De invloed van stedelijke politiek op het succes van westerse projecten in China

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De invloed van stedelijke politiek op het succes van westerse projecten in China"

Transcriptie

1 De invloed van stedelijke politiek op het succes van westerse projecten in China Themagroep: City Politics Shanghai

2 1. Introductie Anno 2014 hebben veel westerse ondernemers en ondernemingen de stap gemaakt om in Azië, en in het bijzonder in China, een bedrijf of locatie te starten. Naar aanleiding van gesprekken met verschillende ondernemers die deze stap gemaakt hebben kan er een algemene trend geïdentificeerd worden: de gesproken ondernemers waren het er over het algemeen over eens dat business en projecten in China relatief veel sneller gerealiseerd kunnen worden dan in het westen. De meest genoemde verklaring hiervoor was het Chinese politieke en daar nauw mee samenhangende juridische systeem. Als onderdeel van de Netherlands- Asia Honours Summer School 2014 heeft de onderzoeksgroep City Politics zichzelf de volgende vraag gesteld: Wat is de invloed van het Chinese politieke systeem op het al dan niet snel realiseren van projecten en business van westerse ondernemers en ondernemingen in China? Om concrete antwoorden op deze vraag te kunnen formuleren zijn er binnen de onderzoeksgroep drie focusgebieden opgezet: legal, politics, en business. Subgroepen legal en politics onderzochten zowel de formele als praktische werking van het juridische en politieke systeem in China, en hoe dit zijn invloed kan hebben op het relatief snel realiseren van projecten. Subgroep business is op zoek gegaan naar ervaringen van westerse bedrijven; waar ligt de oorzaak van de gestelde trend volgens hen en zijn er ook voorbeelden van projecten waarin het tegenovergestelde bewezen is? Binnen elk focusgebied is de dialoog aangegaan met meerdere professionals uit de relevante vakgebieden om zo een antwoord te geven op de onderzoeksvraag. Het uiteindelijke doel van dit onderzoek is om bij te dragen aan de kennis van westerse bedrijven over het Chinese politieke systeem, in het bijzonder de partners van de NAHSS en hoe gebruik gemaakt kan worden van de voordelen die het systeem biedt om projecten en business in China snel te realiseren. Tevens worden de onderzoeksresultaten gepresenteerd in een special van het Outlook magazine van opdrachtgever Het Financieele Dagblad. 2

3 2. Structuur & methodologie Hoewel de verschillende focusgroepen het onderzoek simultaan hebben verricht kent het onderzoek een duidelijke opbouw. Focusgroep legal geeft een overzicht van de manieren waarop een westerse onderneming zich kan vestigen in China, hoe er wordt omgegaan met het verlenen van vergunningen en hoe het juridische framework gehandhaafd wordt op. Het politics onderzoek bouwt hier op voort door te analyseren welke krachten er spelen in het politieke veld en hoe deze gebruik maken van de werking van het legale systeem om haar doelstellingen te behalen. Uiteindelijk zoekt de business groep naar de ervaringen van westerse ondernemers met zowel het juridische als politieke systeem: welke voordelen hebben zij hieruit weten te halen, hoe zijn die tot stand gekomen en welke keerzijdes het systeem kent wordt onderzocht. De resultaten van de interviews en gesprekken met professionals vormen de leidraad van dit onderzoek en zijn de belangrijkste bron van informatie. Indien nodig is er gebruik gemaakt van bestaande literatuur om de resultaten verder te verklaren of ondersteunen. Onderstaande is een overzicht van de geïnterviewde professionals waarop de onderzoeksresultaten zijn gebaseerd. Ter ondersteuning van het artikel dat wordt geschreven voor Het Financieele Dagblad zijn alle geïnterviewden gevraagd on- the- record te gaan. Het merendeel van de geïnterviewden is hiermee akkoord gegaan, waardoor het mogelijk was gedetailleerde interviewverslagen te schrijven. Datum Naam Functie Organisatie 24 apr Niek Roozen Eigenaar / Oprichter Niek Roozen landschapsarchitecten B.V. 9 mei Johanna Hirscher Associate Principal McKinsey & Company 26 jun Sussane Löhr Docent / Managing Universiteit Utrecht / Confusius Director instituut Duisburg 26 jun Norbert de Munnick Partner Nauta Dutilh 26 jun Machiel Visser Director Tax & Business PriceWaterHouse Coopers Advisory Services Shanghai 28 jun Michiel Hulshof Founder Go West project 6 jul Robin Tabbers Special Counsel R&P China Lawyers 8 jul Gaby Smeenk Partner De Brauw 10 jul Nick Lim Executive team Green initiatives 13 jul Maciej Burdalski Architect and Design China Shanghai Architectural Design & Director Research Institute 15 jul Reijer Pielkenrood Senior Architect Logon 15 jul Mark Dekker Associate Chinese projects KCAP Architecture 17 jul Ron Oomkes Director operations & VOPAK technology China 30 jul Peter Potman Consul- Generaal Consulaat- Generaal Shanghai 30 jul Wang Yi Executive Director Harvard business review

4 4 aug Fang Fang International SIPA Communications & Cooperation 5 aug Eric Bruzzone Foreign Lawyer / General Manager Simon Shang & Partners / Bravium9 Sports Management 9 aug Anonymous Mayor Local government of 1M+ city 11 aug Dan Wei Intern HIL International Lawyers & Advisers 11 aug Klaas Vegter Head of Philips R&D China Philips 13 aug Jerry General Manager Webpower 13 aug Diederik Scheepstra Regional manager Shanghai KLM & Eastern China Tabel 1: Lijst van geïnterviewden 3. Legal Inleiding Naar aanleiding van een literatuuronderzoek voorafgaand aan dit daadwerkelijke onderzoek, zijn er binnen de juridische groep focuspunten opgesteld. Deze focuspunten zijn delen van het legale framework, en zijn gekozen op basis van de intensiteit waarmee verwacht werd dat westerse bedrijven ermee te maken hebben in China. Er is gekeken naar intellectueel eigendomsrecht (IE recht), Chinees vennootschapsrecht voor buitenlandse ondernemingen: Wholly Foreign Owned Enterprise (WFOE) tegenover Joint Venture (JV), en handhaving. Tijdens de interviews met rechtsgeleerden werd gefocust op de ervaringen van westerse bedrijven met deze onderwerpen en de implicaties hiervan op het relatief snel realiseren van bedrijvigheid. De discussie over bedrijfsvormen bleek vaak erg relevant, waarbij in de interviews vaak de zogeheten Business Catalogue naar voren kwam, welke een extra focuspunt vormt. De resultaten worden per focuspunt besproken. Business Catalogue Uit verschillende interviews kwam naar voren dat de Business Catalogue voor buitenlandse ondernemingen leidend is in China. De centrale overheid geeft aan de hand van het vijfjaren plan een catalogus uit. Dit is de zogeheten Industrial Guidance Catalogue for Foreign Investment. In deze catalogus worden vier categorieën onderscheiden; aangemoedigd, toegestaan, beperkt en verboden. In welke categorie je als bedrijf valt, bepaalt in grote mate de mogelijkheden die er zijn voor de onderneming in China, en daarmee indirect het succes van de onderneming. Vaak is het vanzelfsprekend in welke categorie een bepaalde industrie valt. Zo kan je als buitenlands bedrijf geen wapenfabriek beginnen in China. Soms is het echter onduidelijk. Valt een bedrijf dat filmtrailers maakt bijvoorbeeld onder advertising, toegestaan, of film industrie, verboden? De categorie van aangemoedigde projecten houdt vaak in dat de onderneming bepaalde belastingvoordelen krijgt en minder druk zal ondervinden van bestaande regelgeving. Toegestaan betekent dat je in principe op gelijke voet 4

5 met een Chinees bedrijf behandeld zult worden. De categorie beperkt houdt in dat er wellicht alleen in een Joint Venture geopereerd kan worden, waarbij het bedrijf aan specifieke regulaties onderworpen is. De categorie verboden spreekt voor zich, hierin mag een buitenlands bedrijf niet opereren. In de praktijk is de grens tussen de verschillende categorieën niet altijd even duidelijk. De grenzen zijn vaak ruim te interpreteren en dat geeft overheidsofficials veel vrijheid voor eigen invulling. De grenzen tussen de verschillende sectoren verschuiven regelmatig. Zo kwam uit een interview naar voren dat in het verleden de medische sector aangemoedigd werd in China, maar dat op die sector nu flinke restricties liggen. Een interessante kanttekening daarbij is dat degene die het ziekenhuis opzette daarin aangemoedigd werd, maar dat deze problemen ondervond bij het opzetten van de winkeltjes onderin het ziekenhuis doordat deze in een andere sector vielen. Momenteel wordt de High Tech industrie sterk aangemoedigd, waardoor het aantal High Tech parken in China in korte tijd flink toe is genomen. WFOE vs. Joint venture Er zijn verschillende vormen om als buitenlandse ondernemer te opereren in China. Zo kan er gebruik worden gemaakt van een representative office waar onder eigen naam geopereerd kan worden, maar met een beperkt aantal werknemers. De bekendste en meest gebruikte bedrijfsvormen van buitenlandse ondernemingen in China zijn echter de Wholly Foreign Owned Enterprise (WFOE) en de Sino Foreign Equity Joint Venture (EJV). Binnen het onderzoek is er gefocust op de laatste twee ondernemingsvormen, omdat deze veruit het meeste voorkwamen, en zij de sterkste invloed van het politieke systeem ondervinden. Een WFOE houdt in dat een bedrijf opgezet kan worden als buitenlands persoon of bedrijf, en daar 100% bezit van kan worden gehouden. Een joint- venture houdt in dat er samen met een Chinese partner een bedrijf wordt opgezet waarin het meerderheidsaandeel niet altijd vanzelfsprekend is. In de interviews konden er drie visies worden geïdentificeerd op de meest gunstige ondernemingsvorm voor buitenlandse ondernemingen: Deze visies zijn: pro EJV, neutraal, en pro WFOE. De geïnterviewden met een pro- EVJ visie hechten voornamelijk waarde aan het feit dat hierin samen met een ervaren Chinese partner wordt gewerkt. Dit is voor hen het belangrijkste voordeel. De lokale partner zal veel zaken sneller voor elkaar kunnen krijgen dan een buitenlands bedrijf doordat er ervaring en een netwerk aanwezig is. Het nadeel is echter dat in principe alle informatie gedeeld hoort te worden en er geen volledige controle is over de sturing van het bedrijf. Vaak heeft de lokale partner praktisch gezien meer controle, alleen al omdat deze in China is gelokaliseerd. De mensen met een pro- WFOE visie hechten vooral veel waarde aan de volledige zeggenschap over de gang van zaken binnen het bedrijf. Vaak kwam naar voren dat er met een WFOE betere bescherming van het intellectueel eigendom kan plaatsvinden, aangezien er geen Chinese partner is welke recht heeft op alle bedrijfsinformatie. Dit voordeel weegt voor hen zwaarder dan het netwerk en de snelheid die de joint- venture biedt. 5

6 In de neutrale visie zal de keuze tussen een WFOE of een EVJ volledig afhangen van de omstandigheden van het geval. In de praktijk zal het verschil tussen de drie verschillende visies niet zwart- wit zijn. De neutrale visie zal vaak in combinatie met een van de andere visies voorkomen. IE recht & handhaving Het beschermen van intellectueel eigendom is volgens de geïnterviewden een van de grootste uitdagingen bij het ondernemen in China. Doordat er in China geen sprake is van directe werking van internationale verdragen is nationale wetgeving vereist. Hoewel er de laatste jaren door de overheid flink aan het intellectueel eigendomsrecht gesleuteld is, laat de handhaving vaak nog te wensen over. Daarbij bestaat er een probleem met de competentie van rechters. IE recht in China is relatief jong. De eerste wetten dateren uit de tweede helft van de jaren 90. Het gevolg hiervan is dat het Chinese systeem en de rechters nog niet optimaal op dit soort recht zijn ingesteld. Rechtsgang duurt lang, kennis van zaken is laag, en er is geen grote hoeveelheid jurisprudentie om je op te beroepen. Hierin worden echter wel grote stappen gezet. Zo staat er voor volgend jaar de opening van het eerste gespecialiseerde IE recht hof in Shanghai op de planning. Bovendien is er in mei 2014 nog een nieuwe wet op dit gebied in werking getreden. Verder mag er niet op het niveau van de laagste rechtbank geprocedeerd worden over IE. China is op dit moment wereldwijd de grootste aanvrager van patenten. In Shanghai alleen al zijn er in 2013 rond de 86,450 patenten aangevraagd waarvan meer dan 50% is geaccepteerd. Dit hoge percentage komt onder andere door de targets die van bovenaf opgelegd worden. Echter, volgens de persoonlijke opinie van onze gesprekspartner bij het Shanghai Intellectual Property Administration (SIPA) is 60% van deze patenten slecht, zwak of nutteloos. Hoewel Chinese bedrijven wel de waarde van patenten beter zijn gaan inzien, zie je dat het aanmoedigingsbeleid van Chinese overheden nog steeds een slechte invloed heeft op de kwaliteit van de patenten. Een veel gemaakte fout bij het opzetten van ondernemingen in China door buitenlanders betreft de handelsnaam. Een mooi voorbeeld is de handelsnaamregistratie van koffieketen Starbucks. Zij had bijvoorbeeld in eerste instantie alleen haar Engelse handelsnaam geregistreerd. Dit leidde er toe dat er vele namaak Starbucks opkwamen die de Chinese versie van deze naam gebruikte. Het bedrijf heeft jarenlang moeten procederen en onderhandelen om alle rechten op deze namen te verkrijgen. Als bedrijf moet je je handelsnaam dus dubbel laten registreren anders geniet je niet de bescherming waaraan je wellicht in eigen (westers) land gewend bent. Daarbij komt dat er door de Chinese rechtbanken relatief lage vergoedingen worden gegeven voor schendingen van IE rechten, wat bedrijven vaak weerhoudt van een gang naar de rechter. Toch wordt naar schatting 60% van de IE zaken in Shanghai en de provincie door buitenlandse bedrijven geïnitieerd. Een relatief onbekende, maar wellicht betere manier van handhaven is de administratieve weg. Het SIPA is bevoegd in haar territoir een schending van 6

7 intellectueel eigendom te stoppen. Hoewel zij geen boetes opleggen, is deze manier van handhaven vele malen sneller dan wanneer je naar de rechter zou stappen. Bovendien is deze manier gratis. Beide wegen kunnen ook naast elkaar bewandeld worden. Hoewel dit een goed alternatief voor procederen lijkt, wordt er in de praktijk nog niet veel gebruik van gemaakt. Afgelopen jaar zijn er maar zes aanvragen tot handhaving bij SIPA geweest, tegenover de 6,656 zaken die de rechtbanken in Shanghai hebben verwerkt in datzelfde jaar. Contractrecht Een ander interessant punt dat tijdens de gesprekken naar voren kwam was de interpretatie van contracten in China. De waarde hiervan wordt in China heel anders ingeschat. Waar er in Nederland pas een contract wordt ondertekend zodra alle onderhandelingen rond zijn, is het in China heel normaal dat er na het ondertekenen nog allerlei voorwaarden veranderd worden. Zoals veelvuldig in de gesprekken genoemd: Na het ondertekenen van een contract beginnen de onderhandelingen pas. 4. Politics Inleiding Het hoofddoel van de subgroep politics is om inzicht te verkrijgen in het politieke systeem in China aan de hand van de politieke structuur van de lokale en centrale overheid, en de praktische politieke cultuur die bepaald waar en hoe besluitvorming plaats vindt. Om dit te doen is er geprobeerd in contact te komen met politieke officials in China. Hoewel dit erg moeilijk bleek, in het bijzonder om mensen on- the- record the spreken, is het uiteindelijk gelukt om met verschillende politieke experts te spreken. Hieronder waren de Nederlandse Consul- Generaal Peter Potman, de executive director van het Harvard Business Centre in Shanghai, medeoprichter van de eerste UWC in China Wang Yi, en de burgemeester van een miljoenenstad die anoniem wil blijven. De gevonden argumenten voor potentiële snelle realisatie van projecten worden elk besproken. Politieke structuur Chinese overheid Het Chinese politieke systeem wordt gekenmerkt door een top- down approach. Dit is terug te vinden in zowel de hiërarchische structuur in het beleidsvormings- orgaan, alsook de politieke cultuur in het besluitvormingsproces. Het beleid wordt gemaakt en uitgedragen vanuit de centrale overheid naar de lokale overheden, en er is weinig inspraak of ruimte voor onderhandeling van lokale overheden over de inhoud van dit centrale plan. Alhoewel lokale overheden beleid uitvoeren binnen de lijnen van het centrale plan, heeft de overheid in afgelopen jaren steeds meer verantwoordelijkheid overgedragen aan lokale overheden om zich te kunnen ontwikkelen. Als gevolg hiervan ontstond er concurrentie tussen steden om aantrekkelijk te zijn voor (buitenlandse) bedrijven en investeringen, waarbij het niet ongebruikelijk is om speciale gunstige vestigingsvoorwaarden te hanteren. Naast de relatie tussen de centrale 7

8 overheid en lokale overheden, heeft de Chinese Communistische Partij (CCP) een dominante rol. De CCP heeft veel invloed op de uitvoering van het beleid op ieder niveau omdat iedere politieke functie is gecombineerd met een partijlid die zo toezicht kan houden. Dit is deel van de hiërarchische politieke cultuur waarbij mensen lager in rang altijd verantwoordelijkheid moeten afdragen aan de persoon boven hen en daardoor minder verantwoordelijkheid nemen of juist het probleem doorgeven. Vanuit dat oogpunt is het heel duidelijk in de Chinese politiek dat iets pas echt gerealiseerd kan worden wanneer dit door de hoge partijfunctionarissen gesteund of besloten wordt. Chinese overheid en economie De mate van betrokkenheid van de Chinese overheid in de economie is vrij uniek in de wereld. Het is een centraal geplande overheid met directe relaties tot de economie. Bijvoorbeeld, de overheid heeft directe relaties met en invloed op het bankensysteem, en steunt vele bedrijven die dan state owned of state controlled zijn. Zulke bedrijven hebben vaak monopolyposities en/of een beschermde positie op de markt, bijvoorbeeld op het gebied van schuldpapier en investeringen. Doordat deze bedrijven worden gesteund door de overheid is er niet altijd een eerlijk level playing field en kunnen andere bedrijven daar nadeel van ondervinden. Het gevolg is dat de overheid vermengd zit in het economische verkeer, en het politieke klimaat een grote impact heeft op het doen van business. Doordat in China minder mensen de beslissingen maken, kunnen zij ervoor zorgen dat alles top- bottom wordt uitgevoerd. Hieruit blijkt dus duidelijk dat een besluit snel gemaakt kan worden wanneer het gesteund wordt vanuit de overheid, wat kan leiden tot een extreem snelle en efficiënte uitvoering van een project. Goede voorbeelden hiervan zijn het aanleggen van het metronetwerk in Shanghai of de World Expo in Economische groei in Chinees politiek beleid Economische groei is van groot belang voor de Chinese politiek en staat centraal in zowel het centrale als lokale beleid. Op macroniveau is economische groei nodig om de economie draaiende te houden, maar voornamelijk ook om sociale en politieke stabiliteit te waarborgen. Er is dus een grote focus op het genereren van meer groei in GDP (Gross Domestic Product). Op lokaal niveau betekent dat dat politieke leiders onder andere worden geëvalueerd op basis van een GDP growth target. Een dergelijke target verschilt per regio en is bedoeld om investeringen te stimuleren. Als gevolg hiervan worden op lokaal niveau soms investeringen gemaakt die niet duurzaam en doordacht zijn op de lange termijn. De afgelopen jaren is er veel discussie geweest over dit beleid, omdat China zich sinds Hu Jintao en Xi Jinping meer wil richten op sustainable development in plaats van enkel sterke economische groei. Guanxi en overheidssteun? De Chinese term Guanxi gaat om netwerk en vertrouwen en kan helpen in business omdat het vertrouwen in iemand groter is wanneer deze is aangeraden door een bekende of door de overheid. Het is van groot belang om guanxi niet gelijk te stellen aan corruptie, en om een nuance aan te brengen in de interpretatie ervan. Alhoewel guanxi af en toe kan worden geschaduwd door corruptie, is guanxi diepgeworteld in de Chinese cultuur en absoluut niet direct 8

9 gelijk aan corruptie. Connecties zijn erg belangrijk in China en kunnen bijdragen aan het succesvol zakendoen omdat men door goede relaties de juiste mensen binnen een hiërarchie kan benaderen. Zoals eerder benoemd is geeft een contract de afsluiting van de kennismakingsronde aan, het is slechts een intentieverklaring. Door relaties te onderhouden kan men pas tot een definitieve overeenkomst komen. Echter, een project kan alleen succesvol worden wanneer het kwalitatief goed is en er een wederzijds voordeel aanwezig is, het kan dus niet puur op basis van guanxi worden gerealiseerd. Door de nauwe verbondenheid van overheid en economie, ligt er een belangrijke rol voor de Nederlandse overheid in het ondersteunen van Nederlandse bedrijven. Door weinig gehoor en toegang is het moeilijk voor Nederlandse bedrijven om zich aan lokale autoriteiten te laten zien, terwijl deze overheden cruciaal zijn in het economisch verkeer. In de Chinese context worden bedrijven ook vaak gesteund door de overheid, dus als de Nederlandse overheid steun betuigt aan een Nederlands bedrijf in China zorgt dat voor meer geloofwaardigheid. Impact urbanisatie op de Chinese politiek Urbanisatie vormt een grote uitdaging voor zowel het centrale als lokale politieke beleid. Industrialisering is een belangrijke driver van urbanisatie. Door de groei van stedelijke gebieden zijn er cruciale veranderingen in het beleid nodig, bijvoorbeeld door het verplaatsen van investment climates en het verspreiden van het stedelijk zwaartepunt naar het westen van China. Ook zijn er in de afgelopen jaren veel mensen naar de stad getrokken, en door het hukou household registration system zijn dit nu ongeregistreerde migranten in de stad. Deze migranten zijn een belangrijke pillar in de economie van de stad, maar vormen ook een enorme druk op de social costs. Daardoor is op grote schaal een discrepantie tussen belasting inkomsten en social costs voor de lokale overheden, alsmede een verlaagde sociale zekerheid voor een groot deel van de Chinese populatie. 5. Ervaringen bedrijfsleven Inleiding De subgroep business onderzocht of de aangedragen trend van snelle realisatie van projecten ondersteund wordt door meerdere Nederlandse ondernemers. Hiervoor zijn er verschillende Nederlandse ondernemers geïnterviewd die in China werkzaam zijn. Daaronder is een groot deel architecten en real- estate ontwikkelaars, omdat dergelijke grote projecten vaak onderworpen zijn aan de Chinese overheid bij de realisatie ervan, en omdat de urbanisatie van China leunt op de ontwikkeling van voldoende leefruimte in de steden. Experts aan het woord Tijdens de interviews keerde een aantal thema s steeds terug wanneer het ging om de vraag waarom projecten in China sneller gerealiseerd kunnen worden. Wederom was een veel gehoord argument dat van de kracht van guanxi. Zo 9

10 bleek uit een interview met een projectontwikkelaar die anoniem wil blijven dat guanxi voornamelijk ontstaat bij gebrek aan een goed werkend legaal systeem. Men doet voornamelijk zaken met mensen die ze vertrouwen en die lid zijn van een netwerk die zal straffen op het moment dat vertrouwen beschaamd wordt. Het kan worden gezien als een continue ruil van gunsten. Hoewel je niet direct voordeel haalt uit het verlenen van gunsten, vergroot het wel je aanzien binnen het netwerk. Er werd gesteld: You might say that guanxi is an expanded version of doing business with family. Tatjana Djordjevic, een architecte die heeft meegewerkt aan de Shanghai tower, stelde corruption is guanxi, you just call it different. Dit blijkt de visie van veel westerlingen te zijn als het gaat om guanxi. Een Chinese projectontwikkelaar die graag anoniem wil blijven stelde echter dat corruptie ontstaat wanneer er geen guanxi is, wanneer je geen gebruik kan maken van een goed netwerk. Robin Tabbers, een Nederlandse advocaat die werkzaam is bij R&P Lawyers stelde dat corruptie bovendien niet per definitie slecht is, in die zin dat het geld alleen in privésferen wordt uitgegeven. Het geld dat onder de tafel wordt doorgeschoven verdwijnt niet in de zakken van zakenmannen, maar wordt geïnvesteerd in grootschalige bouwprojecten. Natuurlijk verdienen zij hier weer ontzettend veel geld mee, maar op zijn minst wordt er in ieder geval wel bijgedragen aan werkgelegenheid. Guanxi blijkt in bepaalde sectoren ook belangrijker dan andere. In de manufacturing sector zal men er hoogstwaarschijnlijk meer mee te maken hebben. De schaarste van grondstoffen zorgt voor grote overheidsbemoeienis, wat er toe leidt dat guanxi een grotere rol speelt. Het lijkt een open deur intrappen, maar uit de interviews bleek dat een tweede reden waarom projecten sneller gerealiseerd kunnen worden liggen in lage arbeidskosten en lange werkdagen. Tot slot bleek het argument van white faces nog steeds geldig te zijn. Zo stelde Reijer Pielkenoord, architect bij Logon, dat nog steeds de cultuur heerst van white faces are better. Dit is echter ook weer afhankelijk van de regio waarin men opereert. In sommige regio s hebben de Chinese (staats)bedrijven zo n goede positie bij de belanghebbende dat zij veel projecten toegespeeld krijgen. Tips & Tricks van Nederlandse ondernemers in China De reden waarom veel bedrijven naar China trekken is niet meer met het idee om gebruik te maken van de lage arbeidskosten, maar om de aanwezigheid in China in de toekomstige markt. Nederlandse bedrijven zijn ongeveer gelijk verdeeld over de sectoren, waar agri- food en business services leidend zijn. Volgens onderzoek van het Ministerie van Buitenlandse zaken, en dit kunnen wij bevestigen na onze gesprekken, is het vinden en behouden van het juiste personeel lastig in China. Job hopping is veel voorkomend in China; wanneer een Chinese werknemer een betere deal krijgt bij de buren dan is de kans aannemelijk dat die zal vertrekken. Voor veel Nederlandse bedrijven is het de moeite waard om te kijken welke Go- West policies in welke regio actief zijn. Dit zijn policies in gebieden in het 10

11 westen van China die graag FDI investment willen aantrekken en hiervoor speciale voordelen beschikbaar maken, denk hierbij aan o.a. belastingvoordelen. 6. Conclusie Naar aanleiding van de resultaten van de drie subgroepen kan er een conclusie worden getrokken. Deze bestaat uit een opsomming van de gevonden argumenten voor het snel realiseren van projecten die zijn gevonden tijdens het onderzoek. De onderwerpen worden wederom besproken aan de hand van de focusgroepen. Legal De vier business areas spelen hierin een belangrijke rol: prohibited, restricted, allowed en encouraged. Als een westers bedrijf encouraged is worden bepaalde zaken vloeibaar en kan de guanxi van overheidsofficials een belangrijk stimulerende rol spelen. Daarnaast speelt het vennootschapsrecht in China een belangrijke rol. De structuur waarmee westerse ondernemingen de Chinese markt kunnen betreden zijn Wholly Foreign Owned Enterprises (WFOE) of Joint Venture (JV), en in mindere mate het Representative Office. Een WFOE geeft de onderneming meer controle over de strategie van het bedrijf, het aannemen en ontslaan van personeel, en keuzes in het kader van IP recht. Een JV biedt de onderneming toegang tot het netwerk en de guanxi van de Chinese lokale bevolking, maar levert vaak moeilijkheden op doordat IP recht in China heel anders werkt en daardoor vaak tot teleurstellingen leidt. Voor beide keuzes zijn evenwel voor- als tegenstanders en argumenten te vinden. De afweging tussen controle en netwerk beïnvloedt het tempo waarmee projecten gerealiseerd kunnen worden sterk. Politics De overheid en economie zijn zeer sterk gemengd in China. De staatsbedrijven zijn omvangrijk en een positie in een staatsbedrijf is vaak gelinkt aan iemands positie in de CCP. Daarnaast speelt de top- down approach een belangrijke rol, waarin steeds meer verantwoordelijkheid wordt gelaten aan de steden en lokale overheden. Belangrijk daarin is het feit dat lokale officials vaak worden beoordeeld op de hoeveelheid (GDP) groei zij realiseren, en op basis daarvan ook promoties en betere plekken in De Partij krijgen. Het binnenhalen van westerse bedrijven in hun regio wordt daardoor sterk gestimuleerd. Ook speelt de overheid hier een veel belangrijkere rol in het doen van zaken. Het Nederlandse consulaat vertegenwoordigt de Nederlandse overheid en wordt vaak betrokken om te ondersteunen of druk uit te oefenen bij het opzetten van business in China, wat de snelheid van het vormen van nieuwe business relaties en afspraken sterk stimuleert. Uiteindelijk komt guanxi in de overheid ook weer sterk terug: In China is een contract is een intentieverklaring, de relatie en het onderhouden van contact zijn het echte contract. Bureaucratie moet bovenlangs. Business 11

12 Over het algemeen is iedereen het er mee eens dat zaken in China veel sneller gerealiseerd kunnen worden en zien de ondernemers dit ook terug in het doen van hun projecten en business. Er worden verschillende argumenten genoemd die vaak samenhangen met de thema s guanxi, het juridische systeem en handhaving daarvan, culturele verschillen rondom top- down werken, loss- of- face, de arbeidskosten en arbeidsvoorwaarden. Hoewel iedereen het eens is met de hoofdstelling worden er ook argumenten gegeven waardoor zaken in China minder handig of snel gerealiseerd worden. Daartoe behoort het loss of face principe waardoor ondergeschikten hun superieuren niet zullen zeggen dat een initieel plan niet haalbaar is, of dat er ingegrepen moet worden om falen te voorkomen. Daarbij wil de overheid over real estate en infrastructurele projecten de laatste hand hebben. Hierdoor zijn westerse ontwerpers en architecten vaak meer consultants die een leidende gedachte uitzetten, dan dat zij daadwerkelijke ontwikkelaars zijn. Tips & tricks Tenslotte een opsomming van de tips die de geïnterviewden hebben meegegeven op basis van hun ervaringen voor het opereren van westerse bedrijven in China. 1. Registreer een merknaam in het Engels én in het Chinees. 2. Wees voorzichtig met een groot vertrouwen in Chinese medewerkers. Ze zijn belangrijk, maar als het westerse bedrijf te afhankelijk is, bestaat het risico dat er informatie wordt achtergehouden, doorgespeeld, of dat de business wordt overgenomen. 3. Maak gebruik van adviseurs die al in China gevestigd zijn. Accountants, adviseurs en advocaten. Het is niet slim om ineens 20,000 euro over te maken naar de notaris op het moment dat de business wordt opgestart. 4. Zorg ervoor dat er een controlerende meerderheid in het bedrijf blijft in geval van samenwerking. Helemaal wanneer uw bedrijf de meeste innovatieve oplossingen en IP ten tafel brengt. 5. Behoud het recht om het management zelf te benoemen en te ontslaan. Dit vermindert de kans om buitenspel te worden gezet. 6. Zorg voor een betrouwbare agent/distributeur of partner die bekend is met de Chinese taal en cultuur en neem de tijd om deze te vinden. 7. Zorg dat het duidelijk is met welke persoon men binnen een bedrijf te maken heeft, is deze wel degelijk aangesloten bij het bedrijf dat hij vertegenwoordigt? Hiervoor kan gekeken worden naar de business license. Het komt vaak voor dat iemand zich als woordvoerder van een bedrijf voordoet op bijvoorbeeld een beurs, maar dat na aanbetaling van een eerste order het bedrijf ineens failliet gaat. 8. Gebruik een betrouwbare tolk voor onderhandelingen. Het is belangrijk dat de doeleinden en belangen duidelijk zijn ondanks de taalbarrière. Zorg er ook voor dat de contracten in het Engels en Chinees zijn opgesteld om onduidelijkheden te voorkomen. 9. Een contract is niet zo bindend als in Nederland, de echte onderhandelingen beginnen pas na de eerste krabbel. Het is belangrijk om hier rekening mee te houden in de eerste afspraken. 10. KPI van regio s en steden in China zijn o.a. gebaseerd op GDP groei en de Foreign Investment quote: hoeveel kan een bepaalde regio binnen halen? Om de groei van 8% jaarlijks te halen zijn veel steden en regio s bereid 12

Ondernemen in China: Minimizing Risk / Maximizing Profit

Ondernemen in China: Minimizing Risk / Maximizing Profit UITNODIGING Ondernemen in China: Minimizing Risk / Maximizing Profit 22 Maart, 2013 Kamer van Koophandel Rotterdam Veel Nederlandse ondernemers denken na over het opzetten van een eigen vestiging in China,

Nadere informatie

Inhoud. Deel 1 Cultuur en maatschappij

Inhoud. Deel 1 Cultuur en maatschappij Inhoud Deel 1 Cultuur en maatschappij 1 Cultuur en cultuurverschillen 19 1.1 De noodzaak van kennis over China 19 1.2 China en de Chinezen 20 1.3 Wat is cultuur? 21 1.4 Wat is interculturele communicatie?

Nadere informatie

Ondernemen in Vietnam Kneppelhout & Korthals N.V.

Ondernemen in Vietnam Kneppelhout & Korthals N.V. Ondernemen in Vietnam Kneppelhout & Korthals N.V. Marc Padberg Den Haag 11 Juni 2014 Inhoudsopgave Regelgeving en belastingen in Vietnam Op welke manieren investeren in Vietnam Stappen voor het starten

Nadere informatie

Verder in Fusie & Overnames

Verder in Fusie & Overnames Verder in Fusie & Overnames (Mid size en familiebedrijven) Datum: december 2009 Plaats: Zeewolde Door: Triple Play Keynote speaker: Mr. Pieter J.H. Mensink MBA Verbonden door vertrouwen; groeien door samenhang

Nadere informatie

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner Internationaal Ondernemen Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner In opdracht van het ministerie van Buitenlandse Zaken Partners for International Business Internationaal ondernemen

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Kortom, van visie naar werkelijkheid!

Kortom, van visie naar werkelijkheid! Wie zijn wij Scopeworks is een internationaal bureau wat zich richt op executive search, interim management en consulting. Ons kantoor is gevestigd in Nederland en vanuit hier worden onze diensten wereldwijd

Nadere informatie

Meer of Minder Turkije. Hasselt 9 october 2014/Voka Stijn Skondras Michel Decat

Meer of Minder Turkije. Hasselt 9 october 2014/Voka Stijn Skondras Michel Decat Meer of Minder Turkije Hasselt 9 october 2014/Voka Stijn Skondras Michel Decat Inhoud De Perceptie op Turkije is fout. 1O goede redenen om te investeren in Turkije. Voor je zaken begint te doen. Contracten

Nadere informatie

De toekomst van consultancy

De toekomst van consultancy De toekomst van consultancy Course Assignment Management Consulting 5 oktober 2013 Teska Koch 2518936 Teska.koch@hotmail.com Word count: 1.510 Een kijkje in de glazen bol: Wat is de toekomst van consultancy?

Nadere informatie

Bedrijfsprofiel. Constant Jurgens

Bedrijfsprofiel. Constant Jurgens Bedrijfsprofiel Het succes van een bedrijf wordt gecreëerd door de mensen die er werken. Hun ideeën, motivatie en vaardigheden, hun normen en waarden, maar ook hun persoonlijkheden zijn de belangrijkste

Nadere informatie

Ervaringen van een scheepsontwerper bij het opzetten van een joint venture in China

Ervaringen van een scheepsontwerper bij het opzetten van een joint venture in China Ervaringen van een scheepsontwerper bij het opzetten van een joint venture in China Worldwise Marine Holding BV IJmuiden 100% 80% Worldwise Marine Brokers BV IJmuiden Offshore Ship Designers BV IJmuiden

Nadere informatie

DE VOORHOEDE VAN DIGITAL

DE VOORHOEDE VAN DIGITAL DE VOORHOEDE VAN DIGITAL Betalingen vormen het hart van e-commerce. Maar de digitalisering heeft voor banken veel meer potentie dan alleen betalingen. Daarom investeert ABN AMRO in de ontwikkeling van

Nadere informatie

De full service juridische en strategische huisadviseur voor ondernemers met visie

De full service juridische en strategische huisadviseur voor ondernemers met visie De full service juridische en strategische huisadviseur voor ondernemers met visie LexPartners: uw full service juridische sparringpartner en huisadviseur Door het sterk gestegen belang voor ondernemingen

Nadere informatie

Van Commissionaire naar LRD?

Van Commissionaire naar LRD? Van Commissionaire naar LRD? Internationale jurisprudentie en bewegingen in het OESO commentaar over het begrip vaste inrichting (Quo Vadis?) Mirko Marinc, Michiel Bijloo, Jan Willem Gerritsen Agenda Introductie

Nadere informatie

MEER GRIP OP UW BEDRIJFSVOERING IN EEN SNEL VERANDERENDE WERELD DAT TELT.

MEER GRIP OP UW BEDRIJFSVOERING IN EEN SNEL VERANDERENDE WERELD DAT TELT. MEER GRIP OP UW BEDRIJFSVOERING IN EEN SNEL VERANDERENDE WERELD Omdat mensen tellen. DE TIJD VOOR VERANDERING IS NU De wereld verandert. Misschien wel sneller dan ooit. Snel schakelen wordt steeds belangrijker

Nadere informatie

Workplace Pride Connecting Networks Event

Workplace Pride Connecting Networks Event Workplace Pride Connecting Networks Event Arcadis - Amersfoort, 7 maart 2013 Workplace Pride Connecting Networks Event Your network and branches abroad: Why and how to internationalize your network activities

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

BTW: een update in 45 minuten. Erik Scheer & Casper Evers

BTW: een update in 45 minuten. Erik Scheer & Casper Evers BTW: een update in 45 minuten Erik Scheer & Casper Evers Onderwerpen 1. Inleiding 2. De BTW-verordening (1 juli 2011) 3. Ontwikkelingen Hof van Justitie 2 Inleiding 3 Inleiding Talloze ontwikkelingen die

Nadere informatie

De Omslag in het ICT Onderwijs: Duurzaamheid voor Systeembeheerders. Ervaringen met een Pilot

De Omslag in het ICT Onderwijs: Duurzaamheid voor Systeembeheerders. Ervaringen met een Pilot De Omslag in het ICT Onderwijs: Duurzaamheid voor Systeembeheerders Ervaringen met een Pilot 1 Even voorstellen Henk Plessius Hogeschool Utrecht o Onderzoeker o Docent o Projectleider Aandachtsgebieden:

Nadere informatie

8 Politieke processen: omgaan met macht

8 Politieke processen: omgaan met macht 8 Politieke processen: omgaan met macht Politieke processen: omgaan met macht 3 Inleiding 3 De organisatie: formeel en feitelijk 3 De academische organisatie 5 Tactische hulpmiddelen 5 Voorbereiding 6

Nadere informatie

Matchmaking & Marktoriëntatie reis Agrofood & Toerisme naar Sichuan Province en Liyang, CHINA

Matchmaking & Marktoriëntatie reis Agrofood & Toerisme naar Sichuan Province en Liyang, CHINA Matchmaking & Marktoriëntatie reis Agrofood & Toerisme naar Sichuan Province en Liyang, CHINA De missie vindt plaats tussen 19 tot en met 26 oktober. Na de succesvolle missie van vorig jaar is besloten

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Controlling & Accounting De cursus Controlling & Accounting duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Meet the global leader with the personal touch

Meet the global leader with the personal touch Meet the global leader with the personal touch Wereldwijd toonaangevend op het gebied van werving & selectie Sinds Michael Page in 1976 in Londen werd opgericht, heeft zij zich ontwikkeld tot een toonaangevende

Nadere informatie

Whitepaper ORMIT: Ontwikkelen loont

Whitepaper ORMIT: Ontwikkelen loont Whitepaper ontwikkelen loont! Inleiding Gemiddeld geeft een organisatie ieder jaar zo n 2% van de loonkosten uit aan opleiden en ontwikkelen. Is deze investering de moeite waard? Zijn medewerkers tevreden

Nadere informatie

VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen

VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen AANLEIDING De creatieve industrie is een sector die de economische en culturele waarde van betekenis centraal stelt en exploiteert. Deze

Nadere informatie

Samenwerkingsvaardigheid voor ketens en netwerken

Samenwerkingsvaardigheid voor ketens en netwerken - 0 - Samenwerkingsvaardigheid voor ketens en netwerken Rijnconsult, 9 oktober 2013 Prof. dr. Ard-Pieter de Man - 1 - Het succespercentage van samenwerking verschilt sterk per organisatie (2011) 30 27%

Nadere informatie

Trends in de juridische dienstverlening. Adriaan Krans

Trends in de juridische dienstverlening. Adriaan Krans Trends in de juridische dienstverlening Adriaan Krans Trends in de juridische dienstverlening 2010 Een onderzoek door Boer & Croon in opdracht van Eversheds Faasen In samenwerking met Amsterdam, 30 september

Nadere informatie

Buitenlandse investeringen door het MKB

Buitenlandse investeringen door het MKB M00408 Buitenlandse investeringen door het MKB Toenemende investeringen in lagelonenlanden of op kousenvoeten naar buurlanden? Jolanda Hessels Maarten Overweel Zoetermeer, 13 oktober 004 Buitenlandse investeringen

Nadere informatie

R E C R U I T M E N T R E S O U R C E S R E S U L T S DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN

R E C R U I T M E N T R E S O U R C E S R E S U L T S DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN R E C R U I T M E N T R E S O U R C E S R E S U L T S DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN VERDER KIJKEN HumanR is dé specialist bij uitstek op het gebied van werving, selectie

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Inkoopmanagement & Procurement De cursus Inkoopmanagement & Procurement duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Curriculum Vitae. Samenvatting. Profielschets

Curriculum Vitae. Samenvatting. Profielschets Curriculum Vitae Naam:!! Jolanda Sappelli Geboortedatum:! 11 juni 1963 Adres:!! Johan van Oldenbarneveltlaan 48!!! 2582 NV Den Haag Telefoon privé:! 070 3226470 Telefoon mobiel:! 06 51334137 E-mail:!!

Nadere informatie

Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer

Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer samenvatting onderzoek Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer Kwalitatief internationaal onderzoek onder ondernemers in buurlanden over zakendoen met Nederlandse bedrijven Hoe is het gesteld

Nadere informatie

WERELDWIJD BELEGGEN: HIER LIGGEN DE KANSEN Sander Zondag, CIO Global Equities (OBAM) Grip op je Vermogen, 3 Oktober 2014

WERELDWIJD BELEGGEN: HIER LIGGEN DE KANSEN Sander Zondag, CIO Global Equities (OBAM) Grip op je Vermogen, 3 Oktober 2014 WERELDWIJD BELEGGEN: HIER LIGGEN DE KANSEN Sander Zondag, CIO Global Equities (OBAM) Grip op je Vermogen, 3 Oktober 2014 2 Waarom in aandelen? Waarom wereldwijd? Welke aanpak? 3 NINJA Loans?! NO Income,

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Lean- & Proces Management De cursus Lean & Process Management duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Het door Regal toegekende leveranciersnummer (indien van toepassing):

Het door Regal toegekende leveranciersnummer (indien van toepassing): Aanwijzingen: DEZE DUE DILIGENCE-VRAGENLIJST MET VERKLARING DIENT TE WORDEN INGEVULD EN ONDERTEKEND DOOR EEN GEVOLMACHTIGD VERTEGENWOORDIGER VAN DE EXTERNE PARTIJ. ALLE GEVRAAGDE INFORMATIE MOET WORDEN

Nadere informatie

Titel voorstel: Voorstel voor een verordening van de Raad inzake de vertaalregelingen voor het EU-octrooi

Titel voorstel: Voorstel voor een verordening van de Raad inzake de vertaalregelingen voor het EU-octrooi Fiche 9: Verordening EU octrooi vertaalregelingen 1. Algemene gegevens Titel voorstel: Voorstel voor een verordening van de Raad inzake de vertaalregelingen voor het EU-octrooi Datum Commissiedocument:

Nadere informatie

voorstel aan de raad Benoeming twee leden Commissie Welstand en Monumenten Vergunningen, Toezicht en Handhaving Kenmerk 15.500597

voorstel aan de raad Benoeming twee leden Commissie Welstand en Monumenten Vergunningen, Toezicht en Handhaving Kenmerk 15.500597 voorstel aan de raad Opgesteld door Vergunningen, Toezicht en Handhaving Kenmerk 15.500597 Vergadering Gemeenteraad Vergaderdatum 19 maart 2015 Jaargang en nummer 2015 22 Geheim Nee Benoeming twee leden

Nadere informatie

Excellente partnerschappen binnen Europa: de KIC s

Excellente partnerschappen binnen Europa: de KIC s Excellente partnerschappen binnen Europa: de KIC s Martin Bakker, 18 februari 2014 Eind 2014 gaan twee nieuwe Europese samenwerkingsverbanden van start. Verspreid over Europa zullen universiteiten, kennisinstellingen,

Nadere informatie

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Klantgerichtheid Selecteren van een klant Wanneer u hoog scoort op 'selecteren

Nadere informatie

ICT Barometer over aanbestedingsprocedures bij de overheid

ICT Barometer over aanbestedingsprocedures bij de overheid ICT Barometer over aanbestedingsprocedures bij de overheid Jaargang 10 16 december 2010 De ICT Barometer, een onderzoek van Ernst & Young, is de gerenommeerde vinger aan de pols voor managers. Het onderzoek

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Post HBO Financieel Management & Leadership De Post HBO opleiding Financieel Management & Leadership duurt onge veer 5 maanden en omvat 10 colleges van 3 uur. U volgt de opleiding met 10-15 studenten in

Nadere informatie

De tien gouden regels voor het beleggen in aandelen door Aberdeen Asset Management

De tien gouden regels voor het beleggen in aandelen door Aberdeen Asset Management De tien gouden regels voor het beleggen in aandelen door Aberdeen Asset Management Finance Avenue, 14 november 2015 Christophe Palumbo, Senior Business Development Manager Benelux Aberdeen Asset Management

Nadere informatie

Service Boulevard Ontwikkelen met de wereldtop

Service Boulevard Ontwikkelen met de wereldtop Service Boulevard Ontwikkelen met de wereldtop Brightlands Chemelot Campus 13/10/14 Hugo Delissen Chemisch technoloog 14 jaar Productie engineer, Product ontwikkeling, Operations manager 1990-2004 Philips

Nadere informatie

Mintzberg Organisatiestructuren / modellen Geschreven door Chris Stapper op 17 mei 2012 00:00 Categorie: Strategische HRM

Mintzberg Organisatiestructuren / modellen Geschreven door Chris Stapper op 17 mei 2012 00:00 Categorie: Strategische HRM Mintzberg Organisatiestructuren / modellen Geschreven door Chris Stapper op 17 mei 2012 00:00 Categorie: Strategische HRM De Mintzberg organisatiestructuren, of eigenlijk de Mintzberg configuraties, zijn

Nadere informatie

Best? New practice industry-university cooperation. Chemelot InSciTe. www.chemelot-inscite.com

Best? New practice industry-university cooperation. Chemelot InSciTe. www.chemelot-inscite.com Best? New practice industry-university cooperation Chemelot InSciTe www.chemelot-inscite.com Aanleiding / Externe ontwikkelingen Wetenschappelijke competitie neemt toe; universiteit moet zich op sterktes

Nadere informatie

VMS Implementatie in SAP Omgevingen

VMS Implementatie in SAP Omgevingen VMS Implementatie in SAP Omgevingen Ervaringen van Business Case tot Realisatie Huub Waterval, Directeur TheNextFlex TheNextFlex BV Amerikastraat 3 5232 BE s-hertogenbosch Tel. 084-8305764 E-mail: info@thenextflex.nl

Nadere informatie

WORKSHOP WERELDWIJD BELEGGEN

WORKSHOP WERELDWIJD BELEGGEN WORKSHOP WERELDWIJD BELEGGEN Sander Zondag, CIO OBAM Investment Centre Grip op je Vermogen, 19 April 2013 2 Agenda Quiz - op zoek naar de wereldwijde belegger Wereldwijd vs NL belegger OBAM film AGENDA

Nadere informatie

Ruilverhouding fondsen

Ruilverhouding fondsen Ruilverhouding fondsen Dit document dient enkel ter informatie en is 1) geen voorstel of aanbod tot het aankopen of verhandelen van de financiële instrumenten hierin beschreven en 2) geen beleggingsadvies.

Nadere informatie

Plan van aanpak. Project : Let s Drop. Bedrijf : DropCo BV

Plan van aanpak. Project : Let s Drop. Bedrijf : DropCo BV Plan van aanpak Project : Let s Drop Bedrijf : DropCo BV Plaats, datum: Horn, 28 september 2012 Opgesteld door: 1205366 1205366smit@zuyd.nl Plan van Aanpak project Let s Drop pagina 1 Inhoudsopgave plan

Nadere informatie

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Codeless White Paper Roland Worms, Directeur Wouter van der Ven, Lead Software Architect Inhoudsopgave 1. Introductie 2. Het IT dilemma. Als standaard

Nadere informatie

HET MANAGEN VAN CULTUURVERSCHILLEN EN TAALPROBLEMEN BIJ HET INTERNATIONAAL ZAKENDOEN

HET MANAGEN VAN CULTUURVERSCHILLEN EN TAALPROBLEMEN BIJ HET INTERNATIONAAL ZAKENDOEN HET MANAGEN VAN CULTUURVERSCHILLEN EN TAALPROBLEMEN BIJ HET INTERNATIONAAL ZAKENDOEN Drs. Maarten H. Rijkens 22 mei 2007 INTRODUCTIE RIJKENS ECONOMIE GESTUDEERD IN ROTTERDAM EN ST. GALLEN 32 JAAR GEWERKT

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding Corporate Governance Horizontaal Toezicht Het ITCF Hoe kunnen wij helpen?

Inhoud. Inleiding Corporate Governance Horizontaal Toezicht Het ITCF Hoe kunnen wij helpen? Wat u als Head of Tax moet weten over het... Indirect Tax Control Framework Inhoud Inleiding Corporate Governance Horizontaal Toezicht Het ITCF Hoe kunnen wij helpen? 2 Inleiding - het spectrum Duitsland:

Nadere informatie

We know it takes a teamplayer to win. Tijdelijke professionals duurzame resultaten

We know it takes a teamplayer to win. Tijdelijke professionals duurzame resultaten We know it takes a teamplayer to win Tijdelijke professionals duurzame resultaten RSM WMV Interim services 2/3 RSM WMV / Interim Services In de professionele interim-markt is er nadrukkelijk behoefte aan

Nadere informatie

Offshore Outsourcing van Infrastructure Management

Offshore Outsourcing van Infrastructure Management Offshore Outsourcing van Infrastructure Management an emerging opportunity dr. Erik Beulen Atos Origin/Tilburg University 1 Agenda Introductie Ontwikkelingen Risicovergelijking Best practices Conclusies

Nadere informatie

VORM GEVEN AAN VISIE

VORM GEVEN AAN VISIE VORM GEVEN AAN VISIE Hoe businessarchitectuur bijdraagt aan het bereiken van businessdoelen White paper Auteurs: Martin van den Berg, Aldert Boersma, Serge Bouwens, Erica Dane, Bonne van Dijk, Paul Dijkwel,Jan

Nadere informatie

Van de Groep Olsthoorn Finding Excellence

Van de Groep Olsthoorn Finding Excellence Van de Groep Olsthoorn Finding Excellence technology / industry / logistics 2 1 Management search Executive search International management search Interim management Missie Van de Groep & Olsthoorn staat

Nadere informatie

Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers

Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers RBW-621-L Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers Januari 2014 Pagina 1 van 6 Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers 1. Missie Koninklijke Boskalis Westminster

Nadere informatie

Specialisten. bedrijfsovernames. Company Brokers, Bedrijfsopvolging, altijd maatwerk. Specialist. Serieus en betrouwbaar. Resultaat georiënteerd

Specialisten. bedrijfsovernames. Company Brokers, Bedrijfsopvolging, altijd maatwerk. Specialist. Serieus en betrouwbaar. Resultaat georiënteerd Specialisten bedrijfsovernames Company Brokers, Bedrijfsopvolging, altijd maatwerk Al meer dan 15 jaar ondersteunt Company Brokers ondernemers bij de overdracht of aankoop van de onderneming en richt zich

Nadere informatie

Thema 1. Inleiding tot het management

Thema 1. Inleiding tot het management Thema 1 Inleiding tot het management 1. Management: definitie MANAGEMENT verwijst naar het voortdurend nemen van beslissingen en het ontplooien van activiteiten (proces) tijdens het plannen, organiseren,

Nadere informatie

Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede- fase 2

Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede- fase 2 Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede- fase 2 1. Inleiding In het collegeakkoord voor de periode 2014-2018 is als één van de doelstellingen geformuleerd: Het college zet zich in voor een florerende

Nadere informatie

1. Context en doel. 1.1 Voorbeelden belemmeringen per deelgebied 1.1.1 Governance en juridische belemmering

1. Context en doel. 1.1 Voorbeelden belemmeringen per deelgebied 1.1.1 Governance en juridische belemmering 1. Context en doel Het NLIP heeft tot doel om de elektronische informatie-uitwisseling in de Logistieke Sector in Nederland te verbeteren. En dan niet alleen de informatie-uitwisseling tussen specifieke

Nadere informatie

Project Dijkversterking Krimpen

Project Dijkversterking Krimpen Project Dijkversterking Krimpen Dijkversterking & UAV-gc Samenwerken met de opdrachtnemer Huub Verbruggen Projectmanager Dijkversterking Krimpen Even voorstellen Huub Verbruggen Projectmanager van beroep

Nadere informatie

BEDRIJFSOVERDRACHT: EEN STAPJE TERUG OF EEN GROTE STAP VOORUIT?

BEDRIJFSOVERDRACHT: EEN STAPJE TERUG OF EEN GROTE STAP VOORUIT? BDRIJFSOVRDRACHT: STAPJ TRUG OF GROT STAP VOORUIT? Pagina 1 van 6 BDRIJFSOVRDRACHT: STAPJ TRUG OF GROT STAP VOORUIT? Overnames, bedrijfsopvolging en fusies zijn geen zaken waarin een organisatie snel ervaring

Nadere informatie

Meer omzet uit uw beurs- en eventdeelnames!

Meer omzet uit uw beurs- en eventdeelnames! Meer omzet uit uw beurs- en eventdeelnames! Wie wij zijn... ExpoSynergy is een onderdeel van de Online Leads Group (OLG). OLG is opgericht door Mike Stern, bekend door zijn boeken: In drie stappen naar

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS professional

EXIN WORKFORCE READINESS professional EXIN WORKFORCE READINESS professional DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is

Nadere informatie

Het gebruik van wetenschappelijke kennis bij het managen van vastgoed in de gemeentelijke sector

Het gebruik van wetenschappelijke kennis bij het managen van vastgoed in de gemeentelijke sector Het gebruik van wetenschappelijke kennis bij het managen van vastgoed in de gemeentelijke sector 1 Inhoudsopgave Introductie Onderzoekskader Methodologie Resultaten Conclusie Aanbevelingen 2 Introductie

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Bedrijfsovername & Bedrijfsoverdracht De cursus Bedrijfsovername & Bedrijfsoverdracht duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een

Nadere informatie

Onderzoek over zaken doen in Duitsland. Januari 2014

Onderzoek over zaken doen in Duitsland. Januari 2014 Onderzoek over zaken doen in Duitsland Januari 2014 Samenvatting - Nederlands middenbedrijf wil meer groei halen uit Duitse markt Middelgrote Nederlandse bedrijven willen meer groei realiseren in Duitsland.

Nadere informatie

Profiteer van veranderende technologieën

Profiteer van veranderende technologieën Profiteer van veranderende technologieën Lees hoe Managed Services Providers u kunnen helpen profiteren van de nieuwste ontwikkelingen Uitdagingen en kansen in veranderende technologieën Ontwikkelingen

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Post HBO Inkoopmanagement & Procurement De Post HBO opleiding Inkoopmanagement & Procurement duurt onge veer 5 maanden en omvat 10 colleges van 3 uur. U volgt de opleiding met 10-15 studenten in Utrecht.

Nadere informatie

STEL JE VOOR: HET ZIET ER COSMOPOLITISCH UIT. OP EEN DING NA.

STEL JE VOOR: HET ZIET ER COSMOPOLITISCH UIT. OP EEN DING NA. STEL JE VOOR: EEN STADSCENTRUM ZO GROOT ALS DAT VAN FRANKFURT. GLAZENDE TORENFLATS STAAN VERSPREID RONDOM EEN ENORM KUNSTMATIG MEER. DE WEGEN ZIJN ZES RIJSTROKEN BREED EN GLOEDNIEUW. HET ZIET ER COSMOPOLITISCH

Nadere informatie

DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK?

DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK? WHITEPAPER DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK? DOOR M. HOOGERWERF, SENIOR BUSINESS CONS ULTANT Risicomanagement is tegenwoordig een belangrijk onderdeel van uw bedrijfsvoering. Dagelijks wordt er aandacht

Nadere informatie

Beleggers in gebiedsontwikkeling

Beleggers in gebiedsontwikkeling Beleggers in Incentives en belemmeringen voor een actieve rol van institutionele beleggers bij de herontwikkeling van binnenstedelijke gebieden P5 presentatie april 2015 Pelle Steigenga Technische Universiteit

Nadere informatie

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole Sociale media hebben individuen meer macht gegeven. De wereldwijde beschikbaarheid van gratis online netwerken, zoals Facebook,

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

Transparantie Public Affairs is een vak dat volgens de beroepsvereniging in alle openheid bedreven wordt.

Transparantie Public Affairs is een vak dat volgens de beroepsvereniging in alle openheid bedreven wordt. HANDVEST 1. Inleiding Wat kunnen en mogen politici, ambtenaren en journalisten verwachten van leden van de Beroepsvereniging voor Public Affairs (BVPA) die het vak van Public Affairs uitoefenen? En waarop

Nadere informatie

BENT U ER KLAAR VOOR?

BENT U ER KLAAR VOOR? ISO 9001:2015 EN ISO 14001:2015 HERZIENINGEN ZIJN IN AANTOCHT BENT U ER KLAAR VOOR? Move Forward with Confidence WAT IS NIEUW IN ISO 9001:2015 & ISO 14001:2015 MEER BUSINESS GEORIENTEERD KERNASPECTEN "LEIDERSCHAP

Nadere informatie

Wie de norm heeft, heeft de hub

Wie de norm heeft, heeft de hub Wie de norm heeft, heeft de hub Ing. Emiel Verhoeff Consultant Business Development NEN Nederlands Normalisatie-instituut, Delft Emiel.verhoeff@nen.nl, (015) 26 90 334, http://www.nen.nl Dr.ir. Henk J.

Nadere informatie

TH-SCI Sales Capability Indicator. Best Peter Sales Representative

TH-SCI Sales Capability Indicator. Best Peter Sales Representative Best Peter Sales Representative TH-SCI Sales Capability Indicator Dit rapport werd gegenereerd op 03-09-2013 door White Alan van Brainwave Ltd.. De onderliggende data dateren van 24-07-2013. OVER DE SALES

Nadere informatie

Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy

Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy Sociale media hebben in onze samenleving een belangrijke rol verworven. Het gebruik van sociale media is groot en dynamisch. Voor de vierde

Nadere informatie

TH-MI Motivation Indicator. Brown Jeremy Manager Brainwave Ltd.

TH-MI Motivation Indicator. Brown Jeremy Manager Brainwave Ltd. Brown Jeremy Manager Brainwave Ltd. TH-MI Motivation Indicator Dit rapport werd gegenereerd op 30-08-2013 door White Alan van Brainwave Ltd.. De onderliggende data dateren van 30-08-2013. OVER DE MOTIVATION

Nadere informatie

VERRASSINGSBEZOEK VAN DNB OF AFM. Een korte handleiding

VERRASSINGSBEZOEK VAN DNB OF AFM. Een korte handleiding VERRASSINGSBEZOEK VAN DNB OF AFM Een korte handleiding Inleiding De autoriteiten verantwoordelijk voor de handhaving van de Wet op het financieel toezicht ( Wft ) en de Pensioenwet ( Pw ) De Nederlandsche

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. 1. Printing & Document Management 2010. 2. De markt in cijfers. 3. Printing contracten. 4. Digitalisering. 5. Homogeen vs.

INHOUDSOPGAVE. 1. Printing & Document Management 2010. 2. De markt in cijfers. 3. Printing contracten. 4. Digitalisering. 5. Homogeen vs. Whitepaper INHOUDSOPGAVE 1. Printing & Document Management 2010 2. De markt in cijfers 3. Printing contracten 4. Digitalisering 5. Homogeen vs. heterogeen 6. Printing authorisaties 1. Printing & Document

Nadere informatie

Euler Hermes Nederland. Corporate. Uw waardevolle en kwetsbare business beschermd. www.eulerhermes.nl

Euler Hermes Nederland. Corporate. Uw waardevolle en kwetsbare business beschermd. www.eulerhermes.nl Euler Hermes Nederland Corporate Uw waardevolle en kwetsbare business beschermd www.eulerhermes.nl Euler Hermes is wereldmarktleider op het gebied van kredietverzekeren en corporate incasso en is onderdeel

Nadere informatie

conflicten en hun oplossing

conflicten en hun oplossing conflicten en hun oplossing Dirk HUYGENS Corbus Advocaten cvba Amerikalei 79, 2000 ANTWERPEN T : +32 3 286 06 50 F : +32 3 230 45 30 E : dirk.huygens@corbus.be W : www.corbus.be 1 1. Klassieke benadering

Nadere informatie

Benefits Management. Continue verbetering van bedrijfsprestaties

Benefits Management. Continue verbetering van bedrijfsprestaties Benefits Management Continue verbetering van bedrijfsprestaties Agenda Logica 2010. All rights reserved No. 2 Mind mapping Logica 2010. All rights reserved No. 3 Opdracht Maak een Mindmap voor Kennis Management

Nadere informatie

sturen om tot te komen Rijnconsult Business Review

sturen om tot te komen Rijnconsult Business Review Je moet behoorlijk sturen om tot zelfsturing te komen 56 Rijnconsult Business Review Het creëren van effectieve autonome teams is geen nieuw onderwerp voor veel organisaties. Maar de dynamiek waarin veel

Nadere informatie

Partnership en duurzame samenwerking

Partnership en duurzame samenwerking Siemens Healthcare Partnership en duurzame samenwerking Kees Smaling CEO Siemens Healthcare Nederland Restricted Siemens 2013 All rights reserved. Partnership is een hot Page 2 Managed Equipment Service

Nadere informatie

beter leren, fijner werken, sneller groeien Performance Management workshop HR Live congres 28-10-2014 The Courseware Company Welkom!

beter leren, fijner werken, sneller groeien Performance Management workshop HR Live congres 28-10-2014 The Courseware Company Welkom! beter leren, fijner werken, sneller groeien Performance Management workshop HR Live congres 28-10-2014 The Courseware Company Welkom! Agenda Introductie Performance Management Stellingen Afsluiting Luciano

Nadere informatie

Vraag 1: Wat zijn de belangrijkste veranderingen op weg naar 2025 die door inkoop gemanaged moeten worden?

Vraag 1: Wat zijn de belangrijkste veranderingen op weg naar 2025 die door inkoop gemanaged moeten worden? Vraag 1: Wat zijn de belangrijkste veranderingen op weg naar 2025 die door inkoop gemanaged moeten worden? Sneller verbinden Goed opdrachtgeverschap Minder regels transparantie Contracten Relaties Aansturing

Nadere informatie

Maak kennis met. donderdag 19 november 2015

Maak kennis met. donderdag 19 november 2015 Maak kennis met wie is GeeFirm GeeFirm Ervaring en referenties in allerlei sectoren Synmotive Internet Overal Cloud - Telecom - Web - IT 24 x 7 support 100% web based office onderdeel van AllSolutions

Nadere informatie

Een sterke, langdurige samenwerking met Chinezen: de succesfactoren.

Een sterke, langdurige samenwerking met Chinezen: de succesfactoren. Een sterke, langdurige samenwerking met Chinezen: de succesfactoren. Tijdens een eendaagse workshop gaan de trainers van Kerling Consulting en de Hong Kong Kamer van Koophandel dieper in op de verwachtingen

Nadere informatie

Investment Management. De COO-agenda

Investment Management. De COO-agenda Investment Management De COO-agenda Vijf thema s 1) Markt 2) Wet- en regelgeving 3 5) Rol van de COO 5 3) Operations 4) Technologie 2012 KPMG Accountants N.V., registered with the trade register in the

Nadere informatie

Tips voor Succesvolle Productlancering

Tips voor Succesvolle Productlancering Tips voor Succesvolle Productlancering Door Welmoet Babeliowsky 2015-2016 Hallo! Ben je zelfstandige, coach, trainer of adviseur? Dan heb ik gelijk een vraag aan je! Stel je eens voor: Dat je een nieuw

Nadere informatie

Dohmen advocaten: designers en techneuten die advocaat geworden zijn

Dohmen advocaten: designers en techneuten die advocaat geworden zijn Dohmen advocaten: designers en techneuten die advocaat geworden zijn IE in de LED-wereld praktijkvoorbeelden, tips & trucs Hub Dohmen twitter: http://twitter.com/hdohmen LinkedIn: http://nl.linkedin.com/in/hubdohmen

Nadere informatie

Executive Search & Interim Management

Executive Search & Interim Management Executive Search & Interim Management Van de Groep & Olsthoorn Executive Search Interim Management Nationaal en Internationaal Van eigenwijze zelfstandige tot een begrip in de industrie en techniek. Van

Nadere informatie

Mediator Special. Brilliant Failures. Elke fout is een kans tot verbetering. Brilliant Failures. ook een kunst. Award Health?

Mediator Special. Brilliant Failures. Elke fout is een kans tot verbetering. Brilliant Failures. ook een kunst. Award Health? jaargang 24 september 2013 Mediator Special Brilliant Failures Elke fout is een kans tot verbetering 4 Mislukken is 10 Wie wint de eerste ook een kunst Brilliant Failures Award Health? Interview met de

Nadere informatie

Treatment Intellectueel eigendom, de rechten zijn oneerlijk verdeeld.

Treatment Intellectueel eigendom, de rechten zijn oneerlijk verdeeld. Treatment Intellectueel eigendom, de rechten zijn oneerlijk verdeeld. Lesley Adu-Darkwah John Martens Marleen van Rijn Hoofdvraag In hoeverre is het terecht of onterecht dat een mode-ontwerp moeilijker

Nadere informatie

FAMILY OFFICE & ESTATE PLANNING

FAMILY OFFICE & ESTATE PLANNING FAMILY OFFICE & ESTATE PLANNING Een must voor iedereen met vermogen en onroerend goed in Spanje. WAAROM FAMILY OFFICE? Family Office betreft een meer complete dienstverlening dan Estate Planning. Estate

Nadere informatie