Vooraf Inleiding De bedrijfstak Drijvende krachten Horeca arbeidsmarkt Naar een gastvrije horeca 47

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Vooraf 3. 1. Inleiding 5. 2. De bedrijfstak 9. 3. Drijvende krachten 23. 4. Horeca arbeidsmarkt 35. 5. Naar een gastvrije horeca 47"

Transcriptie

1

2

3 Inhoud Vooraf 3 1. Inleiding Vier uitdagingen Gastvrijheid 6 2. De bedrijfstak De stemming Prognoses Werkgelegenheid Onderwijs Drijvende krachten Demografie Economie Samenleving Technologie Ecologie Politiek Horeca arbeidsmarkt Inleiding Vraag en aanbod Opleiding, training en vakmanschap Werken aan werk Slimmer werken Naar een gastvrije horeca 47 Bronnen bij de arbeidsmarktanalyse 51 Colofon Dit is een uitgave van het ISBN Overname van informatie uit deze publicatie is toegestaan, mits met bronvermelding. Het stelt zich niet aansprakelijk voor de juistheid van de aangeboden informatie. In geen geval is het aansprakelijk voor enige directe of indirecte schade als gevolg van of in verband met de aangeboden informatie uit deze publicatie. Zoetermeer, juli 2012

4

5 Hoofdstuk: Vooraf Vooraf Wat in 2003 begon als powerpoint presentatie over ontwikkelingen op het gebied van de werkgelegenheid in de horeca, heeft zich in 10 jaar tijd ontwikkeld van facts en figures publicatie naar een visiedocument dat moet bijdragen aan richting en focus op het terrein van het arbeidsmarktbeleid in de horeca. Net als vorige jaren wordt in deze arbeidsmarktanalyse een overzicht gegeven van ontwikkelingen in omvang en structuur van de werkgelegenheid in de horeca. Daarnaast wordt er, uitgebreider dan voorheen, stilgestaan bij de drijvende krachten die de horeca in haar volle breedte zullen gaan raken, waarna tenslotte de link wordt gelegd met de vier beleidthema s die in 2011 als speerpunt zijn aangewezen door de bedrijfstak. Business as usual? Nee, dat ook weer niet. Bij de zoektocht naar data en informatie en het bestuderen van artikelen en analyses begon het inzicht te ontstaan dat er iets over het hoofd werd gezien, iets van een rode draad. In de periode vanaf eind februari toen de door de gezamenlijk de bedrijfstak geproduceerde serie Knallen in de horeca wekelijks op de buis verscheen, viel het kwartje. Arbeidsmarktbeleid staat niet op zich, dat was wel duidelijk, maar wat is dan precies de verbindende factor. Het tv-programma maakte dat meer dan duidelijk: Gastvrijheid, wie weet nog wat dat is? René Rijnders () Xander Lub (Saxion Hogeschool Deventer) 3

6 Hoofdstuk: Vooraf 4

7 Hoofdstuk: Inleiding 1. Inleiding Horeca is mensenwerk en één van de belangrijkste ingrediënten van gastvrijheid is het menselijke contact. Dit betekent dat de bedrijfstak om te blijven draaien, afhankelijk is van voldoende personeel en het juiste personeel. Hoe houden we de horeca bemenst, dat is dan ook de centrale vraag waar de horeca zich voor gesteld ziet. Deze boodschap is niet nieuw, ook in eerdere versies van deze arbeidsmarktanalyse is deze vraag al als uitgangspunt genomen. Weliswaar zitten we op dit moment economisch gezien in een dip en is nu nog geenszins aan te geven wanneer de crisis voorbij is. De arbeidsmarkt is relatief ruim, de werkloosheid stijgt en van krapte op de arbeidsmarkt is op dit moment geen sprake. Maar zodra de andere kant van het economische dal bereikt is, zal Nederland snel met een nieuwe en vooral structureel krappere arbeidsmarkt geconfronteerd worden. Dit maakt de centrale vraag over het bemenst houden van de horeca nog steeds relevant Vier uitdagingen In de vorige edities van deze arbeidsmarktanalyse zijn aanzetten gegeven om te komen tot speerpunten voor een integraal arbeidsmarktbeleid in de horeca. Om tot deze speerpunten te komen, is een vijftal basisvragen neergelegd. Deze basisvragen hebben als input gediend voor de inspiratiedag Arbeidsmarkt horeca die in september 2011 in Amsterdam heeft plaatsgevonden. Tijdens deze dag is onder andere gekeken naar concrete activiteiten in andere bedrijfstakken. Lisa Schregardus heeft een presentatie gegeven over de It s alive campagne van het productschap Tuinbouw en Frank Radstake heeft een inkijk verschaft hoe de ANVR (campagne Wereldbaan) hun arbeidsmarktbeleid hebben opgezet. Daarnaast is stil gestaan bij de thema s ouderen (Matthijs Bal) en kosten van personeelsverloop (Xander Lub). In vervolg op dit inspiratie-deel is vervolgens bij wijze van aspiratie-deel onder leiding van Hans van Breukelen gewerkt aan het vaststellen van het gemeenschappelijke doel van het arbeidsmarktbeleid. Na uitgebreide discussie is de bedrijfstak uiteindelijk uitgekomen op: Voldoende vakbekwame en leuke mensen in gezonde en professionele bedrijven waar ze met plezier werken 5

8 Hoofdstuk: Inleiding Deze doelstelling komt vervolgens terug in de vier aandachtsgebieden die zijn bepaald en die leidende zijn bij het arbeidsmarktbeleid in de horeca: Vraag en aanbod, Opleiding, training en vakmanschap, arbeidsproductiviteit en werken aan werk. Deze vier aandachtsgebieden zullen in het vierde hoofdstuk verder worden uitgediept. Daarvoor wordt echter stil gestaan bij de ontwikkelingen in de horeca en de drijvende krachten waarmee de horeca de komende tijd geconfronteerd zal worden Gastvrijheid Als we het product horeca ontleden, dan bestaat dit product deels uit een tastbare component en deels uit een ontastbare component. Het tastbare deel bestaat uit de fysieke producten die geleverd worden, het hoofdgerecht, het biertje, het bed of de kroket. Bij het ontastbare deel wordt het allemaal duidelijk diffuser, het gaat daarbij om sfeer, ambiance en (dus) gastvrijheid. En het ontastbare deel is nu juist waar de consument meerwaarde zoekt en waarom de consument nu juist in de horeca komt. Immers, de meeste grondstoffen in de horeca zijn tegenwoordig ook in de supermarkt of de delicatessenzaak verkrijgbaar. Dit geeft wel aan dat het ontastbare aspect van de horeca, de gastvrijheid en het vakmanschap, een grotere rol speelt dan het fysieke product alleen. De handel is de motor van onze economie en heeft onze cultuur en mentaliteit gevormd en gekneed. Dat geeft de Hollandse dienstverlening haar eigen kleur. Dienstbaarheid is een begrip dat daarin niet past, Hollandse dienstverlening is op haar best zakelijk en effectief, zelden meelevend en nooit dienstbaar. Dienstbaarheid en medeleven worden ervaren als overdreven, klef zelfs, en druisen in tegen de idee van het eigen meester zijn en niemands knecht. Een Belgische waard is geïnteresseerd in het welbevinden van zijn clientèle, een Hollandse waard daarentegen is overtuigd van zijn eigen kundigheid en is bovenal geïnteresseerd in het financiële resultaat van zijn nering. W.S.P Fortuyn, Mijn collega komt zo bij u (1997) Maar wat is dan nu die gastvrijheid? Een zoektocht naar woorden om de term gastvrijheid te omschrijven, leidt al snel tot de conclusie dat de geleerden er nog niet in geslaagd zijn om een algemeen aanvaarde definitie op te stellen. Wat wel opvalt in al die pogingen is dat het vooral ook om gedrag gaat en dus om mensen: wat moet men doen om gastvrij te zijn of zich gastvrij te gedragen. Knallen in de horeca Gastvrijheid is dus een zaak van mensen onderling en, om aansluiting te zoeken bij de vorige alinea, het zijn daarmee de werknemers in de horeca die bepalend zijn voor de kwaliteit van het horecaproduct in brede zin. In een tijd waarin de Allerhandes van deze wereld en de vloed aan kookprogramma s op tv de gemiddelde Nederlander, samen met de conveniënce uit de supermarkt, in staat stellen zich topkok te voelen, dreigt deze ontastbare kant van de horeca onderbelicht te blijven. Met het tv programma Knallen in de horeca, is geprobeerd tegengeluid te laten horen en vooral zien. In dit programma, waarin de vakmatige kant van de zwarte brigade in de horeca werd benadrukt, werden medewerkers aan de hand van Mijnheer Reimers ingeleid in het gastvrijheidvak. Twee punten vielen op in de serie. Aan de ene kant stond bij het trainen van het personeel naast het vakinhoudelijke deel vooral de persoonlijke kant op de kaart. Hoe kun je als werknemer je rol als gastheer of gastvrouw in relatie met de gast opeisen en uitvoeren? 6

9 Hoofdstuk: Inleiding Aan de andere kant rees de vraag hoe het bij deze bedrijven zover heeft kunnen komen. En ook op dit punt leverde het programma interessante inzichten: kennelijk is dat het gevoel voor gastvrijheid ook bij een deel van de ondernemers grotendeels verdwenen en dat is natuurlijk geen goede zaak. Kortom, gastvrijheid in een horecabedrijf is een afspiegeling van de visie op, kennis van en aandacht voor gastvrijheid van de bedrijfsleiding en hun bereidheid daarin te investeren. Oog voor gastvrijheid en het investeren in personeel is dan ook een belangrijke eerste stap om de horeca weer als vak op de kaart te zetten. 7

10 Hoofdstuk: Inleiding 8

11 Hoofdstuk: De bedrijfstak 2. De bedrijfstak 2.1. De stemming Vanaf medio 2007 is de economie in een duidelijk ander vaarwater terecht gekomen dan in de periode daarvoor. Na de hypothekencrisis, de bankencrisis en nu de Eurocrisis is de stemming in de samenleving sterk veranderd. Het is een periode geweest waarin optimisme en pessimisme elkaar steeds sneller opvolgden. De ontwikkeling van het Bruto Binnenlandsproduct laat een vergelijkbaar verloop zien over deze jaren. Na een sterke daling in 2009 volgden twee jaren van beperkte groei. Het CPB verwacht echter voor het huidige jaar weer daling van ongeveer ½ %. Voor de horeca, die voor een belangrijk deel afhankelijk is van de binnenlandse markt, vormt de ontwikkeling van de consumptieve bestedingen een belangrijke indicator. Niet verrassend is dat ook het beeld hier niet onverdeeld positief is. Na een periode van groeiende bestedingen slaat dit in het vierde kwartaal van 2008 om in een krimp. Vanaf het tweede kwartaal van 2010 volgt er weer een korte periode van groei om vervolgens vanaf het eerste kwartaal van 2011 weer om te slaan in krimp. Figuur: Ontwikkeling consumptieve bestedingen huishoudens (% ten opzicht van het vorige jaar) consumentenbestedingen: Volume, t.o.v. zelfde periode vorig jaar Bron: CBS Horeca bestedingen zijn vooral als luxe bestedingen te karakteriseren. Met andere woorden, bestedingen waarop het eerst wordt bezuinigd door de Nederlandse huishoudens. Dat de bestedingsontwikkelingen een tamelijk directe doorwerking hebben voor de horeca is dan ook niet verrassend. De omzet in de bedrijfstak laat 9

12 Hoofdstuk: De bedrijfstak sinds 2007 een duidelijk dalende lijn zien. De drankensector is daarbij de sterkste daler, daar lag de omzet in 2010 zo n 10% onder het niveau van Positieve uitzondering is de fastservicesector, waar in 2010 bijna 2% meer is omgezet dan in Hier lijkt sprake te zijn van een soort substitutie-effect. De gemiddelde Nederlander wil kennelijk nog geen afstand doen van het gemak dat de bedrijfstak biedt, maar maakt daarin wel andere keuzes: In plaats voor een duurder restaurant kiest men voor een minder dure optie en in plaats van te kiezen voor een goedkoper restaurant wijkt men uit naar de fastservicesector. Figuur: omzetontwikkeling in de horeca (* 1.000) Horeca omzet Bron: Bedrijfschap Horeca en Catering Naast dalende omzetten zijn de horecabedrijven ook geconfronteerd met stijgende kosten. De HEKPI (Horeca Externe Kostprijsindicator) zat gedurende de gehele periode in de plus. Minder inkomsten en meer uitgaven, dat betekent dat er onder de streep steeds minder over blijft voor de ondernemers. Het bedrijfsresultaat in de horeca is dan ook gedaald van gemiddeld 11.3% in 2001 tot iets minder dan 9% in Figuur: Ontwikkeling bedrijfsresultaat in de horeca (in % van de omzet) Bron: Bedrijfschap Horeca en Catering bedrijfsresultaat (vóór aftrek inkomen) (% omzet) Ondanks deze minder positieve signalen, is de bedrijvigheid in de horeca nog wel gegroeid. Het aantal bedrijven is in de periode 2007 tot en met 2011 met ruim 600 toegenomen. Dit beeld geldt echter niet sectorbreed. Het aantal bedrijven in de drankensector daalt gedurende de gehele periode. Opvallend is de sterke groei van het aantal partycateringbedrijven. Als deze groei nader wordt geanalyseerd, dan valt op dat naast de bedrijven die traditioneel tot deze sector behoren er de laatste jaren een sterke groei is ontstaan van kleinschalige partycatering activiteiten. Het gaat hierbij vaak om eenmanszaken waarin onderne- 10

13 Hoofdstuk: De bedrijfstak mers vaak ook naast een andere baan door middel van het aanbieden van cateringactiviteiten extra inkomen willen verwerven. Als we deze laatste sector buiten beschouwing laten en alleen naar de vier traditionele horecasectoren kijken, dan ontstaat er meteen een ander beeld van de bedrijvigheid in de horeca. De eerder gesignaleerde stijging slaat dan om in een daling waarbij het aantal horecabedrijven in de periode met bijna 360 is afgenomen. Tabel: Horecabedrijven naar sector (peildatum 1 juli) Drankensector Fastservicesector Restaurantsector Hotelsector Partycatering Totaal horeca Bron:. De hierboven gepresenteerde cijfers zijn totalen en gemiddelden. Dit betekent dat als er dieper gekeken wordt er een genuanceerder beeld ontstaat. Bij het aantal bedrijven bijvoorbeeld dan blijkt dat de ontwikkeling voor wat betreft de vier traditionele sectoren varieert van -9% in Oost-Groningen en ongeveer -5% in West- Noord-Brabant en Zuid-Limburg tot plus 3% in Utrecht en 4% in Flevoland. Hetzelfde geldt voor omzet en rendement. Uit gesprekken met ondernemers komt naar voren dat hier de verschillen ook erg groot zijn. Enerzijds zijn er de ondernemers die ondanks de crisis een continue omzetgroei laten zien. Maar vaak wordt toch wat zuinigjes gekeken en blijkt de omzet over 2011 ongeveer of bijna zoals het jaar daarvoor. Ook de negatieve uitschieters ontbreken hier niet, waarbij zelfs omzetdalingen van dubbele cijfers gemeld worden Prognoses Het EIM heeft de voorlopige prognoses van het CPB van 22 maart 2012 doorgerekend op haar consequenties voor de horeca. De uitkomsten hiervan zijn hieronder opgenomen. De geschetste ontwikkelingen zijn echter uiterst onzeker. De ontwikkelingen/ramingen zijn gebaseerd op een ongewijzigd overheidsbeleid. Door een opgelopen overheidstekort is ingrijpen van de overheid met financiële consequenties op korte termijn onontkoombaar. De maatregelen en daaruit volgende consequenties zijn in dit overzicht niet meegenomen. In 2011 is het omzetvolume van de horeca (kern) nog met 2,25% toegenomen, vooral dankzij een sterk ee r- ste half jaar. Het omzetvolume in de horeca (kern) zal in 2012 echter weer afn emen als gevolg van de ongunstige economische ontwikkeling. Door een sterk gedaald consumentenvertrouwen, afnemende koopkracht en een verslechtering van de Nederlandse economie, zal de omzet (volume) in 2012 afnemen met 1,25%. Het Nederlandse bedrijfsleven is nog zeer kritisch geweest ten aanzien van de zakelijke uitgaven. Na een lichte opleving in 2011, zullen de uitgaven, met een krimpende economie, in 2012 flink onder druk staan. Vooral de hotel- en restaurantsector zullen dan ook de negatieve gevolgen ondervinden van de ongunstige economische ontwikkeling. De geschatte daling van 1,25% van het omzetvolume is relatief beperkt. Dit hangt samen met het lage niveau van horecabestedingen. Ook speelt een rol dat consumenten en zakelijke besteders al enige j aren terughoudend zijn in hun horecabestedingen. Dit beperkt de kans op een forse omzetdaling in Het risico op een 11

14 Hoofdstuk: De bedrijfstak forsere omzetdaling is echter wel aanwezig. Op horecabestedingen is door consumenten en bedrijven relatief eenvoudig te bezuinigen. In omstandigheden van grote economische onzekerheid, kan dit consumenten en bedrijven aanzetten tot (verder) bezuinigen op horecabestedingen. In 2013 zal het omzetvolume, met 0,5%, weer voorzichtig toenemen. Vooral zakelijke bestedingen dragen bij aan de groei. De consumentenbestedingen zullen echter nog onder druk blijven staan. Ook in de periode zal de groei zeer beperkt zijn als gevolg van een beperkte groei van de consumentenbestedingen en een gematigde economische groei. De omzet (volume) zal dan gemiddeld jaarlijks met 0,25% toenemen. Voor 2012 en 2013 wordt uitgegaan van een prijsontwikkeling in de horeca (kern) van respectievelijk 2,25 en 2,5%. Prijsherstel in de hotelsector en sterke stijging van de inkoopprijs van voedsel en energie spelen een belangrijke rol bij deze prijsstijgingen. Anderzijds heeft de zwakke vraag naar horecadiensten een concurre n- tieverhogend en daarmee dempend effect op de prijsontwikkeling. In de jaren wordt eveneens uitgegaan van een prijsontwikkeling van 2,5% per jaar. In combinatie met bovengenoemde ontwikkeling van het omzetvolume, betekent dit dat de waardeontwikk e- ling van de omzet in 2012 en 2013 uitkomt op respectievelijk 1 en 3,25%. In de periode komt de gemiddelde waardegroei van de omzet uit op 2,75% per jaar. Onderscheiden naar subsectoren in de horeca (kern), zien de ontwikkelingen er als volgt uit: Hotels/pensions Ongeveer de helft van de accommodatieaanbieders is voornamelijk gericht op de zakelijke markt. Deze b e- drijven hebben de gevolgen van de economische recessie in alle hevigheid ondervonden. Ook ondervond de hotelsector de gevolgen van een terughoudende opstelling van consumenten. Om de bezettingsgraad toch op niveau te houden is sinds 2009 het prijsinstrument actief ingezet. Met de economische opleving in de eerste helft van 2011 is vooral de zakelijke markt weer aangetrokken. In de tweede helft van vorig jaar is de groei flink teruggevallen. In 2012 zal als gevolg van de economische recessie het omzetvolume met 1,75% afn e- men. Met een voorzichtig economisch herstel in 2013, zullen met name de zakelijke uitgaven weer toenemen. De omzet(volume) van de hotelsector zal dan weer toenemen met 2%. Voor de periode wordt voor de hotels/pensions een gemiddelde omzet(volume)stijging van 1,5% per jaar voorzien. Restaurants Het restaurantbezoek vertoonde met name in de eerste helft van 2011 een sterke toename. De negatieve gevolgen van de recessie op de zakelijke bestedingen zijn in dit horecasegment sterk gevoeld. Door de o n- zekere economische situatie en een terughoudende consument is deze groei in de tweede helft van vorig jaar niet doorgezet. Evenals de hotelsector, wordt ook deze sector getroffen door de economische crisis. Zowel door meer terughoudendheid bij de zakelijke markt als ook lagere bestedingen door de consument, wordt voor 2012 uitgegaan van een omzetvolumedaling van 1,5%. In 2013 zal het omzetvolume weer licht toen e- men met 0,75%. In de volgende jaren, , zal de omzet(volume) met gemiddeld 0,5% per jaar toenemen. Cafetaria s/fastservice De traditionele snackbar komt steeds meer onder druk te staan en ondervindt in toenemende mate concu r- rentie van supermarkten. Daartegenover ontwikkelen lunchrooms zich positief. Met een gezondheidsconcept weten deze aanbieders de aandacht van de consumenten te trekken. Ook ijssalons mogen zich in een goede belangstelling van de consument verheugen. Toch let de consument ook in deze sector op haar uitgaven. Per saldo ontwikkelde deze sector zich binnen de horeca het meest gunstig. In 2011 nam de omzet(volume) met 4,5% toe. In 2012 zal het omzetvolume met 0,5% bescheiden toenemen. In 2013 zullen de bestedingen (v o- lume) met 1,25% groeien. In de volgende jaren zullen de bestedingen in dit segment blijven toenemen met gemiddeld 0,75% per jaar. Cafés De cafés hebben te maken met een jarenlange daling van het cafébezoek. De invoering van het rookverbod heeft de daling versterkt. Dit heeft geleid tot een versterkte afname van het aantal cafés. In het aanbod is een verschuiving te constateren van sterke(re) dranken naar meer koffie/thee-afzet. De omzet (volume) is in 2011 afgenomen met 1%. Dankzij grotere koffie/thee-afname is de daling redelijk beperkt gebleven. In 2012 zal de omzet (volume) dankzij een trendmatige daling van het cafébezoek verder afnemen met 2,25%. Voor 2013, en volgende jaren ( ) zal de omzet (volume) met gemiddeld 2% per jaar afnemen. De prijsstijging bij de cafés zijn boven het gemiddelde in de horecasector. Kosten- en winstontwikkelingen in 2012 en 2013 Door de omzetdaling (met uitzondering van de fastservicesector) zal de winst bij alle segmenten in de horeca in 2012 onder druk staan. De stijging van inkoopprijzen van voedsel en energie werken kostenverhogend. De arbeidskosten nemen relatief beperkt toe, maar de vraag blijft achter. Voor 2012 blijft voor de horecasector (kern) de winst onveranderd ten opzichte van Voor 2013 wordt een bescheiden winstontwikkeling van 6,25% voorzien. Een goede kostenbeheersing is de belangrijkste achtergrond bij de verwac hte stijging van de winst. Bron: EIM 12

15 Hoofdstuk: De bedrijfstak 2.3. Werkgelegenheid De koerswijziging van het bedrijfschap die halverwege het vorig decennium heeft plaats gevonden in de richting van het Kenniscentrum, heeft ook tot een andere visie op dataverzameling geleid. Niet altijd zelf het wiel uitvinden, maar daar waar mogelijk aansluiting zoeken bij bestaande bronnen. Voor de werkgelegenheidscijfers betekende dit dat de afgelopen periode gebruik is gemaakt van werkgelegenheidsinformatie afkomstig uit het vestigingenregister van LISA. Medio 2011 kwam het Sociaal Statistisch Bestand (SSB) van het CBS beschikbaar. Dit bestand bevat een groot aantal gegevens, onder andere over werk en beloning, van alle individuele Nederlanders. Door een koppeling tot stand te brengen tussen het bedrijvenregister van het bedrijfschap en dit SSB, kon op bedrijfsniveau inzicht gekregen worden in de werkgelegenheid. Bij het veranderen van bron wordt echter telkens weer duidelijk dat iedere bron zijn eigen werkwijze definities en afbakeningen hanteert. En dit leidt dus tot soms aanmerkelijke verschillen in zowel niveau als ontwikkeling. In onderstaande tabel wordt dit nader geïllustreerd. Tabel: Werkgelegenheid in de horeca volgens een aantal bronnen ( ) opmerking Sociaal statistisch bestand Aantal werknemers Aantal bedrijven Werknemers per bedrijf 8,3 8,4 8,4 8,4 Gebaseerd op de koppeling van het SSB aan het register van het bedrijfschap. Geeft dus de werkgelegenheid bij de bij het bedrijfschap ingeschreven ondernemingen Pensioenfonds Horeca en Catering Aantal actieve deelnemers Catering en verblijfsrecreatie vallen hier niet onder. Ook samengestelde bedrijven zijn vaak Aantal aangesloten bedrijven niet bij PHC aangesloten. Actieve deelnemers per bedrijf 7,2 6,9 6,2 6,6 Lisa Vestigingenregister Aantal werkzame personen Gaat hier om alle werkenden inclusief uitzendkrachten, zzp-ers etc. Bij de vestigingen wordt Aantal horecavestigingen ook alle niet inschrijfplichtige horeca meegenomen (afhaal en Werkenden per vestiging 7,1 7,3 7,2 7,1 ambulant) CBS Statline Banen van werknemers nb Gaat hier om horecabedrijven cf de SBI indeling en mist daardoor de horeca in zgn. samengestelde bedrijven en bijvoorbeeld de Aantal bedrijven Werknemers per bedrijf 8,9 8,7 8,0 nb horeca bij sportinstellingen. Wat niveau betreft varieert het aantal in 2010 tussen ruim werknemers volgens SSB en ongeveer deelnemers in het Pensioenfonds. Dat het pensioenfonds voor wat betreft de deelnemersaantallen op deze blijft steken, vloeit voort uit de manier waarop de afbakeningen van pensioenfondsen is geregeld. Bedrijven worden ingedeeld en de werknemers volgen doorgaans die indeling. Dit betekent bijvoorbeeld dat de werknemers die in horeca afdelingen van bedrijven in de recreatiesector werkzaam zijn, in het pensioenfonds voor de Recreatie zijn opgenomen. Ook voor andere vormen van samengestelde bedrijven geldt globaal gesteld dat deze zijn ingedeeld in het pensioenfonds van de sector waar het bedrijf in hoofdzaak actief is. Werk- 13

16 Hoofdstuk: De bedrijfstak nemers die werkzaam zijn in de horecavestigingen van bijvoorbeeld grootwinkelbedrijven, tuincentra, tennis en sportaccommodaties ed. worden niet opgenomen in het pensioenfonds voor het horecabedrijf. Voor LISA geldt dat ze niet alleen de werknemers in hun tellingen meenemen, maar ook de meewerkende ondernemers en hun partners en gezinsleden en ook de uitzendkrachten en zzp-ers. Daarnaast is de definitie van horeca ruimer dan die het bedrijfschap (SSB) hanteert en daardoor is het aantal horecavestigingen duidelijk hoger dan bij het bedrijfschap. Het CBS definieert horeca op basis van hoofdactiviteit volgens de SBI indeling. Alle horeca in samengestelde bedrijven blijft hierbij buiten beeld. Dit verklaart het relatief lage aantal bedrijven (overigens inclusief de campings en bungalowverhuurbedrijven). Niet alleen zijn de niveauverschillen fors, ook de ontwikkeling die de vier bronnen laten zien, is niet eenduidig. Bij het SSB en ook het pensioenfonds zit het aantal werknemers respectievelijk actieve deelnemers duidelijk in de lift in de periode , terwijl het CBS en ook LISA (vanaf 2008) juist een daling laten zien. De conclusie die hier uit te trekken is, is dat het bepalen van de werkgelegenheid in de horeca geen eenduidige zaak is. Om deze arbeidsmarktanalyse toch enige cijfermatige onderbouwing mee te geven, is hieronder gebruik gemaakt van de cijfers die op basis van het SSB 1 zijn berekend (dit ondanks op zijn minst de schijn van overschatting van de werkgelegenheid en de niet verwachte groei). Enerzijds omdat deze cijfers op consistente manier verzameld zijn en je dus mag veronderstellen dat de veranderingen in de samenstelling van de werkgelegenheid die uit de cijfers blijken, ook in de dagelijkse praktijk aan de orde zijn. Anderzijds vanwege de diepgang en breedte van de informatie die in het SBB beschikbaar is. Deze cijfers zijn ook op Feiten en Cijfers beschikbaar. Tabel: Aantal werknemers in de horeca naar sector, (peildatum 1 april) Drankensector Fastservicesector Restaurantsector Hotelsector Totaal Bron: SSB; bewerking ABF Research; De groei in werkgelegenheid in de horeca is enigszins in lijn met de ontwikkeling van aantal bedrijven in Nederland: Groei vooral in de fastservicesector en restaurantsector en een afname, zij het licht, in de drankensector en bij de hotels. Landelijk bezien is de werkgelegenheid met bijna 3% gegroeid in de periode Dat de werkgelegenheidsontwikkeling van provincie tot provincie verschilt, laat onderstaande tabel zien. Naast het aantal werknemers volgens SSB in 2010 en de ontwikkeling , wordt ook aangegeven hoe sterk de werkgelegenheidsontwikkeling in de betreffende provincie afwijkt van de landelijke ontwikkeling. De 3,3 bij de provincie Groningen geeft bijvoorbeeld aan dat de werkgelegenheid in de periode ongeveer 3,3 procentpunten sterker is gegroeid dan landelijk. 1 Het SSB is in aangepast. Medio 2012 worden de gewijzigde cijfers verwacht. 14

17 Hoofdstuk: De bedrijfstak Tabel: Aantal werknemers op 1 april in de horeca naar provincie 2010 en de ontwikkeling (uitgedrukt in procentpunten afwijking van de landelijke ontwikkeling) afwijking tov landelijk Groningen ,2 3,3 Friesland ,8-6,7 Drenthe ,4 0,5 Overijssel ,8 3,9 Flevoland ,0 9,1 Gelderland ,3 0,4 Utrecht ,3-0,6 Noord-Holland ,8-0,2 Zuid-Holland ,8 1,9 Zeeland ,8-0,1 Noord-Brabant ,5-0,4 Limburg ,2-6,1 Nederland ,9 Bron: SSB; bewerking ABF Research. Structuur In tijden van economische onzekerheden zou je een verandering in samenstelling van de omvang van de arbeidscontracten verwachten. De onzekerheid over de vraag leidt doorgaans tot het vergroten van de flexibele schil en daarmee ook een duidelijke toename van het aantal kleine contracten. De cijfers over de periode laten zijn dat deze ontwikkeling zich in de horeca niet heeft voorgedaan. Tabel: Grootte van het contract in procenten van fulltime (peildatum 1 april ) ,9% 21,1 20,7 20,7 20, ,9% 26,3 26,2 26,2 26, ,9% 14,7 14,6 14,7 14, ,9% 9,7 9,7 9,9 9, % 28,2 28,7 28,6 28,5 Bron: SSB, bewerking ABF De verdeling naar omvang van de contracten, is over de periode nagenoeg niet veranderd. Daartegenover staat echter wel dat het aandeel kleine contracten in de horeca hoog is. Bijna de helft van de werknemers werkt minder dan 40% van een volle werkweek en slechts iets meer dan een kwart heeft een aanstelling van 80% tot 100%. Tabel: Grootte van het contract in procenten van fulltime (peildatum 1 april 2010) dranken fastservice restaurant hotel 0-19,9% 22,9 20,7 24,3 11, ,9% 26,3 33,5 25,9 18, ,9% 15,5 16,6 12,7 14, ,9% 10,5 10,0 8,0 11, % 24,7 19,2 29,1 43,9 Bron: SSB, bewerking ABF 15

18 Hoofdstuk: De bedrijfstak In de fastservicesector is het aandeel kleine banen groter dan in de totale horeca. Bijna 55% van de werknemers die in deze werkzaam is, heeft een contract van minder dan 40% en slechts één op de vijf heeft een aanstelling voor 80% en meer. In de hotelsector is het beeld omgekeerd. Hier is het aantal grote banen aanzienlijk hoger en het aantal kleine banen duidelijk lager dan in de totale horeca. Bijna 45% van de werknemers werkt 80% of meer van een volledige werkweek en het aandeel werknemers dat een aanstelling heeft voor minder dan 40% ligt bij de hotels net boven de 30%. Gemiddeld werkt een horeca werknemer 23,1 uur per week (bron Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2010, TNO (NEA)). De horeca scoort hiermee samen met de sector handel, met 27,7 uur per week, het laagst van alle sectoren. Het gemiddeld aantal gewerkte uren per week over alle sectoren bedraagt 30,6 uur per week. Koplopers zijn de industrie met gemiddeld 35 uur per week en het openbaar bestuur met gemiddeld 34,3 uur per week. De vrouwen zijn in de horeca in de meerderheid. Dit is een bekend gegeven en de verhouding tussen mannen en vrouwen is in de loop der jaren nauwelijks veranderd. De horeca is niet de enige sector die gedomineerd wordt door vrouwen. Ook in het onderwijs (62,3%), gezondheids- en welzijnszorg (82,9%) en de culturele en overige dienstverlening (53,3%) werken meer vrouwen dan mannen. In de sector handel zijn de vrouwen met een aandeel van 47,7% net in de minderheid. Tabel: Aantal werknemers naar geslacht (peildatum 1 april 2010) Man 46 45,8 45,6 45,8 Vrouw 54 54,2 54,4 54,2 Bron: SSB, bewerking ABF De horeca staat bekend als een bedrijfstak voor jonge mensen. De cijfers onderschrijven dit beeld. Ongeveer veertig procent van alle werknemers is jonger dan 23 jaar en het aandeel 50 plussers blijft beperkt tot een fractie boven de 12%. Daarbij is in de leeftijdsverdeling nauwelijks enige verschuiving waar te nemen. Tabel: Aantal werknemers naar leeftijd (peildatum 1 april 2010) jaar en jonger 23,6 23, , jaar 15,8 15,4 15,6 15, jaar 18,7 18,5 18,6 18, jaar 16,6 16,2 16,2 16, jaar 13,8 14,2 14,3 14, jaar 9 9,3 9,5 9,4 60 jaar en ouder 2,4 2,7 2,8 2,7 Bron: SSB, bewerking ABF De gemiddelde werknemer in Nederland is volgens NEA 39,7 jaar oud. Met een gemiddelde leeftijd van 31,1 jaar ligt de leeftijd in de horeca het laagst van alle bedrijfssectoren in Nederland. Van alle werknemers in de horeca is daarnaast 18,2% van niet westerse allochtone herkomst, dit tegenover 9,1% van alle werknemers. De horeca loopt op dit punt voorop in Nederland. Samen met de sector communi- 16

19 Hoofdstuk: De bedrijfstak catie en vervoer (10,1%) en de sector zakelijke dienstverlening (12,4%) zijn dit de enige sectoren waarin meer dan 10% van de werknemers van niet westers allochtone afkomst is. Mobiliteit Bijna tweederde van alle werknemers is niet van baan gewisseld in de periode april 2009 april Ongeveer een kwart van alle werknemers is nieuw de bedrijfstak ingestroomd. Dit betekent dat ondanks het economische getij, de bedrijfstak in die periode van een jaar ongeveer nieuwe mensen heeft moeten werven voor een baan in de horeca. Tabel: Mobiliteit van werknemers in 2010 (peildatum 1 april) % Instroom 24 Blijvers 65 Doorstroom 11 Totaal 100 Uitstroom (t.o.v 2009) 24 Bron: SSB, bewerking ABF Vacatures In het vierde kwartaal van 2011 kende de horeca ongeveer 23 vacatures per werknemers. De vacaturegraad lag daarmee duidelijk hoger dan de vacaturegraad berekend over alle bedrijfstakken (15 per werknemers). Hieronder is de vacaturegraad in de horeca vergeleken met die in de handel en in de industrie. Naast het feit dat de vacaturegraad in de horeca hoger is dat in de andere twee bedrijfstakken, valt op dat het verschil sterk aan het afnemen is. Daarnaast is het seizoenseffect dat kenmerkend is voor de horeca, althans in 2007 en 2008, duidelijk zichtbaar. Figuur: Vacaturegraad in de industrie, handel en horeca (= aantal vacatures per 1000 banen) Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q industrie handel horeca Bron: CBS 17

20 Hoofdstuk: De bedrijfstak 2.4. Onderwijs Van alle werknemers in de horeca heeft ongeveer een kwart een horecaberoepsopleiding gevolgd op tenminste mbo-niveau. Zij vormen weliswaar een minderheid in de horeca, maar vaak vervullen deze beroepsopgeleide krachten cruciale posities binnen de horecabedrijven. Het zijn daarbij vooral de werknemers met een beroepsopleiding op mbo niveau die voor de bedrijfstak, getalsmatig althans, van belang zijn. Het merendeel van deze mbo leerlingen heeft een verleden in het vmbo (consumptief). Het aandeel hbo ers dat in de bedrijfstak actief is, is relatief beperkt, maar daarmee niet minder relevant. Inzicht in ontwikkelingen in het onderwijs nu, geeft inzicht in de instroom van beroepsopgeleide werknemers in de toekomst, vandaar dat in deze arbeidsmarktanalyse uitgebreid aandacht wordt besteed aan de ontwikkelingen binnen het onderwijs. VMBO In 2010 leek het er op dat er een einde was gekomen aan de daling van vmbo leerlingen die voor de horeca hebben gekozen laat echter een ander beeld zien: een daling van ongeveer 2% naar iets meer dan leerlingen. Figuur: Aantal leerlingen in het 3 e en 4 e jaar van het VMBO richting consumptief aantal leerlingen Bron: OCW DUO: 2011 voorlopig MBO In 2011 is het aantal deelnemers ten opzichte van het voorafgaande jaar weer met 2,5% gegroeid van ongeveer naar De horeca doet het daarmee goed in mbo-land, immers het totaal aantal mbodeelnemers is met bijna 1% afgenomen in De zorg en de handel zijn voor de horeca belangrijke concurrerende sectoren op de arbeidsmarkt. Het is dan ook interessant om de ontwikkeling in de horeca te spiegelen aan deze sectoren. Ook hier scoort de horeca bijzonder goed. Figuur: Aantal leerlingen in het MBO (horeca opleiding) aantal leerlingen Bron: OCW DOU; 2011 voorlopig 18

Vooraf 3. 1. Inleiding 5. 2. De bedrijfstak 9. 3. Drijvende krachten 23. 4. Horeca arbeidsmarkt 35. 5. Naar een gastvrije horeca 47

Vooraf 3. 1. Inleiding 5. 2. De bedrijfstak 9. 3. Drijvende krachten 23. 4. Horeca arbeidsmarkt 35. 5. Naar een gastvrije horeca 47 Inhoud Vooraf 3 1. Inleiding 5 1.1. Vier uitdagingen 5 1.2. Gastvrijheid 6 2. De bedrijfstak 9 2.1. De stemming 9 2.2. Prognoses 11 2.3. Werkgelegenheid 13 2.4. Onderwijs 18 3. Drijvende krachten 23 3.1.

Nadere informatie

Regionale Arbeidsmarktanalyse uit Feiten en Cijfers

Regionale Arbeidsmarktanalyse uit Feiten en Cijfers Regionale Arbeidsmarktanalyse uit Feiten en Cijfers Een beschrijving van het horeca onderwijs en de horeca arbeidsmarkt per provincie Regionale Arbeidsmarktanalyse uit Feiten en Cijfers Een beschrijving

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar In de vorige nieuwsbrief in september is geprobeerd een antwoord te geven op de vraag: wat is de invloed van de economische situatie op de arbeidsmarkt? Het antwoord op deze vraag was niet geheel eenduidig.

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Economische krimp in 2009 Aantal vacatures sterk gedaald Werkloosheid in Breda stijgt me 14% Bredase bijstand daalt minimaal Bijstand onder jongeren sterk gestegen

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud 4 e editie Economische monitor Voorne PutteN Opzet en inhoud In 2010 verscheen de eerste editie van de Economische Monitor Voorne-Putten, een gezamenlijk initiatief van de vijf gemeenten Bernisse, Brielle,

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen opnieuw toegenomen

Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen opnieuw toegenomen Maart 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen opnieuw toegenomen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische

Nadere informatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie

Verdiepingsonderzoek naar vergrijzing en flexibilisering arbeidsmarkt

Verdiepingsonderzoek naar vergrijzing en flexibilisering arbeidsmarkt Verdiepingsonderzoek naar vergrijzing en flexibilisering arbeidsmarkt Arbeidsmarkt en Onderwijs Monitor Noord-Holland Henry de Vaan I&O Research 23 november 2012 Onderzoeksvragen 1. Hoe zit het met de

Nadere informatie

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers In het eerste kwartaal van 2012 zijn er circa 39.000 mensen een onderneming gestart, ruim 4%

Nadere informatie

Februari 2012 Niet-werkende werkzoekenden (NWW) gestegen Meer WW-uitkeringen

Februari 2012 Niet-werkende werkzoekenden (NWW) gestegen Meer WW-uitkeringen Februari 2012 Niet-werkende werkzoekenden (NWW) gestegen - 483.000 werkzoekenden ingeschreven bij UWV WERKbedrijf - Vooral meer jonge werkzoekenden - Sterke toename werkzoekenden met transport beroep maar

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen Juni 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische bijlage 8 Toelichting

Nadere informatie

Werkloosheid nauwelijks veranderd

Werkloosheid nauwelijks veranderd Persbericht Pb14-084 18-12-2014 09.30 uur Werkloosheid nauwelijks veranderd - Werkloosheid blijft 8 procent - Meer mensen aan het werk in de afgelopen drie maanden - Aantal WW-uitkeringen met 6 duizend

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen April 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen blijven stijgen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische

Nadere informatie

Barometer arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Kenwerk 2008-2009

Barometer arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Kenwerk 2008-2009 Barometer arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Kenwerk 2008-2009 Barometer arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie 2008-2009 Op welke uitdagingen en knelpunten moeten we vanuit onderwijs- en arbeidsmarktperspectief

Nadere informatie

Banen en zelfstandigen

Banen en zelfstandigen 07 Banen en zelfstandigen Maatwerktabellen E,til0n E,til Anouk de Rijk en Harold Kroeze Centrum voor Beleidsstatistiek (maatwerk) Den Haag/Heerlen, 2008 Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * =

Nadere informatie

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam. nummer 5 maart 2013

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam. nummer 5 maart 2013 Fact sheet nummer 5 maart 2013 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam Er zijn ruim 133.000 jongeren van 15 tot en met 26 jaar in Amsterdam (januari 2012). Met de meeste jongeren gaat het goed in het onderwijs

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen September 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische bijlage

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB08-049 8 juli 2008 9.30 uur In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad Sterkste groei aan noordoostzijde Randstad Ook meer huishoudens in Noord-Brabant

Nadere informatie

Niet-werkende werkzoekenden

Niet-werkende werkzoekenden Januari 2012 Niet-werkende werkzoekenden 2 WW-uitkeringen 3 Vacatures ingediend bij UWV WERKbedrijf 4 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 5 Statistische bijlage 6 Toelichting NWW/WW

Nadere informatie

Werkloosheid in oktober vrijwel onveranderd

Werkloosheid in oktober vrijwel onveranderd Persbericht Pb14-070 20 november 2014 09.30 uur Werkloosheid in oktober vrijwel onveranderd - Meer mensen aan het werk - Aantal WW-uitkeringen vrijwel onveranderd - WW-uitkeringen toegenomen vanuit seizoengevoelige

Nadere informatie

Figuur 1: Ontwikkeling aantal leerlingen Figuur 2: Ontwikkeling aantal leerlingen 2009-2013 1 (index: 2009 = 100) 2014-2019 (index: 2014 = 100)

Figuur 1: Ontwikkeling aantal leerlingen Figuur 2: Ontwikkeling aantal leerlingen 2009-2013 1 (index: 2009 = 100) 2014-2019 (index: 2014 = 100) Het aantal leerlingen in het basisonderwijs is tussen 2010 en 2014 gedaald. In de provincie Limburg nam het aantal leerlingen in deze periode het sterkst af. In het voortgezet onderwijs is het aantal leerlingen

Nadere informatie

Van baan naar eigen baas

Van baan naar eigen baas M200912 Van baan naar eigen baas drs. A. Bruins Zoetermeer, juli 2009 Van baan naar eigen baas Ruim driekwart van de ondernemers die in de eerste helft van 2008 een bedrijf zijn gestart, werkte voordat

Nadere informatie

Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages

Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages Een analyse van de huisartsenregistratie over de

Nadere informatie

Regiobericht 1.0 Noord

Regiobericht 1.0 Noord Economie, innovatie, werk en inkomen 1 Kenmerken van het landsdeel Het landsdeel Noord bestaat uit de provincies Groningen, Friesland en Drenthe. De provincies werken samen in het Samenwerkingsverband

Nadere informatie

Februari 2010. Brancheschets Horeca

Februari 2010. Brancheschets Horeca Februari 2010 Brancheschets Horeca Brancheschets Horeca Afdeling Arbeidsmarktinformatie Redactie: Rob de Munnik, Marijke Oosterhuis & Niek Veeken 10-2-2010 Landelijk Bedrijfsadviseur Horeca Patricia Oosthof

Nadere informatie

Grafimedia. in cijfers

Grafimedia. in cijfers Grafimedia in cijfers 2015 Inhoud Branche in cijfers 5 Ontwikkeling bedrijven 6 Soorten bedrijven 7 Mutaties in bedrijven 8 Faillissementen 9 Poducentenprijsindex (PPI) grafimediabranche 10 Omzetontwikkeling

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Februari 2013

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Februari 2013 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Februari 2013 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Niet-werkende werkzoekenden geregistreerd bij UWV WERKbedrijf 4 Ingediende vacatures UWV en spanningsindicator 5 Ingediende ontslagaanvragen

Nadere informatie

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I In deze economische monitor vindt u cijfers over de werkgelegenheid en de arbeidsmarkt van de gemeente Ede. Van de arbeidsmarkt zijn gegevens opgenomen van de tweede helft

Nadere informatie

Colo-barometer van de stageplaatsen- en leerbanenmarkt

Colo-barometer van de stageplaatsen- en leerbanenmarkt Colo-barometer van de stageplaatsen- en leerbanenmarkt Een inventarisatie door Kenniscentra Beroepsonderwijs Bedrijfsleven, verenigd in Colo, peiling mei 2007. Het aantal door kenniscentra erkende leerbedrijven

Nadere informatie

Mannen geven veel vaker leiding dan vrouwen

Mannen geven veel vaker leiding dan vrouwen nen geven veel vaker leiding dan vrouwen Astrid Visschers en Saskia te Riele In 27 gaf 14 procent van de werkzame beroepsbevolking leiding aan of meer personen. Dit aandeel is de afgelopen jaren vrijwel

Nadere informatie

Werkloosheid verder toegenomen

Werkloosheid verder toegenomen Persbericht PB14-019 20 maart 09.30 uur Werkloosheid verder toegenomen - Werkloze beroepsbevolking in februari met 13 duizend gestegen - Vrijwel evenveel werkloze jongeren als drie maanden geleden - Aantal

Nadere informatie

Werkloosheid in augustus gedaald

Werkloosheid in augustus gedaald Persbericht PB13-061 19 september 09.30 uur Werkloosheid in augustus gedaald - In augustus minder werkloze jongeren - Stijgende trend werkloosheid minder sterk - Bijna 400 duizend WW-uitkeringen De voor

Nadere informatie

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D.

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D. M200802 Vrouwen aan de start Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, juni 2008 2 Vrouwen aan de start Vrouwen vinden het starten

Nadere informatie

Vacatures in de industrie 1

Vacatures in de industrie 1 Vacatures in de industrie 1 Martje Roessingh 2 De laatste jaren is het aantal vacatures sterk toegenomen. Daarentegen is in de periode 1995-2000 het aantal geregistreerde werklozen grofweg gehalveerd.

Nadere informatie

Analyse ontwikkeling arbeidsmarkt in afgelopen jaren

Analyse ontwikkeling arbeidsmarkt in afgelopen jaren Bijlage I: Analyse ontwikkeling arbeidsmarkt in afgelopen jaren Elke sector is anders en om effectief te zijn, is maatwerk nodig. Daarom dienen doelen en maatregelen van een sectorplan gebaseerd te zijn

Nadere informatie

Analyse ontwikkeling leerlingaantallen

Analyse ontwikkeling leerlingaantallen Analyse ontwikkeling leerlingaantallen Naar aanleiding van de 1 oktobertelling 2014 heeft VGS Adivio weer een korte analyse uitgevoerd waarbij onderzocht is in hoeverre de leerlingaantallen onderhevig

Nadere informatie

Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013

Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 drs. W. van Ooij MarktMonitor Januari 2015 Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 . Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013

Nadere informatie

BLOEMENDETAILHANDEL. Aantal vestigingen: 4.479. Aantal werkzame personen: 14.280. 17% van de bedrijven verwacht personeel aan te nemen

BLOEMENDETAILHANDEL. Aantal vestigingen: 4.479. Aantal werkzame personen: 14.280. 17% van de bedrijven verwacht personeel aan te nemen BLOEMENDETAILHANDEL Brancheontwikkelingen 2013 Deze factsheet bevat arbeidsmarktinformatie over de bloemendetailhandel. Onderwerpen die aan bod komen zijn: werkgelegenheid, trends en ontwikkelingen, vacatures

Nadere informatie

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland Derde kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland Conjunctuurenquête Nederland I rapport derde kwartaal 212 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen

Nadere informatie

Werkgelegenheidsonderzoek 2010

Werkgelegenheidsonderzoek 2010 2010 pr ov i nc i e g r oni ng e n Wer kgel egenhei dsonder zoek Eenanal ysevandeont wi kkel i ngen i ndewer kgel egenhei di nde pr ovi nci egr oni ngen Werkgelegenheidsonderzoek 2010 Werkgelegenheidsonderzoek

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden, ontslagaanvragen, vacatures en WW-uitkeringen

Aantal werkzoekenden, ontslagaanvragen, vacatures en WW-uitkeringen Mei 2010 Aantal werkzoekenden, ontslagaanvragen, vacatures en WW-uitkeringen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen

Nadere informatie

Werkloosheid opnieuw gestegen

Werkloosheid opnieuw gestegen Persbericht PB14-012 20 februari 09.30 uur Werkloosheid opnieuw gestegen - Werkloze beroepsbevolking in januari met 10 duizend toegenomen - Aantal WW-uitkeringen met 23 duizend gestegen De voor seizoeninvloeden

Nadere informatie

CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal

CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal Persbericht PB14 56 11 9 214 15.3 uur CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal Meer werklozen aan de slag Geen verdere daling aantal banen, lichte groei aantal vacatures Aantal banen

Nadere informatie

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2011 / 4

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2011 / 4 ECONOMISCHE MONITOR EDE 20 / 4 De Economische Monitor geeft een beeld van de economie van de gemeente Ede in de afgelopen periode van 2008 tot 20. De Economische Monitor is verdeeld in twee delen: Het

Nadere informatie

Grafimedia in cijfers

Grafimedia in cijfers Grafimedia in cijfers 2013 beeld: Karin van Hengel Inhoud 1 Aantal grafische bedrijven naar grootteklasse 2 Aantal grafische bedrijven naar hoofdactiviteit 3 Ontwikkeling van de omzet in de industrie en

Nadere informatie

Fluchskrift Wurkgelegenheid

Fluchskrift Wurkgelegenheid Fluchskrift Wurkgelegenheid Werkgelegenheidsregister Provincie Fryslân Het betreft voorlopige uitkomsten van het werkgelegenheidsonderzoek 2013. In afwachting op de landelijke cijfers zijn eventuele correcties

Nadere informatie

Kortetermijnontwikkeling

Kortetermijnontwikkeling Artikel, donderdag 22 september 2011 9:30 Arbeidsmarkt in vogelvlucht Het aantal banen van werknemers en het aantal openstaande vacatures stijgt licht. De loonontwikkeling is gematigd. De stijging van

Nadere informatie

Voorwoord. Inleiding. In dit tabellenboek worden de volgende 28 regio's onderscheiden: Zaanstreek en Waterland. Amstelland, Kennemerland, Meerlanden

Voorwoord. Inleiding. In dit tabellenboek worden de volgende 28 regio's onderscheiden: Zaanstreek en Waterland. Amstelland, Kennemerland, Meerlanden Voorwoord Inleiding Het Onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg en WJK (Welzijn en maatschappelijke dienstverlening, Jeugdzorg en Kinderopvang) beoogt relevante organisaties te voorzien van eenduidige en

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden, ontslagaanvragen, vacatures en WW-uitkeringen

Aantal werkzoekenden, ontslagaanvragen, vacatures en WW-uitkeringen September 2010 Aantal werkzoekenden, ontslagaanvragen, vacatures en WW-uitkeringen 2 WW-uitkeringen 5 Ingediende vacatures 6 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 7 Ingediende ontslagaanvragen en verleende

Nadere informatie

index Technocentrum Kwantitatieve regioanalyse technisch beroepsonderwijs Provincie Noord-Brabant

index Technocentrum Kwantitatieve regioanalyse technisch beroepsonderwijs Provincie Noord-Brabant index Technocentrum Kwantitatieve regioanalyse technisch beroepsonderwijs Provincie Noord-Brabant Inhoudsopgave 1. Mbo Techniek... 3 1.1 Deelnemers mbo techniek... 3 1.1.1 Onderwijsinstellingen... 3 1.1.2

Nadere informatie

Totaalbeeld arbeidsmarkt: werkloosheid in februari 6 procent

Totaalbeeld arbeidsmarkt: werkloosheid in februari 6 procent Arbeidsmarkt in vogelvlucht Gemiddeld over de afgelopen vier maanden is er een licht stijgende trend in de werkloosheid. Het aantal banen van werknemers stijgt licht en het aantal openstaande vacatures

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015 Conjunctuurenquête Nederland Vierde kwartaal 15 Ondernemers positiever over werkgelegenheid 16 Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het vierde

Nadere informatie

Doorstroom van vmbo/havo naar mbo (2010-2013)

Doorstroom van vmbo/havo naar mbo (2010-2013) Doorstroom van vmbo/havo naar mbo (2010-2013) Waar komt de instroom in de Kenteq-kwalificaties vandaan? Komt die uit direct verwante vmbo-opleidingen, of ook uit andere richtingen? Hoe zit dat omgekeerd?

Nadere informatie

Instroom onderwijs 2012-2013 Oost-Nederland, mbo en hbo

Instroom onderwijs 2012-2013 Oost-Nederland, mbo en hbo Instroom onderwijs 212-213 Oost-Nederland, mbo en hbo Inhoudsopgave Inleiding 3 Korte cijfermatige analyse van de inventarisatie 4 Mbo BOL en BBL niveau 1 t/m 4 5 Mbo V&V en Welzijn niveau 3 en 4 6 Mbo

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Achterhoek Februari 2013

Arbeidsmarkt Achterhoek Februari 2013 Arbeidsmarkt Achterhoek Februari 2013 Inhoud Werkgelegenheid Vacatures Werkloosheid Bevolkingsontwikkeling Aandachtspunten komende jaren Activiteiten POA Achterhoek PAG 2 Structuur werkgelegenheid regio

Nadere informatie

Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2004.

Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2004. Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2004. 1 In deze notitie wordt een beeld geschetst van de ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt over de periode vanaf 1 januari tot 1 juli 2004.

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

2008 2012 % Groei verblijf locaties 11% Groei aantal hotel kamers 4% Groei van marktaandeel in de logies verstrekkende markt -6%

2008 2012 % Groei verblijf locaties 11% Groei aantal hotel kamers 4% Groei van marktaandeel in de logies verstrekkende markt -6% Inleiding Hieronder zult u een opsomming zien van trends in de Nederlandse hotel markt. Ook geeft het een beknopt verslag van de verschillende ontwikkelingen in deze markt. Ook de regio waar het hotel

Nadere informatie

Kwantitatieve ontwikkelingen rondom jeugdwerkloosheid

Kwantitatieve ontwikkelingen rondom jeugdwerkloosheid Bijlage 1 Kwantitatieve ontwikkelingen rondom jeugdwerkloosheid Landelijk beeld Algemeen beeld: Lichte daling jeugdwerkloosheid De afgelopen maanden is sprake van een lichte daling van de jeugdwerkloosheid

Nadere informatie

Minder startende ondernemers

Minder startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Minder startende ondernemers in 2012 Aantal starters loopt in alle provincies terug Dit jaar zijn er tot en met september circa 95.000 mensen een onderneming gestart, ruim

Nadere informatie

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2013

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2013 Fact sheet nummer 9 juli 2013 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2013 Er zijn in Amsterdam bijna 135.000 jongeren in de leeftijd van 15 tot 27 jaar (januari 2013). Veel jongeren volgen een opleiding of

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Gelderland

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Gelderland Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Gelderland Overview Hieronder wordt ingegaan op een aantal arbeidsmarktaspecten in de regio Gelderland, die op basis van de resultaten van het huidige monitoronderzoek

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Juli 2014

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Juli 2014 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Juli 2014 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Ingediende vacatures UWV 5 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 6 Statistische bijlage 7 Toelichting NWW/WW/WBB

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. December 2014

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. December 2014 Nieuwsflits Arbeidsmarkt December 2014 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Bij UWV ingediende vacatures 5 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 6 Statistische bijlage 7 Toelichting NWW/WW/WBB

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt juni 2013

Nieuwsflits Arbeidsmarkt juni 2013 Nieuwsflits Arbeidsmarkt juni 2013 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Niet-werkende werkzoekenden geregistreerd bij UWV 4 Bij UWV ingediende vacatures 5 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen

Nadere informatie

Starters zien door de wolken toch de zon

Starters zien door de wolken toch de zon M201206 Starters zien door de wolken toch de zon drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Starters zien door de wolken toch de zon Enkele jaren nadat zij met een bedrijf zijn begonnen, en met enkele jaren financieel-economische

Nadere informatie

Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012

Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012 Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012 t.b.v. Monitor Arbeidsmarkt en Onderwijs Provincie Noord-Holland IJmuiden, 23 november 2012 Arjan Heyma www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Belangrijkste

Nadere informatie

JAARMONITOR 2015 JANUARI 2016. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

JAARMONITOR 2015 JANUARI 2016. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland JAARMONITOR 2015 JANUARI 2016 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 NÚ KAN DE WERKLOOSHEID OMLAAG 4 FREELANCERS EN FLEXWERKERS STIMULEREN GROEI BEDRIJVEN 5 OMZETONTWIKKELING

Nadere informatie

Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven 2015.

Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven 2015. Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven. Inleiding Als het gaat om betaalgedrag van het Nederlandse bedrijfsleven kunnen we met een tevreden gevoel terugkijken op. Dat blijkt als we niet

Nadere informatie

BEROEPSBEVOLKING EN PENDEL PROVINCIE FLEVOLAND 2000 SAMENVATTING

BEROEPSBEVOLKING EN PENDEL PROVINCIE FLEVOLAND 2000 SAMENVATTING BEROEPSBEVOLKING EN PENDEL PROVINCIE FLEVOLAND 2000 SAMENVATTING Arbeidsmarkt Arbeidsparticipatie Van de 15 tot 65-jarige bevolking in Flevoland behoort 71% tot de beroepsbevolking (tabel 1) tegenover

Nadere informatie

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12 inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Bevolking 9 1.1 Bevolkingsontwikkeling 9 1.2 Bevolkingsopbouw 10 1.2.1 Vergrijzing 11 1.3 Migratie 11 1.4 Samenvatting 12 2. Ontwikkelingen van de werkloosheid 13 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

KWANTITATIEVE REGIOANALYSE TECHNISCH BEROEPSONDERWIJS

KWANTITATIEVE REGIOANALYSE TECHNISCH BEROEPSONDERWIJS - editie 2007 KWANTITATIEVE REGIOANALYSE TECHNISCH BEROEPSONDERWIJS REGIO MIDDEN- EN WEST-BRABANT - Samenvatting - Een initiatief van index Technocentrum Midden- en West-Brabant index Technocentrum Mozartlaan

Nadere informatie

Het belang van het MKB

Het belang van het MKB MKB Regio Top 40 Themabericht Rogier Aalders De nieuwe MKB Regio Top 40 is uit. Zoals u van ons gewend bent, rangschikken we daarin de veertig Nederlandse regio s op basis van de prestaties van het MKB

Nadere informatie

Economie en arbeidsmarkt in Noord-Nederland

Economie en arbeidsmarkt in Noord-Nederland Economie en arbeidsmarkt in Noord-Nederland Jan Dirk Gardenier 17 april 2015 Lokale verschillen in leefbaarheid veel gesloten platteland Economie is afhankelijk van ruimtelijke gebiedsontwikkeling en de

Nadere informatie

Bedrijfsprofiel. 1 & 2 sterrenhotels in beeld. Anders denken, anders doen. In dit profiel: Van Spronsen & Partners horeca-advies December 2006

Bedrijfsprofiel. 1 & 2 sterrenhotels in beeld. Anders denken, anders doen. In dit profiel: Van Spronsen & Partners horeca-advies December 2006 Bedrijfsprofiel 1 & 2 sterrenhotels in beeld Van Spronsen & Partners horeca-advies December 26 In dit profiel: Aanbod - - - - - - - - - - - - - - - -2 Ontwikkeling - - - - - - - - - - - - 3 Branche onder

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Noord-Holland

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Noord-Holland Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Noord-Holland Overview Hieronder wordt ingegaan op een aantal arbeidsmarktaspecten in de regio Noord-Holland, die op basis van de resultaten van het huidige monitoronderzoek

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Mei 2007

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Mei 2007 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Mei 2007 Amsterdam, juni 2007 Forse daling aantal niet-werkende werkzoekenden In 2007 daalde het aantal niet-werkende werkzoekenden (nww) met 13.500 (-2,6) naar 512.907. Dit is

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Juli 2015

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Juli 2015 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Juli 2015 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Online vacatures 7 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 8 Statistische bijlage 9 Toelichting NWW/WW/WBB 17 Colofon

Nadere informatie

Basiscijfers gemeenten. Arbeidsmarktregio Midden-Utrecht

Basiscijfers gemeenten. Arbeidsmarktregio Midden-Utrecht Basiscijfers gemeenten Arbeidsmarktregio Midden- Inhoudsopgave Inleiding... 3 Nww-percentage december 2011... 4 Ontwikkeling nww 2010-2011... 5 Standcijfers nww 2011 en nww-percentages december 2010 en

Nadere informatie

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014 Nummer 6 juni 2014 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014 Factsheet Ondanks eerste tekenen dat de economie weer aantrekt blijft de werkloosheid. Negen procent van de Amsterdamse beroepsbevolking is werkloos

Nadere informatie

CBS-berichten: Veranderingen in de arbeidsparticipatie in Nederland sinds 1970

CBS-berichten: Veranderingen in de arbeidsparticipatie in Nederland sinds 1970 CBS-berichten: Veranderingen in de arbeidsparticipatie in Nederland sinds 1970 Lian Kösters, Paul den Boer en Bob Lodder* Inleiding In dit artikel wordt de arbeidsparticipatie in Nederland tussen 1970

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland Vierde kwartaal 2012 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal 2015. Bedrijfsleven onveranderd positief

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal 2015. Bedrijfsleven onveranderd positief Conjunctuurenquête Nederland Tweede kwartaal 215 Bedrijfsleven onveranderd positief Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het tweede kwartaal 215.

Nadere informatie

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt Tussen maart en mei is het aantal mensen met een baan met gemiddeld 6 duizend per maand gestegen. De stijging is volledig aan vrouwen toe te schrijven. Het

Nadere informatie

In februari 2014 stelt de minister de nieuwe dossiers vast. Vanaf cohort 2014-2015 kunnen leerlingen ingeschreven worden op de nieuwe dossiers.

In februari 2014 stelt de minister de nieuwe dossiers vast. Vanaf cohort 2014-2015 kunnen leerlingen ingeschreven worden op de nieuwe dossiers. Doel van het memo De paritaire commissie wil haar achterban graag op een heldere en eenduidige manier informeren. Daarom zal er na elke PC vergadering, als de besluitvorming daarom vraagt, een memo opgesteld

Nadere informatie

4. Werkloosheid in historisch perspectief

4. Werkloosheid in historisch perspectief 4. Werkloosheid in historisch perspectief Werkloosheid is het verschil tussen het aanbod van arbeid en de vraag naar arbeid. Het arbeidsaanbod in Noord-Nederland hangt samen met de mate waarin de inwoners

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland

Conjunctuurenquête Nederland Conjunctuurenquête Nederland Derde kwartaal 14 Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het derde kwartaal 14. De Conjunctuurenquête Nederland brengt

Nadere informatie

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Research NL Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Herstel economie zet aarzelend door Economische situatie Huishoudens zijn nog steeds terughoudend met hun consumptie en bedrijven zijn terughoudend

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Zeeland/West-Brabant

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Zeeland/West-Brabant Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Zeeland/West-Brabant Overview Hieronder wordt ingegaan op een aantal arbeidsmarktaspecten in de regio Zeeland, West Brabant, die op basis van de resultaten van het

Nadere informatie

Ontwikkelingen arbeidsmarkt: Uitzendbureau? Kans op werk!

Ontwikkelingen arbeidsmarkt: Uitzendbureau? Kans op werk! Ontwikkelingen arbeidsmarkt: Uitzendbureau? Kans op werk! UWV-congres Uitzendbranche Zwolle, 15 november 2012, Rob Witjes, Arbeidsmarktinformatie en -advies, UWV 1 Inhoud presentatie Actuele ontwikkelingen

Nadere informatie

Analyse NVM openhuizendag

Analyse NVM openhuizendag Analyse NVM openhuizendag Gemaakt door: NVM Data & Research Datum: 1 juli 2011 Resultaten analyse Openhuizenbestand 26 maart 2011 Er doen steeds meer woningen mee aan de NVM-openhuizendag. Op 26 maart

Nadere informatie

Inhoud... 3. 1. Waarom deze Arbeidsmarktanalyse?... 5. 2. De bedrijfstak: de cijfers en het verhaal... 7. 2.1. Highlights... 7. 2.2. De cijfers...

Inhoud... 3. 1. Waarom deze Arbeidsmarktanalyse?... 5. 2. De bedrijfstak: de cijfers en het verhaal... 7. 2.1. Highlights... 7. 2.2. De cijfers... Inhoud Inhoud Inhoud... 3 1. Waarom deze Arbeidsmarktanalyse?... 5 2. De bedrijfstak: de cijfers en het verhaal... 7 2.1. Highlights... 7 2.2. De cijfers... 8 2.3. De geluiden uit de praktijk... 22 3.

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Januari 2015

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Januari 2015 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Januari 2015 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Online vacatures 5 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische bijlage 8 Toelichting NWW/WW/WBB 17 Colofon

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zuid-Holland Centraal groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk

Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk M201210 Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk Arjan Ruis Zoetermeer, september 2012 Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk De leeftijd van de ondernemer blijkt

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Amersfoort

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Amersfoort Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Amersfoort Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Amersfoort groeit het aantal banen van werknemers (voltijd en

Nadere informatie

Een eigen bedrijf is leuk!

Een eigen bedrijf is leuk! M200815 Een eigen bedrijf is leuk! Ervaringen van starters uit de jaren 1998-2000 drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, december 2008 2 Een eigen bedrijf is leuk! Een eigen bedrijf geeft ondernemers

Nadere informatie