chapeau! De Groninger Controllersopleiding heeft in zijn tienjarig bestaan al verschillende namen gehad. Officieel valt onze opleiding vandaag de dag binnen de categorie Postinitieel onderwijs. Vandaar de nieuwe naamgeving Executive Master Finance & Control. Het is nog wel even wennen Dit lustrumboek is opgebouwd uit drie delen. In het eerste deel wordt ingegaan op verleden, heden en toekomst van de opleiding. Het besluit om te starten met een internationale Controllersopleiding voor de energiesector geeft aan dat de opleiding zijn naam ondertussen heeft gevestigd en anticipeert op actuele ontwikkelingen in de markt. Het tweede deel van deze uitgave is gewijd aan de vraag die centraal staat tijdens het lustrumcongres: Sprinkhanen: een vloek of een zegen? Met specifieke aandacht voor de rol van de controller. Sprekers en panelleden, die lid zijn van het Curatorium en direct met de controlfunctie te maken hebben, geven alvast in het kort hun visie op deze vraagstelling. Deel drie is gereserveerd voor de persoon waar het toch allemaal om gaat: de controller. Interessante mensen van binnen én buiten het vakgebied hebben op onze oproep gereageerd en geven in de vorm van een column of interview hun visie op de controllersfunctie. De enquête die aan dit gedeelte vooraf gaat, probeert een antwoord te formuleren op de vraag: Wie is nu eigenlijk die Groninger controller? Tot slot wil ik een woord van dank uitspreken richting de vele mensen die hebben bijgedragen aan de totstandkoming van het lustrumcongres en deze speciale uitgave. Allereerst de sponsoren, te weten Gasunie, NAM, Friesland Bank en Yacht, die overigens voor een belangrijk deel afkomstig zijn uit de geleding van het Curatorium. Daarnaast gaat mijn dank uit naar de geïnterviewde personen en een ieder die een tekstuele bijdrage heeft geleverd. Het was een voorrecht om met u in gesprek te gaan of uw inhoudelijke bijdrage te verwelkomen. U heeft deze jubileumuitgave tot een waar hoogstandje gemaakt en ons veel stof tot nadenken bezorgd. Mijn hartelijke dank daarvoor! Ik ben de leden en oud-leden van het Curatorium dankbaar voor de ondersteuning en wijze adviezen die zij door de der jaren heen hebben gegeven. Dat geldt in het bijzonder voor voorzitter Gert Koolman, die van meet af aan bij de opleiding is betrokken. Tot slot wil ik collega-redacteur Milon Galema bedanken voor haar redactionele en organisatorische inzet, Veronique van der Waal voor haar kritische tekstuele blik, en de medewerkers van het Grafisch Centrum van het facilitair bedrijf van de universiteit. Uiteindelijk gaat het om de studenten. Met ons kleine team en de niet aflatende steun van de docenten, die met veel overgave het onderwijs verzorgen, proberen wij nu en in de toekomst een kwaliteitsproduct te bieden. Kwaliteit is het sleutelwoord voor onze opleiding. Ik wens u veel leesplezier! Dirk Swagerman, Opleidingsdirecteur Executive Master Finance & Control 9

10 10

11 VERLEDEN, HEDEN EN TOEKOMST De geschiedenis en wording van de Controllersopleiding: van PACO, PDCO en PMCO naar EMFC Door mw. M. Galema en prof. drs. A. te Bos RA Nadat de controllersfunctie begin jaren dertig in Amerika was ontstaan, is dit fenomeen pas na de Tweede Wereldoorlog het Nederlandse bedrijfsleven binnengedrongen. Nog weer vele jaren later beet de Vrije Universiteit in 1986 het spits af: de eerste postacademische Controllersopleiding was een feit. Drie universiteiten volgden het voorbeeld van de VU en langzamerhand begon ook Groningen kansen te zien. Het idee van zo een prestigieuze opleiding in het hoge noorden werd geboren bij de Faculteit Bedrijfskunde en Faculteit der Economische wetenschappen. In de eerste helft van 1995 leidde dit idee tot een haalbaarheidsonderzoek naar de mogelijkheden van een postacademische Controllersopleiding aan de Rijksuniversiteit Groningen. Het onderzoek vond plaats onder de bezielende leiding van prof. drs. A. te Bos. De ontwikkelingen van de controllersopleidingen in nationale context werden onderzocht, evenals de opvattingen over taken, vakkennis en vaardigheden van de controller. Op basis van de maatschappelijke ontwikkelingen en de onderzochte functie-eisen moest het profiel van een moderne controller worden gezien in het kader van persoonlijkheid en persoonlijke vaardigheden; kennis van management en managementervaring; brede maatschappelijke (en internationaal gerichte) ontwikkeling; en gedegen financieeleconomische kennis. Postacademische Controllersopleiding (PACO) Op basis van deze resultaten werd voor een postacademische studieopzet gekozen waarbij, naast erkenning door de Vereniging van Registercontrollers (VRC), behoefte bestond om de opleiding een eigen signatuur mee te geven. Internationaal en Management waren kernwoorden die de Groningse opleiding moest onderscheiden van concurrenten. De wetenschappelijke basis in twee faculteiten maakte deze signatuur mogelijk. Het concept van een samenwerking tussen Bedrijfskunde en Economie was en is uniek in Nederland, de Controllersopleiding sloot aan op het reguliere onderwijs van twee faculteiten. De Rijksuniversiteit Groningen heeft enige tijd overwogen om de opleiding bij de Stichting AOG (Academische Opleidingen Groningen) onder te brengen. Maar omdat andere controllersopleidingen verankerd waren in een faculteit en men niet wilde tornen aan het universitaire karakter van de opleiding aan de RuG, besloot men hier van af te zien. In de eerste brochure van de opleiding staat dan ook te lezen: Deze opleiding is een vervolg op de academische studies Controlling en Accountancy van beide faculteiten en stelt zich ten doel om controllers op universitair niveau op te leiden. Echter, was er eigenlijk wel behoefte aan een postacademische Groningse Controllersopleiding? De onderzoekscommissie stelde dat Groningen ruim twintig cursisten per jaar zou mogen verwelkomen. De potentiële deelnemers zouden volgens de onderzoekers zijn afgestudeerd in een financiële of bedrijfseconomische richting aan de 11

12 Rijksuniversiteit Groningen of een andere universiteit. In het verwachte profiel stond verder vermeld dat de potentiële cursisten waarschijnlijk werkzaam en/of woonachtig zijn in de vier noordelijke provincies en vaak werken in het grote bedrijfsleven. Met de te verwachten instroom van ruim twintig cursisten per jaar zou er voldoende belangstelling aanwezig zijn om een dergelijke opleiding aan de Rijksuniversiteit Groningen te starten. Bovendien schoten zowel in de universitaire als in hbo-wereld de controllersopleidingen als paddenstoelen uit de grond. Deze onstuimige groei was gebaseerd op de verwachte behoeften van de markt en op de behoeften van afgestudeerden aan het hoger onderwijs om hun marktwaarde op te voeren door het volgen van een hoogwaardige vervolgopleiding. Genoeg kansen dus! De knoop werd doorgehakt en men ging met man en macht aan de slag om de voorbereidingen te treffen voor de realisatie van de Postacademische Controllersopleiding (PACO). Op 14 februari 1997 ging de opleiding officieel van start. Het bestuur van de Controllersopleiding bestond uit voorzitter prof. drs. A. te Bos RA en vice-voorzitter prof. dr. D.W. Feenstra RA. De coördinatie lag in handen van drs. J.M. van Bruggen. Unieke samenwerking Er werd in de beginjaren veel overleg gevoerd, zowel met de VRC als met het Landelijk Overleg. Er werden afspraken gemaakt over het door de diverse opleidingen te voeren beleid. Vooral het toelatingsbeleid bleek voortdurend onderwerp te zijn van onderlinge afstemming. Begin 1997 ging daarnaast een nieuwe wervingscampagne van start, omdat de opleiding in het land al enige bekendheid genoot. Gezien de ontwikkeling die destijds binnen het controllersveld plaatsvond, een groeiende vraag naar de opleiding en het aantal cursisten uit de eerste jaargang, kon de programmaleiding spreken van een goede start van de opleiding. De genoemde unieke samenwerking tussen de Faculteit Bedrijfskunde en de Faculteit der Economische Wetenschappen leverde bij de presentatie van het eerste studieprogramma in het Landelijk Overleg en aan de VRC een discussie op die tot in de (zeer) late avonduren duurde. Als voorlopig bestuur waren hierbij aanwezig prof. drs. A. te Bos en prof. dr. D.W. Feenstra. Er werd gediscussieerd over vraagstukken als: Financieel waardemanagement voor slechts 36 procent in het programma?, en Multicultureel management?. Het bleek een hele toer om de eigen signatuur (in het land al gauw de Groningse signatuur genoemd) overeind te houden. Het opleidingsbestuur werd in de discussies echter gesteund door eigen, gedegen vooronderzoek naar de eisen die aan het eind van de vorige eeuw aan de controllers werden gesteld. En dus kon toch gestart worden met een ietwat specifiek te karakteriseren studieprogramma. Vanaf dat moment werden ook invloedrijke personen aangetrokken uit het bedrijfsleven, voornamelijk afkomstig uit Groningen, en van de universiteit. Vanaf het eerste begin fungeerde drs. G.H. Koolman RA als raadsman/begeleider. Niet veel later werd hij de eerste voorzitter van het pasgevormde Curatorium. Koolman bleek zeer waardevol in zijn adviezen aan de onderzoekscommissie en het voorlopige bestuur. Hij is tot op heden een goede voorzitter geweest van het Curatorium, een functie waarvan hij op 14 december 2007 afscheid neemt. Koolman wordt opgevolgd door drs. L.C. (Bert) Bruggeman. 12

13 Erkenning Tweeënhalf jaar na de start officiële start van de opleiding, op 5 november 1996, kreeg de PACO de langverwachte erkenning door de VRC. Een half jaar voor de start had de opleiding al een verzoek om erkenning aan de VRC doen toekomen. De VRC beheert vanaf 1988 de collectieve dienstmerken Registercontroller en RC. Het RC-lidmaatschap van de VRC kan worden aangevraagd door afgestudeerden van door de Commissie van Toelating erkende postdoctorale controllersopleidingen. Echter, de erkenningprocedure is een lang traject. Drie jaar na het indienen van het verzoek vond de derde en laatste fase van de procedure plaats, waarbij een delegatie van de Commissie voor de Accreditering een bezoek bracht aan Groningen. Tijdens dit bezoek werd met de verantwoordelijke programmaleiding het programma van de opleiding gedetailleerd besproken. Prof. dr. L. Traas, destijds voorzitter van de accrediteringscommissie, mocht de blijde boodschap overbrengen dat de Rijksuniversiteit Groningen een goede opleiding aanbiedt. De commissie bracht een positief advies uit aan het bestuur van de VRC en op 11 oktober 1999 kreeg vice-voorzitter Feenstra de verlossende brief. Drs. F.J.P.M. van Lint RC, secretaris van het bestuur, schrijft dat de opleiding erkend zou worden met het vertrouwen dat de opleiding op vier punten zou worden aangepast voor aanvang van het cursusjaar dat begin 2000 zou starten. Ondertussen kon het bestuur tevreden constateren dat de belangstelling voor de opleiding toenam. Echter, het aantal daadwerkelijke aanmeldingen bleef achter bij de verwachtingen. Om wat meer zicht op de zaak te krijgen, drong het bestuur in het voorjaar van 2000 aan op een nieuw marktonderzoek. Duidelijke uitkomsten waren de regionale binding, evenals de nog geringe bekendheid van het bedrijfsleven met de opleiding en/of met de RCkwalificatie en de toegevoegde waarde daarvan. De toch tegenvallende bekendheid leidde ertoe dat het marketingbeleid van de opleiding werd aangepast richting de regionale doelgroep. Om de externe profilering van de, inmiddels tot Postdoctorale Controllersopleiding (PDCO) omgedoopte, opleiding verder te verbeteren besloten de decanen van de Faculteit der Economische Wetenschappen en de Faculteit Bedrijfskunde door te gaan met hun inspanningen om een hoogleraarpositie te verwerven voor de PDCO om daarmee de opleiding een boegbeeld te geven. Dit boegbeeld zou bovendien inhoudelijk aan de uitbouw van de opleiding kunnen bijdragen, zo was de verwachting. Interne en externe positionering In 2000 kreeg de opleiding de structuur zoals wij die vandaag de dag nog kennen. Er werden twee instroommogelijkheden gecreëerd ten behoeve van de efficiëntie. De instroom kreeg een impuls door het inlassen van een extra instroommoment. Hoewel de instroom van de opleiding werd bevorderd, kampte de PDCO met problemen in het doorstroomtraject. Teveel studenten zakten in na het afronden van de theoretische eerste twee jaren. Hierdoor deden ze er te lang over om met het scriptietraject te beginnen, laat staan de duur van het eigenlijke scriptietraject zelf. Er werd een begin gemaakt met groepsgewijze scriptiebegeleiding, maar dit initiatief bleek in 2001 helaas onvoldoende rendement te hebben. In 2001 werd voortgeborduurd op de bestuurlijke heroriëntatie omtrent de interne positionering van de PDCO binnen de beide deelnemende faculteiten. Er werd opnieuw gekeken naar een samenwerking met de Stichting AOG. Te grote verschillen leidden echter tot de conclusie dat samenwerking geen meerwaarde zou opleveren. Tevens werd gekeken naar een structurele samenwerking tussen de postdoctorale opleidingen 13

14 Controlling en Accountancy. De onderlinge contacten werden geïntensiveerd en op een aantal punten ondernamen de beide samenwerkingspartners ook al concreet actie. De marktpositionering van de opleiding werd gestaag voortgezet. De programmaleiding wilde selectiever en voornamelijk in het eigen verzorgingsgebied opereren. HR-managers van de grotere bedrijven zouden worden aangeschreven, de internetsite werd geactualiseerd, het introductiecollege kreeg een open karakter en ten slotte investeerde men in een hechter en uitgebreider bedrijvennetwerk. Dit alles om de bekendheid van de PDCO te vergroten. Dat de programmaleiding zich actief bezighield met marketing en externe positionering bleek wel uit het volgende. Op 1 oktober 2002 werd wens werkelijkheid en kreeg het boegbeeld een gezicht. Prof. dr. D.M. Swagerman werd aangenomen als de eerste hoogleraar Controlling aan de RuG én in Nederland en zou daarnaast spoedig werkzaam zijn als opleidingsdirecteur. Daarmee kwam een eind aan het bestel met prof. dr. D.W. Feenstra als voorzitter van het bestuur. Ook de coördinator wisselde van stoel; na enkele voorgangers was nu ir. J. Slagter aan de beurt als programmamanager. Swagerman en Slagter bleken een gouden duo. In 2006 nam drs. D.F.F.R. Maccow het stokje van coördinator over. Professionalisering Het jaar 2003 bleek gelijk een hectisch jaar dat zich kenmerkte door een complexe en turbulente PDCO-omgeving met vele interne veranderingen, zowel op organisatie- als op programmaniveau. Er werd een peer -review uitgevoerd om een verbetertraject in gang te zetten, met als doel om de opleiding op een structureel hoog kwaliteitsniveau te houden. Als einddoel werd gesteld om binnen één jaar de kwaliteit van de opleiding op een zo hoog niveau te hebben, dat de opleiding in 2005 voor opnieuw vijf jaar kon worden geaccrediteerd. De review gaf de aanzet tot een strategische notitie, waarin werd gesteld dat de organisatie reactief is, ad hoc overkomt en hier en daar manco s vertoont. Een groot deel van de vakken werd door de studenten gewaardeerd, enkele vakken zelfs in hoge mate. De modules in de opleiding werden gemiddeld genomen door de studenten gewaardeerd. Enkele onderwerpen vroegen echter om verbetering. Er zijn daarom evaluatie-uitkomsten aangeboden aan vakdocenten. Verder werd een begin gemaakt met een docentenoverleg, wat een betere afstemming tussen de vakken onderling moest bewerkstelligen. Nestor, de elektronische leeromgeving, deed zijn intrede om ook de communicatie tussen docenten en studenten te verbeteren. Het instroomprogramma werd gestructureerd om deficiënties weg te werken en het aantal contacturen verhoogd naar circa vierhonderd uur, conform de wensen van de VRC. Het programmamanagement bewaakte al deze processen om te komen tot de gewenste kwaliteitsverbetering en studententevredenheid. Swagerman formuleerde het als volgt: Het jaar 2003 stond in het teken van intern orde op zaken stellen. Echter, een punt van blijvende aandacht bleef het vinden van voldoende geschikte kandidaten voor de opleiding. In het jaar dat volgde stak de programmaleiding daarom veel tijd in het structureel werven van studenten. Dit leverde zoals gehoopt een grotere instroomklas op. Meer studenten betekende in dit geval meer variëteit, zodat het aantal deficiëntievakken toenam. Er werd dan ook veel aandacht besteed aan de door- en uitstroom van studenten. Het jaar 2004 ging tevens de boeken in als het jaar van de professionalisering. Het bestuur verwachtte dat de aandacht en tijd die in 2004 werd besteed aan verbeterinspanningen een uitstekende aanloop vormde voor 2005, het jaar van de visitatie. Het curriculum werd verzwaard en uitgebreid met de introductie van twee nieuwe vakken: 14

15 Management of Controller-related processes en Interactieve vaardigheden en competentieontwikkeling van de controller zouden betere allround Registercontrollers moeten afleveren. Verder werden veel kwaliteitsinspanningen geleverd, wat resulteerde in een kwaliteitsplan. Een databank van vakomschrijvingen, gebaseerd op uniforme richtlijnen, werd door de opleiding aangelegd. Vijfjaarlijkse visitatie Een spannend jaar waarin alle controllersopleidingen in Nederland werden gevisiteerd in het kader van de vijfjaarlijkse visitatie. Swagerman zegt samen met de rest van het bestuur erg trots te zijn op de inzet van iedereen die in 2005 een actieve bijdrage heeft geleverd aan de verbetering van de PDCO-kwaliteit en aan het visitatieproces. Naast het visitatieproces boekte het programmamanagement goede vorderingen met het PDCO-kwaliteitszorgsysteem. Dit systeem meet de onderwijskwaliteit op gesystematiseerde wijze en op diverse niveaus. Er werd een nieuw model opgesteld voor bewaking van de kwaliteit binnen de PDCO, waarmee vanaf 31 december 2005 de kwaliteit van de opleiding wordt gemeten. Door middel van een nulmeting, bestaande uit evaluaties onder (oud-)studenten, werden criteria ontwikkeld voor kwaliteit en kwaliteitsborging. Aan de hand van deze meting bleek dat de opleiding op sommige punten minder goed scoorde. In 2006 werd hard gewerkt om deze punten te verbeteren. Op 1 januari 2006 trad het nieuwe kwaliteitszorgsysteem in werking. De effecten van deze invoering worden vooralsnog eerst afgewacht alvorens ISO-certificering te overwegen. Het jaar 2005 kenmerkte zich verder door een toegenomen aantal afstudeerders, die zich gelijk konden aanmelden bij de in dat jaar opgerichte alumnivereniging SACCN. De SACCN telt anno leden. Post Master Controllersopleiding (PMCO) In 2004 werd voor het eerst aandacht besteed aan corporate governance, een aspect dat bij gerenommeerde organisaties eigenlijk niet mag ontbreken. Door de jaren heen heeft het model zich steeds verder ontwikkeld, wat in 2006 resulteerde in het governance model Post Master Controllersopleiding (PMCO). Dit model richt zich voornamelijk op het governance model van de opleiding in relatie tot de Faculteit Bedrijfskunde en de Faculteit der Economische Wetenschappen. Het bestuur en het Curatorium, toezichthouder op de PMCO, zijn altijd van mening geweest dat de PMCO zo dicht mogelijk bij de faculteiten moet worden gepositioneerd. Als academische opleiding dient het onderdeel uit te maken van de faculteit en bovendien zou dit de wetenschappelijkheid ten goede komen, stelde ook de VRC. Te zijner tijd zou overwogen kunnen worden om de opleiding deel uit te laten maken van de nog op te richten Groningse Business School. Het bestuur vindt het echter op dit moment wenselijk om de PMCO te positioneren in het primaire proces van onderwijs en onderzoek bij de vakgroep Accountancy van de faculteit waarbinnen ook de discipline Management Accountancy & Control valt. Swagerman redeneert dat de opleiding kan worden opgevat als een verbijzondering van de activiteiten van de vakgroep Management Accounting. Bij de genoemde aansluiting is een verankering mogelijk met de wetenschappelijke vooropleiding BAMA Accountancy & Controlling, waarvan de aansturing in de basiseenheid is ondergebracht. Er zijn initiatieven om tot een onderzoeksinstituut Accounting te komen. De onderzoeksactiviteiten van de PMCO kunnen daar dan in worden ondergebracht. De opleiding heeft wel een status aparte. Dit heeft betrekking op de financiering, de 15

16 aansturing en verantwoordelijkheden, het leiding geven aan PMCO-medewerkers en de relatie met het faculteitsbestuur. Tevens wordt er op dit moment voortgeborduurd op ideeën uit Men zat toen te denken aan het aanbieden van specialisatiemogelijkheden. Dit om cursisten te trekken die de opleiding meer gericht zouden willen zien op hun specifieke werksituatie. Dit idee is een eigen leven gaan leiden en momenteel zijn er zelfs ontwikkelingen gaande om tot een internationale Controllersopleiding voor de olie- en gassector te komen in samenwerking met PricewaterhouseCoopers (PwC). Dit wordt een nieuwe opleiding, die ook onder de PMCO wordt gepositioneerd, doch wel met een aparte opleidingsdirectie. De studenten maken formeel deel uit van de EMFC. Vooruitkijken en aanpassen De PMCO blijft vooruitkijken en zich continu aanpassen aan de stroom van ontwikkelingen en veranderingen in de maatschappij en het specifieke werkveld, net zoals de naam van de opleiding aan continue verandering onderhevig is. Van Postacademische Controllersopleiding (PACO), Postdoctorale Controllersopleiding (PDCO) naar Post Master Controllersopleiding (PMCO), om uiteindelijk de naam Executive Master Finance & Control (EMFC) te krijgen. Op de vraag waarom de opleiding in tien jaar tijd al een paar keer van naam is veranderd, antwoordt Swagerman: Het was een logische gevolgtrekking op de verandering van doctoraal naar de huidige bachelor-master structuur in het academische onderwijs. Zoals veel mensen moeite hebben met verandering, heeft ook de opleiding EMFC dat. Af en toe duikt nog steeds de naam PMCO op. Dus duidelijkheid voor altijd: heren en dame van het bestuur, maak uw keus! 16

17 Huidige opleiding De Executive Master Finance & Control (EMFC) is een beroepsgerichte topopleiding op toegepast wetenschappelijk niveau, geschikt voor studenten met een afgeronde doctoraalstudie of Master of Science studie. Studenten met een universitaire vooropleiding en als afstudeerrichting Accountancy of Controlling en studenten met een RA-opleiding vinden eveneens goed aansluiting op het gewenste aanvangsniveau. In sommige vallen kunnen er kandidaten worden toegelaten die niet aan die eis voldoen, zoals in het geval van studenten van de HOFAM-opleiding. Twee jaar werkervaring als controller of in een vergelijkbare functie is een vereiste. De functie van controller was langdurig vooral een administratieve, controlerende functie ten behoeve van de directie. Meer en meer blijkt deze zich te verbreden naar een beslissingsondersteunende en stimulerende functie voor het management. De controller van vandaag en morgen is toekomstgericht. Hij adviseert op basis van vaktechnische bekwaamheden en legt relaties met de meest uiteenlopende beleidsaspecten. De EMFC wil financiële mensen toerusten om beter om te gaan met aspecten als toenemende complexiteit en onzekerheden. Het curriculum van de opleiding heeft om die reden een toegepast wetenschappelijk, beroepsgericht integratiekarakter. In de samenvoeging van de Faculteit Bedrijfskunde en Faculteit der Economische Wetenschappen tot Faculteit Economie en Bedrijfskunde wordt hieraan inhoud gegeven, terwijl ook de Juridische Faculteit een substantiële bijdrage levert. Beroepsgericht wil zeggen dat het leren toepassen van wetenschappelijke kennis, methoden en technieken centraal staat bij de oplossing van praktijkproblemen. Tevens gaat veel aandacht uit naar het verder uitbouwen van vaardigheden. Het integratiekarakter van het curriculum staat voor een interdisciplinair aanbod van leerstof om praktijkvraagstukken vanuit verschillende gezichtspunten te benaderen: financieel-economisch, juridisch, informatie- en organisatiekundig. Besturing en beheersing zijn centrale thema s. De interdisciplinaire basis biedt de mogelijkheid om uiteenlopende probleemgebieden te behandelen en samenhang en dwarsverbanden te leren herkennen. Afgestudeerden zijn in staat om complexe vraagstukken op het gebied van controlling adequaat te behandelen. In 2007 is een verzwaring doorgevoerd in financiële vakken als Corporate Finance en beslissingscalculaties. Dit is aanleiding geweest voor de naamswijziging van PMCO naar EMFC. Ook is het zo dat de visitatie voor de meeste opleidingen aanleiding is geweest om meer aansluiting te zoeken bij de faculteit. In het verleden was de opleiding gericht op het verkregen van het dienstmerk RC, oftewel de inschrijving in het register. Tegenwoordig kan het diploma van een Executive Master door de universiteit worden verstrekt. Daarnaast kan inschrijving in het register worden gerealiseerd. De afgelopen jaren is veel aandacht besteed aan het bestaansrecht van de opleiding. Dit heeft geresulteerd in een aantal organisatiedoelen en de volgende opleidingsdoelen (in overeenstemming met het VRC beroeps- en opleidingsprofiel): De afgestudeerde heeft het vermogen (kennis, vaardigheden en attitude) om als controller of financieel manager in de praktijk op te treden binnen profit- en non-profit organisaties. Hij kan een vertrouwens-, beheersings- en/of ondersteunende rol vervullen op directie- en managementteamniveau en zelfstandig en objectief oordelen over te nemen of reeds genomen financieel-economische beslissingen binnen de eigen organisatie. 17

18 De organisatorische inbedding van de activiteiten is op de Rijksuniversiteit Groningen op de volgende manier geregeld: - De algemene leiding is in handen van de opleidingsdirecteur. Deze functie werd in het verleden hoogleraar-directeur genoemd. De opleidingsdirecteur is tevens hoogleraar Controlling aan de Faculteit: - De werkzaamheden worden ondersteund door een office-manager en een programmamanager, met name om invulling te geven aan de dagelijkse gang van zaken. Hiervoor wordt periodiek werkoverleg gehouden; - Er is een opleidingsbestuur. Dit bestuur wordt gevormd door de opleidingsdirecteur, een hoogleraar van een van de kernvakken en een studentlid. De programmamanager en de office-manager wonen de vergaderingen bij; - Een Curatorium fungeert als de vertegenwoordiging vanuit het beroepsveld. Het Curatorium bewaakt zoveel mogelijk de kwaliteit van de opleiding en staat zij de opleiding met raad en daad terzijde; - Er is een toelatingscommissie. Deze adviseert over de toelating van de kandidaten. In de commissie zitten twee hoogleraren van de kernvakken, een VRC-lid en de opleidingsmanager. De office-manager treedt op als secretaris. Hieronder wordt in grafiekvorm het opleidingsproces op basis van de bekende waardeketen gespresenteerd. Er stromen nieuwe studenten in, en aan het eind van de keten worden uiteindelijk gediplomeerde EMFC ers opgeleverd. Figuur 1: De waardeketen van de opleiding Executive Master Finance & Control Primaire activiteiten Ingaande logistiek De instroom van studenten die de opleiding EMFC willen gaan volgen. Werving van studenten door middel van marketingactiviteiten, zoals voorlichtingen, intakegesprekken, een deficiëntietraject, brochure, website, adverteren en netwerken. Selectie vindt plaats aan de hand van de toelatingseisen. Operaties De studenten zoveel mogelijk meegeven tijdens het opleidingstraject. We bieden hen een onderwijs programma dat bestaat uit vijf modules. Vier modules bestaan uit hoofdvakken, die gericht zijn op financiële en control activiteiten. Hieronder 18

19 vallen vakken als Corporate Finance, Management Accounting & Control en Internal Control. Naast hoofdvakken zijn er ook bijvakken, zoals Multicultureel Management, Management of Change en Strategisch Management. De vijfde module is de afstudeerfase. Om het onderwijsproces zo goed mogelijk te laten verlopen, maken we gebruik van een kwaliteitssysteem, wat onder meer bestaat uit vakevaluaties (door student en docent). Uitgaande logistiek Na het afronden van het afstudeertraject ontvangen de studenten het EMFCdiploma. Hiermee kunnen zij zich bij de VRC inschrijven, waarna zij naast de universitaire EMFC-titel ook het dienstmerk als de RC-titel kunnen voeren. Service Bijvoorbeeld het aanbieden van PE-punten in de toekomst en toegang tot de alumnivereniging. Secundaire activiteiten Verwerving Inkoop van docenten van binnen en buiten de faculteit, zalen en laptops, de repro voor het drukken van bijvoorbeeld syllabi en de studiegids. Technologieontwikkeling Nestor als electorische leeromgeving en toegang tot (elektronische) bibliotheek. Management van menselijk kapitaal (HRM) Een opleidingsdirecteur, een progammamanager en een office-manager. Door het volgen van diverse trainingen, workshops, opleidingen blijven zij up to date. Infrastructuur De opleiding is ingebed in de Faculteit Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde en maakt gebruik van de bijbehorende financiële administratie (facturering, jaarverslagen, budgetten), juridische ondersteuning en huisvesting. De opleiding is aangesloten bij het cluster Management & Accounting, waarbinnen ook onderzoek kan worden gedaan. Op het terrein van Internal Control maken we gebruik van de diensten van de vakgroep Accountancy. Tevens is er een Curatorium dat de opleiding gevraagd en ongevraagd mag en kan adviseren. Marge Uiteindelijk resulteert dit in het product van onze opleiding en een goed opgeleide controller. 19

20 20

& control. opleiding

& control. opleiding VU post- GRADUATE school of accounting & control opleiding Controlling (RC/EMFC) De VU-opleiding tot Executive Master of Finance and Control (RC) Allround Controller bedrijfseconomisch geweten en adviseur

Nadere informatie

Maak de sprong naar de opleiding tot registercontroller. business in control

Maak de sprong naar de opleiding tot registercontroller. business in control Alleen de top biedt het perspectief Maak de sprong naar de opleiding tot registercontroller business in control De registercontroller als business partner voor het management De functie van controller

Nadere informatie

Executive Master of Finance and Control De post-masteropleiding tot registercontroller

Executive Master of Finance and Control De post-masteropleiding tot registercontroller Executive Master of Finance and Control De post-masteropleiding tot registercontroller Inhoud Het bedrijfseconomisch geweten van de organisatie 5 : iets voor u? 7 Groningse accenten: een waardevolle voorsprong

Nadere informatie

Executive Master of Accountancy. De post-initiële universitaire opleiding tot registeraccountant

Executive Master of Accountancy. De post-initiële universitaire opleiding tot registeraccountant Executive Master of Accountancy De post-initiële universitaire opleiding tot registeraccountant Pieter Jongstra Managing Partner Ernst & Young België en Nederland Accountant worden? Dat vind ik een goede

Nadere informatie

Format samenvatting aanvraag. Opmerking vooraf

Format samenvatting aanvraag. Opmerking vooraf Format samenvatting aanvraag Opmerking vooraf Mocht u de voorkeur geven aan openbaarmaking van de gehele aanvraag in plaats van uitsluitend onderstaande samenvatting dan kunt u dat kenbaar maken bij het

Nadere informatie

FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA. ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009

FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA. ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009 UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009 DE MASTEROPLEIDING BIOMEDICAL

Nadere informatie

Commissies binnen de faculteit & de rol en de taken van opleidingscommissies

Commissies binnen de faculteit & de rol en de taken van opleidingscommissies Commissies binnen de faculteit & de rol en de taken van opleidingscommissies juni 2012 1 Inhoud 1 Opleidingscommissies (OC)... 3 1.1 Samenstelling... 3 1.2 Opleidingscommissies binnen de FEB vanaf september

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Programma 5. Module Management Accounting & Control 5. Module Externe Verslaggeving 6

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Programma 5. Module Management Accounting & Control 5. Module Externe Verslaggeving 6 1 Inhoudsopgave Inleiding 4 Programma 5 Module Management Accounting & Control 5 Module Externe Verslaggeving 6 Module Management Control & Information Systems 7 Rooster 8 Opleidingskosten 9 Netherlands

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Persoonlijk intakegesprek master 4. Module Management Accounting & Control 5. Module Externe Verslaggeving 6

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Persoonlijk intakegesprek master 4. Module Management Accounting & Control 5. Module Externe Verslaggeving 6 1 Inhoudsopgave Inleiding 4 Persoonlijk intakegesprek master 4 Module Management Accounting & Control 5 Module Externe Verslaggeving 6 Module Management Control & Information Systems 7 Rooster 8 Docenten

Nadere informatie

SIS FINANCE. voor professionals door professionals. consulting. interim management. finance professionals SIS. finance

SIS FINANCE. voor professionals door professionals. consulting. interim management. finance professionals SIS. finance FINANCE consulting interim management professionals over sis... duurzame relaties met onze opdrachtgevers gebaseerd op kennis van zaken, commitment en oplossingsgerichtheid. Finance is een middelgroot

Nadere informatie

LEADERSHIP, ENTREPRENEURSHIP, STEWARDSHIP. BROCHURE VOOR WERKGEVERS, RECRUITERS EN HR afdeling NYENRODE. A REWARD FOR LIFE

LEADERSHIP, ENTREPRENEURSHIP, STEWARDSHIP. BROCHURE VOOR WERKGEVERS, RECRUITERS EN HR afdeling NYENRODE. A REWARD FOR LIFE LEADERSHIP, ENTREPRENEURSHIP, STEWARDSHIP BROCHURE VOOR WERKGEVERS, RECRUITERS EN HR afdeling NYENRODE. A REWARD FOR LIFE waarom een schakeltrajecter? Iemand met een niet-financiële vooropleiding heeft

Nadere informatie

HET NIEUWE ONDERNEMEN

HET NIEUWE ONDERNEMEN HET NIEUWE ONDERNEMEN HET BELANG VAN VERTROUWEN VOOR DE ONDERNEMING VAN DE TOEKOMST PROF. DR. E. ROOS LINDGREEN RE, PROF. DR. J. STRIKWERDA CMC, DRS. N. WIELAARD RA COLOFON SMO-begeleider: J.G. Smit Eindredactie:

Nadere informatie

Curriculum Vitae. Interim Senior Controller Drs. RA RC

Curriculum Vitae. Interim Senior Controller Drs. RA RC Curriculum Vitae Interim Senior Controller Drs. RA RC Delfin Finance Contactpersoon: Mark Simons Telefoonnummer: 06-52376775 E- mail: m.simons@delfin.eu Algemeen Kandidaatnummer K159 Aantal jaren ervaring

Nadere informatie

BROCHURE 2015- POSTBACHELOR OPLEIDING ACCOUNTANT- ADMINISTRATIECONSULENT

BROCHURE 2015- POSTBACHELOR OPLEIDING ACCOUNTANT- ADMINISTRATIECONSULENT BROCHURE 2015-2016 POSTBACHELOR OPLEIDING ACCOUNTANT- ADMINISTRATIECONSULENT Deficiëntieprogramma voor bachelors Bedrijfseconomie Hoofdprogramma voor bachelors Accountancy H. Verheggen Zuyd Hogeschool

Nadere informatie

AGENDA. Voor (het advies inzake) de routebeschrijving en bereikbaarheid met het openbaar vervoer verwijzen wij u naar onze website: www.nedap.com.

AGENDA. Voor (het advies inzake) de routebeschrijving en bereikbaarheid met het openbaar vervoer verwijzen wij u naar onze website: www.nedap.com. AGENDA voor de jaarlijkse Algemene Vergadering van Aandeelhouders van de N.V. Nederlandsche Apparatenfabriek Nedap, gevestigd te Groenlo, te houden op 16 april 2013, s morgens om 11.00 uur in de Hermitage

Nadere informatie

Toelichting beoordelingskader bij beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland

Toelichting beoordelingskader bij beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland Toelichting beoordelingskader bij beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland Het is aan het beoordelingspanel om te bepalen of deze toelichting relevant is bij de beoordeling van de onderhavige

Nadere informatie

REGLEMENT DIRECTIE/RAAD VAN BESTUUR FONDS VOOR CULTUURPARTICIPATIE

REGLEMENT DIRECTIE/RAAD VAN BESTUUR FONDS VOOR CULTUURPARTICIPATIE REGLEMENT DIRECTIE/RAAD VAN BESTUUR FONDS VOOR CULTUURPARTICIPATIE Vastgesteld door het bestuur op: 4 juni 2014 Goedgekeurd door de raad van toezicht op: 4 juni 2014 HOOFDSTUK I. ALGEMEEN Artikel 1. Begrippen

Nadere informatie

Dit reglement is opgesteld en vastgesteld ingevolge artikel 5.5. van de statuten van Stichting Vocallis.

Dit reglement is opgesteld en vastgesteld ingevolge artikel 5.5. van de statuten van Stichting Vocallis. BESTUURSREGLEMENT Vastgesteld door het bestuur op 6 mei 2015. Hoofdstuk I. Algemeen. Artikel 1. Begrippen en terminologie. Dit reglement is opgesteld en vastgesteld ingevolge artikel 5.5. van de statuten

Nadere informatie

Profielschets lid Raad van Toezicht SMO Traverse Tilburg

Profielschets lid Raad van Toezicht SMO Traverse Tilburg Profielschets lid Raad van Toezicht SMO Traverse Tilburg Oktober 2015 1 Traverse, thuis in opvang en begeleiding, missie Traverse is een Stichting voor maatschappelijke opvang in Midden-Brabant en organiseert

Nadere informatie

Inspirerend Management. in de zorg. Een modulaire aanpak gericht op de ontwikkeling van nieuw leiderschap

Inspirerend Management. in de zorg. Een modulaire aanpak gericht op de ontwikkeling van nieuw leiderschap Inspirerend Management Development in de zorg Een modulaire aanpak gericht op de ontwikkeling van nieuw leiderschap Behoefte aan effectief leiderschap Vergroting van de invloed van de politiek en zorgverzekeraars

Nadere informatie

Directeur onderwijsinstituut

Directeur onderwijsinstituut Directeur onderwijsinstituut Doel College van van Bestuur Zorgdragen voor de ontwikkeling van het facultair en uitvoering en organisatie van onderwijs en onderwijsondersteuning binnen de faculteit, uitgaande

Nadere informatie

Curriculum Vitae. Interim Specialist implementatie SSC. Interim Specialist implementatie SAP

Curriculum Vitae. Interim Specialist implementatie SSC. Interim Specialist implementatie SAP Curriculum Vitae Interim Specialist implementatie SSC Interim Specialist implementatie SAP Delfin Finance Contactpersoon: Mark Simons Telefoonnummer: +31 (0)6 523 76 775 E-mail: m.simons@delfin.eu Algemeen

Nadere informatie

Figuur 1: Aantal gediplomeerde studenten lerarenopleidingen studiejaar 2004-2008 (bronnen: hbo-raad en vsnu, bewerkt door sbo)

Figuur 1: Aantal gediplomeerde studenten lerarenopleidingen studiejaar 2004-2008 (bronnen: hbo-raad en vsnu, bewerkt door sbo) Aantal gediplomeerden aan de lerarenopleidingen in Nederland Ondanks huidige en verwachte lerarentekorten is er geen sprake van een substantiële groei van aantal gediplomeerden aan de verschillende lerarenopleidingen.

Nadere informatie

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur 1. Algemeen Deugdelijk ondernemingsbestuur is waar corporate governance over gaat. Binnen de bedrijfskunde wordt de term gebruikt voor het aanduiden van hoe een

Nadere informatie

Vraagstelling fundamentele vragen

Vraagstelling fundamentele vragen Vraagstelling De roerige tijden van bezuinigingen op lokaal en Rijksniveau zorgen ervoor dat geldstromen kritisch onder de loep worden genomen. Zowel door de uitvoerende organisaties, als door de subsidieverstrekkers,

Nadere informatie

LEFIER PROFIELSCHETS RAAD VAN COMMISSARISSEN MAART 2014. Profielschets raad van commissarissen Lefier ten behoeve van de werving 1

LEFIER PROFIELSCHETS RAAD VAN COMMISSARISSEN MAART 2014. Profielschets raad van commissarissen Lefier ten behoeve van de werving 1 LEFIER PROFIELSCHETS RAAD VAN COMMISSARISSEN MAART 2014 Profielschets raad van commissarissen Lefier ten behoeve van de werving 1 PROFIEL RAAD VAN COMMISSARISSEN 1. Kerntaken van de raad van commissarissen

Nadere informatie

Instellingstoets: vloek of zegen?

Instellingstoets: vloek of zegen? Instellingstoets: vloek of zegen? VLOHRA-congres Hogescholen in beweging 10 februari 2014 De Hanzehogeschool Groningen Achtergrond De oudste (1798) multisectorale hogeschool van Nederland Centrale waarden:

Nadere informatie

Contractmanagement in Nederland anno 2011

Contractmanagement in Nederland anno 2011 Contractmanagement in Nederland anno 2011 Samenvatting Mitopics Theo Bosselaers NEVI René van den Hoven Februari 2012 1 Periodiek onderzoekt Mitopics de professionaliteit waarmee Nederlandse organisaties

Nadere informatie

BROCHURE 2012- POSTBACHELOR OPLEIDING ACCOUNTANT- ADMINISTRATIECONSULENT

BROCHURE 2012- POSTBACHELOR OPLEIDING ACCOUNTANT- ADMINISTRATIECONSULENT BROCHURE 2012-2013 POSTBACHELOR OPLEIDING ACCOUNTANT- ADMINISTRATIECONSULENT Deficiëntieprogramma voor bachelors Bedrijfseconomie Hoofdprogramma voor bachelors Accountancy H. Verheggen Hogeschool Zuyd

Nadere informatie

4. Bij voorkeur zal de raad van toezicht van Stichting P60 bij de werving van nieuwe toezichthouders buiten het eigen netwerk zoeken.

4. Bij voorkeur zal de raad van toezicht van Stichting P60 bij de werving van nieuwe toezichthouders buiten het eigen netwerk zoeken. REGLEMENT RAAD VAN TOEZICHT Opgesteld door de voorzitter op 25.03.2013 Vastgesteld door de raad van toezicht op: 27.05.2013 te Amstelveen HOOFDSTUK I. ALGEMEEN Artikel 1. Begrippen en terminologie Dit

Nadere informatie

De toekomst van consultancy

De toekomst van consultancy De toekomst van consultancy Course Assignment Management Consulting 5 oktober 2013 Teska Koch 2518936 Teska.koch@hotmail.com Word count: 1.510 Een kijkje in de glazen bol: Wat is de toekomst van consultancy?

Nadere informatie

Regie 3.0. een stap verder... Een serie masterclasses om bibliotheken in transitie te ondersteunen met allianties, transitiemanagement en geldstromen.

Regie 3.0. een stap verder... Een serie masterclasses om bibliotheken in transitie te ondersteunen met allianties, transitiemanagement en geldstromen. Regie 3.0 een stap verder... Een serie masterclasses om bibliotheken in transitie te ondersteunen met allianties, transitiemanagement en geldstromen. Regie 3.0 een stap verder... Een serie masterclasses

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Controlling & Accounting De cursus Controlling & Accounting duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek 1 Algemeen Deugdelijk ondernemingsbestuur is waar corporate governance over gaat. Binnen de bedrijfskunde wordt de term gebruikt voor het aanduiden van hoe

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Persoonlijk intakegesprek master 4. Module Verandermanagement 5. Module Marketing & Communicatie 6.

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Persoonlijk intakegesprek master 4. Module Verandermanagement 5. Module Marketing & Communicatie 6. 1 Inhoudsopgave Inleiding 4 Persoonlijk intakegesprek master 4 Module Verandermanagement 5 Module Marketing & Communicatie 6 Rooster 7 Opleidingskosten 7 Netherlands Business Academy Postbus 6546 4802

Nadere informatie

MSc Management van de Publieke Sector

MSc Management van de Publieke Sector MSc Management van de Publieke Sector September 2015 augustus 2016 Management van de Publieke Sector (MPS) Voor wie bedoeld? Het profiel van het programma De organisatie van het programma Het curriculum

Nadere informatie

Executive Academy. Permanente Educatie voor Professionals. Permanente Educatie voor Professionals

Executive Academy. Permanente Educatie voor Professionals. Permanente Educatie voor Professionals Executive Academy Permanente Educatie voor Professionals Permanente Educatie voor Professionals Wat is de Executive Academy? De Executive Academy is een samenwerking tussen de Amsterdam Business School

Nadere informatie

Accountancy in deeltijd

Accountancy in deeltijd Amsterdam Business School Accountancy in deeltijd (MSc en RA) Accountancy in deeltijd samengevat Kernbegrippen: n Kortste route naar de RA-titel van Nederland n Goede combinatie van docenten uit wetenschap

Nadere informatie

Certificering HR Professional

Certificering HR Professional Certificering HR Professional Certificering HR Professional Het personeelsmanagement kenmerkt zich door een grote mate van diversiteit, in de diepte en de breedte. De inhoud van het personeelsmanagement

Nadere informatie

Profiel leden Stichtingsbestuur, Algemeen

Profiel leden Stichtingsbestuur, Algemeen MEMO Aan: Van: Voorzitter Stichtingsbestuur Legal Affairs Datum: 28 maart 2014 Onderwerp: Profielschetsen SB, Concept 3 Voor de invulling van de toezichthoudende functie van het Stichtingsbestuur van TiU

Nadere informatie

profiel Open Universiteit Voorzitter en leden raad van toezicht

profiel Open Universiteit Voorzitter en leden raad van toezicht profiel Open Universiteit Voorzitter en leden raad van toezicht Open Universiteit Voorzitter en leden raad van toezicht Organisatie De Open Universiteit (OU), opgericht in 1984, is de jongste universiteit

Nadere informatie

Deze brochure schetst de onderwijsvisie van onze universiteit op hoofdlijnen. De doelen die horen bij die visie kunnen we alleen samen bereiken.

Deze brochure schetst de onderwijsvisie van onze universiteit op hoofdlijnen. De doelen die horen bij die visie kunnen we alleen samen bereiken. ONDERWIJSVISIE OP HO OFDLIJNEN Geachte collega s, 1 Deze brochure schetst de onderwijsvisie van onze universiteit op hoofdlijnen. De doelen die horen bij die visie kunnen we alleen samen bereiken. We

Nadere informatie

Masterclass Controlling FAMO

Masterclass Controlling FAMO Masterclass Controlling FAMO Een programma voor Controlling bij de lokale overheid Het Zijlstra Center van de Vrije Universiteit heeft in samenwerking met de FAMO een praktijkprogramma voor Controlling

Nadere informatie

creating tomorrow Logistiek en economie Hva techniek

creating tomorrow Logistiek en economie Hva techniek creating tomorrow 2013 2014 Logistiek en economie Hva techniek HVA TECHNIEK Logistiek en Economie 2013-2014 Het muziekfestival staat op de kalender, de artiesten zijn geboekt. Maar hoe komen al die onderdelen

Nadere informatie

GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN

GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN NVZD najaarscongres 25 november 2015, Nyenrode Business Universiteit, Breukelen GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN Naar permanente leiderschapsontwikkeling Ambitie De NVZD wil met dit congres onderstrepen

Nadere informatie

Postgraduate opleiding Public Auditing. het Zijlstra Center for Public Control and Governance

Postgraduate opleiding Public Auditing. het Zijlstra Center for Public Control and Governance het Zijlstra Center for Public Control and Governance De postgraduate opleiding tot Public Auditor van het Zijlstra Center (VU) richt zich specifiek op het auditing proces in de publieke sector. Deze academische

Nadere informatie

REGLEMENT VOOR DE AUDIT, COMPLIANCE EN RISICO COMMISSIE VAN PROPERTIZE B.V.

REGLEMENT VOOR DE AUDIT, COMPLIANCE EN RISICO COMMISSIE VAN PROPERTIZE B.V. REGLEMENT VOOR DE AUDIT, COMPLIANCE EN RISICO COMMISSIE VAN PROPERTIZE B.V. Datum: 11 mei 2015 Artikel 1. Definities AvA: Commissie: Reglement: RvB: RvC: Vennootschap: de algemene vergadering van aandeelhouders

Nadere informatie

Voorlichtingsdag Bedrijfskunde. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde

Voorlichtingsdag Bedrijfskunde. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde Voorlichtingsdag Bedrijfskunde Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde PROGRAMMA Bedrijfskunde@VU: hoe, wat en waarom? Prof. dr. W.E.H. Dullaert, Opleidingsdirecteur bachelor bedrijfskunde

Nadere informatie

Nieuwe Steen Investments n.v. ALGEMENE VERGADERING VAN AANDEELHOUDERS VAN NIEUWE STEEN INVESTMENTS N.V.

Nieuwe Steen Investments n.v. ALGEMENE VERGADERING VAN AANDEELHOUDERS VAN NIEUWE STEEN INVESTMENTS N.V. ALGEMENE VERGADERING VAN AANDEELHOUDERS VAN NIEUWE STEEN INVESTMENTS N.V. (Beleggingsmaatschappij met veranderlijk kapitaal) te houden op donderdag 15 oktober 2009 om 10.30 uur in Schouwburg Het Park te

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. Voorwoord. Definities

INHOUDSOPGAVE. Voorwoord. Definities VERENIGING VAN REGISTERCONTROLLERS REGLEMENT COMMISSIE HANDHAVINGÐIEK INHOUDSOPGAVE Voorwoord I Definities Artikel 1. Definities II III IV V Commissie Handhaving&Ethiek Artikel 2. Instellen commissie

Nadere informatie

Profielschets voor de Raad van Toezicht Stichting Valkenhof Centra voor Verpleging en Verzorging

Profielschets voor de Raad van Toezicht Stichting Valkenhof Centra voor Verpleging en Verzorging Profielschets voor de Raad van Toezicht Stichting Valkenhof Centra voor Verpleging en Verzorging Valkenhof heeft een bestuurlijke structuur conform de zorgbrede governance code 2010. Deze bestaat uit een

Nadere informatie

Centraal en decentraal: always the twain shall meet.

Centraal en decentraal: always the twain shall meet. Centraal en decentraal: always the twain shall meet. Presentatie: drs. Leneke Visser, adviseur facultair alumnibeleid Universiteit Utrecht Chair: mr. Han van Manen, oud-bestuurslid Utrechts Universiteitsfonds

Nadere informatie

FUNCTIEPROFIEL CONCERNCONTROLLER

FUNCTIEPROFIEL CONCERNCONTROLLER FUNCTIEPROFIEL FUNCTIEPROFIEL CONCERNCONTROLLER Versie d.d. 21 juli 2014 Organisatie ROC Leiden verzorgt middelbaar beroepsonderwijs (mbo) en volwassenenonderwijs (educatie) voor meer dan 9000 studenten

Nadere informatie

Change. Making Change Happen!

Change. Making Change Happen! Change MANaGEMENT Making Change Happen! 2 Uw organisatie verandert. Vaak onder druk van de markt, aandeelhouders of belanghebbenden. Maar soms gewoon omdat u zelf gelooft dat het beter kan. Het merendeel

Nadere informatie

AGENDA. Voor (het advies inzake) de routebeschrijving en bereikbaarheid met het openbaar vervoer verwijzen wij u naar onze website: www.nedap.com.

AGENDA. Voor (het advies inzake) de routebeschrijving en bereikbaarheid met het openbaar vervoer verwijzen wij u naar onze website: www.nedap.com. AGENDA voor de jaarlijkse Algemene Vergadering van Aandeelhouders van de N.V. Nederlandsche Apparatenfabriek Nedap, gevestigd te Groenlo, te houden op 3 april 2014, s morgens om 11.00 uur in het EYE (filmmuseum)

Nadere informatie

Naast mijn werkzaamheden bij het Noorderpoort ben ik actief in diverse besturen en toezichthoudende organen.

Naast mijn werkzaamheden bij het Noorderpoort ben ik actief in diverse besturen en toezichthoudende organen. Mohn Baldew Korreweg 213-52 9714 AL Groningen Telefoon 06 523 5555 4 Groningen, 12 maart 2016 Aan het bestuur van de PvdA Groningen, Geacht bestuur, Naar aanleiding van ons gesprek in februari dit jaar

Nadere informatie

Uitvoeringsregeling bij de Onderwijs- en examenregeling 2011-2012 WO masteropleiding Management

Uitvoeringsregeling bij de Onderwijs- en examenregeling 2011-2012 WO masteropleiding Management U2011/00107 Uitvoeringsregeling bij de Onderwijs- en examenregeling 2011-2012 WO masteropleiding Management De uitvoeringsregeling treedt in werking per 1 september 2011 en heeft een zelfde werkingsduur

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Programma STUDIESUCCES VOOR IEDEREEN!

Programma STUDIESUCCES VOOR IEDEREEN! Programma STUDIESUCCES VOOR IEDEREEN! Meerjarig programma van de Hogeschool Rotterdam in het kader van afspraken met de minister van OC&W ter verbetering van de in-, door- en uitstroom van studenten. Basisnotitie

Nadere informatie

Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009

Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009 Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009 Van de deelnemers aan het onderzoek heeft 80% ( 121 studenten) de voltijd gedaan en 20% (30 studenten) de deeltijdopleiding.

Nadere informatie

NB: De agendapunten 4, 6, 8a, 8b, 9, 11, 12, 13, 14 en 15 zullen ter stemming worden gebracht.

NB: De agendapunten 4, 6, 8a, 8b, 9, 11, 12, 13, 14 en 15 zullen ter stemming worden gebracht. Beter Bed Holding N.V. Agenda Algemene Vergadering van Aandeelhouders op donderdag, 28 april 2011 om 12.30 uur bij IBN Vergadercentrum, Hockeyweg 5, 5405 NC Uden 1. Opening. 2. Bespreking jaarverslag 2010.

Nadere informatie

ALGEMEEN. Vestiging (plaats) Naam/namen geïnterviewde personen. Naam student(en)

ALGEMEEN. Vestiging (plaats) Naam/namen geïnterviewde personen. Naam student(en) ALGEMEEN Naam bedrijf/organisatie: Vestiging (plaats) Naam/namen geïnterviewde personen Naam student(en) 1 In wat voor sector is het bedrijf waar je stage loopt werkzaam? 2 Wat is het karakter van de hoofdactiviteit

Nadere informatie

Dutch Interview Protocols Vraagstellingen voor interviews

Dutch Interview Protocols Vraagstellingen voor interviews Dutch Interview Protocols Vraagstellingen voor interviews PLATO - Centre for Research and Development in Education and Lifelong Learning Leiden University Content Vraagstellingen voor case studies m.b.t.

Nadere informatie

Studieschema bachelor Bedrijfskunde

Studieschema bachelor Bedrijfskunde Studieschema bachelor Bedrijfskunde (180 EC) 6515316 Code titel EC tentamenvorm tentamendata 2015-2016 Startcursus B02112 Ondernemen en managen 8,6 opdracht volgens afspraak Gebonden keuze (eis: 86 EC)

Nadere informatie

intensieve traject wordt niets aan het toeval overgelaten. Bij de opdrachtgever begint dit met diepgaand

intensieve traject wordt niets aan het toeval overgelaten. Bij de opdrachtgever begint dit met diepgaand Profiel FenterDaniëls bemiddelt sinds 1999 in personeel voor FINANCE posities. Dat doen wij voor vaste functies. Daarnaast ondersteunen wij organisaties met tijdelijk personeel. Onze wervings- en selectieprocedure

Nadere informatie

NOREA Visie 2020. - Brigitte Beugelaar. 14 september 2015

NOREA Visie 2020. - Brigitte Beugelaar. 14 september 2015 NOREA Visie 2020 - Brigitte Beugelaar 14 september 2015 NOREA, de beroepsorganisatie van IT-auditors Opgericht in 1992 1635 registerleden 253 aspirant-leden, d.w.z. in opleiding 123 geassocieerde leden,

Nadere informatie

Management & Organisatie

Management & Organisatie Management & Organisatie Algemeen De opleiding Bedrijfskunde MER (deeltijd) wordt verzorgd door het Instituut voor Bedrijfskunde, Hanzehogeschool Groningen. Steeds meer krijgen organisaties te maken met

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Programma 5. Module Strategie & Beleid 5. Module Sales & Account Management 6. Rooster 7. Docenten 7. Opleidingskosten 8

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Programma 5. Module Strategie & Beleid 5. Module Sales & Account Management 6. Rooster 7. Docenten 7. Opleidingskosten 8 1 Inhoudsopgave Inleiding 4 Programma 5 Module Strategie & Beleid 5 Module Sales & Account Management 6 Rooster 7 Docenten 7 Opleidingskosten 8 Netherlands Business Academy Postbus 6546 4802 HM Breda T.

Nadere informatie

PROFIELSCHETS RVC ALLIANDER N.V.

PROFIELSCHETS RVC ALLIANDER N.V. BIJLAGE B BIJ DE TOELICHTING OP DE AGENDA VOOR DE EERSTE ALGEMENE VERGADERING VAN AANDEELHOUDERS VAN ALLIANDER N.V. TE HOUDEN OP 12 MEI 2011 PROFIELSCHETS RVC ALLIANDER N.V. 1. OMVANG EN SAMENSTELLING

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek. Right Management Nederland B.V.

Klanttevredenheidsonderzoek. Right Management Nederland B.V. Klanttevredenheidsonderzoek Right Management Nederland B.V. 1-4-2016 Inhoudsopgave A. Cedeo-erkenning B. Klanttevredenheidsonderzoek Opdrachtgevers C. Conclusie Cedeo 2016 Right Management Nederland B.V.

Nadere informatie

DIRECTEUR BELEID EN STRATEGIE

DIRECTEUR BELEID EN STRATEGIE FUNCTIEPROFIEL DIRECTEUR BELEID EN STRATEGIE HOGESCHOOL LEIDEN Inhoudsopgave 1 Hogeschool Leiden 3 De organisatie 3 De structuur 3 De thema s 4 2 4 Plaats in de organisatie 4 Taken en verantwoordelijkheden

Nadere informatie

FUND GOVERNANCE CODE VAN DELTA LLOYD ASSET MANAGEMENT N.V.

FUND GOVERNANCE CODE VAN DELTA LLOYD ASSET MANAGEMENT N.V. FUND GOVERNANCE CODE VAN DELTA LLOYD ASSET MANAGEMENT N.V. I. INLEIDING Doel Delta Lloyd Asset Management N.V. (DLAM) wenst de DUFAS Principles of Fund Governance na te leven. De onderhavige code heeft

Nadere informatie

Strategisch sturen in stedelijke gebiedsontwikkeling MCD. master city developer

Strategisch sturen in stedelijke gebiedsontwikkeling MCD. master city developer Strategisch sturen in stedelijke gebiedsontwikkeling MCD master city developer Ontwikkel een eigen visie Werk je in stedelijke gebiedsontwikkeling of herstructurering dan is de MCD opleiding voor jou een

Nadere informatie

PERSOONLIJKE GEGEVENS

PERSOONLIJKE GEGEVENS PERSOONLIJKE GEGEVENS Volledige naam: Burgerlijke staat: Dirk Adrianus (Dick) de Waard gehuwd, 2 kinderen Geboortedatum: 31 augustus 1956 Geboorteplaats: Rotterdam Adres: Vreebergen 46 Woonplaats: 9403

Nadere informatie

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Sense Template. Toegevoegde waarde vanuit inhoud

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Sense Template. Toegevoegde waarde vanuit inhoud Sense Template BluefieldFinance Toegevoegde waarde vanuit inhoud De Organisatie Opgericht 2007 Bluefield Finance is als onderdeel van Bluefield Partners in 2007 opgericht door 2 ervaren financials met

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Inkoopmanagement & Procurement De cursus Inkoopmanagement & Procurement duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015

Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015 Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015 Opgesteld door: Helene Marcus-Baart, coördinator HagaVrienden I.s.m: Hans de Sonnaville, secretaris HagaVrienden (Beknopt) beleidsplan HagaVrienden 2013-2015

Nadere informatie

FUNCTIEPROFIEL. Lid Raad van Toezicht, portefeuille Financiën, Lid Raad van Toezicht, portefeuille Onderwijs (-kwaliteit)

FUNCTIEPROFIEL. Lid Raad van Toezicht, portefeuille Financiën, Lid Raad van Toezicht, portefeuille Onderwijs (-kwaliteit) FUNCTIEPROFIEL Functies: Lid Raad van Toezicht, portefeuille Financiën, Lid Raad van Toezicht, portefeuille Onderwijs (-kwaliteit) 1. ORGANISATIEBESCHRIJVING De Meerwegen scholengroep is een christelijke

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek. Compagnon

Klanttevredenheidsonderzoek. Compagnon Klanttevredenheidsonderzoek Compagnon 1-4-2016 Inhoudsopgave A. Cedeo-erkenning B. Klanttevredenheidsonderzoek Opdrachtgevers C. Conclusie Cedeo 2016 Compagnon 2 A. Cedeo-erkenning 1. Achtergrond Er zijn

Nadere informatie

Functieprofiel. VOORZITTER EN LID RAAD VAN TOEZICHT Fidarda - SKOD

Functieprofiel. VOORZITTER EN LID RAAD VAN TOEZICHT Fidarda - SKOD bezoekadres Stationsstraat 29 a 9401 KW Assen postadres Postbus 479 9400 AL Assen telefoon (0592) 30 84 58 fax (0592) 33 15 35 e-mail info@ypsylon.nl KvK Friesland 56.48.77.54 www.ypsylon.nl Functieprofiel

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Post HBO Inkoopmanagement & Procurement De Post HBO opleiding Inkoopmanagement & Procurement duurt onge veer 5 maanden en omvat 10 colleges van 3 uur. U volgt de opleiding met 10-15 studenten in Utrecht.

Nadere informatie

Voor stichting SOM zijn in ieder geval de volgende invalshoeken van belang:

Voor stichting SOM zijn in ieder geval de volgende invalshoeken van belang: Profiel Bestuur Uitgangspunten Het algemene belang van stichting SOM staat bij de leden voorop De leden onderschrijven de visie en de missie van stichting SOM De leden onderschrijven de grondslag en de

Nadere informatie

JAARVERSLAG STICHTING GEEFEROM

JAARVERSLAG STICHTING GEEFEROM JAARVERSLAG STICHTING GEEFEROM 2013 Arnhem, juni 2014 Voorwoord Voor u ligt het eerste jaarverslag van Stichting Geeferom 2013. Een Stichting opgericht vanuit een visie dat vele kleine beetjes een mooiere,

Nadere informatie

Gevolgen voor de werkgelegenheid

Gevolgen voor de werkgelegenheid KRACHTIG ADVISEREN BIJ FUSIES EN OVERNAMES Met een divers team van organisatieadviseurs ondersteunen we ondernemingsraden bij het beoordelen van voorgenomen verkoop, fusies en overnames van bedrijven.

Nadere informatie

De locatie van de vergadering wordt op 20 april 2010 via de website van de Vennootschap (investor.oce.nl) bekend gemaakt.

De locatie van de vergadering wordt op 20 april 2010 via de website van de Vennootschap (investor.oce.nl) bekend gemaakt. Agenda van de Jaarlijkse Algemene Vergadering van Aandeelhouders van de naamloze vennootschap Océ N.V., gevestigd te Venlo, te houden in Venlo ten kantore van de Vennootschap op donderdag 22 april 2010,

Nadere informatie

Profielschets raad van commissarissen Vastgesteld door de raad van commissarissen op 8 juli 2008

Profielschets raad van commissarissen Vastgesteld door de raad van commissarissen op 8 juli 2008 Profielschets raad van commissarissen Vastgesteld door de raad van commissarissen op 8 juli 2008 De raad van commissarissen De raad van commissarissen staat het bestuur met raad ter zijde (adviestaak),

Nadere informatie

STUDIEGIDS MASTER THEOLOGIE ALGEMEEN

STUDIEGIDS MASTER THEOLOGIE ALGEMEEN STUDIEGIDS MASTER THEOLOGIE ALGEMEEN Inhoud Eindkwalificaties... 2 Afstudeerrichtingen... 3 Structuur van de opleiding... 3 Beroepsperspectief... 3 Excellentietraject... 4 Toelating en inschrijving...

Nadere informatie

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model.

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. 1. Wat is het INK-model? Het INK-model is afgeleid van de European Foundation for Quality Management (EFQM). Het EFQM stelt zich ten doel Europese bedrijven

Nadere informatie

Aantal financials dat actief een andere functie zoekt bijna verdubbeld

Aantal financials dat actief een andere functie zoekt bijna verdubbeld Persbericht Yacht, 23 februari 2010 Aantal financials dat actief een andere functie zoekt bijna verdubbeld Trends en ontwikkelingen op de financiële arbeidsmarkt Door: mr.drs. E. Kolthof, Yacht, Competence

Nadere informatie

FUNCTIEPROFIEL. VOORZITTER RAAD VAN TOEZICHT EN LID RAAD VAN TOEZICHT (profiel bedrijfsvoering)

FUNCTIEPROFIEL. VOORZITTER RAAD VAN TOEZICHT EN LID RAAD VAN TOEZICHT (profiel bedrijfsvoering) FUNCTIEPROFIEL VOORZITTER RAAD VAN TOEZICHT EN LID RAAD VAN TOEZICHT (profiel bedrijfsvoering) April 2016 DE ORGANISATIE Stichting is een onafhankelijke Nederlandse stichting die zich wereldwijd richt

Nadere informatie

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V.

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V. REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V. Dit Reglement is goedgekeurd door de Raad van Commissarissen van Telegraaf Media Groep N.V. op 17 september 2013. 1. Inleiding De Auditcommissie is een

Nadere informatie

Regeling toelating en begeleiding van 5 havo naar 5 vwo of 6 vwo.

Regeling toelating en begeleiding van 5 havo naar 5 vwo of 6 vwo. Regeling toelating en begeleiding van 5 havo naar 5 vwo of 6 vwo. Inleiding. Van toepassing is de Procedure toelating, schorsing en verwijdering van Het Erasmus (2006). Doelen en resultaten: Met de regeling

Nadere informatie

10 Masteropleiding Filosofie & Maatschappij

10 Masteropleiding Filosofie & Maatschappij 10 Masteropleiding Filosofie & Maatschappij 10.1 Inleiding Dit hoofdstuk bevat gedetailleerde informatie over de doelstellingen, eindkwalificaties en opbouw van de Masteropleiding Filosofie & Maatschappij.

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Bedrijfsovername & Bedrijfsoverdracht De cursus Bedrijfsovername & Bedrijfsoverdracht duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een

Nadere informatie

SURF ALLE H@NDS AAN DEK VERSLAG LIVE-EVENT

SURF ALLE H@NDS AAN DEK VERSLAG LIVE-EVENT SURF ALLE H@NDS AAN DEK VERSLAG LIVE-EVENT 25 februari 2010 Partners: Universiteit van Amsterdam, ILO (Instituut voor de Lerarenopleiding; penvoerder); Vrije Universiteit, Onderwijscentrum VU; Universiteit

Nadere informatie

Concept Praktijkhandreiking 1119 Nadere toelichtingen in de goedkeurende controleverklaring

Concept Praktijkhandreiking 1119 Nadere toelichtingen in de goedkeurende controleverklaring Nadere toelichtingen in de goedkeurende controleverklaring maart 2012 Concept Praktijkhandreiking 1119 Inleiding Binnen de huidige wet- en regelgeving kan de accountant reeds uitdrukkelijk inspelen op

Nadere informatie

Samenstelling Raad van Toezicht Biblionet Groningen

Samenstelling Raad van Toezicht Biblionet Groningen Datum Onderwerp 7 december 2012 Profiel Raad van Toezicht Memo Samenstelling Raad van Toezicht Biblionet Groningen Voor de samenstelling van de Raad van Toezicht wordt uitgegaan van: 1. Profiel Raad van

Nadere informatie