IWT-Studies 53. Wie zijn onze klanten? Het innovatieprofiel, bron van inspiratie. Donald Carchon Bart Clarysse Lieven De Clercq Eric Sleeckx

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "IWT-Studies 53. Wie zijn onze klanten? Het innovatieprofiel, bron van inspiratie. Donald Carchon Bart Clarysse Lieven De Clercq Eric Sleeckx"

Transcriptie

1 IWT M&A IWT-Studies 53 Wie zijn onze klanten? Het innovatieprofiel, bron van inspiratie Donald Carchon Bart Clarysse Lieven De Clercq Eric Sleeckx

2 C o l o f o n IWT-studies worden uitgegeven door IWT-Vlaanderen in het kader van het werkprogramma van de unit Monitoring & Analyse. De auteurs blijven persoonlijk verantwoordelijk voor de standpunten die worden ingenomen bij de uitwerking van deze studies. Redactie Ann Van den Bremt (secretariaat) Olivier De Cock (eindredactie) Productie N lil Copyright Reproductie en gebruik is toegestaan mits bronvermelding. DOORBORING door bo ren (doorboring, doorboord) 1 in iets doordringen 2 doorgaan met boren 3 gaten maken in Ann Van den Bremt Olivier De Cock IWT M&A Monitoring & Analyse Eric Sleeckx, coördinator Olivier De Cock, beleidsanalyse Donald Carchon, kennismanagement Hilde De Witte, impactscan Lieven De Clercq, impactscan Marnix Voet, impactscan Jan Maes, informatica Ann Van den Bremt, secretariaat BEWAARDOOS Bischoffsheimlaan Brussel tel: 02/ fax: 02/ website: Depotnummer: D/2006/7037/1 Verschenen in februari 2006

3 I n h o u d Voorwoord 4 Inleiding en achtergrond 6 I. DE INNOVATIESTATUS ONTLEED 1 De template van het innovatieprofiel 10 2 De gegevensverzameling 10 3 De innovatieprofielen onder de loep genomen 12 1 De voorselectie: niet zonder gevolgen voor het profiel 12 2 De sectorverdeling van de bezochte bedrijven 13 3 Innovatieve en niet-innovatieve bedrijven 15 4 De globale innovatie score Voorlopige conclusies II. EEN SEGMENTATIE VAN INNOVATIE 30 1 De ondernemingen doorgelicht 30 2 Hoe innovatiebereid zijn onze bedrijven nu? 33 3 Wanneer is een bedrijf innovatiebereid? 34 4 De resultaten op een rijtje 38 1 Grootte, toegevoegde waarde en cashflow als determinanten van innovatiebereidheid 38 Bedrijfsgrootte en innovatiebereidheid 38 Cash flow en innovatiebereidheid 41 Toegevoegde waarde en innovatiebereidheid 45 2 Grootte gaat boven cash flow Algemene conclusies 47 III DE SYNTENS-SEGMENTATIE OP DE ROOSTER GELEGD 50 Bijlage 1 : de innovatieprofiel-vragenlijst 54 Bijlage 2 bij de vergelijking van de innovatieprofielen met het syntensmodel. 60 Bibliografie 67

4 V o o r w o o r d Met deze nieuwe studie zet het IWT het nieuwe jaar in wordt een jaar waarin we met de nieuwe en uitgebreide unit Monitoring & Analyse (M&A) een aantal veelbelovende doch praktische projecten op stapel hebben ter evaluatie van het Vlaamse innovatiegebeuren. De voorliggende doorlichting van de innovatieprofielen die tussen 2003 en november 2005 werden geregistreerd door de RIS-adviseurs is er hier één van (dit zijn de Regionale of Provinciale adviseurs belast met innovatiestimulering als onderdeel van het VIN, het zogenaamde Vlaams Innovatie Netwerk). Het minutieus bijhouden van deze innovatieprofielen van de meer dan bezochte ondernemingen bevat een schat aan informatie over het Vlaamse innovatielandschap en de activiteiten die het IWT samen met de RIS-en hierin ontplooit of nog wenst te ontplooien. Deze informatie delen is onze missie. Er zit alvast voldoende stof voor discussie in. Is de innovatie-adviseur bevooroordeeld in de keuze van bedrijfsbezoeken?

5 Zijn kleinere bedrijven per definitie minder innovatief? Is de innovatiebereidheid een kwestie van voldoende cashflow of eerder gelinkt aan de bedrijfsgrootte? De studie biedt alvast een aantal richtinggevende antwoorden. Andere vragen die rijzen, vereisen dan weer bijkomend onderzoek. M&A zal immers ook voortbouwen op deze bron van informatie. Dit jaar nog zullen we het Innovatie-netwerk (VIN) inzetten met een vernieuwde tool: innovatieprofielen, versie 2. Een nog praktischer on-line tool die de vele VIN-adviseurs moet bijstaan in hun zoektocht naar de schare aan innovatiebereide ondernemingen die Vlaanderen rijk is en die de nodige input moet geven om het in de toekomst nog beter te doen. Meten is weten en dat is in het belang van alle actoren van het innovatiegebeuren in Vlaanderen. Paul Zeeuwts Directievoorzitter IWT

6 Inleiding INLEIDING EN ACHTERGROND In maart 2002 besliste het IWT om projecten van sub-regionale innovatiestimulering (RIS) te steunen. Dankzij deze steun konden in elke Vlaamse provincie een 5-tal innovatie-adviseurs aan de slag om eerstelijns innovatieondersteunende diensten aan te bieden aan de Vlaamse bedrijven. De doelgroep van deze RIS-projecten waren (en zijn nog steeds) de zgn. sluimerende innovatoren. Na de nodige aanwervingen staken de meeste projecten begin 2003 van wal. Reeds bij de opstart van deze projecten werd aandacht besteed aan de monitoring van het innovatiepotentieel bij de doelgroep en eventuele evoluties. Wie zoekt die vindt: innovatie-adviseurs speuren naar sluimerende innovatoren Aangezien de RIS-adviseurs sectoroverschrijdend werken, was er bij de andere sector-gerichte innovatie-actoren in het begin enige terughoudendheid over mogelijke overbediening van de eigen lidbedrijven. Daarom werd al snel in overleg met de RIS-adviseurs een systeem uitgewerkt om bedrijfsbezoeken te registreren. Hierdoor konden de innovatie-adviseurs voor een bezoek zien of er recentelijk een andere adviseur bij het bedrijf op bezoek was geweest en of dit bedrijf lid was van een sectoraal initiatief. Deze informatie moest de samenwerking tussen RIS-en en andere innovatie-adviseurs bevorderen. Tevens werd op basis van de IWT-gegevensbank van Innovatieve Ondernemingen (IO-database) een foto van het te bezoeken bedrijf ter beschikking gesteld van de adviseurs. Op basis hiervan kon de RIS-adviseur zich al een algemeen beeld vormen over het bedrijf. Finaal werd aan de RIS-adviseur gevraagd om na zijn bezoek het bedrijf te scoren op een aantal innovatiekenmerken: d.i. het zogenaamde innovatieprofiel. De gegevensuitwisseling gebeurde eerst via , vanaf maart 2003 was ook een online toepassing ter beschikking. Hierdoor werd de toepassing ook toegankelijk voor alle andere innovatie-adviseurs. Aan de RIS-en werd gevraagd zoveel mogelijk van de afgelegde bedrijfsbezoeken te registreren, de andere innovatie-adviseurs werden vrij gelaten in het gebruik van het instrument. Om zoveel IWT-STUDIE 53 Hoofdstuk 1 De innovatiestatus ontleed

7 01 mogelijk overeenstemming in de scoring te krijgen werden enkele informatiesessies georganiseerd met de betrokken adviseurs. Gedurende 1 jaar werden bezoeken geregistreerd, nadien werd, na een eerste analyse van de gegevens, de registratieplicht versoepeld. Tot op 1 november 2005 werden 1105 bezoeken geregistreerd (waaronder ook herhaalbezoeken) door innovatie-adviseurs van 20 verschillende organisaties. Van deze registraties werden er 797 door RIS-adviseurs gedaan. Figuur 1 4 Verdeling van het aantal registraties per organisatie GOMA GOML GOMOV GOMVB ICWVL INNOTEK KHN A-W KHN M KHN T Andere Niet bij ieder bezoek werd het profiel volledig ingevuld. In totaal werden ruim 650 profielen volledig ingevuld. Verder in de tekst werden, afhankelijk van de aard van de uitgevoerde analyse meer of minder profielen meegenomen (afhankelijk van de volledigheid van de analyseparameter). De gegevens werden in de periode juni-november 2005 grondig geanalyseerd en de resultaten van deze analyse kan je vinden in dit rapport.

8 De voornaamste doelstellingen van de analyse waren: - Het nut onderzoeken van een dergelijke lichtvoetige registratie om een beter inzicht te krijgen in de innovatiekenmerken van onze klanten. - Nagaan of de informatie verkregen uit deze innovatieprofielen dienstig kon zijn om een methode uit te werken om ook ex ante voorspellingen te doen over de innovatiekenmerken van de bedrijven. - Onderzoeken of de klantensegmentatie die door Syntens uitgewerkt werd, ook bruikbaar was voor onze bovenstaande doelstelling. De analyse bestaat uit 3 delen gekoppeld aan bovenstaande doelstellingen : Spiegeltje aan de wand, wie is de innovatiefste van het land? IWT-STUDIE 53 Inleiding en achtergrond

9 01 In hoofdstuk 1 worden de gegevens uit de steekproef en combinaties ervan voorgesteld. Dit leert ons iets over de aard en de innovatiestatus van de bezochte bedrijven. In hoofdstuk 2 wordt dan op basis van de indeling van de bedrijven volgens innovatiestatus gezocht naar economische parameters die onderscheidend zijn voor de innovatiebereidheid van bedrijven. tot slot wordt in hoofdstuk 3 nagegaan in welke mate het klantensegmentatiesysteem dat door het Nederlandse Syntens ontwikkeld werd, ook voor Vlaanderen bruikbaar is als innovatieclassificatie. In het volgende hoofdstuk lichten we eerst het innovatieprofiel en de parameters ervan verder toe.

10 Hoofdstuk 1 D E I N N O VAT I E S TAT U S O N T L E E D 1. de template van het innovatieprofiel Het innovatieprofiel is drieledig: De innovatiescore en innovatiebereidheid bekeken door de bril van de innovatie-adviseur. Vooringenomen of niet? 1 In de IO gegevensbank verzamelt IWT allerhande innovatie gerelateerde informatie van de Vlaamse bedrijven. Naast informatie uit de balansen en uit de eigen IWT-projectgegevensbank, wordt de gegevensbank ook aangevuld met informatie uit de pers en andere bronnen. Deel 1 bevat de basisgegevens met een extractie van informatie zoals die in de IWT IO-gegevensbank 1 aanwezig is Deel 2 wordt door de adviseur ingevuld of gecorrigeerd met gegevens over het bedrijf en zijn economische context Deel 3 moet helpen om de innovatiestatus te scoren zoals die na het bedrijfsbezoek door de innovatie-adviseur zelf gepercipieerd wordt. De vragenlijsten zijn toegevoegd in Bijlage de gegevensverzameling Om het inzamelen van de innovatieprofielen te vergemakkelijken werd een on-line toepassing ontwikkeld en ter beschikking gesteld van de innovatie-adviseurs via het afgeschermde deel van de innovatienetwerk-website. Vooraleer de innovatie-adviseurs een bezoek afleggen bij het bedrijven vragen ze via de on-line toepassing de reeds bij het IWT gekende gegevens van het bedrijf op (dus deel 1 wordt gedeeltelijk ingevuld). Het betreft hier voornamelijk gegevens uit de balansen en de IWT-projectgegevensbank. Deze informatie dient om het bezoek voor te bereiden en de adviseur een beter beeld te geven van de economische situatie van het bedrijf. Indien het bedrijf reeds eerder door een andere adviseur bezocht werd, dan wordt dit aangegeven (datum van het bezoek, naam en van de adviseur). De inhoud van een reeds bestaand innovatieprofiel wordt echter niet getoond. Na het bezoek worden de gegevens die IWT aangeleverd heeft, vergeleken met de eventueel bij het bezoek verkregen gegevens en worden deze indien nodig aangepast in het online systeem. 10 IWT-STUDIE 53 Hoofdstuk 1 De innovatiestatus ontleed

11 01 Tot slot wordt de beoordeling van de innovatiestatus ingevuld. De adviseur heeft voor iedere parameter de keuze uit 5 mogelijkheden (slechts één kan gekozen worden) die kwalitatief omschreven zijn. In principe neemt de innovatiestatus toe naarmate men een hogere score kiest. Het uitbrengen van de score gebeurt op basis van de indrukken die de adviseur op deed tijdens zijn bezoek aan het bedrijf. Er wordt voor deze scoring geen expliciete bevraging uitgevoerd. Bij een eventueel bezoek op latere datum kan een nieuw profiel ingevuld worden. Het eerder ingevulde profiel blijft bewaard zodat eventueel een evolutie in het profiel kon gevolgd worden. Aangezien de betrokken periode te kort was om voldoende dubbele bezoeken te registreren, kon dit niet bestudeerd worden. Het gebruik van kwalitatieve scores, de relatief beperkte omschrijvingen van de te scoren parameters en de eerder informele gegevensverwerving, hield een gevaar in van persoonsgebondenheid van de scoring. Om na te zien of het gebruik van de kwalitatieve score voldoende eenduidige scores toe liet en om de invloed van de scorende persoon af te wegen, werd nagezien of in de populatie van bezochte bedrijven dubbels voorkwamen. Hieruit bleek dat van een 10-tal bedrijven in de bestudeerde periode door 2 verschillende innovatieadviseurs een innovatiestatus werd ingevuld. Figuur 2 4 Beoordeling globale innovatiescore door 2 verschillende adviseurs Adv1 Adv

12 Ter controle werd de globale innovatiescore vergeleken. Hieruit blijkt dat in 4 gevallen dezelfde score werd gegeven, in 5 gevallen was er één punt verschil. In één geval was er een duidelijke verschillende appreciatie. Voor innovatiebereidheid zien we een gelijkaardig beeld, al bedraagt de maximale afwijking hier maar één scorepunt. Ook voor de andere innovatiestatusparameters stellen we een zelfde aanvaardbare spreiding vast. Waar deze spreiding een invloed kon hebben op de analyse, werd hiermee rekening gehouden. In volgend hoofdstuk wordt de methodiek van gegevensverzameling en de gevolgen ervan besproken. Tevens doen we een eerste inventariserende analyse van de verzamelde gegevens. 3. de innovatieprofielen onder de loep genomen 3.1 De voorselectie: niet zonder gevolgen voor het profiel Het voorspel van de innovatie-adviseur is niet zonder gevolgen De wijze van gegevensverzameling heeft een grote invloed op de interpretatie van de verwerking ervan. Belangrijk om weten is dat de gegevensverzameling niet tot stand kwam via een zogenaamde a-selecte steekproef. Immers vooraleer bij een bedrijf op bezoek te gaan, werd het bedrijf gecontacteerd (telefoon, , folder, ) om een afspraak te maken om de innovatie-ondersteunende diensten voor te stellen. Hier gebeurde al een eerste selectie door de innovatie-adviseur, die om de respons zo hoog mogelijk te houden, zelf een selectie maakte van potentieel geïnteresseerde bedrijven. De innovatie-adviseur zal bovendien, gezien zijn achtergrond voornamelijk bedrijven selecteren in zijn technologische kennissfeer. Een verdere zelf selectie gebeurt dan door de reactie van de bedrijven. Men kan er van uitgaan dat voornamelijk bedrijven 12 IWT-STUDIE 53 Hoofdstuk 1 De innovatiestatus ontleed

13 01 met een acuut innovatie-probleem of met een zekere interesse in innovatie over het algemeen op dit aanbod ingegaan zijn. Men dient er dus vanuit te gaan dat de populatie een bias heeft richting heeft bedrijven met (sterke) interesse in innovatie. Bij de interpretatie van de resultaten is het daarom van belang rekening te houden met deze bias en de cijfers niet te extrapoleren naar het Vlaamse niveau. 3.2 De sectorverdeling van de bezochte bedrijven Met het oog op een verdere verwerking worden de bedrijven gegroepeerd in sectoren, personeelsgrootte en globale innovatiescore. Dit geeft een beeld van welke sectoren, welke bedrijfsgroottes het meest bezocht werden en wat de globale innovatiescore van die bedrijven was. Gezien het groot aantal sectoren wordt op sectorniveau volgende groepering toegepast volgens NACE codes (cfr. Vlaams indicatorenboek). De sectorklassen zijn (NACE codes): Textiel ( ), Hout/papier/ druk ( ), Chemie ( ), Metaal (28-29), IT ( ), Overige industrie (10-14, 15-16, 26-27, 34-37, 40-41), Materiële diensten (50-64) en Immateriële diensten (65-74) en Overige (Landbouw (01-05), Bouw (45), ) Als men deze verdelingen vergelijkt met de absolute verdeling van de Vlaamse bedrijven over deze kenmerken dan blijkt hieruit de selectieve aanpak. Vooral de bedrijven met meer dan vijf werknemers worden bezocht. Vooral de bedrijven met meer dan 50 werknemers worden significant meer bezocht door de innovatie-adviseurs. Dit levert interessante discussiestof op over welke bedrijven of bedrijfsgroepen nu preferentieel moeten bezocht worden. 13

14 Figuur 3 4 Verdeling van de populatie van de Vlaamse bedrijven en de bezochte bedrijven volgens aantal personeelsleden. 70,00% 60,00% 50,00% 40,00% 30,00% 20,00% 10,00% 0,00% 0 1 ]1, 5[ [5, 10[ [10, 50[ [50, 100[ [100, 250[ Vlaamse bedrijven (2003) Bezochte bedrijven Grote bedrijven met meer dan 50 werknemers significant meer bezocht dan hun kleinere broertjes of zusjes. Een bewuste keuze of een kwestie van intuïtie? Een vergelijking van de steekproef met de ganse populatie van Vlaamse bedrijven geeft een sterk vertekend beeld. Wanneer echter de zeer kleine bedrijven uit de populaties weggelaten worden, dan sluit de steekproef toch beter aan bij de Vlaamse verdeling qua grootte van de bedrijven. Figuur 4 4 Representativiteit van de KMO s in de steekproef (exclusief de micro-ondernemingen) 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% [10, 50[ [50, 100[ [100, 250[ Vlaamse bedrijven (2003) Bezochte bedrijven 14 IWT-STUDIE 53 Hoofdstuk 1 De innovatiestatus ontleed

15 Innovatieve en Niet-Innovatieve Bedrijven In de vragenlijst zoals opgenomen in bijlage 1 maken we een onderscheid tussen vijf soorten innovatoren (zie figuur 6, hieronder). Aangezien de steekproef van bezochte bedrijven echter niet representatief is voor de bedrijven in Vlaanderen, is de verdeling over de vijf categorieën dit ook niet. Vooral het aantal twijfelende vernieuwers of het aantal geen innovator is onder representatief. In deel twee van deze analyse (segmentatie) hebben we daarom de scores gehercodeerd tot twee categorieën. De profielen van bedrijven in de categorie voorzichtige innovator ; opportunistische innovator en echte innovator worden als innovatief beschouwd. Deze in de categorieën twijfelende vernieuwer of geen innovator als niet innovatief. Figuur 5 4 Procentuele verdeling volgens grootte van de bezochte bedrijven 3.4 De globale innovatie score Zoals in de vragenlijst deel B valt af te lijden, werd aan de adviseurs gevraagd 12 innovatiekarakteristieken van het bezochte bedrijf te scoren op een kwalitatieve schaal. Het merendeel van deze karakteristieken omvat een ordinale, gerankte score, die oploopt of afloopt op een lineaire manier. Bijv. de score op innovatiebereidheid varieert van afkerig tot sterke interesse. Dit laat toe om de antwoorden te analyseren via niet-parametrische en parametrische testen. Figuur 6 4 Verdeling bezochte bedrijven volgens globale innovatiescore 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% Echte innovator Opportunistische innovator Voorzichtige innovator Twijfelende vernieuwer Geen innovator 15

16 In een eerste stap hebben we het verband tussen de 12 innovatiekarakteristieken enerzijds en de globale innovatiescore anderzijds nagegaan op een aantal verschillende manieren. In de volgende paragrafen beschrijven we de analyse van deze relatie. A) Correlatie tussen de verschillende parameters van de innovatiestatus en de globale score. Het gebruik van risicokapitaal duidt op meer innovatielocus dan subsidies of lening bij de bank. Het verband tussen parameters onderling en met de globale score werd ook via een correlatieberekening nagezien. Onderstaande tabel geeft de correlaties weer tussen de verschillende parameters van de innovatiestatus. Een minder sterke correlatie tussen een parameter en de globale score betekent niet noodzakelijk dat de parameter op zich maar een zwakke band zou hebben met de globale beoordeling, maar kan er ook op wijzen dat de volgorde van kwalitatieve omschrijving geen verband houdt met het innovatiegedrag van het bezochte bedrijf. Bijv. bij de parameter Innovatie-financiering werd bij de verwerking veronderstelt dat het gebruik van risicokapitaal duidt op meer innovatielocus dan subsidies, of lening bij de bank, die dan weer hoger ingeschat werden als het gebruik van het eigen vermogen. Analyse van de individuele parameterscores Analyse van de individuele parameterscores van de innovatiestatus tov. de globale innovatiescore geeft ons een beeld van het verband tussen deze parameter en de globale innovatiescore. Dit is vooral interessant voor de categorische variabelen (deze worden verder weggelaten uit de webdiagrammen). 16 IWT-STUDIE 53 Hoofdstuk 1 De innovatiestatus ontleed

17 01 Globaal O&O Middelen Capaciteit Status Resultaat Drivers Samenwerking Financiën Graad Management Strategie Bereidheid Bereidheid 1,00 Strategie 0,74 1,00 Management 0,63 0,67 1,00 Graad 0,70 0,68 0,62 1,00 Financiën 0,38 0,41 0,40 0,45 1,00 Samenwerking 0,47 0,51 0,48 0,46 0,35 1,00 Drivers 0,61 0,56 0,52 0,53 0,38 0,44 1,00 Resultaat 0,68 0,66 0,61 0,64 0,46 0,48 0,56 1,00 Status 0,54 0,56 0,54 0,56 0,24 0,35 0,48 0,56 1,00 Capaciteit 0,38 0,38 0,44 0,36 0,26 0,29 0,29 0,37 0,38 1,00 Middelen 0,25 0,22 0,27 0,22 0,06 0,17 0,16 0,22 0,29 0,59 1,00 O&O 0,66 0,65 0,66 0,68 0,35 0,45 0,53 0,66 0,62 0,41 0,27 1,00 Globaal 0,80 0,76 0,69 0,74 0,41 0,54 0,66 0,74 0,64 0,44 0,27 0,77 1,00 Uit de grafiek Innovatiebereidheid tov. Globale innovatiescore, blijkt dat de meerderheid bedrijven met de grootste bereidheid om te innoveren over het algemeen ook de grootste innovatiescore krijgen. Innovatiebereidheid wordt blijkbaar grotendeels gelijkgesteld met innovativiteit. Figuur 7 4 Zijn de bedrijven innovatiebereid? Globale score 6 Innovatiebereidheid 1. Afkerig 5 2. Geen interesse 3. Afwachtend 4. Enige interesse 4 5. Sterke interesse Innovatiebereidheid tov. Globale innovatiescore 1. Geen innovator 2. Twijfelende vernieuwer 3. Voorzichtige innovator 4. Opportunistische innovator 5. Echte innovator 17

18 Figuur 8 4 Hebben de bedrijven een innovatiestrategie? Globale score 6 Innovatiestrategie 1. Geen strategie 5 2. Reactief 3. Volger 4. Pro-actief 4 5. Leider Innovatiestrategie tov Globale innovatiescore 1. Geen innovator 2. Twijfelende vernieuwer 3. Voorzichtige innovator 4. Opportunistische innovator 5. Echte innovator Innovatiebereidheid synoniem voor innovativiteit? Het innovatieprofiel bevestigt. Bij de vraag of bedrijven een innovatiestrategie hebben, stellen we een duidelijke correlatie vast tussen de globale innovatiescore en de beoordeling van de mate waarin het bedrijf beschikt over een innovatiestrategie. Voor een relatief groot aantal bedrijven wordt aangegeven dat zij pro-actief op zoek gaan naar innovatie. Op het vlak van innovatiemanagement stellen we vast dat dit enkel bij de als echte innovatoren gescoorde bedrijven een strategische rol in het management toegewezen krijgt, en dit slechts in ongeveer 50% van de gevallen. Zeer vaak wordt het innovatiemanagement niet als specifieke functie uitgebouwd binnen de bezochte bedrijven, en dit ook bij de echte innovatoren. Figuur 9 4 Wie beheert het innovatieproces? 18 Globale score 6 Innovatiemanagement 1. Geen 5 2. Ad hoc 3. Geïntegreerd met andere functie 4. Afzonderlijke functie 4 5. Centraal in strategisch management IWT-STUDIE 53 Hoofdstuk 1 De innovatiestatus ontleed Innovatiemanagement tov. Globale innovatiescore 1. Geen innovator 2. Twijfelende vernieuwer 3. Voorzichtige innovator 4. Opportunistische innovator 5. Echte innovator

19 Figuur 10 4 Hoe innovatief zijn onze bedrijven? Globale score 6 Innovatiegraad 1. Geen ontwikkeling 5 2. Aanpassingen 3. Engineering 4. Productontwikkeling 4 5. Technologie-ontwikkeling Innovatiegraad tov. Globale innovatiescore 1. Geen innovator 2. Twijfelende vernieuwer 3. Voorzichtige innovator 4. Opportunistische innovator 5. Echte innovator 01 Bij de beoordeling van de innovatiegraad vinden we terug een logisch verband: bedrijven die met technologie-ontwikkeling bezig zijn worden als innovatiever ingeschat als bedrijven die producten ontwikkelen of engineeringactiviteiten uitvoeren. Uit de analyse van de gebruikte financieringsbronnen blijkt dat de bezochte bedrijven voornamelijk gebruik maken van eigen middelen om innovatie te financieren, op de tweede plaats komen bankleningen. Subsidies en risico-kapitaal worden slechts door een minderheid van de bezochte bedrijven gebruikt. Enkel de echte innovatoren maken beperkt gebruik van risicokapitaal. Veel bedrijven zoeken fervent naar innovaties, maar ontbreekt het aan een echt innovatiemanagement, zelfs bij de echte innovatoren. Figuur 11 4 Waar halen de bedrijven hun geld om te innoveren? Globale score 6 Financieringsbronnen voor innovatie 1. Geen 5 2. Eigen vermogen 3. Banken 4. Subsidie 4 5. Risicokapitaal Fincancieringsbron tov. Globale innovatiescore 1. Geen innovator 2. Twijfelende vernieuwer 3. Voorzichtige innovator 4. Opportunistische innovator 5. Echte innovator 19

20 Figuur 12 4 Hoe staan onze bedrijven tegenover samenwerking? Globale score 6 Samenwerkingsvorm 1. Afkerig 5 2. Geen 3. Vlaams 4. Europees 4 5. Mondiaal Samenwerkingsvorm tov. Globale innovatiescore 1. Geen innovator 2. Twijfelende vernieuwer 3. Voorzichtige innovator 4. Opportunistische innovator 5. Echte innovator Eigen middelen voor de financiering van innovatie blijven het meest populair, gevolgd door leningen. Zowel subsidies als risicokapitaal blijven marginaal. Het merendeel van de bedrijven beperkt zich tot samenwerking op Vlaams niveau, al is samenwerking op Europees niveau bij de bezochte bedrijven zeker niet ongewoon. Slechts een zeer beperkte groep van bedrijven is tegen samenwerking gekant. Dit lijkt de stelling tegen te spreken dat Vlaamse bedrijven niet zouden geneigd zijn om samen te werken. Bij de echte innovatoren is de voornaamste driver om te innoveren de strategische keuze of het eigen initiatief bij de medewerkers. Men kan stellen dat innovatie bij deze groepen behoort tot de bedrijfscultuur. De minder innovatief ingeschatte bedrijven vinden hun inspiratie om te innoveren vaak bij de concurrentie of klanten en leveranciers. Het zijn vooral klanten en leveranciers die globaal gezien de belangrijkste driver voor innovatie zijn. Figuur 13 4 Wie of wat zet onze bedrijven aan tot innovatie? 20 Globale score 6 Innovatie drivers 1. Geen 5 2. Klanten en leveranciers 3. Lokale en internat. concurrentie 4. Eigen initiatief medewerkers 4 5. Strategie IWT-STUDIE 53 Hoofdstuk 1 De innovatiestatus ontleed Innovatie driver tov. Globale innovatiescore 1. Geen innovator 2. Twijfelende vernieuwer 3. Voorzichtige innovator 4. Opportunistische innovator 5. Echte innovator

21 Figuur 14 4 Leidt innovatie tot betere bedrijfsresultaten? Globale score 6 De impact van innovatieresultaten 5 1. Tegenvallend 2. Geen bijdrage tot omzet/groei 3. Beperkt bijdrage tot omzet/groei 4 4. Belangrijk voor omzet/groei 5. Voornaamste bron omzet/groei 3 tov Innovatieresultaten Globale innovatiescore 1. Geen innovator 2. Twijfelende vernieuwer 3. Voorzichtige innovator 4. Opportunistische innovator 5. Echte innovator 01 We stellen vast dat innovatie over het algemeen een bijdrage levert tot de groei van het bedrijf. Bij een groot deel van de bedrijven resulteert innovatie zelfs een in een belangrijke bijdrage tot de groei van het bedrijf. Deze vaststelling kan een belangrijk element zijn in de verantwoording van de innovatie-inspanningen: innovatie rendeert blijkbaar. Logischer wijze worden bedrijven die een technologische voorsprong op de concurrentie hebben ook als innovatiever ingeschat. Van het merendeel van de bezochte bedrijven stelt de bezoekende adviseur dat het bedrijf geen voorsprong of achterstand heeft tov. de concurrentie. Het zijn vooral deze bedrijven die moeten aangezet worden om middels innovatie een concurrentiele voorsprong op te bouwen. Concurrenten, klanten en leveranciers zijn de belangrijkste motieven om te innoveren. Figuur 15 4 Waar staan onze bedrijven op het vlak van innovatie? Globale score 6 Innovatiestatus 1. Bedrijf heeft grote techn. achterstand 5 2. Bedrijf heeft beperkte techn. achterstand 3. Neutraal 4. Bedrijf heeft beperkte techn. voorsprong 4 5. Bedrijf heeft grote techn. voorsprong Innovatiestatus tov. Globale innovatiescore 1. Geen innovator 2. Twijfelende vernieuwer 3. Voorzichtige innovator 4. Opportunistische innovator 5. Echte innovator 21

22 Figuur 16 4 Hebben onze bedrijven genoeg mensen om te innoveren? Globale score 6 Voor innovatie beschikbare mensen 1. Geen mensen 5 2. Heeft tekort aan mensen 3. Heeft beperkingen in mensen 4. Heeft voldoende mensen 4 5. Heeft ruim voldoende mensen Beschikbare capaciteit (personeel) tov. Globale innovatiescore 1. Geen innovator 2. Twijfelende vernieuwer 3. Voorzichtige innovator 4. Opportunistische innovator 5. Echte innovator Innovatie is belangrijk om de concurrent voor te zijn, maar de capaciteit om te innoveren ontbreekt veelal. Een groot aantal bedrijven heeft duidelijk een tekort aan beschikbare capaciteit om te innoveren. Het huidig gebrek aan technisch geschoolden op de arbeidsmarkt en de tanende belangstelling voor technische opleidingen zal dit probleem in de toekomst mogelijk nog vergroten. De vraag of bedrijven voldoende middelen hebben, toont een gelijkaardig beeld, een groot aantal bedrijven ervaart een tekort aan financiële middelen om zijn innovatie-inspanningen te financieren. De vaststelling (zie hoger) dat bedrijven innovatie vooral vanuit eigen middelen financieren is hier wellicht niet vreemd aan. Figuur 17 4 Hebben onze bedrijven genoeg middelen om te innoveren? Globale score 6 Beschikbaarheid van voldoende financiële middelen om te innoveren 5 1. Geen financiële middelen 2. Heeft tekort aan financiële middelen 3. Heeft beperkingen in financiële middelen 4 4. Heeft voldoende financiële middelen 5. Heeft ruim voldoende financiële middelen 3 tov Beschikbaarheid financiële middelen Globale innovatiescore 1. Geen innovator 2. Twijfelende vernieuwer 3. Voorzichtige innovator 4. Opportunistische innovator 5. Echte innovator 22 IWT-STUDIE 53 Hoofdstuk 1 De innovatiestatus ontleed

23 01 Figuur 18 4 Is innovatie ruimer dan O&O? Globale score 6 Bestaande O&O-activiteiten 1. Geen 5 2. Occasioneel 3. Permanent maar beperkt (< 5% totaal FTE) 4. Permanent maar belangrijk (>= 5% totaal FTE) 4 5. Hoofdactiviteit Intensiteit O&O tov. Globale innovatiescore 1. Geen innovator 2. Twijfelende vernieuwer 3. Voorzichtige innovator 4. Opportunistische innovator 5. Echte innovator We stellen vast dat O&O actieve bedrijven innovatief hoger worden ingeschat dan minder O&O actieve bedrijven. Dit bevestigt de stelling dat innovatie nog zeer sterk gecorreleerd wordt met (technologische) O&O. B) Sectorprofielen Via de NACE-code werden de bezochte bedrijven in sectorgroepen ingedeeld 2, onderstaande grafiek geeft een beeld van de globale innovatiebeoordeling van de verschillende sectorgroepen. De grafiek geeft aan hoe de verdeling is volgens innovatiteit binnen de verschillende sectoren. Dit leert ons dat procentueel gezien meer bedrijven uit de sectoren : Immateriële diensten, Chemie, Overige en Materiële diensten als meer innovatief ingeschat worden dan bedrijven uit de sectoren Textiel, Hout/papier/druk, Elektronica en Metaal. 2 Voor de indeling werd dezelfde indeling gebruikt als het Vlaams Indicatorenboek. 23

IWT Klantentevredenheid 2011 Executive summary

IWT Klantentevredenheid 2011 Executive summary IWT Klantentevredenheid 2011 Executive summary Onderzoeksopzet De beheersovereenkomst tussen IWT en de voogdijminister voorziet in een 2-jaarlijkse klantentevredenheidsanalyse. Midden 2011 werd een eerste

Nadere informatie

Zuinige Superinnovatoren. Deelrapport Noord-Nederlandse Innovatiemonitor. Prof.Dr. Dries Faems

Zuinige Superinnovatoren. Deelrapport Noord-Nederlandse Innovatiemonitor. Prof.Dr. Dries Faems Deelrapport Noord-Nederlandse Innovatiemonitor Prof.Dr. Dries Faems d.l.m.faems@rug.nl 1. INLEIDING 1.1 SAMENWERKINGSPROJECT NOORD-NEDERLANDSE INNOVATIEMONITOR Dit rapport is opgesteld in het kader van

Nadere informatie

Structurele ondernemingsstatistieken

Structurele ondernemingsstatistieken 1 Structurele ondernemingsstatistieken - Analyse Structurele ondernemingsstatistieken Een beeld van de structuur van de Belgische economie in 2012 en de mogelijkheden van deze databron De jaarlijkse structurele

Nadere informatie

INLEIDING. Deelrapport Samenwerken voor Innovatie Innovatiemonitor Noord-Nederland Pagina 2 van 10

INLEIDING. Deelrapport Samenwerken voor Innovatie Innovatiemonitor Noord-Nederland Pagina 2 van 10 1 INLEIDING SAMENWERKINGSPROJECT NOORD-NEDERLANDSE INNOVATIEMONITOR Dit rapport is opgesteld in het kader van de Noord-Nederlandse Innovatiemonitor. De monitor is het resultaat van een strategische samenwerking

Nadere informatie

Robuustheid regressiemodel voor kapitaalkosten gebaseerd op aansluitdichtheid

Robuustheid regressiemodel voor kapitaalkosten gebaseerd op aansluitdichtheid Robuustheid regressiemodel voor kapitaalkosten gebaseerd op aansluitdichtheid Dr.ir. P.W. Heijnen Faculteit Techniek, Bestuur en Management Technische Universiteit Delft 22 april 2010 1 1 Introductie De

Nadere informatie

4.2. Evaluatie van de respons op de postenquêtes. In dit deel gaan we in op de respons op instellingsniveau en op respondentenniveau.

4.2. Evaluatie van de respons op de postenquêtes. In dit deel gaan we in op de respons op instellingsniveau en op respondentenniveau. 4.2. Evaluatie van de respons op de postenquêtes 4.2.1. Algemeen In dit deel gaan we in op de respons op instellingsniveau en op respondentenniveau. Instellingsniveau (vragenlijst coördinator) provincie,

Nadere informatie

Samenwerking en innovatie in het MKB in Europa en Nederland Een exploratie op basis van het European Company Survey

Samenwerking en innovatie in het MKB in Europa en Nederland Een exploratie op basis van het European Company Survey Samenwerking en innovatie in het MKB in Europa en Nederland Een exploratie op basis van het European Company Survey ICOON Paper #1 Ferry Koster December 2015 Inleiding Dit rapport geeft inzicht in de relatie

Nadere informatie

Het Dream-project wordt sinds 2002 op ad-hoc basis gesubsidieerd.

Het Dream-project wordt sinds 2002 op ad-hoc basis gesubsidieerd. Naam evaluatie Volledige naam Aanleiding evaluatie DREAM-project Evaluatie DREAM-project De Vlaamse overheid ondersteunt een aantal initiatieven ter bevordering van het ondernemerschap en de ondernemerszin.

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) Een bedrijf dat bereid is om te investeren in innovatie, zal er in de regel ook zeker van willen zijn dat het profiteert van deze innovatie zonder dat een concurrent de

Nadere informatie

Innovatiebenchmark Noord-Nederland. Overzichtsrapport. Prof.Dr. Dries Faems d.l.m.faems@rug.nl

Innovatiebenchmark Noord-Nederland. Overzichtsrapport. Prof.Dr. Dries Faems d.l.m.faems@rug.nl Innovatiebenchmark Noord-Nederland Overzichtsrapport Prof.Dr. Dries Faems d.l.m.faems@rug.nl 1. Inleiding 1.1 Project Innovatie Benchmark Noord-Nederland Dit rapport is opgesteld in kader van het project

Nadere informatie

Tabel 2.1 Overzicht van de situatie op de arbeidsmarkt van de onderzochte personen op 30/06/97. Deelpopulatie 1996

Tabel 2.1 Overzicht van de situatie op de arbeidsmarkt van de onderzochte personen op 30/06/97. Deelpopulatie 1996 Dit deel van het onderzoek omvat alle personen tussen de 18 en 55 jaar oud (leeftijdsgrenzen inbegrepen) op 30 juni 1997, wiens dossier van het Vlaams Fonds voor de Sociale Integratie van Personen met

Nadere informatie

Samenvatting Nederlands

Samenvatting Nederlands Samenvatting Nederlands 178 Samenvatting Mis het niet! Incomplete data kan waardevolle informatie bevatten In epidemiologisch onderzoek wordt veel gebruik gemaakt van vragenlijsten om data te verzamelen.

Nadere informatie

De vrouwen hebben dan ook een grotere kans op werkloosheid (0,39) dan de mannen uit de onderzoekspopulatie (0,29).

De vrouwen hebben dan ook een grotere kans op werkloosheid (0,39) dan de mannen uit de onderzoekspopulatie (0,29). In het kader van het onderzoek kreeg de RVA de vraag om op basis van de door het VFSIPH opgestelde lijst van Rijksregisternummers na te gaan welke personen op 30 juni 1997 als werkloze ingeschreven waren.

Nadere informatie

Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013

Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013 Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013 Verschillende factoren bepalen het aantal arbeidsongevallen. Sommige van die factoren zijn meetbaar. Denken we daarbij

Nadere informatie

Beschrijving resultaten onderzoek biseksualiteit AmsterdamPinkPanel Oktober 2014 Joris Blaauw

Beschrijving resultaten onderzoek biseksualiteit AmsterdamPinkPanel Oktober 2014 Joris Blaauw Beschrijving resultaten onderzoek biseksualiteit AmsterdamPinkPanel Oktober 2014 Joris Blaauw Dit document beschrijft kort de bevindingen uit het onderzoek over biseksualiteit van het AmsterdamPinkPanel.

Nadere informatie

1. Gegeven zijn de itemsores van 8 personen op een test van 3 items

1. Gegeven zijn de itemsores van 8 personen op een test van 3 items 1. Gegeven zijn de itemsores van 8 personen op een test van 3 items item Persoon 1 2 3 1 1 0 0 2 1 1 0 3 1 0 0 4 0 1 1 5 1 0 1 6 1 1 1 7 0 0 0 8 1 1 0 Er geldt: (a) de p-waarden van item 1 en item 2 zijn

Nadere informatie

Wat motiveert u in uw werk?

Wat motiveert u in uw werk? Wat motiveert u in uw werk? Begin dit jaar heeft u kunnen deelnemen aan een online onderzoek naar de motivatie en werktevredenheid van actuarieel geschoolden. In dit artikel worden de resultaten aan u

Nadere informatie

Factsheet: De beleving van een vroege eerste geslachtsgemeenschap

Factsheet: De beleving van een vroege eerste geslachtsgemeenschap Factsheet: De beleving van een vroege eerste geslachtsgemeenschap Katrien Symons (contact: Katrien.Symons@UGent.be) Prof. Dr. Mieke Van Houtte Dr. Hans Vermeersch ACHTERGROND Een vroege eerste geslachtsgemeenschap

Nadere informatie

A c. Dutch Summary 257

A c. Dutch Summary 257 Samenvatting 256 Samenvatting Dit proefschrift beschrijft de resultaten van twee longitudinale en een cross-sectioneel onderzoek. Het eerste longitudinale onderzoek betrof de ontwikkeling van probleemgedrag

Nadere informatie

West-Vlaamse bedrijven: fit, gezond en crisisbestendig?

West-Vlaamse bedrijven: fit, gezond en crisisbestendig? Bekaert West-Vlaamse bedrijven: fit, gezond en crisisbestendig? Lieselot Denorme sociaaleconomisch beleid, WES Ondanks de recente economische crisis zijn de West-Vlaamse bedrijven er globaal in geslaagd

Nadere informatie

Entrepreneurial Growth Monitor (EGMO)

Entrepreneurial Growth Monitor (EGMO) Entrepreneurial Growth Monitor (EGMO) Prof. Hans Crijns Impulscentrum Groeimanagement 1. Inleiding Dit is de eerste editie van de Entrepreneurial Growth Monitor (EGMO) een overzicht van de trends in ondernemingsgroei

Nadere informatie

Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen

Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen Monitoring Rapport: Januari 2012 Jan van Nispen Inleiding Sinds 2008 zijn woorden zoals crisis, financieringsproblemen, waarborgen en bailouts niet meer uit de

Nadere informatie

HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS. Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics

HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS. Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics 1 Inleiding Veel organisaties hebben de afgelopen jaren geïnvesteerd in

Nadere informatie

Summery. Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers

Summery. Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers ummery amenvatting Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers 207 Algemene introductie Werkgerelateerde arm-, schouder- en nekklachten zijn al eeuwen

Nadere informatie

Mondgezondheidsrapport

Mondgezondheidsrapport Mondgezondheidsrapport sensibiliseringproject Glimlachen.be 2014 Effectevaluatie van een 4-jaar longitudinaal sensibiliseringproject in scholen in Vlaanderen Samenvatting J Vanobbergen Glimlachen - Souriez

Nadere informatie

Schakel(en) tussen klanten

Schakel(en) tussen klanten Schakel(en) tussen klanten Onderzoek naar klanttevredenheid dienstverlening Agentschap SZW EUROPESE UNIE Europees Sociaal Fonds Het Agentschap SZW voert Europese en nationale subsidieregelingen uit op

Nadere informatie

ENERGIE ENQUÊTE VOORJAAR 2012

ENERGIE ENQUÊTE VOORJAAR 2012 ENERGIE ENQUÊTE VOORJAAR 2012 2 INHOUD Management samenvatting... 3 Respondenten... 3 Conclusies... 4 1. Inleiding... 6 2. Uitkomsten per vraag... 6 2.1 Energie en energiebesparing binnen de organisatie...

Nadere informatie

Voorbeeld Performance Monitor

Voorbeeld Performance Monitor Voorbeeld Performance Monitor pagina 1 De Performance Monitor Leveranciers in de X-branche 2014 is een uitgave van: Van Es Marketing Services Doelenstraat 4 7607 AJ Almelo tel (+31) 0546 45 66 62 fax (+31)

Nadere informatie

Statistieken over bezettingsgraden: enkele methodologische beschouwingen

Statistieken over bezettingsgraden: enkele methodologische beschouwingen Statistieken over bezettingsgraden: enkele methodologische beschouwingen Inleiding Sinds een drietal jaar kunnen hotels maandelijks cijfers doorgeven aan het steunpunt over het aantal verhuurde kamers,

Nadere informatie

Werkinstructies voor de CQI Jeugdgezondheidszorg

Werkinstructies voor de CQI Jeugdgezondheidszorg Werkinstructies voor de 1. De vragenlijst Waarvoor is de CQI JGZ bedoeld? De CQI Jeugdgezondheidzorg (CQI JGZ) is bedoeld om de kwaliteit van zorg rond de jeugdgezondheidzorg te meten vanuit het perspectief

Nadere informatie

Meldpunt Vossenschade: een overzicht voor 2012

Meldpunt Vossenschade: een overzicht voor 2012 Pagina 1 van 5 Meldpunt Vossenschade: een overzicht voor 2012 Inleiding Sinds 2007 beschikt de over een meldpunt Vossenschade. Om dit meldpunt meer bekendheid te geven voor heel Vlaanderen werd in januari

Nadere informatie

Toelichting Ankeronderzoek met Referentiesets. Ankeronderzoek. Beschrijving ankeronderzoek. Saskia Wools & Anton Béguin, Cito 2014

Toelichting Ankeronderzoek met Referentiesets. Ankeronderzoek. Beschrijving ankeronderzoek. Saskia Wools & Anton Béguin, Cito 2014 Toelichting Saskia Wools & Anton Béguin, Cito 2014 Ankeronderzoek Deze handleiding bevat een korte beschrijving van ankeronderzoeken. In het algemeen geldt dat meer informatie te vinden is in het boek

Nadere informatie

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting xvii Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting Samenvatting IT uitbesteding doet er niet toe vanuit het perspectief aansluiting tussen bedrijfsvoering en IT Dit proefschrift is het

Nadere informatie

Samenvatting onderzoek: Diversificatiestrategieën van accountantskantoren

Samenvatting onderzoek: Diversificatiestrategieën van accountantskantoren UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE ACADEMIEJAAR 2010 2011 Samenvatting onderzoek: Diversificatiestrategieën van accountantskantoren Frederik Verplancke onder leiding van Prof. dr. Gerrit

Nadere informatie

Internetpanel Rijksdienst voor Ondernemend Nederland Resultaten peiling 29: Topsector Energie December 2014

Internetpanel Rijksdienst voor Ondernemend Nederland Resultaten peiling 29: Topsector Energie December 2014 Internetpanel Rijksdienst voor Ondernemend Nederland Resultaten peiling 29: Topsector Energie December 2014 1. Inleiding Deze nieuwsbrief beschrijft de resultaten van de peiling over subsidieregelingen

Nadere informatie

Innovatieaudit. Je organisatie doorgelicht

Innovatieaudit. Je organisatie doorgelicht Innovatieaudit Je organisatie doorgelicht Is jouw bedrijf klaar om te innoveren? Wat zijn de beste praktijken voor innovatie? Op welke punten kan jouw bedrijf verbeteren? Met de Innovatieaudit meten we

Nadere informatie

Studie naar Innovatiegerichtheid en arbeidsmarktpositie van IWT doctorandi

Studie naar Innovatiegerichtheid en arbeidsmarktpositie van IWT doctorandi agentschap voor Innovatie door Wetenschap en Technologie 83 November 2014 Studie naar Innovatiegerichtheid en arbeidsmarktpositie van IWT doctorandi Sarah Botterman (GFK Belgium) Colofon Wilt u meer weten

Nadere informatie

Werkbelevingsonderzoek 2013

Werkbelevingsonderzoek 2013 Werkbelevingsonderzoek 2013 voorbeeldrapport Den Haag, 17 september 2014 Ipso Facto beleidsonderzoek Raamweg 21, Postbus 82042, 2508EA Den Haag. Telefoon 070-3260456. Reg.K.v.K. Den Haag: 546.221.31. BTW-nummer:

Nadere informatie

het laagste niveau van psychologisch functioneren direct voordat de eerste bestraling begint. Zowel angstgevoelens als depressieve symptomen en

het laagste niveau van psychologisch functioneren direct voordat de eerste bestraling begint. Zowel angstgevoelens als depressieve symptomen en Samenvatting In de laatste 20 jaar is er veel onderzoek gedaan naar de psychosociale gevolgen van kanker. Een goede zaak want aandacht voor kanker, een ziekte waar iedereen in zijn of haar leven wel eens

Nadere informatie

Inzet van social media in productontwikkeling: Meer en beter gebruik door een systematische aanpak

Inzet van social media in productontwikkeling: Meer en beter gebruik door een systematische aanpak Inzet van social media in productontwikkeling: Meer en beter gebruik door een systematische aanpak 1 Achtergrond van het onderzoek Bedrijven vertrouwen meer en meer op social media om klanten te betrekken

Nadere informatie

Uitwisseling tussen teamleden in sociale teams cruciaal voor prestatie

Uitwisseling tussen teamleden in sociale teams cruciaal voor prestatie Uitwisseling tussen teamleden in sociale teams cruciaal voor prestatie Voorlopige resultaten van het onderzoek naar de perceptie van medewerkers in sociale (wijk)teams bij gemeenten - Yvonne Zuidgeest

Nadere informatie

Medewerkerstevredenheidsonderzoek Fictivia 2008.V.

Medewerkerstevredenheidsonderzoek Fictivia 2008.V. Medewerkerstevredenheidsonderzoek Fictivia 2008.V. Opdrachtgever: Uitvoerder: Plaats: Versie: Fictivia B.V. Junior Consult Groningen Fictief 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Directieoverzicht 4 Leiderschap.7

Nadere informatie

Onderzoek Verplaatsingsgedrag Vlaanderen 4.3 (2010-2011)

Onderzoek Verplaatsingsgedrag Vlaanderen 4.3 (2010-2011) Onderzoek Verplaatsingsgedrag Vlaanderen 4.3 (2010-2011) Verkeerskundige interpretatie van de belangrijkste tabellen (Analyserapport) D. Janssens, S. Reumers, K. Declercq, G. Wets Contact: Prof. dr. Davy

Nadere informatie

Effectiviteitonderzoek naar de kennisoverdracht van I&E Milieu

Effectiviteitonderzoek naar de kennisoverdracht van I&E Milieu Effectiviteitonderzoek naar de kennisoverdracht van I&E Milieu SAMENVATTING dr. L.A. Plugge 1, drs. J. Hoonhout 2, T. Carati 2, G. Holle 2 Universiteit Maastricht IKAT, Fac. der Psychologie Inleiding Het

Nadere informatie

M200704. Markt- en klantgerichtheid in het MKB. drs. S.C. Oudmaijer

M200704. Markt- en klantgerichtheid in het MKB. drs. S.C. Oudmaijer M200704 Markt- en klantgerichtheid in het MKB drs. S.C. Oudmaijer Zoetermeer, februari 2007 Markt- en klantgerichtheid in het MKB In de rapportage beschrijft EIM drie indicatoren om de klant- en marktgerichtheid

Nadere informatie

IWT KLANTENTEVREDENHEIDSONDERZOEK 2013 Executive summary redactie door IWT. Uitgevoerd door: GfK Belgium Opgesteld voor:

IWT KLANTENTEVREDENHEIDSONDERZOEK 2013 Executive summary redactie door IWT. Uitgevoerd door: GfK Belgium Opgesteld voor: IWT KLANTENTEVREDENHEIDSONDERZOEK 2013 Executive summary redactie door IWT Uitgevoerd door: GfK Belgium Opgesteld voor: 1 Onderzoeksopzet Om bij de verdere ontwikkeling van zijn werking beter rekening

Nadere informatie

Regionale antenne van het agentschap voor innovatie door wetenschap en technologie - IWT

Regionale antenne van het agentschap voor innovatie door wetenschap en technologie - IWT Innovatieve starters Een onderneming opstarten rond een innovatief product of een innovatieve dienst brengt heel wat (extra) risico s met zich mee. Een gedegen voorbereiding is dan ook noodzakelijk. Door

Nadere informatie

Organisatieprestatiescan. Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie.

Organisatieprestatiescan. Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie. 1 Bijlage 2 De organisatieprestatiescan Techniek: Organisatieprestatiescan Toepassingsgebied: Achtergrond: Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie.

Nadere informatie

but no statistically significant differences

but no statistically significant differences but no statistically significant differences Astma is een chronische aandoening, die niet te genezen is. Met de passende zorg kunnen symptomen tot een minimum worden gereduceerd en zou een astma patiënt

Nadere informatie

Ondernemerschap in Vlaanderen: een vergelijkende, internationale studie

Ondernemerschap in Vlaanderen: een vergelijkende, internationale studie Ondernemerschap in Vlaanderen: een vergelijkende, internationale studie De Global Entrepreneurship Monitor (GEM) is een jaarlijks onderzoek dat een beeld geeft van de ondernemingsgraad van een land. GEM

Nadere informatie

Bedrijfsmodel en Omzet Verbeteraar (BOV)

Bedrijfsmodel en Omzet Verbeteraar (BOV) Bedrijfsmodel en Omzet Verbeteraar (BOV) Branchevergelijkend onderzoek tussenpersonen Performance verbetering door benchmarking Amsterdam, januari 2012 Ir. L. van Graafeiland Dr. P. van Gelderen Baken

Nadere informatie

Arbeidsmarktbarometer Onderwijs

Arbeidsmarktbarometer Onderwijs R A P P O RT Arbeidsmarktbarometer Onderwijs Basisonderwijs en secundair onderwijs december 2009 Vlaams ministerie van Onderwijs en Vorming Agentschap voor Onderwijsdiensten (AgODi) Koning Albert II-laan

Nadere informatie

Website Performance Rapport 2013: E-COMMERCE

Website Performance Rapport 2013: E-COMMERCE Website Performance Rapport 2013: E-COMMERCE E-commerce sites behoren als categorie tot de sites met de slechtste performance, ondanks het feit dat beschikbaarheid en performance rechtstreeks impact hebben

Nadere informatie

SYNTHESERAPPORT EVALUATIE WETENSCHAPPELIJKE OLYMPIADES SAMENVATTING

SYNTHESERAPPORT EVALUATIE WETENSCHAPPELIJKE OLYMPIADES SAMENVATTING SYNTHESERAPPORT EVALUATIE WETENSCHAPPELIJKE OLYMPIADES SAMENVATTING Studiedienst en Prospectief Beleid 1 Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Vlaamse Overheid Koning Albert II-laan 35 bus 10 1030

Nadere informatie

Check Je Kamer Rapportage 2014

Check Je Kamer Rapportage 2014 Check Je Kamer Rapportage 2014 Kwantitatieve analyse van de studentenwoningmarkt April 2015 Dit is een uitgave van de Landelijke Studenten Vakbond (LSVb). Voor vragen of extra informatie kan gemaild worden

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/38701 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Visschedijk, Johannes Hermanus Maria (Jan) Title: Fear of falling in older patients

Nadere informatie

Onderzoek heeft aangetoond dat een hoge mate van herstelbehoefte een voorspellende factor is voor ziekteverzuim. Daarom is in de NL-SH ook de relatie

Onderzoek heeft aangetoond dat een hoge mate van herstelbehoefte een voorspellende factor is voor ziekteverzuim. Daarom is in de NL-SH ook de relatie Samenvatting Gehoor en de relatie met psychosociale gezondheid, werkgerelateerde variabelen en zorggebruik. De Nationale Longitudinale Studie naar Horen Slechthorendheid is een veelvoorkomende chronische

Nadere informatie

Operationaliseren van variabelen (abstracte begrippen)

Operationaliseren van variabelen (abstracte begrippen) Operationaliseren van variabelen (abstracte begrippen) Tabel 1, schematisch overzicht van abstracte begrippen, variabelen, dimensies, indicatoren en items. (Voorbeeld is ontleend aan de masterscriptie

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Samenvatting en conclusies Inleiding In het kader van de Monitor en evaluatie Tweede Fase HAVO / VWO heeft het ITS voor het Ministerie van OCenW, directie voortgezet onderwijs, onderzoek gedaan in het

Nadere informatie

INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 5

INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 5 INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 5 1. De onderzoekers van een preventiedienst vermoeden dat werknemers in een bedrijf zonder liften fitter zijn dan werknemers

Nadere informatie

Technische nota. Brussel, december 2011

Technische nota. Brussel, december 2011 Technische nota Werkbaar werk en de inschatting van zelfstandige ondernemers om hun huidige job al dan niet tot hun pensioen verder te kunnen zetten. Resultaten uit de werkbaarheidsmetingen 2007 en 2010

Nadere informatie

5. Discussie. 5.1 Informatieve waarde van de basisgegevens

5. Discussie. 5.1 Informatieve waarde van de basisgegevens 5. 5.1 Informatieve waarde van de basisgegevens Relevante conclusies voor het beleid zijn pas mogelijk als de basisgegevens waaruit de samengestelde indicator berekend werd voldoende recent zijn. In deze

Nadere informatie

Wat is GeoTop? Hoe werkt GeoTop?

Wat is GeoTop? Hoe werkt GeoTop? GEOTOP HANDLEIDING Wat is GeoTop? Via GeoTop analyseert u uw klantenportefeuille en selecteert u automatisch prospecten met het ideale profiel. Waarom zijn die prospecten zo kwalitatief? Ze hebben hetzelfde

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting (summary in Dutch)

Nederlandse samenvatting (summary in Dutch) Nederlandse samenvatting (summary in Dutch) Relatiemarketing is gericht op het ontwikkelen van winstgevende, lange termijn relaties met klanten in plaats van het realiseren van korte termijn transacties.

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting De adolescentie is lang beschouwd als een periode met veelvuldige en extreme stemmingswisselingen, waarin jongeren moeten leren om grip te krijgen op hun emoties. Ondanks het feit

Nadere informatie

Geen tekort aan technisch opgeleiden

Geen tekort aan technisch opgeleiden Geen tekort aan technisch opgeleiden Auteur(s): Groot, W. (auteur) Maassen van den Brink, H. (auteur) Plug, E. (auteur) De auteurs zijn allen verbonden aan 'Scholar', Faculteit der Economische Wetenschappen

Nadere informatie

Gesubsidieerd zaken doen in Duitsland. Effecten van NIOF subsidies en een nadere analyse van het vermarkten van producten binnen dat kader

Gesubsidieerd zaken doen in Duitsland. Effecten van NIOF subsidies en een nadere analyse van het vermarkten van producten binnen dat kader Gesubsidieerd zaken doen in Duitsland Effecten van NIOF subsidies en een nadere analyse van het vermarkten van producten binnen dat kader Inhoudsopgave 1. Inleiding 3. Analyse 3 3. Inzicht in Noord-Nederlandse

Nadere informatie

Gedrag en ervaringen van professionele afnemers op de vrijgemaakte Vlaamse energiemarkt VREG - TECHNISCH RAPPORT

Gedrag en ervaringen van professionele afnemers op de vrijgemaakte Vlaamse energiemarkt VREG - TECHNISCH RAPPORT Gedrag en ervaringen van professionele afnemers op de vrijgemaakte Vlaamse energiemarkt VREG - TECHNISCH RAPPORT 10 september 2014 INHOUDSOPGAVE 1. TECHNISCH RAPPORT...3 1.1. Universum en steekproef...

Nadere informatie

Wat is de levenskwaliteit bij mensen die een EOT-traject volgen? Hoe evolueert deze levenskwaliteit in de eerste 30 maanden?

Wat is de levenskwaliteit bij mensen die een EOT-traject volgen? Hoe evolueert deze levenskwaliteit in de eerste 30 maanden? Wat is de levenskwaliteit bij mensen die een EOT-traject volgen? Hoe evolueert deze levenskwaliteit in de eerste 30 maanden? Auteur: Ruben Brondeel i.s.m. Prof. A. Buysse Onderzoeksvraag Met als doel de

Nadere informatie

Toelichting op de resultaten van de korte enquête (quick scan) René Alberts juni 2011

Toelichting op de resultaten van de korte enquête (quick scan) René Alberts juni 2011 Toelichting op de resultaten van de korte enquête (quick scan) René Alberts juni 2011 Inleiding In deze toelichting wordt eerst een kopie van de korte enquête getoond zodat helder is welke vragen aan de

Nadere informatie

Dit document wordt u aangeboden door de Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid

Dit document wordt u aangeboden door de Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid Dit document wordt u aangeboden door de Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid Het kan vrij verspreid worden op voorwaarde dat de bron en het URL vermeld worden Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid Sint-Pieterssteenweg

Nadere informatie

Bedrijfsoverdracht in Vlaanderen

Bedrijfsoverdracht in Vlaanderen Bedrijfsoverdracht in Vlaanderen Onderzoek over de planning van de bedrijfsoverdracht uitgevoerd met de steun van Agentschap Ondernemen: Executive summary Prof. dr. Tensie Steijvers drs. Ine Umans Universiteit

Nadere informatie

Beschrijving van de gegevens: hoeveel scholen en hoeveel leerlingen deden mee?

Beschrijving van de gegevens: hoeveel scholen en hoeveel leerlingen deden mee? Technische rapportage Leesmotivatie scholen van schoolbestuur Surplus Noord-Holland Afstudeerkring Begrijpend lezen 2011-2012, Inholland, Pabo-Alkmaar Marianne Boogaard en Yvonne van Rijk (Lectoraat Ontwikkelingsgericht

Nadere informatie

Zowel online als offline

Zowel online als offline Zowel online als offline reclame creëren online interesse in een merk Volgens bepaalde experts dient reclame tegenwoordig slechts een enkel doel: de consument naar de website van het betrokken merk lokken

Nadere informatie

DE WERKING VAN ONZE RAAD VAN BESTUUR: EEN GEDEELDE DIAGNOSE

DE WERKING VAN ONZE RAAD VAN BESTUUR: EEN GEDEELDE DIAGNOSE 57140513.JV-C1 DE WERKING VAN ONZE RAAD VAN BESTUUR: EEN GEDEELDE DIAGNOSE VRAGENLIJST VOOR BESTUURSLEDEN Wij verzoeken u de vragenlijst individueel in te vullen. Het is niet de bedoeling uw kennis te

Nadere informatie

IWT-Vlaanderen. Instituut voor de Aanmoediging van Innovatie door Wetenschap en Technologie in Vlaanderen. Bischoffsheimlaan 25 B-1000 Brussel

IWT-Vlaanderen. Instituut voor de Aanmoediging van Innovatie door Wetenschap en Technologie in Vlaanderen. Bischoffsheimlaan 25 B-1000 Brussel IWT-Vlaanderen Instituut voor Aanmoediging van Innovatie door Wetenschap en Technologie in Vlaanderen Instituut voor de Aanmoediging van Innovatie door Wetenschap en Technologie in Vlaanderen Bischoffsheimlaan

Nadere informatie

Bijzondere jeugdbijstand

Bijzondere jeugdbijstand Bijzondere jeugdbijstand Financiële analyse 2009-2011 21 januari 2013 adres Koning Albert II-laan 35 bus 31 1030 Brussel telefoon 02 553 34 34 fax 02 553 34 35 mail contact@zorginspectie.be web www.zorginspectie.be

Nadere informatie

Omdat uit eerdere studies is gebleken dat de prevalentie, ontwikkeling en manifestatie van gedragsproblemen samenhangt met persoonskenmerken zoals

Omdat uit eerdere studies is gebleken dat de prevalentie, ontwikkeling en manifestatie van gedragsproblemen samenhangt met persoonskenmerken zoals Gedragsproblemen komen veel voor onder kinderen en adolescenten. Als deze problemen ernstig zijn en zich herhaaldelijk voordoen, kunnen ze een negatieve invloed hebben op het dagelijks functioneren van

Nadere informatie

Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review. Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2

Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review. Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2 Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2 Toelichting bij de criteria voor het beoordelen van de kwaliteit van een

Nadere informatie

Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport

Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport Trendbarometer hotels 2012 Inlichtingen Dagmar.Germonprez@toerismevlaanderen.be Tel +32 (0)2 504 25 15 Verantwoordelijke uitgever: Peter De Wilde - Toerisme Vlaanderen

Nadere informatie

FONDS VOOR ARBEIDSONGEVALLEN

FONDS VOOR ARBEIDSONGEVALLEN FONDS VOOR ARBEIDSONGEVALLEN Juli 2014 Statistisch verslag van de arbeidsongevallen van 2013 - Privésector 1 Aanpassing van de formule van de gevolgen van arbeidsongevallen 1.1 EVOLUTIE IN DE OVERDRACHT

Nadere informatie

M200719. Een 'directe buitenlandse investering' is méér dan investeren alleen. Buitenlandse investeringen door MKB-bedrijven

M200719. Een 'directe buitenlandse investering' is méér dan investeren alleen. Buitenlandse investeringen door MKB-bedrijven M200719 Een 'directe buitenlandse investering' is méér dan investeren alleen Buitenlandse investeringen door MKB-bedrijven drs. R.M. Braaksma dr. J. Meijaard Zoetermeer, november 2007 Een 'directe buitenlandse

Nadere informatie

Proactief en voorspellend beheer Beheer kan effi ciënter en met hogere kwaliteit

Proactief en voorspellend beheer Beheer kan effi ciënter en met hogere kwaliteit Proactief en voorspellend beheer Beheer kan effi ciënter en met hogere kwaliteit Beheer kan efficiënter en met hogere kwaliteit Leveranciers van beheertools en organisaties die IT-beheer uitvoeren prijzen

Nadere informatie

Dit moet gemotiveerd worden in het projectvoorstel en wordt mee beoordeeld bij de evaluatie.

Dit moet gemotiveerd worden in het projectvoorstel en wordt mee beoordeeld bij de evaluatie. 0 OP ESF Vlaanderen 2014-2020 FAQ oproep 315 Innovatie door adaptatie Prioriteit uit OP: 5 Innovatie en Transnationaliteit 1. Moeten de promotor en partners Vlaamse dienstverleners zijn? De promotor en

Nadere informatie

Welkom. 1. Innovatie Wat? Waarom? Voorbeelden

Welkom. 1. Innovatie Wat? Waarom? Voorbeelden Welkom 1. Innovatie Wat? Waarom? Voorbeelden 2. Innovatiecentra Wie? Wat hebben we te bieden? Kennis Kennissen: Vlaams Innovatienetwerk Zelfkennis: de innovatieaudit Geld: subsidie begeleiding Creativiteit:

Nadere informatie

Marieke de Vries. 20 september 2006. 360 feedback

Marieke de Vries. 20 september 2006. 360 feedback Marieke de Vries 0 september 006 60 feedback Inhoudsopgave Inleiding Basisgegevens van de rapportage Geselecteerde competenties Toelichting overzichten 6 Algemeen overzicht 8 Gedetailleerd overzicht 9

Nadere informatie

Ontwikkelingen in het aanbod gefinancierde rechtsbijstand

Ontwikkelingen in het aanbod gefinancierde rechtsbijstand Ontwikkelingen in het aanbod gefinancierde rechtsbijstand Een overzicht van 1997 22 Drs. ing. Norbert Broenink Drs. Esmy Kromontono Maart 23 Inhoud 1 Inleiding 5 2 Deelname aan het stelsel 7 2.1 Aantal

Nadere informatie

Online leren dat is wat we willen! Online trainingen overtuigend op nummer 1-positie in Nederland GoodHabitz

Online leren dat is wat we willen! Online trainingen overtuigend op nummer 1-positie in Nederland GoodHabitz Online leren dat is wat we willen! Online trainingen overtuigend op nummer 1-positie in Nederland. 2016 GoodHabitz Over het onderzoek Populatie: 960 respondenten in de leeftijd van 25 t/m 55 jaar met een

Nadere informatie

Wervings- en selectieprocedures en discriminatie: een bevraging van HRpersoneel. Lieve Eeman en Miet Lamberts - HIVA

Wervings- en selectieprocedures en discriminatie: een bevraging van HRpersoneel. Lieve Eeman en Miet Lamberts - HIVA Wervings- en selectieprocedures en discriminatie: een bevraging van HRpersoneel Lieve Eeman en Miet Lamberts - HIVA OVERZICHT 1. Situering en onderzoeksvragen 2. Methode 3. Wervings- en selectieprocedures

Nadere informatie

Stand van zaken van de Smart City -dynamiek in België: een kwantitatieve barometer

Stand van zaken van de Smart City -dynamiek in België: een kwantitatieve barometer Stand van zaken van de Smart City -dynamiek in België: een kwantitatieve barometer AUTEURS Jonathan Desdemoustier, onderzoeker-doctorandus, Smart City Institute, HEC-Liège, Universiteit van Luik (België)

Nadere informatie

De kwaliteit van educatieve activiteiten meten. Universiteitsmuseum Utrecht

De kwaliteit van educatieve activiteiten meten. Universiteitsmuseum Utrecht De kwaliteit van educatieve activiteiten meten Universiteitsmuseum Utrecht De kwaliteit van educatieve activiteiten meten Universiteitsmuseum Utrecht Claudia de Graauw Bo Broers Januari 2015 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97 Wanneer gebruiken we kwalitatieve interviews? Kwalitatief interview = mogelijke methode om gegevens te verzamelen voor een reeks soorten van kwalitatief onderzoek Kwalitatief interview versus natuurlijk

Nadere informatie

G0N11a Statistiek en data-analyse: project Eerste zittijd Modeloplossing

G0N11a Statistiek en data-analyse: project Eerste zittijd Modeloplossing G0N11a Statistiek en data-analyse: project Eerste zittijd 2007-2008 Modeloplossing Opmerking vooraf: Deze modeloplossing is een heel volledig antwoord op de gestelde vragen. Om de maximumscore op een vraag

Nadere informatie

Gezondheidsverwachting volgens socio-economische gradiënt in België Samenvatting. Samenvatting

Gezondheidsverwachting volgens socio-economische gradiënt in België Samenvatting. Samenvatting Verschillende internationale studies toonden socio-economische verschillen in gezondheid aan, zowel in mortaliteit als morbiditeit. In bepaalde westerse landen bleek dat, ondanks de toegenomen welvaart,

Nadere informatie

Expertisecentra kraamzorg

Expertisecentra kraamzorg Expertisecentra kraamzorg Financiële inspecties 2013 26 februari 2014 adres Koning Albert II-laan 35 bus 31 1030 Brussel telefoon 02 553 34 34 fax 02 553 34 35 mail contact@zorginspectie.be web www.zorginspectie.be

Nadere informatie

RAPPORT. Groeimonitor. Hoe doen de Limburgse bedrijven het op vlak van internationalisering, samenwerking, opleiding en innovatie?

RAPPORT. Groeimonitor. Hoe doen de Limburgse bedrijven het op vlak van internationalisering, samenwerking, opleiding en innovatie? RAPPORT Groeimonitor Hoe doen de Limburgse bedrijven het op vlak van internationalisering, samenwerking, opleiding en innovatie? 3 juli 2014 Dit rapport is gebaseerd op de resultaten van een bevraging

Nadere informatie

1 Toegevoegde waarde in het BAU-scenario 2

1 Toegevoegde waarde in het BAU-scenario 2 ANNEX 4 MACRO-ECONOMISCHE ONDERBOUWING VAN HET BAU-SCENARIO Auteur: J. Duerinck INHOUD 1 Toegevoegde waarde in het BAU-scenario 2 1.1 Analyse trendmatige evoluties toegevoegde waarde 2 1.2 Methode voor

Nadere informatie

Het LOVS rekenen-wiskunde van het Cito

Het LOVS rekenen-wiskunde van het Cito Het LOVS rekenen-wiskunde van het Cito - de invloed van contexten in groep 3, 4 en 5 - Marian Hickendorff & Jan Janssen Universiteit Leiden / Cito Arnhem 1 inleiding en methode De LOVS-toetsen rekenen-wiskunde

Nadere informatie

Vlaamse bedrijven zijn bang van concurrenten maar innoveren niet

Vlaamse bedrijven zijn bang van concurrenten maar innoveren niet Vlaamse bedrijven zijn bang van concurrenten maar innoveren niet Het overgrote deel van de ondernemers (72%) checkt minstens jaarlijks wat de concurrentie doet, slechts 20% reserveert ook jaarlijks een

Nadere informatie

Arbeidsmarktbarometer Onderwijs

Arbeidsmarktbarometer Onderwijs Arbeidsmarktbarometer Onderwijs Basisonderwijs en secundair onderwijs December 29 VLAAMS MINISTERIE VAN ONDERWIJS EN VORMING AGENTSCHAP VOOR ONDERWIJSDIENSTEN (AgODi) Arbeidsmarktbarometer Onderwijs december

Nadere informatie