8 Politieke processen: omgaan met macht

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "8 Politieke processen: omgaan met macht"

Transcriptie

1 8 Politieke processen: omgaan met macht Politieke processen: omgaan met macht 3 Inleiding 3 De organisatie: formeel en feitelijk 3 De academische organisatie 5 Tactische hulpmiddelen 5 Voorbereiding 6 Lobby 7 Tips 7 Beslisboom 9 1

2 2

3 Politieke processen: omgaan met macht Inleiding Beleids- en besluitvormingsprocessen binnen een academische organisatie verlopen vaak zeer ingewikkeld en door de uitvoerende professional ondoorzichtig. Daardoor krijgen deze vaak een politiek karakter. In deze syllabus wordt als eerste getracht enig inzicht te geven in de organisatorische aspecten. Vervolgens wordt aangegeven hoe kan worden omgegaan met dit gegeven. De organisatie: formeel en feitelijk In organisaties is een onderscheid te maken tussen formeel en feitelijk: formeel: feitelijk: organisatieschema, regelingen, formele procedures, formatieplan, reglementen enz. gang van zaken rondom besluiten, informeel overleg, uitzondering op regels enz. In bijna geen enkele organisatie komen formeel en feitelijk volledig overeen. Om de gang van zaken in een organisatie in zijn geheel duidelijk te krijgen, moet het totale patroon aan relaties (formeel en feitelijk) zo helder mogelijk worden gemaakt. De mate waarin er discrepantie bestaat tussen de formele structuur en de feitelijke structuur geeft ons een beeld van de organisatie. Bij de meest voorkomende vorm vertoont formele en informele structuur een overlap. Formeel Feitelijk In een organisatie waar 'angst' de overhand heeft zal alles wat er gebeurt formeel zijn voorgeschreven. Vaak worden zelfs de formele mogelijkheden niet alle benut. Deze organisatie kan worden gekenmerkt als star, statisch, over gereguleerd, demotiverend 3

4 Formeel Feitelijk In de zogenoemde 'brave' organisatie worden alle regels nageleefd. Wat verboden is gebeurt ook niet. Men 'zondigt' niet. Echter daarbuiten gebeurt ook iets, er is ruimte voor creativiteit en initiatief (dynamisch). Informeel Formeel In de schizofrene organisatie liggen formele en informele organisatie volkomen naast elkaar. Er worden formele afspraken gemaakt en opgeschreven, maar niemand volgt deze op. Dit geeft bij de medewerker een 'dubbel' gevoel: - de mate van vrijheid van handelen die hij/zij krijgt is zeer groot; - niemand weet waar hij/zij zich voor inzet. Dit werkt demotiverend door het gevoel van nutteloosheid. Formeel Feitelijk Uit ervaring is gebleken, dat formalisering van de feitelijke organisatie er lang niet altijd toe leidt dat informele en formele organisatie blijvend samenvallen. De feitelijke situatie verschuift weer omdat het informele circuit handig kan zijn om 'te hebben', respectievelijk gebruik van te maken. 4

5 De academische organisatie De academische organisatie zal zich veelal laat typeren door situatieschets waarbij er een gedeeltelijke overlap tussen de formele en de feitelijke organisatie bestaat. Dit heeft als consequentie dat beleids- en besluitvormingsprocessen deels plaatsvinden in de feitelijke organisatie en deels in de formele organisatie. De formele structuur binnen de academische organisatie is complex en de regelgeving uitgebreid. Daarnaast bestaat academische setting uit professionals met een grote behoefte aan autonomie en inspraak. Dit bewerkstelligt een sterk ontwikkeld informeel circuit. Deze situatie kan op leden van de organisatie verwarrend en demotiverend werken: 'Waarom zou ik nog energie stoppen in deze organisatie, men luistert toch niet en het besluit wordt politiek bepaald, niet gebaseerd op rationele argumenten'. Door te trachten het inzicht in de formele en de feitelijke organisatie te vergroten en door het vooraf ontwikkelen van een bewuste tactiek van handelen, kan de effectiviteit van invloed uitoefenen op beleids- en besluitvormingsprocessen vergroot worden. Tactische hulpmiddelen Invloed uitoefenen op een beleids- of besluitvormingsproces in een organisatie met een overlappende formele en informele structuur kan op verschillende manieren gebeuren, die zijn samen te vatten in de volgende handelwijzen: - samenwerken - onderhandelen - forceren - terugtrekken Samenwerken Dit is mogelijk indien de gezamenlijke belangen overheersen en de onderlinge afhankelijkheid groot is. De relatie tussen partijen dient goed te zijn. Onderhandelen Dit is mogelijk indien partijen elkaar nodig hebben om iets te regelen en de onderlinge afhankelijkheid wederzijds is, dus niet al te grote verschillen in macht. Er is sprake van een aantal gezamenlijke belangen, echter ook een aantal tegengestelde belangen. Forceren Dit is nodig indien de tegengestelde belangen aanzienlijk groter zijn dan de gezamenlijke belangen en u mogelijkheden ziet om via drukmiddelen uw belang te verdedigen. Hierdoor kan een 'vecht'-situatie ontstaan waarbij 'wie wint/wie verliest' centraal komt te staan. Deze tactiek kan ten koste van de relatie gaan. Terugtrekken Dit kunt u doen indien u geen mogelijkheden ziet om uw belangen naar voren te brengen zonder de relatie met de andere partij(en) op een ongewenste manier te beschadigen. U kunt eveneens van deze tactiek gebruik maken indien u de noodzaak om uw invloed aan te wenden niet ziet. 5

6 Voorbereiding Cruciaal bij het beïnvloeden van beleids- en besluitvormingsprocessen is de voorbereiding, met als doel uw persoonlijke positie te bepalen, inzicht te krijgen in de verschillende belangen en een keuze te maken ten aanzien van de gewenste tactiek. Positie bepalen Om uw positie te kunnen bepalen kunt u als voorbereiding de volgende vragen tellen: - Wie vormen formeel en/of feitelijk het machtscentrum bij dit proces? - In welke mate is het formele en/of feitelijke machtscentrum afhankelijk van u? - In hoeverre kunt u invloed uitoefenen op het proces c.q. wat is uw formele en/of feitelijke positie bij dit proces? Belangen - Welke belangen spelen in dit proces een rol bij de verschillende partijen? - Welke belangen spelen voor u persoonlijk of voor uw afdelingen een rol? Als hulpmiddel kunt u hierbij gebruik maken van de volgende vragen en schema: Onderhandelingsruimte Breekpunt Streefpunt Vragen: Waar streef ik naar (streefpunt)? Waar ben ik niet meer tevreden mee (breekpunt)? Waar ben ik tevreden mee (onderhandelingsruimte)? Conclusie Na het bepalen van uw positie en het in kaart brengen van de belangen dient u een keuze te maken. Wil ik wel of niet trachten invloed uit te oefenen op dit beleids- of besluitvormingsproces? De beslisboom in het vervolg van deze syllabus kan dan als handvat dienen voor het bepalen van de tactiek. Eén term die hierbij gehanteerd wordt is nog niet besproken: lobbyen. 6

7 Lobbyen Met lobbyen wordt bedoeld: - informatie neerleggen bij het machtscentrum of de omgeving van het machtscentrum c.q. personen die invloed kunnen en willen uitoefenen op het machtscentrum; - luisteren naar de belangen en standpunten die er bij de verschillende partijen bestaan; - standpunten, opties en voorstellen neerleggen bij de verschillende partijen en het toetsen van standpunten, opties en voorstellen. Hieruit blijkt al dat het lobbyen met name plaats vindt binnen het informele circuit van de organisatie. In de voorbereiding kan het lobbyen informatie geven over uw positie en over de belangen die spelen. Tijdens het proces geeft het u de mogelijkheid het proces te beïnvloeden. Tips Regelmatig 'naar het balkon'. Om goed zicht te krijgen op het proces dat gaande is, kunt u proberen 'vanaf het balkon' te bekijken wat er gaande is. Deze afstand geeft u nieuwe informatie, voorkomt dat u mee gezogen wordt in het proces en verhoogt uw effectiviteit. Met name voor het lobbyen is het van belang een goed inzicht te hebben in de bestaande informele patronen, zowel binnen als buiten de universiteit. Evenwicht tussen 'relatie' en 'resultaat' Voor een bevredigende uitkomst van uw beïnvloedingsproces is het van belang een goed evenwicht te behouden tussen de relatie met de andere partijen en het resultaat. Indien u nooit de goede relatie op het spel durft te zetten, dan zult u aan resultaat inboeten. Richt u zich alleen maar op het resultaat, dan zult u goede relaties verliezen. Gericht op prestatie Gericht op relatie 7

8 Effectieve onderhandelingsstrategie In onderhandelingssituaties blijkt de meest effectieve strategie te zijn: BELANGEN Toegeeflijk Hard MACHT Weinig verweer Willen domineren KLIMAAT FLEXIBILITEIT Joviaal Persoonlijk Explorerend Koel Formeel Repetitief Vermijdend Tijdens de onderhandeling dient u op al de 4 genoemde aspecten te letten. 8

9 Beslisboom Relatie met het machtscentrum? Sterk Zwak Belangen? Versterken? ** Tegengesteld Vallen samen Ja Nee Onderhandelen Actie: Lobby Samenwerken Terugtrekken Resultaat? Versterkt Niet versterkt Versterken? Ja Nee Forceren of naar ** Terugtrekken Literatuur - Effectief onderhandelen, W.F.G. Mastenbroek, Stichting Teleac, Onderhandelen, W.F.G. Mastenbroek, Spectrum, Onderhandelen met lastige mensen, W.L. Ury,Uitgeverij contact, Excellent onderhandelen, R. Fisher, W. Ury, B. Patton, Business Bibliotheek, The 48 laws of power, R. Greene, J. Elffers, Penguin Group,

Leergang Procesmanager Veiligheidshuizen. Dag 3: Coördinatie en samenwerking in de keten Botsende logica s

Leergang Procesmanager Veiligheidshuizen. Dag 3: Coördinatie en samenwerking in de keten Botsende logica s Leergang Procesmanager Veiligheidshuizen Dag 3: Coördinatie en samenwerking in de keten Botsende logica s Programma leergang Doelgroep: Doel: Door: Procesmanagers van het casusoverleg Verhogen van de effectiviteit

Nadere informatie

ONDERHANDELEN 1 SITUATIE 2 TEST. prof. dr. W.F.G. Mastenbroek

ONDERHANDELEN 1 SITUATIE 2 TEST. prof. dr. W.F.G. Mastenbroek ONDERHANDELEN prof. dr. W.F.G. Mastenbroek 1 SITUATIE Iedereen onderhandelt. Op het werk en thuis - verschillende meningen, botsende belangen - het is de normaalste zaak van de wereld. Overal waar mensen

Nadere informatie

ONDERHANDELEN WILLEM MASTENBROEK 1 SITUATIE

ONDERHANDELEN WILLEM MASTENBROEK 1 SITUATIE ONDERHANDELEN WILLEM MASTENBROEK 1 SITUATIE Iedereen onderhandelt. Op het werk en thuis - verschillende meningen, botsende belangen - het is de normaalste zaak van de wereld. Overal waar mensen zaken met

Nadere informatie

Overleg en onderhandelen over arbeidsvoorwaarden

Overleg en onderhandelen over arbeidsvoorwaarden Overleg en onderhandelen over arbeidsvoorwaarden Peter van Delden Februari 2017 Herman Kuijkstraat 14 4191 AK Geldermalsen +31 622 201 805 www.deldenadvies.nl Overleg over cao / arbeidsvoorwaarden (1)

Nadere informatie

Overleg en onderhandelen over arbeidsvoorwaarden

Overleg en onderhandelen over arbeidsvoorwaarden Overleg en onderhandelen over arbeidsvoorwaarden Peter van Delden April 2017 Herman Kuijkstraat 14 4191 AK Geldermalsen +31 622 201 805 www.deldenadvies.nl Overleg over cao / arbeidsvoorwaarden (1) Wat

Nadere informatie

Hand-out Vaardiger onderhandelen

Hand-out Vaardiger onderhandelen Hand-out Vaardiger onderhandelen Onderhandelen is balanceren. Laat ik me teveel in mijn kaarten kijken of verschaf ik te weinig informatie over mijn belangen. Kan ik mijn tegenspeler wel vertrouwen? Als

Nadere informatie

Veranderen en Beïnvloeden. Koen Toye VSPW Kortrijk

Veranderen en Beïnvloeden. Koen Toye VSPW Kortrijk Veranderen en Beïnvloeden Koen Toye VSPW Kortrijk Veranderende maatschappij De organisatie als ding(vroeger) Sterke verdeling in hokjes Helder Stevige structuur Weinig flexibiliteit Sterke duidelijkheid

Nadere informatie

De scorelijst competenties collectieve belangenbehartiger

De scorelijst competenties collectieve belangenbehartiger De scorelijst competenties collectieve belangenbehartiger De scorelijst bestaat uit de twaalf competenties van de collectieve belangenbehartiger met daarbij steeds vier stellingen. Per stelling kunt u

Nadere informatie

Klachtenregeling. voor cliënten en medewerkers Cessio

Klachtenregeling. voor cliënten en medewerkers Cessio Klachtenregeling voor cliënten en medewerkers Cessio Inhoudsopgave 1. Inleiding: luisteren naar en leren van klachten... 2. Mogelijkheden van klachtafhandeling... 3. Ondersteuning van een vertrouwenspersoon...

Nadere informatie

Succesvol onderhandelen

Succesvol onderhandelen Jan Van Eekelen Succesvol onderhandelen Programma onderhandelingstechnieken: algemeenheden externe partijen: zakelijk onderhandelen interne partijen: beïnvloedend onderhandelen = Anderen overtuigen, motiveren,

Nadere informatie

Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen

Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen Het succesvol doorvoeren van organisatieverandering vraagt nogal wat. De uitdaging is om de beoogde verandering werkbaar te maken en te borgen

Nadere informatie

VERBETERINGSGERICHT LEIDINGGEVEN

VERBETERINGSGERICHT LEIDINGGEVEN VERETERINGSGERICHT LEIDINGGEVEN Rob ertels 1 SITUATIE Leidinggeven aan verandering - of beter gezegd: continue verbetering - vraagt van de manager van vandaag het vermogen om zowel krachtig te sturen op

Nadere informatie

Vrijwilligersverenigingen

Vrijwilligersverenigingen Vrijwilligersverenigingen Activiteiten organiseren via een verenigingsstructuur is een relatief nieuwe manier om vrijwilligers in te zetten in zorgorganisaties. Deze ontwikkeling kan aantrekkelijk zijn

Nadere informatie

Vragenlijst Ondersteuner

Vragenlijst Ondersteuner Competentiescan Werkboek Competentiegericht Oefenen Vragenlijst Ondersteuner Naam feedbackvrager: Functie feedbackvrager: Datum: Deze competentiescan bevat: vragenlijst voor de competenties uit het competentieprofiel

Nadere informatie

De doorbraakmethode: onderhandelen in 5 stappen (William L. Ury)

De doorbraakmethode: onderhandelen in 5 stappen (William L. Ury) De doorbraakmethode: onderhandelen in 5 stappen (William L. Ury) De Amerikaanse onderhandelingsexpert William Ury heeft een strategie ontwikkeld om in vijf stappen tot een goed onderhandelingsresultaat

Nadere informatie

Vragenlijst conflicthanteringstijlen

Vragenlijst conflicthanteringstijlen pag.: 1 van 6 Vragenlijst conflicthanteringstijlen De verschillende manieren om met conflicten om te gaan, kunnen worden beschreven aan de hand van twee basisdimensies: focus op de eigen belangen (de mate

Nadere informatie

Op De Schuthoek weten we hoe het hoort, daar doet niemand iets wat een ander stoort.

Op De Schuthoek weten we hoe het hoort, daar doet niemand iets wat een ander stoort. Pestprotocol Pestprotocol o.b.s. De Schuthoek Ieder kind heeft liefde en begrip nodig voor de volledige en harmonische ontplooiing van zijn persoonlijkheid. Beginsel 6 van de Universele Verklaring van

Nadere informatie

ONDERHANDELEN IN TEAMS

ONDERHANDELEN IN TEAMS Trefwoorden: onderhandelen, teams ONDERHANDELEN IN TEAMS Effectief onderhandelen (1) In de praktijk komt het zeer geregeld voor dat ook u als team een onderhandeling voert. Wat denkt u bijvoorbeeld van

Nadere informatie

Vraag 1. Vraag 2. Vraag 3. Vraag 4. Vraag 5. Vraag 6. Feedbackvragen Samenwerken en onderhandelen. Lees de Leerdoelen die bij deze casus horen

Vraag 1. Vraag 2. Vraag 3. Vraag 4. Vraag 5. Vraag 6. Feedbackvragen Samenwerken en onderhandelen. Lees de Leerdoelen die bij deze casus horen Feedbackvragen Samenwerken en onderhandelen Vraag 1 Lees de Leerdoelen die bij deze casus horen Geef per doel aan of je dit al beheerst, waarbij N = nee, O = om verder te ontwikkelen en J = ja. Type achter

Nadere informatie

Zelfperceptietest teamrol dinsdag 12 november 2002

Zelfperceptietest teamrol dinsdag 12 november 2002 Zelfperceptietest teamrol dinsdag 12 november 2002 Deze test is ontwikkeld om op eenvoudige wijze je eigen teamrol te bepalen. Het jarenlange onderzoek naar teamrollen binnen managementteams is gedaan

Nadere informatie

2012 Mediation Trainingsinstituut MTi pagina 3 van 7

2012 Mediation Trainingsinstituut MTi pagina 3 van 7 Naar aanleiding van uw vraag om informatie over onze mogelijkheid om voor ca. 20 medewerkers binnen de gemeente Zandvoort een training mediationvaardigheden te verzorgen, treft u hierbij een offerte aan

Nadere informatie

Coöperatief Vergaderen

Coöperatief Vergaderen Coöperatief Vergaderen Een complete aanpak voor actief vergaderen met betrokken deelnemers Dr. Spencer Kagan Met Betty de Jaeger en Dook Kopmels Inhoud Hoe dit boek tot stand kwam 4 Voorwoord 5 Hoofdstuk

Nadere informatie

Onderhandelen. Rob Koster. 28 oktober 2016

Onderhandelen. Rob Koster. 28 oktober 2016 28-10-16 Onderhandelen Rob Koster 28 oktober 2016 1 Onderhandelaar? - Cao-tafels: ziekenhuizen, UMC, AMS, apothekers - Pensioen-fondsen, -raden en -verenigingen - Arbeidsmarkt- en Opleidingsfondsen (StAZ

Nadere informatie

Onderhandelen. Kevin de Ram

Onderhandelen. Kevin de Ram Onderhandelen Kevin de Ram Onderhandelen Kevin de Ram Culemborg Unica Installatietechniek B.V. januari 2016 Kevin de Ram Onderhandelen 1 Voorwoord In dit rapport beschrijf ik wat onderhandelen betekend.

Nadere informatie

Veda Consultancy kunt u daar, met onze vele jaren ervaring in organisaties en veel jaren ervaring als coaches en trainers, uitstekend bij helpen.

Veda Consultancy kunt u daar, met onze vele jaren ervaring in organisaties en veel jaren ervaring als coaches en trainers, uitstekend bij helpen. Informatie voor cliënten coachingstrajecten U wilt een coachingstraject volgen omdat u zichzelf op professioneel gebied en op persoonlijk gebied wilt ontwikkeling en verbeteren. U werkt als professional

Nadere informatie

Aanbod Persoonlijke Vaardigheden

Aanbod Persoonlijke Vaardigheden Aanbod Persoonlijke Vaardigheden Naast de huidige in-house trainingen is er ook op individuele basis een aanbod van trainingen waaraan oio-medewerkers kunnen deelnemen. Deze trainingen zijn gericht op

Nadere informatie

Order 2 Cash Professional

Order 2 Cash Professional Order 2 Cash Professional Keser Academy Steeds meer bedrijven brengen focus aan in het Order-2-Cash proces. Het zijn dan ook de customerservicemedewerkers die naast kritisch bekijken of de processen nog

Nadere informatie

Deel 9/12. Leer je invloed effectief aanwenden om je doelen te bereiken

Deel 9/12. Leer je invloed effectief aanwenden om je doelen te bereiken Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

CRISISMANAGEMENT. mr. R.M.J. Bertels 1 SITUATIE

CRISISMANAGEMENT. mr. R.M.J. Bertels 1 SITUATIE CRISISMANAGEMENT mr. R.M.J. Bertels 1 SITUATIE Natuurlijk is leidinggeven niet altijd 'rozengeur en maneschijn'. Zeker in de hectiek van vandaag, vol van talrijke complexe veranderingen, staat de manager

Nadere informatie

decreatiewerkplaats.nl

decreatiewerkplaats.nl decreatiewerkplaats.nl Dynamische Consensus besluitvorming decreatiewerkplaats.nl Dynamische Consensus * besluitvorming decreatiewerkplaats.nl Programma Wat gaan we doen Programma Wat gaan we doen a)

Nadere informatie

Schema: Onderwerpen betreffende functioneren van de coalitie

Schema: Onderwerpen betreffende functioneren van de coalitie Waarderend onderzoek Vragenlijst coalitie* Etten Leur. Schema: Onderwerpen betreffende functioneren van de coalitie 1. Vertegenwoordigen De coalitie vertegenwoordigt de kiezers. Een coalitielid vertegenwoordigt

Nadere informatie

Vragenlijst persoonlijke onderhandelingsstijlen: de samenwerker, de vechter en de analyticus

Vragenlijst persoonlijke onderhandelingsstijlen: de samenwerker, de vechter en de analyticus pag.: 1 van 5 Vragenlijst persoonlijke onderhandelingsstijlen: de samenwerker, de vechter en de analyticus Ieder mens heeft een persoonlijke stijl van beïnvloeden. De een is meer gericht op het opbouwen

Nadere informatie

teambuilding op hoofdlijnen

teambuilding op hoofdlijnen Test naam Teambuildings Monitor Datum 27-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige teambuilding op hoofdlijnen de 5 niveaus samengevat inhoud Zijn de taken van het

Nadere informatie

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Het gaat om de volgende zeven verandercompetenties. De competenties worden eerst toegelicht en vervolgens in een vragenlijst verwerkt. Veranderkundige

Nadere informatie

Inhoudsopgave: Inleiding. Hoofdstuk 1: Achtergrond van de vragenlijst 1.1 : Het Team Leadership Competence Model

Inhoudsopgave: Inleiding. Hoofdstuk 1: Achtergrond van de vragenlijst 1.1 : Het Team Leadership Competence Model Inhoudsopgave: Inleiding Hoofdstuk 1: Achtergrond van de vragenlijst 1.1 : Het Team Leadership Competence Model Hoofdstuk 2: De Team Leadership Competence Questionnaire 2.1 : Opbouw van de lijst 2.2 :

Nadere informatie

Competentieprofiel MZ Opleider. Competentieprofiel voor mz-opleider.

Competentieprofiel MZ Opleider. Competentieprofiel voor mz-opleider. Competentieprofiel MZ Opleider Dit is een verkorte versie van het document dat is vastgesteld door de ledenvergaderingen van BVMP en BVMZ. In de volledige versie zijn enkele bijlagen toegevoegd, deze worden

Nadere informatie

Vragenlijst waarnemer

Vragenlijst waarnemer Competentiescan Werkboek Competentiegericht Oefenen Vragenlijst waarnemer Naam feedbackvrager: Functie feedbackvrager: Datum: Deze Competentiescan bevat: vragenlijst voor de competenties uit het competentieprofiel

Nadere informatie

Sociale kaders: Hoofdstuk 14 Sociale structuur

Sociale kaders: Hoofdstuk 14 Sociale structuur Sociale kaders: Hoofdstuk 14 Sociale structuur -Structuur -Organisatie -Bureaucratie -Routinisering Begrippen: Sociale structuur Definitie: Geheel van posities binnen groeperingen (vb. arbeidsverdeling)

Nadere informatie

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is Beste ouders en verzorgers. Voor de vakantie zijn we begonnen met een aanpak om het op en rond onze school voor kinderen nog veiliger te maken. Nu, na de vakantie, pakken we de draad met veel élan weer

Nadere informatie

BV 17 : Training onderhandelen 2 2012-2013

BV 17 : Training onderhandelen 2 2012-2013 BV 17 : Training onderhandelen 2 2012-2013 Credituren: 20 Voorkennis: bv16 Eindtermen: + het verschil kennen tussen principieel en positioneel onderhandelen, de fasen van een onderhandelingsgesprek (her)kennen

Nadere informatie

Teamkompas voor Zelfsturing

Teamkompas voor Zelfsturing Teamkompas voor Zelfsturing Wat is het teamkompas: Met dit instrument kun je inzicht krijgen in de ontwikkeling van je team als het gaat om effectief samenwerken: Waar staan wij als team? Hoe werken wij

Nadere informatie

Resultaten Onderzoek September 2014

Resultaten Onderzoek September 2014 Resultaten Onderzoek Initiatiefnemer: Kennispartners: September 2014 Resultaten van onderzoek naar veranderkunde in de logistiek Samenvatting Logistiek.nl heeft samen met BLMC en VAViA onderzoek gedaan

Nadere informatie

Rapport Duurzame Inzetbaarheid

Rapport Duurzame Inzetbaarheid Rapport Duurzame Inzetbaarheid Naam Adviseur Piet Pieterse Reinier van der Hel Datum 31-08-2015 Inleiding Duurzame inzetbaarheid is talenten optimaal benutten, gezond en met plezier werken, nu en in de

Nadere informatie

Leadership & Change in de zorgsector: de menselijke dimensie

Leadership & Change in de zorgsector: de menselijke dimensie Leadership & Change in de zorgsector: de menselijke dimensie Antwerpen, 6 mei 2015 Maarten Andriessen Partner BDO Management Advisory The whole story 1 2 3 4 Page 2 Setting the scene Page 3 Context Verdere

Nadere informatie

Hieronder tref je een overzicht van 51 waarden. De opdracht werkt als volgt:

Hieronder tref je een overzicht van 51 waarden. De opdracht werkt als volgt: Werkwaarden Je bewust worden van je werkwaarden geeft meer inzicht in je huidige werkgeluk en de invloed daarvan op je energie niveau. Het geeft je inzicht in wat werk betekent voor jouw als individu.

Nadere informatie

Zelftest managementrollen (Quinn)

Zelftest managementrollen (Quinn) pag.: 1 van 10 Zelftest managementrollen (Quinn) Bron: Persoonlijk meesterschap in management, voorbij rationeel management Auteur: R.E. Quinn Uitgever: Academic Service (1998) Hierachter vindt u een vragenlijst

Nadere informatie

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt:

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt: Wabo effectief ?Hoe Zo! >> Het toepassen van de Wabo is meer dan alleen de IT-structuur aanpassen, de procedures herzien en/of de processen opnieuw beschrijven en herinrichten. Het zijn de medewerkers

Nadere informatie

Conflicten op het vlak van de ruimtelijke ordening voorkomen en probleemoplossend benaderen.

Conflicten op het vlak van de ruimtelijke ordening voorkomen en probleemoplossend benaderen. Conflicten op het vlak van de ruimtelijke ordening voorkomen en probleemoplossend benaderen. Over de achtergronden, mogelijkheden, uitdagingen en voordelen van alternatieve conflictoplossing (ADR). Prof.

Nadere informatie

Wat kunt u doen aan risico s die spelen in uw toeleveringsketen?

Wat kunt u doen aan risico s die spelen in uw toeleveringsketen? Wat kunt u doen aan risico s die spelen in uw toeleveringsketen? Welke invloed heeft u op uw toeleveringsketen? En hoe kunt u invloed uitoefenen om uw (in)directe toeleveranciers maatschappelijk verantwoord

Nadere informatie

2. Vooruitgang Werk hebben dat leidt tot betere mogelijkheden/kansen en grotere verantwoordelijkheid.

2. Vooruitgang Werk hebben dat leidt tot betere mogelijkheden/kansen en grotere verantwoordelijkheid. Wat vind ik belangrijk? Stap 1: Hieronder vind je een overzicht van 51 waarden. Lees de hele lijst een keer door om bekend te raken met de inhoud. Ga daarna nog een keer door de lijst en kruis de waarden

Nadere informatie

)*.-2%* Thema TEAM. Module 3: Feedback geven en ontvangen "#$%&%&'()*$)+%&'(,-.$'*'%/)+-(,#*0-//%*&$1/

)*.-2%* Thema TEAM. Module 3: Feedback geven en ontvangen #$%&%&'()*$)+%&'(,-.$'*'%/)+-(,#*0-//%*&$1/ Thema TEAM Module 3: Feedback geven en ontvangen Voorbeeld van het begin van de training feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen Het geven van effectieve feedback is een waardevol hulpmiddel

Nadere informatie

Inleiding Wat is orde en wat is ervoor nodig om die te bereiken? Tien tips om orde te houden 30 Samenvatting 47

Inleiding Wat is orde en wat is ervoor nodig om die te bereiken? Tien tips om orde te houden 30 Samenvatting 47 Inhoud Inleiding 11 Deel 1 Het gedrag in de klas Inleiding deel 1 17 1 Het gedrag tijdens de eerste lessen 21 Inleiding 21 1.1 Wat is orde en wat is ervoor nodig om die te bereiken? 22 1.2 Tien tips om

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Over Dingerdis Customer Care. Inleiding. 1. Situaties die weerstand oproepen. 2. Zes veel voorkomende vormen van weerstand

Inhoudsopgave. Over Dingerdis Customer Care. Inleiding. 1. Situaties die weerstand oproepen. 2. Zes veel voorkomende vormen van weerstand Ronald Dingerdis Inhoudsopgave Over Dingerdis Customer Care Inleiding 1. Situaties die weerstand oproepen 2. Zes veel voorkomende vormen van weerstand 3. Omgaan met weerstand van anderen 4. Omgaan met

Nadere informatie

Belbin Teamrollen Vragenlijst

Belbin Teamrollen Vragenlijst Belbin Teamrollen Vragenlijst Lindecollege 2009 1/ 5 Bepaal uw eigen teamrol. Wat zijn uw eigen teamrollen, en die van uw collega s? Deze vragenlijst kan u daarbij behulpzaam zijn. Zeven halve zinnen dienen

Nadere informatie

FemaleTOPTalent. Werken vanuit persoonlijke drijfveren: Meer overtuiging. Meer bereik en resultaat. Van stress naar helderheid.

FemaleTOPTalent. Werken vanuit persoonlijke drijfveren: Meer overtuiging. Meer bereik en resultaat. Van stress naar helderheid. FemaleTOPTalent Werken vanuit persoonlijke drijfveren: Meer overtuiging. Meer bereik en resultaat. Het FemaleTopTalent programma voor de vrouwelijke professional: Met een HBO- of academische opleiding;

Nadere informatie

Vragen Leercasus zo zijn onze manieren

Vragen Leercasus zo zijn onze manieren Vragen Leercasus zo zijn onze manieren Vraag 1 Bekijk de Leerdoelen die bij deze casus horen. Beantwoord daarna de vraag. Geef per doel aan of je dit al beheerst, waarbij N = nee, O = om verder te ontwikkelen

Nadere informatie

MANAGEMENTVAARDIGHEDEN / 11

MANAGEMENTVAARDIGHEDEN / 11 MANAGEMENTVAARDIGHEDEN / 11 Raymond Reinhardt 3R Business Development raymond.reinhardt@3r-bdc.com 3R Doelen van deze module M Deze module gaat over: G het verband kunnen leggen tussen effectiviteit, creativiteit

Nadere informatie

Kennisdocument 3 CONTEXTANALYSE

Kennisdocument 3 CONTEXTANALYSE Kennisdocument 3 CONTEXTANALYSE Inhoud 1. Het belang van een contextanalyse 4 2. Ken de context in het belang van de duurzaamheid van het project 4 3. Het uitvoeren van een contextanalyse 5 4. Conclusies

Nadere informatie

Praktijkplein Titel: Toepassing: Koppeling met het Operational Excellence Framework: Implementatiemethodieken: ontwerpen en ontwikkelen.

Praktijkplein Titel: Toepassing: Koppeling met het Operational Excellence Framework: Implementatiemethodieken: ontwerpen en ontwikkelen. Praktijkplein Titel: Implementatiemethodieken: ontwerpen en ontwikkelen. Toepassing: Beknopte samenvatting van twee implementatiemethodieken en hun toepassing bij het implementeren van een operational

Nadere informatie

Duiden, verbinden en vakmanschap

Duiden, verbinden en vakmanschap Effectieve managementstrategieën: Duiden, verbinden en vakmanschap www.divosa.nl Effectieve managementstrategieën: Duiden, verbinden en vakmanschap dr. Duco Bannink, Chris Goosen Het management van sociale

Nadere informatie

TRAINING PUBLIC AFFAIRS

TRAINING PUBLIC AFFAIRS TRAINING PUBLIC AFFAIRS DE KUNST VAN HET BEÏNVLOEDEN Bent u geïnteresseerd in de wereld van public affairs en wilt u zichzelf of uw medewerkers laten bijscholen? Heeft u een concreet vraagstuk en merkt

Nadere informatie

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI)

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het zelfbeoordelingsformulier Het doel van deze evaluatie is om u te helpen bij het bepalen van de belangrijkste aandachtsvelden van uw leidinggevende

Nadere informatie

Deel I: Inleiding 7 1. Onderhandelen: wat is het? 9 2. Waarom onderhandel je niet? 13

Deel I: Inleiding 7 1. Onderhandelen: wat is het? 9 2. Waarom onderhandel je niet? 13 Inhoud Deel I: Inleiding 7 1. Onderhandelen: wat is het? 9 2. Waarom onderhandel je niet? 13 Deel II: Voorbereiding op een onderhandeling 25 1. Ervaren versus onervaren onderhandelaars 27 2. Onderhandel

Nadere informatie

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Meedoen& Meetellen Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Samenstelling trainingsmodule Eline Roelofsen Roel Schulte www.verwondering.nu Illustratie

Nadere informatie

Profiel lid Raad van Toezicht

Profiel lid Raad van Toezicht Profiel lid Raad van Toezicht De huidige Raad van Toezicht (RvT) bestaat uit zes leden. De RvT streeft naar een maatschappelijk heterogene samenstelling van leden die herkenbaar en geloofwaardig zijn in

Nadere informatie

Leergang Leiderschap voor Professionals

Leergang Leiderschap voor Professionals Leergang Leiderschap voor Professionals Zonder ontwikkeling geen toekomst! Leergang Leiderschap voor Professionals Tijden veranderen. Markten veranderen, organisaties en bedrijven veranderen en ook de

Nadere informatie

nderhandelen -mailen en Vaardigheid strainingen voor het hoger onderwijs rieven schrijven erkopen Met unieke online tools

nderhandelen -mailen en Vaardigheid strainingen voor het hoger onderwijs rieven schrijven erkopen Met unieke online tools dviseren nderhandelen -mailen Vaardigheid strainingen voor het hoger onderwijs en erkopen Met unieke online tools SKILLS VAARDIGHEIDSTRAININGEN VOOR HET HOGER ONDERWIJS In deze brochure vindt u een overzicht

Nadere informatie

Manager van nu... maar vooral van morgen

Manager van nu... maar vooral van morgen Manager van nu... maar vooral van morgen Leidinggeven met inhoud en in verbinding, met inspiratie, energie en plezier, en dat binnen je organisatie mogelijk maken Er kan zoveel meer Uitgaan van klanten,

Nadere informatie

Handleiding communicatie rondom voorzieningen

Handleiding communicatie rondom voorzieningen Handleiding communicatie rondom voorzieningen Inleiding Betrokkenheid speelt een belangrijke rol bij het opzetten en/of in stand houden van gemeenschapsvoorzieningen. Communicatie is daarbij een kritische

Nadere informatie

MEE Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking.

MEE Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking. MEE Utrecht, Gooi & Vecht Ondersteuning bij leven met een beperking Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Voor verwijzers Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Veel

Nadere informatie

Flexibel werken en organiseren

Flexibel werken en organiseren Flexibel werken en organiseren Flexibel werken en organiseren Inhoud Inhoud Inleiding De kracht van flexibiliteit Differentiatie in ontwikkeling en doorstroom gebaseerd op organisatieverschillen Aspecten

Nadere informatie

Key success actors. De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen. Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management

Key success actors. De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen. Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management Key success actors De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management 1 Key success actors De rol van middenmanagement bij strategische

Nadere informatie

Leergang Regiegemeente worden: effectiever (be)sturen

Leergang Regiegemeente worden: effectiever (be)sturen Leergang Regiegemeente worden: effectiever (be)sturen De gemeentelijke regierol Veel gemeenten ontwikkelen zich vandaag de dag tot regiegemeente. Dat betekent veelal dat ze meer taken uitbesteden, waarbij

Nadere informatie

Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding

Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding Zakenwijzer Het is tijd voor nieuw en ander leiderschap en management We kunnen ons niet meer verloven te blijven doen wat we deden. Als alles verandert,

Nadere informatie

Vragenlijst oefenleider

Vragenlijst oefenleider Competentiescan Werkboek Competentiegericht Oefenen Vragenlijst oefenleider Naam feedbackvrager: Functie feedbackvrager: Datum: Deze Competentiescan bevat: vragenlijst voor de competenties uit het competentieprofiel

Nadere informatie

Competentieprofiel. kaderlid LGB Beroepsinhoud Zorg

Competentieprofiel. kaderlid LGB Beroepsinhoud Zorg Competentieprofiel kaderlid LGB Beroepsinhoud Zorg Generieke Competenties... 2 Affiniteit met kaderlidmaatschap... 2 Sociale vaardigheden... 2 Communicatie... 2 Lerend vermogen... 3 Initiatiefrijk... 3

Nadere informatie

Het ontwikkelen van de vastgestelde Competenties van Crisis Management Teamleden: wat is trainable?

Het ontwikkelen van de vastgestelde Competenties van Crisis Management Teamleden: wat is trainable? Het ontwikkelen van de vastgestelde Competenties van Crisis Management Teamleden: wat is trainable? Niet alle competenties zijn even gemakkelijk te trainen. Ook zijn ze niet allemaal op dezelfde wijze

Nadere informatie

Conflict Styles. Datum:

Conflict Styles. Datum: Conflict Styles Naam: Sample Candidate Datum: 08-08-2013 Over dit rapport: Dit rapport is op automatische wijze afgeleid van de resultaten van de vragenlijst welke door de heer Sample Candidate is ingevuld.

Nadere informatie

BEHANDEL JE KIND IN OVEREENSTEMMING MET ZIJN OF HAAR TYPE

BEHANDEL JE KIND IN OVEREENSTEMMING MET ZIJN OF HAAR TYPE Handvatten en tips voor INZICHT IN JE KIND Door Drs. Roos C. Litjens BEHANDEL JE KIND IN OVEREENSTEMMING MET ZIJN OF HAAR TYPE Manifestor Kinderen Manifestor kinderen zijn het meest ingewikkeld voor ouders.

Nadere informatie

VACATURE-INVENTARISATIE

VACATURE-INVENTARISATIE VACATURE-INVENTARISATIE Algemeen Bedrijf: Adres: Telefoon: Reden vacature: uitdiensttreding huidige functionaris overplaatsing huidige functionaris promotie huidige functionaris uitbreiding Datum ingang

Nadere informatie

Trainingen. Attitude en Mindset. Moraal Resultaatgericht Coachen

Trainingen. Attitude en Mindset. Moraal Resultaatgericht Coachen Moraal Resultaatgericht Coachen coaching & training voor bedrijven en particulieren Hoornplantsoen 64 2652 BM Berkel en Rodenrijs telefoon 010-5225426 Hoornplantsoen 64 mobiel 06-40597816 info@resultaatgericht-coachen.nl

Nadere informatie

Provinciale Staten van Noord-Holland

Provinciale Staten van Noord-Holland Provinciale Staten van Noord-Holland ` Voordracht Haarlem, Onderwerp: Kaderstelling Europabeleid door Provinciale Staten Inleiding Op 11 juni 2007 jl. is door de commissie FEPO de werkgroep Europa ingesteld.

Nadere informatie

Conflictbemiddelen. Via dialoog terug de menselijke factor in de communicatie tussen de strijdende partijen brengen

Conflictbemiddelen. Via dialoog terug de menselijke factor in de communicatie tussen de strijdende partijen brengen Conflictbemiddelen Via dialoog terug de menselijke factor in de communicatie tussen de strijdende partijen brengen 28 maart 2017 Wetgeving PSR (2014) Naast grensoverschrijdend gedrag (geweld, pesten) ook

Nadere informatie

De Tango methode. Eelke Wielinga

De Tango methode. Eelke Wielinga De Tango methode Eelke Wielinga De Tango methode: waar is hij voor bedoeld? Wat doet de methode? Creëren van werkbare relaties waaruit nieuwe oplossingen kunnen voorkomen Wanneer toepassen? Complexe processen

Nadere informatie

Mijn visie op leren. Een driedaags leertraject

Mijn visie op leren. Een driedaags leertraject Mijn visie op leren Opleidingen rond coachen en leidinggeven impliceren het bijbrengen van een aantal theoretische inzichten, maar leiden pas écht tot verandering als mensen uitgedaagd worden om fundamenteel

Nadere informatie

SKPO Profielschets Lid College van Bestuur

SKPO Profielschets Lid College van Bestuur SKPO Profielschets Lid College van Bestuur 1 Missie, visie SKPO De SKPO verzorgt goed primair onderwijs waarbij het kind centraal staat. Wij ondersteunen kinderen om een stap te zetten richting zelfstandigheid,

Nadere informatie

Communicatie en de (G)MR Cursus medezeggenschap

Communicatie en de (G)MR Cursus medezeggenschap Communicatie en de (G)MR Cursus medezeggenschap Taak (G)MR De MR heeft tot taak het bevorderen van openheid en onderling overleg in de school (art 7, lid 1 Wms). Communicatie De MR of GMR (art 7, lid 3

Nadere informatie

De kernvragen bij een organisatiediagnose

De kernvragen bij een organisatiediagnose De kernvragen bij een organisatiediagnose 1. Is duidelijk waarom de organisatie bestaat (de missie)? 2. Zijn de doelen gecommuniceerd en toetsbaar? 3. Maakt de strategie duidelijk hoe doelen gehaald gaan

Nadere informatie

360 graden feedback formulier

360 graden feedback formulier 360 graden feedback formulier Je bent gevraagd om feedback te geven door middel van dit formulier. Het doel van dit onderzoek is: Aangeven waar Tessa Persijn na haar vierdejaarsstage op het koning Willem

Nadere informatie

Nameting Scan Mijn Bedrijf 2.0 2011-2012

Nameting Scan Mijn Bedrijf 2.0 2011-2012 Sociale innovatie De volgende vragen gaan over sociale innovatie en innovatief ondernemingsbeleid. Sociale Innovatie is een vernieuwing of een verbetering in de arbeidsorganisatie en in de arbeidsrelaties

Nadere informatie

CHANGE MANAGEMENT de menselijke kant

CHANGE MANAGEMENT de menselijke kant CHANGE MANAGEMENT de menselijke kant hugo.der.kinderen@pandora.be changen HDK 1 het verwerken van verlies het rouwproces: ontkenning en isolatie boosheid onderhandeling depressie acceptatie Elisabeth Kübler-Ross

Nadere informatie

Communiceren over wetenschap. Geert Vanpaemel KU Leuven

Communiceren over wetenschap. Geert Vanpaemel KU Leuven Communiceren over wetenschap Geert Vanpaemel KU Leuven 1. Inleiding 2. Algemene aanpak 3. Tips & Tricks Negatieve berichtgeving Naamgeving pesticiden, herbiciden, insecticiden, biociden Onvoorziene ecologische

Nadere informatie

Klachtenregeling. voor cliënten en medewerkers Koraal Groep

Klachtenregeling. voor cliënten en medewerkers Koraal Groep Klachtenregeling voor cliënten en medewerkers Koraal Groep Inhoudsopgave 1. Inleiding: luisteren naar en leren van klachten...2 2. Mogelijkheden van klachtafhandeling...4 3. Ondersteuning van een vertrouwenspersoon...5

Nadere informatie

Werkveld Datum Instemming/Advies GMR Vastgesteld R v T

Werkveld Datum Instemming/Advies GMR Vastgesteld R v T Werkveld Datum Instemming/Advies GMR Vastgesteld R v T Organisatie Januari 2012 nvt 18 Januari 2012 Zelfevaluatie Raad van Toezicht Organisatie/Zelfevaluatie Inhoudsopgave 1. PROCEDURE ZELFEVALUATIE RAAD

Nadere informatie

Zelfevaluatie Raad van Toezicht RvT

Zelfevaluatie Raad van Toezicht RvT werkveld datum Instemming/advies GMR Vaststelling RvT Vastgesteld CvB Organisatie 28-11-2012 n.v.t. 28-11-2012 n.v.t. Zelfevaluatie Raad van Toezicht RvT Inhoudsopgave 1. Procedure zelfevaluatie Raad van

Nadere informatie

Het schrijven van een N=1 studie voor de VGCt: tips en pitfalls

Het schrijven van een N=1 studie voor de VGCt: tips en pitfalls Dia 1 Het schrijven van een N=1 studie voor de VGCt: tips en pitfalls Erik ten Broeke & Kees Korrelboom Dia 2 Welkom & programma inleiding Wat is een N=1 verslag en wat moet je ermee? Casus op papier Intervisie:

Nadere informatie

Competenties Schoolleider. Voor ieder kind het beste bereiken met passie, plezier en professionaliteit

Competenties Schoolleider. Voor ieder kind het beste bereiken met passie, plezier en professionaliteit Competenties Schoolleider Voor ieder kind het beste bereiken met passie, plezier en professionaliteit SOPOH Competenties schoolleiding 1 Inleiding: Voor het benoemen van de competenties voor de functionerings-/

Nadere informatie

t Heft conferentie 2016 TOEKOMSTBESTENDIG GEMEENSCHAPSHUIS

t Heft conferentie 2016 TOEKOMSTBESTENDIG GEMEENSCHAPSHUIS t Heft conferentie 2016 TOEKOMSTBESTENDIG GEMEENSCHAPSHUIS BESTUREN IN EEN VERANDERENDE SAMENLEVING Jacques Broos, bestuurslid t Heft Programma Inleiding Visiedocument t Heft : visie op de gemeenschapshuizen

Nadere informatie

Hoe word je succesvol in sales

Hoe word je succesvol in sales Hoe word je succesvol in sales Verkopen gaat niet vanzelf. Zeker niet in deze tijd. Toch zijn nog steeds veel verkopers erg succesvol. Dat komt niet door het product of de dienst die ze aanbieden, maar

Nadere informatie

ASSERTIVITEIT. beter communiceren vanuit jezelf

ASSERTIVITEIT. beter communiceren vanuit jezelf ASSERTIVITEIT beter communiceren vanuit jezelf Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij mensen. Zij

Nadere informatie