GOEDE VOORBEELDEN VAN PROJECTEN IN KLEINE EN MIDDELGROTE GEMEENTEN, GECOFINANCIERD DOOR EUROPESE SUBSIDIEPROGRAMMA S

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "GOEDE VOORBEELDEN VAN PROJECTEN IN KLEINE EN MIDDELGROTE GEMEENTEN, GECOFINANCIERD DOOR EUROPESE SUBSIDIEPROGRAMMA S"

Transcriptie

1 Europese projecten in gemeenten GOEDE VOORBEELDEN VAN PROJECTEN IN KLEINE EN MIDDELGROTE GEMEENTEN, GECOFINANCIERD DOOR EUROPESE SUBSIDIEPROGRAMMA S

2

3 Europese projecten in gemeenten Goede voorbeelden van projecten in kleine en middelgrote gemeenten, gecofinancierd door Europese subsidieprogramma s

4 Colofon Auteur Sjoerd Wijnsma Projectleider Helen Schuurmans (VNG) Vormgeving en opmaak Dimdim, Den Haag juli Vereniging van Nederlandse Gemeenten

5 Voorwoord Voor u ligt een publicatie met voorbeelden van projecten van kleine en middelgrote gemeenten die Europese cofinanciering hebben ontvangen. Met deze publicatie hopen wij kennisuitwisseling te bevorderen en spelen wij in op de vraag van gemeenten naar de mogelijkheden om gebruik te maken van deze fondsen. Mijn dank gaat uit naar alle bestuurders, gemeenteambtenaren en projectleiders die bereid waren hun ervaringen met Europese subsidies met ons te delen. Ik wens u veel inspiratie toe bij het lezen over deze projecten! Ralph Pans Voorzitter Directieraad VNG Vereniging van Nederlandse Gemeenten 3

6 Inhoudsopgave Voorwoord 3 Inleiding 5 Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) Gemeente Westland: 4B in Waalblok 6 Gemeente Brummen: Centrumplan Eerbeek Oranje Nassauplein 10 Interreg IVA Gemeente Hellevoetsluis: Muren en Tuinen 12 Interreg IVB Gemeente Hardenberg: iage 16 Gemeente Noord-Beveland: Build with CaRe 18 Interreg IVC Gemeente Assen: Integrated Measures for an Energy Efficiency Approach 22 Europees Sociaal Fonds (ESF) Gemeente Gennep: Ondersteuning bij het vinden van een baan 24 Gemeente Goes: Aan de slag in Zeeland! 26 Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO) Gemeente Meppel: Landschapsprogramma Broekhuizen 28 Gemeente Peel en Maas: Hart voor Maasbree Multifunctioneel Centrum 30 Probleemgebiedenvergoeding agrariërs Midden-Delfland 33 Europees Visserij Fonds (EVF) Gemeente Urk: Blue Port Urk 34 Europa voor de Burger Gemeente Groesbeek: Vincult 38 Gemeente Haaren: European Charter 40 Leven Lang Leren Comenius Gemeente Tynaarlo: Samenwerkingsverband Tynaarlo-Pitesti 44 Vijfde kaderprogramma voor Onderzoek en Ontwikkeling Gemeente Heerhugowaard: Suncities Stad van de Zon 46 4 Vereniging van Nederlandse Gemeenten

7 Inleiding In deze publicatie wordt een aantal projecten van kleine en middelgrote gemeenten besproken die cofinanciering hebben ontvangen van de Europese Unie. De projecten zijn gefinancierd uit verschillende fondsen (periode ) waardoor een gevarieerd palet van projecten is ontstaan. De ervaringen van deze Best Practices kunnen u op weg helpen om ook voor uw project subsidie van de Europese Unie te krijgen! Op de linkerpagina staan facts and figures van de projecten met een korte introductie van het Europese subsidieprogramma, de bedragen en de looptijd, de projectpartners, een inhoudelijke introductie van het project en de belangrijkste (verwachte) resultaten. Op de rechterpagina staat een interviewverslag met de betrokken projectleider(s) en in enkele gevallen ook met de betrokken bestuurder. Zij vertellen over de voor- en nadelen en de toegevoegde waarde van het uitvoeren van een Europees gefinancierd project. Tijdens het opstellen van deze verzamelbundel viel een aantal zaken op: Voor veel projecten betekent de Europese cofinanciering dat er een financieel gat op de begroting van de projecten gevuld kan worden. Maar naast dit financiële aspect ervaren veel gemeenten ook andere voordelen. Het delen van kennis in samenwerkingsverbanden helpt veel gemeenten het beleid en de gemeentelijke prioriteiten te realiseren. Samenwerkingsverbanden geven gemeenten de kans zich te profileren en de regio breed onder de aandacht te brengen. De administratieve lasten en de bureaucratie die Europese subsidies met zich meebrengen kunnen een nadeel zijn. Aan de andere kant dwingt een goede administratie je gestructureerd en geordend te werken. Dat betekent dat je zelf ook veel meer grip hebt op je project en dit ook veel beter intern en extern kan verantwoorden, bijvoorbeeld naar bestuurders. De kern van een succesvolle aanvraag is je goed te verdiepen in de doelstellingen van het Europese programma en alleen een aanvraag te doen als je project goed matcht met dit programma. Oriënteer je van tevoren goed over de aanvraag en maak gebruik van de kennis van anderen. Wat kan de VNG voor u betekenen? Directie Europa van de VNG adviseert over de Europese programma s. Zo produceert zij een Europese subsidiewijzer met daarin alle informatie over Europese subsidies waarvoor gemeenten in aanmerking komen. Deze subsidiewijzer is digitaal beschikbaar op de website van de VNG. U kunt een hardcopy bestellen via De VNG heeft voor alle ambtenaren van gemeenten die werken met Europa een Europa ambtenarennetwerk opgericht. U kunt zich aanmelden voor het forum van dit netwerk op Op dit forum wordt u op de hoogte gehouden van de laatste Europese ontwikkelingen, partnersearches en subsidiemogelijkheden en kunt u ervaringen uitwisselen met collega s. Vereniging van Nederlandse Gemeenten 5

8 4B water in Waalblok Gemeente Westland Fonds: Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) Met geld uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) wil de Europese Unie het regionaal concurrentievermogen versterken. Hoe dat gebeurt wordt vooral op nationaal niveau bepaald. De EU heeft, voor de periode , innovatie, kenniseconomie en ondernemerschap als belangrijkste thema s vastgesteld. Nederland wil dit Europese beleid zoveel mogelijk laten aansluiten bij bestaand nationaal beleid. Er zijn vier regionale programma s opgesteld waarin het Europees/nationaal beleid is vertaald in regionale prioriteiten. (http://ec.europa.eu/regional_policy/index_nl.cfm) Website: Thema: Duurzaamheid, innovatie Partners: Gemeente Westland Provincie Zuid-Holland LTO Glaskracht Tuinbouwondernemers in het gebied Hoogheemraadschap van Delfland Totaal budget van het project: circa 11,2 miljoen EU-bijdrage: Totale kosten project gemeente Westland: circa 1,1 miljoen Looptijd: Het project Het pilotproject Waalblok 4B-concept water combineert meervoudig ruimtegebruik voor waterberging met het vrijwel sluiten van de waterketen en een duurzaam hergebruik van bedrijfsafvalwater. De 4 B s staan voor het Bergen van regenwater, het Bufferen van bedrijfsafvalwater en proceswater, het Bereiden van gietwater door zuivering van dit afvalwater en het Begieten van teelten. In dit zogeheten 4B concept Water vindt waterberging plaats onder kassen en wordt drainage- en afvalwater met een innovatieve combinatie van technieken geschikt gemaakt voor gietwatertoepassing. In het Westland hebben diverse gebieden een zogenaamd Centraal Afval- en Drainagewater systeem. Hiermee is de centrale inzameling van bedrijfsafvalwater eenvoudig te realiseren. Het eerste onderdeel van het 4B concept in het gebied Waalblok is inmiddels gerealiseerd. Het betreft de aanleg van kelders onder kassen (meervoudig ruimtegebruik), waarin berging van oppervlakte- of regenwater en van gietwater plaats kan vinden. De tweede hoofdactiviteit betreft het omzetten van bedrijfsafval- en drainagewater in gietwater met een gecombineerde waterzuiveringsinstallatie, ook wel gietwaterfabriek genoemd. De bijdrage uit EFRO betreft deze hoofdactiviteit. In het pilotproject werkt de gemeente Westland samen met het Hoogheemraadschap van Delfland, de provincie Zuid-Holland, LTO Glaskracht en de tuinbouwondernemers in het gebied. De realisatie zal plaatsvinden door de (nieuwe) Coöperatie waterzuivering Westland U.A. waarmee door de gemeente bindende afspraken worden gemaakt. Resultaat Het pilotproject zorgt voor milieuwinst en draagt er aan bij dat een betere concurrentiepositie voor de glastuinbouwsector ontstaat. Het project levert een bijdrage aan het oplossen van de waterbergingsbehoefte, zorgt voor vermindering van risico op wateroverlast, verbetering van waterkwaliteit, voldoende gietwater van goede kwaliteit, vergroting van zelfvoorzienendheid van het gebied, nieuwe financieringsconstructies voor water (Publiek Private Samenwerkingsvormen) en energiebesparing op transport en productie. Het pilotproject is één van de projecten van het Programma Duurzame Greenport Westland-Oostland. Dit is een programma van projecten waarbij nieuwe technieken of inzichten worden ontwikkeld of op praktijkschaal worden toegepast op het gebied van de waterhuishouding en van energie. 6 Vereniging van Nederlandse Gemeenten

9 Ervaringen van teamleider projecten Chantal Scheers en projectleider Aad Laverman Er zijn twee belangrijke aanleidingen geweest voor het project. Allereerst is er een historisch tekort aan oppervlaktewater in het Westland en is er sprake van wateroverlast. Daarnaast wordt omgekeerde osmose hier veel toegepast. Dat betekent dat er grondwater wordt opgepompt en wordt gefilterd als gietwater voor de teelten. De afvalstoffen die daarbij vrijkomen worden weer terug in de grond gepompt. De voorspelling was dat dit terugpompen van afvalstoffen vanaf 2013 niet meer toegestaan zou zijn en dat er een andere manier van waterzuivering gezocht moest worden. De gemeente Westland heeft samen met de tuinders naar oplossingen gekeken. Daaruit is het 4B concept (bergen, bufferen, bereiden en begieten) voortgekomen. Een van de speerpunten van het collegewerkprogramma is dit initiatief vanuit de samenleving. Het project is niet alleen voor de tuinders maar vooral ook door de tuinders. De gemeente bouwt en exploiteert dan ook de waterfabriek niet zelf. De tuinders hebben een coöperatie opgericht van waaruit ze dit project ontwikkeld. De gemeente faciliteert alleen. Vanwege vele partijen die betrokken zijn is het belangrijk Overzicht van het plangebied dat een partij het project trekt. De gemeente heeft ervoor gekozen om dit in de beginfase te doen vanwege de belangrijke maatschappelijke functie van het Westland. Westland is het grootste en dichtbebouwde glastuinbouwgebied van de wereld en de derde economische motor van Nederland na de Rotterdamse haven en Schiphol. De tuinbouw vormt de kern van de gemeente en daarom wil de gemeente investeren in de innovatieve en vooruitstrevende bedrijven. De gemeente heeft de subsidie aangevraagd en staat garant voor de risico s. Nu de kaders van het project steeds duidelijker worden, proberen we dat risico voor een deel ook over te dragen aan de coöperatie van de tuinders. Ondanks de gevolgen van de crisis, die ook de tuinders raakt, blijft het draagvlak groot. Met dit nieuwe systeem heb je een constante kwaliteit van gietwater hetgeen zich vertaald in betere teeltopbrengsten. Verder maakt de sector zich klaar voor de toekomstige emissie-eisen. LTO Glaskracht speelt een belangrijke rol om de tuinders enthousiast te maken en te houden voor het project. De aanvraag Beleidsmedewerkers economische zaken van de gemeente bekijken de mogelijkheden van Europese subsidieprogramma s en vergelijken dat met de beleidsdoelen van de gemeente. Er was extra geld nodig en het project past goed binnen de doelstellingen van de Europese Commissie. Tussen de melding van het project ten behoeve van de subsidie en de daadwerkelijke aanvraag heeft vrij veel tijd gezeten, vanwege diverse onzekerheden binnen het project. Daarnaast kent de waterfabriek een gewenste exploitatieduur van 40 jaar, hiervoor moest een geschikte constructie gevonden worden. De daadwerkelijke aanvraag heeft een voorbereiding (oriënterende gesprekken, opstellen projectplan) gekend van circa een half jaar. Verlening van de subsidie vond na enige aanpassingen en aanvullingen op de aanvraag plaats. Vereniging van Nederlandse Gemeenten 7

10 Voor- en nadelen Europese subsidies zijn vaak erg lastig in de verantwoording. Vanuit onze eerdere ervaringen met EFRO hebben wij de keus gemaakt de aanvraag te gebruiken voor harde investeringen zoals de bouwmaterialen. Dat is namelijk eenvoudiger te verantwoorden dan bijvoorbeeld ambtelijke uren. Verder is de aanvraag altijd een weergave van de situatie/inzicht op dat moment terwijl het project vaak heel dynamisch is. Dit kan leiden tot een afwijking ten opzichte van de aanvraag, bijvoorbeeld toch andere concrete projectresultaten. Goedkeuring van een dergelijke afwijking vergt de nodige tijd en energie en zorgt voor onzekerheid, terwijl voortgang van het project cruciaal is vanwege de beperkte subsidieperiode. Het managen van de subsidie wordt soms een apart taak binnen het project. De subsidie heeft het project wel mogelijk gemaakt. Zonder de subsidie hadden we geen stap kunnen zetten om innovatie en duurzaamheid extra te promoten in de tuinbouwsector. 8 Vereniging van Nederlandse Gemeenten

11 Vereniging van Nederlandse Gemeenten 9

12 Centrumplan Eerbeek Oranje Nassauplein Gemeente Brummen Fonds: Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) Met geld uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) wil de Europese Unie het regionaal concurrentievermogen versterken. Hoe dat gebeurt wordt vooral op nationaal niveau bepaald. De EU heeft, voor de periode , innovatie, kenniseconomie en ondernemerschap als belangrijkste thema s vastgesteld. Nederland wil dit Europese beleid zoveel mogelijk laten aansluiten bij bestaand nationaal beleid. Er zijn vier regionale programma s opgesteld waarin het Europees/ nationaal beleid is vertaald in regionale prioriteiten. (http://ec.europa.eu/regional_policy/index_nl.cfm) Website: Thema: Herinrichting openbare ruimte, duurzaamheid Partners: Gemeente Brummen; provincie Gelderland Totaal budget van het project: EU-bijdrage: (50%) Looptijd: Het project Vanuit de samenleving bestaat al langere tijd de roep om het centrum van Eerbeek op te knappen. Toen twee ontwikkelaars grond kochten in het centrum is er samen met de gemeente een masterplan Centrumgebied Eerbeek gemaakt voor het centrum van Eerbeek. Hoewel het Oranje Nassauplein eigenlijk enigszins buiten het centrumgebied ligt, heeft het plein een belangrijke functie door zijn winkels maar ook als ontmoetingsplein. Bewoners en ondernemers hebben er dan ook altijd op aangedrongen het Werkzaamheden aan het Oranje-Nassauplein plein mee te nemen in het masterplan voor het hele centrum. Voor de herinrichting van dit plein is Europese subsidie aangevraagd. De winkeliers en bewoners aan het plein hebben actief bijgedragen aan de plannen voor de inrichting van het plein. De gemeente heeft gevraagd of de winkeliers samen met de bewoners zelf met plannen wilden komen voor de inrichting. De gemeente had alleen een paar randvoorwaarden gesteld, zoals het beschikbare budget en het feit dat een ondergrondse wateropvangvoorziening gerealiseerd moest worden om wateroverlast ten gevolge van hevige regenval te kunnen beperken. Resultaat Het Oranje Nassauplein ligt lager dan de omgeving en had daarom al meerdere jaren last van wateroverlast bij hevige regenbuien. Een groot ondergronds waterreservoir moet deze problemen oplossen. Voor de zomer van 2012 moet dit reservoir klaar zijn. Daarna wordt begonnen met het vervangen van de riolering en aan de betere uitstraling van het plein waardoor het plein een nog belangrijkere ontmoetingsplek wordt en het ondernemersklimaat verbeterd. In samenwerking met Veilig Verkeer Nederland is er ook gekeken naar de mogelijkheden om het plein veiliger te maken. 10 Vereniging van Nederlandse Gemeenten

13 Ervaringen van projectleider Justin Asma (IM-RO bv) Bij het maken van een masterplan voor het centrum van Eerbeek hebben we er direct voor gekozen om het Oranje Nassauplein mee te nemen in de plannen. Het plein, dat net buiten het centrum ligt, heeft naast het winkelaanbod een belangrijke sociale functie. Bij de plannen voor de herinrichting van het plein zijn direct de bewoners actief betrokken. Hierdoor hebben we nu een breed gedragen ontwerp liggen, waardoor de overlast van de werkzaamheden ook geaccepteerd wordt. De herinrichting van het plein is de hoofdmoot van het project maar daarnaast is duurzaamheid ook belangrijk. Het ondergronds waterreservoir dat wateroverlast moet tegengaan is hiervan een voorbeeld. Tegelijk met het maken van het masterplan hebben we een financiële doorrekening gemaakt in de vorm van een grondexploitatie. Daardoor kwamen we er al snel achter dat we een groot tekort hadden op de totale grondexploitatie. Door te sleutelen aan de plannen, zonder aan de kwaliteit te tornen, hebben we geprobeerd de kosten te drukken. Op een gegeven moment was dit niet verder haalbaar en zijn we in gesprek gekomen met de provincie Gelderland. De provincie heeft toen een toezegging gedaan dat ze wel een bijdrage wilden leveren aan het centrumplan in de vorm van subsidies. Investeringbudget Stedelijke Vernieuwing (ISV) en EFRO zijn daarvan de belangrijkste. De aanvraag Het Oranje Nassauplein heeft niet alleen een fysieke maar ook een sociale binding met het centrumplein. Doel van het centrumplan is het geven van een kwaliteitsimpuls aan het centrum van Eerbeek. Als gemeente kun je het ondernemersklimaat versterken door te zorgen dat de openbare ruimte goed op orde is. Een gezellig plein, waar het prettig winkelt, maakt het ondernemersklimaat op het plein sterker. Deze versterking was een belangrijk argument om in aanmerking te komen voor de EFRO gelden. Voor je een goede aanvraag hebt liggen, ben je een halfjaar verder. Gelukkig ging de toekenning vrij snel, twee maanden na de aanvraag kregen we deze toekenning. Wij hebben, samen met onze subsidieadviseur een projectplan geschreven, waarna de subsidieaanvraag is ingediend. Daarbij heeft ook regelmatig contact plaatsgevonden met de ambtenaren van de provincie die verantwoordelijk zijn voor de verdeling van de EFRO gelden. Het projectplan moest iets aangescherpt worden voordat de definitieve aanvraag kon worden ingediend. Het is belangrijk om van te voren je investeringsramingen goed op orde te hebben. Dat was lastig omdat we dit in eerste instantie op basis van kengetallen hebben moeten doen. Deze kengetallen vormden ook de basis voor het budget dat er voor de ondernemers en bewoners beschikbaar was voor de herinrichting van het plein. Voor- en nadelen Zonder de subsidie hadden we dit project natuurlijk niet kunnen uitvoeren. We hebben goede afspraken met de provincie gemaakt over de verantwoording. Vanuit Europa is er veel controle op je administratie en zijn er hoge eisen over de inrichting van je projectadministratie. Door de afspraken die we gemaakt hebben kunnen we dit nu goed doen. De reactie uit het veld, van de ondernemers en bewoners, is heel positief. Ik heb er vertrouwen in dat het draagvlak voor het project blijft, mits ook in de uitvoering voldoende aandacht wordt besteed aan de belangen van omwonenden en ondernemers. Vereniging van Nederlandse Gemeenten 11

14 Muren en Tuinen Restauratie verdedigingswerken Hellevoetsluis Gemeente Hellevoetsluis Fonds: Interreg IVA Twee Zeeën Programma Grensoverschrijdende samenwerking -Interreg IVA- gaat over samenwerking tussen overheden, maar ook tussen andere private en publieke organisaties. Het Twee Zeeën Programma wil samenwerking over de grens stimuleren tussen noordwest Frankrijk, Vlaanderen, zuidoost Engeland en zuidwest Nederland. Het programma kent drie prioriteiten; het ondersteunen van een economisch competitief, aantrekkelijk en toegankelijk gebied; een gezonde en veilige omgeving bevorderen en ontwikkelen; verbetering van de leefkwaliteit. (www. interreg4a-2mers.eu) Website: Thema: Interregionale samenwerking, cultuur/historisch erfgoed Partners: Frankrijk: Département du Nord (leadpartner); Ville de Bergues; Ville de Cassel; Ville de Gravelines; Ville du Quesnoy; Ville de Lille; Communauté de Communes du Montreuillois; Ville de Saint-Omer; Ville de Watten; Département du Pas de Calais; CAUE du Nord België: Provincie West-Vlaanderen; Stad Brugge; Stad Ieper; Stad Veurne; Kempens Landschap Nederland: Zeeuws Maritiem muzeeum; gemeente Vlissingen; Waterschap Scheldestromen; gemeente Hellevoetsluis Groot-Brittannië: Essex County Council; Medway Council Totaal budget van het project: EU-bijdrage: Totale kosten project in de gemeente Hellevoetsluis: Looptijd: De verdedigingswerken van Hellevoetsluis Het project Tijdens de Gouden Eeuw was de vesting van Hellevoetsluis een belangrijke oorlogshaven en de stad bleef dit tot aan de Tweede Wereldoorlog. In 1880 werd Kazerne Haerlem op de vesting gebouwd. Door verkeerd herstel in het verleden, door roestend metaal en door vorst heeft de gevel van de kazerne veel schade opgelopen. Een restauratie was noodzakelijk en de gemeente heeft ervoor gekozen om de hele vesting, de kleinste van Nederland, grondig te restaureren. Het Europese samenwerkingsverband Muren en Tuinen wordt gebruikt om kennis uit te wisselen en ideeën op te doen. Workshops en werkbezoeken moeten deze kennisuitwisseling bevorderen tussen de partners die bestaan uit vestingsteden, waterschappen, regio s, kennisinstituten en musea. Resultaat De gemeente wil van de vesting een aantrekkelijke trekpleister voor toeristen en recreanten maken. Tegelijkertijd wil de gemeente dit stukje geschiedenis, die niet specifiek voor Hellevoetsluis is, maar ook nationale waarde heeft, bewaren. Hellevoetsluis was in de jaren 70 en 80 een groeigemeente en om de nieuwe inwoners aan de stad te binden is er altijd veel aandacht besteed aan de vaderlandse geschiedenis. Op 26 juni heeft Z.K.H. de Prins van Oranje de gerestaureerde verdedigingswerken geopend. 12 Vereniging van Nederlandse Gemeenten

15 Ervaringen van burgemeester Corstiaan Kleijwegt, projectleider restauratie Veronique Stern en projectleider buitenruimte Rainco van Egmond Met het Europese geld is er geld beschikbaar gekomen om naast de restauratie van de kazerne en de kazematten, het gebied ook te kunnen aankleden en het toegankelijker te maken voor bezoekers. Juist de bijzondere dingen die je kunt doen met de aankleding van de vesting vindt Europa erg leuk en belangrijk. Zoals een expositie over oplossingen van conflicten in een tijdsbeeld met het gebruik van cortenstaal, een heel modern middel. In dit samenwerkingsverband kun je dit soort ideeën ook heel goed met elkaar uitwisselen. Door de subsidie konden we extra aanlichting realiseren en kan er een ruimte van ongeveer 80 vierkante meter worden ingericht als een soort bezoekerscentrum. Daarnaast zullen door vrijwilligers rondleidingen worden gegeven door het gebied. Een universiteit zal onderzoek doen naar het (ecologisch) beheer van vestingwallen en de resultaten hiervan kunnen door andere vestingsteden in het samenwerkingsverband gebruikt worden. De partners in het project zullen in hun informatievoorziening verwijzen naar elkaar. Toen we net in het verband zaten voelden we ons een kleine schakel in het geheel, ondanks dat we een relatief hoog bedrag hadden gekregen. Dat komt ook omdat we met zoveel partners zijn (22). We zijn naar alle bijeenkomsten gegaan en je merkt dat je steeds meer gevoel krijgt bij elkaars projecten. In het begin was het onvoldoende bekend wat de partners precies deden en dat vormde toch een barrière. Nu zie je steeds meer de verbanden tussen de verschillende projecten. De aanvraag We hebben subsidie aangevraagd bij het Rijk voor een groot restauratieproject om te laten zien dat het ons ernst was en we hebben duidelijk gemaakt dat we bereid waren er zelf ook veel geld in te steken. Voor de subsidie van het rijk moet de gemeente zelf ook een deel bijdragen. Gelukkig had de gemeente zelf al geld gereserveerd voor de restauratie. Toen we dan ook van het Rijk en van Europa geld kregen, waren wij natuurlijk bijzonder blij! Overigens moet de gemeente voor de subsidie van Europa ook co-financieren. Tijdens een congres over droogdokken in Japan heeft de burgemeester een ontmoeting gehad met de toenmalige directeur van het Zeeuws Maritiem muzeeum. Zij waren al betrokken in het Muren en Tuinen project samen met de gemeente Vlissingen. Gemeente Vlissingen heeft ons toen benaderd met de vraag of we mee wilden doen. Door mee te doen aan het Europese samenwerkingsverband kwamen er vele mogelijkheden bij om nog meer te doen aan het toeristische en cultuurhistorische aspect. Omdat de inschrijving bijna voorbij was hebben we heel snel een voorstel gedaan. We hadden het geluk dat het oorspronkelijke projectvoorstel terug was gestuurd voordat het goedgekeurd kon worden. Een van de kritiekpunten was dat er te weinig deelnemers waren uit Nederland en met name uit Zuid-Holland. Wij pasten dus uitstekend binnen dit samenwerkingsverband en na onze aanmelding is de projectaanvraag goedgekeurd. Voor de aanvraag hebben we hulp gekregen van onze partner gemeente Vlissingen. Zij hebben meer ervaring en zijn ook regio coördinator. Nu we er beter inzitten, wordt ons steeds duidelijker waar we op moeten letten. Zo hebben we gemerkt dat er heel nauwkeurig gewerkt moet worden en niet alles direct geaccepteerd wordt. Zowel wij als de leadpartner hebben een first level controller en daarna worden de stukken door Europa gecontroleerd. Dat luistert allemaal erg nauw. Gelukkig hebben we wat ervaring met een ander Europees Project, Yacht Valley (werkloods Droogdok en een watersportservicecentrum). Voor- en nadelen Van Europa krijg je pas geld nadat je zelf al geld hebt uitgegeven voor de planvorming en bereid bent 50% cofinanciering te doen, spiering uitzetten om kabeljauw te vangen. Ook kost een Vereniging van Nederlandse Gemeenten 13

16 samenwerkingsverband veel tijd, omdat je al die bijeenkomsten moet bezoeken, contacten moet onderhouden en de uitgebreide administratie op orde moet brengen. In het begin was het lastig om te weten welk gezicht bij welke stad hoorde omdat er vaak wisselende vertegenwoordigers waren. Inmiddels stabiliseert zich dat en door de werkbezoeken ter plaatse leer je de verantwoordelijken ook kennen. Kennis en ervaringen uitwisselen met hen is verrijkend. De inrichting van de vesting is aantrekkelijker nu dan wanneer we het zonder Europees geld en de kennisuitwisseling hadden gedaan en daarmee is het doel van de restauratie nog sterker en beter gerealiseerd. De vesting van Hellevoetsluis is in het begin van de 17de eeuw aangelegd en was bedoeld om de vloot te beschermen. Zeehelden zoals Michiel de Ruyter, Piet Hein en Maarten Tromp lagen in Hellevoetsluis voor de rede en van hieruit is Michiel de Ruyter in 1667 de Medway opgevaren om grote schade toe te brengen aan de marinehaven Chatham. Toen in 1870 de Frans-Duitse oorlog uitbrak en het Nederlandse leger gemobiliseerd werd, bleek de vesting sterk verouderd. Daarom werden de Fronten I en II (het zuidwestelijke deel van de vesting) samengevoegd om er een kustbatterij te kunnen realiseren en verrezen er gebouwen voor het onderbrengen van manschappen en de opslag van kruit en munitie. In 1880 is de bomvrije kazerne Haerlem gebouwd, die de manschappen moest onderbrengen, echter vrij snel nadat de kazerne was opgeleverd werd de brisant granaat geïntroduceerd. Tegen de krachten van dit nieuwe wapen was de kazerne niet bestand, zodat de term bomvrij niet meer van toepassing was. 14 Vereniging van Nederlandse Gemeenten

17 Vereniging van Nederlandse Gemeenten 15

18 iage Gemeente Hardenberg Fonds: Interreg IVB North-Sea Programme Het Interreg IVB programma heeft als doel het versterken van de samenwerking op transnationale thema s. De focus van dit programma ligt in de thema s innovatie, milieu, toegankelijkheid van de regio en duurzame stedelijke ontwikkeling. Het Noordzee Programma richt zich op projecten uit regio s rond de Noordzee en heeft 4 prioriteiten; meer innovatie, het verbeteren van het milieu, het verbeteren van de bereikbaarheid van de regio s en het creëren van duurzame en competitieve gemeenschappen. (www.northsearegion.eu) Website: Thema: Krimp, vergrijzing, actief ouder worden Partners: Nederland: Provincie Drenthe (leadpartner); Zorg Innovatie Platform; Hanzehogeschool Groningen; België: Provincie Oost-Vlaanderen, Intercommunale Leiedal gemeente Hardenberg Groot-Brittannië: University of Abertay Dundee Denemarken: University College of Lillebaelt Duitsland: Wirtschaftsakademie Schleswig-Holstein Noorwegen: University of Agder Daarnaast zijn er 8 subpartners waaronder de gemeente Aa en Hunze Totaal budget van het project: EU-bijdrage: Totale kosten project in de gemeente Hardenberg: Looptijd: Het project In het project iage werken overheden, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties samen om ouderen zo lang mogelijk actief te houden. Op deze manier willen de partijen tegemoet komen aan de problemen van de vergrijzing op de arbeidsmarkt, in de zorg en op de woningmarkt. ICT speelt hierin een belangrijke rol. Het project richt zich op slimme oplossingen die aansluiten bij de wereld van ouderen, en die ertoe bijdragen dat ouderen langer gezond en actief hun zelfstandigheid kunnen behouden. De pilot LifeLongLivingOnline in Dedemsvaart (gemeente Hardenberg) heeft als doel om ouderen betere mogelijkheden te bieden om langer zelfstandig te kunnen blijven wonen. ICT wordt hiervoor als middel ingezet. Het is de bedoeling dat een groep van 50 ouderen (ouder dan 75) zelfstandig of met hulp leert omgaan met nieuwe mogelijkheden van ICT, domotica en sociale media. Deze middelen moeten zorg op maat mogelijk maken en toegang bieden tot sociale ondersteuning. Ook wordt op deze manier een nieuw sociaal netwerk opgezet. Om de ouderen te leren omgaan met deze middelen, wordt tevens een groep 55-plussers opgeleid. Ook huisartsen, zorgverleners, welzijnswerkers, mantelzorgers en vrijwilligers moeten leren omgaan met de nieuwe middelen en mogelijkheden. Resultaat Aan het eind van het project moet 80% van de pilot-groep van 50 ouderen gebruik maken van de digitale mogelijkheden die in de pilot worden aangeboden. Dit moet leiden tot meer efficiënte en effectieve zorgen dienstverlening door maatwerk. Ook moet 80 % van de pilotgroep vinden dat de omstandigheden om langer zelfstandig te blijven wonen zijn verbeterd. Op het gebied van zorg moet de pilot, mede door hiermee samenhangende projecten, significante verbeteringen opleveren in bijvoorbeeld afname van het aantal ziekenhuisopnames. Door de resultaten van dit experiment (o.a.) te verbinden met de transnationale pilots van het Trimbos Instituut (ICT behoeften en problemen ouderen) en Universiteit Abertay Dundee (ontwikkeling toolbox) vindt een verrijking van kennis en ervaring plaats. De aldus verkregen kennis levert vervolgens weer belangrijke input op voor toepassingen van de resultaten op lokale en grotere schaal, zodat ouderen langer grip op hun leven houden. 16 Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Europese subsidies voor de Sociale Economie

Europese subsidies voor de Sociale Economie Europese subsidies voor de Sociale Economie Kader en functioneren van Europese subsidies Hoe werken EU subsidies? 1 EU BELEIDSKADER BEPALEND VOOR DE INHOUD SUBSIDIEPROGRAMMA S (1) Europa 2020 doelstellingen

Nadere informatie

EU subsidies voor KRW opgaven

EU subsidies voor KRW opgaven EU subsidies voor KRW opgaven Themabijeenkomst op 26 november 2015 Govert Kamperman en Wimjan van der Heijden Waar staan we bij stil Kerndoelstellingen Europa Europa 2020-strategie EU subsidies, waar begint

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo

Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo DE EUROPESE STRUCTUUR- EN INVESTERINGSFONDSEN (ESI-FONDSEN) EN HET EUROPEES FONDS VOOR STRATEGISCHE INVESTERINGEN (EFSI) HET VERZEKEREN VAN COÖRDINATIE, SYNERGIEËN

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

ons kenmerk DIR/EUI/U201401037 Lbr. 14/037

ons kenmerk DIR/EUI/U201401037 Lbr. 14/037 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Dienstverlening Directie Europa VNG uw kenmerk ons kenmerk DIR/EUI/U201401037 Lbr. 14/037 bijlage(n) datum

Nadere informatie

Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020. SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt

Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020. SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020 SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt Noordelijke specialisatie in beeld Samengestelde behoeften Samengestelde oplossingen Achtertuin als proeftuin/

Nadere informatie

Collegevoorstel - 1 - Gemeente Amersfoort

Collegevoorstel - 1 - Gemeente Amersfoort Collegevoorstel Sector : SOB Reg.nr. : 4540609 Opsteller : J.C. Engels Telefoon : (033) 469 42 99 User-id : ENGH Onderw erp Indiening Europese subsidieaanvraag FI-PPP Media in the City Voorstel: 1. De

Nadere informatie

Samenvatting van de partnerschapsovereenkomst voor Nederland, 2014-2020

Samenvatting van de partnerschapsovereenkomst voor Nederland, 2014-2020 EUROPESE COMMISSIE Samenvatting van de partnerschapsovereenkomst voor Nederland, 2014-2020 Algemene informatie De partnerschapsovereenkomst (PO) van Nederland is het overkoepelende strategische document

Nadere informatie

Europese Territoriale Samenwerking: INTERREG-programma s 2014-2020

Europese Territoriale Samenwerking: INTERREG-programma s 2014-2020 Europese Territoriale Samenwerking: INTERREG-programma s 2014-2020 1 INTERREG Wat is INTERREG? INTERREG-programma s zijn subsidieprogramma s die sinds 1990 de samenwerking stimuleren tussen regio s uit

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

Raadsvergadering : 20 juni 2011 Agendanr. 13

Raadsvergadering : 20 juni 2011 Agendanr. 13 Raadsvergadering : 20 juni 2011 Agendanr. 13 Voorstelnr. : R 6837 Onderwerp : Gemeentelijk Rioleringsplan 2010-2015 Stadskanaal, 1 juni 2011 Beslispunten 1. Het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2010-2015

Nadere informatie

AL IN JANUARI 2007 BEREIKTEN WE MET HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN (EZ) VOLLEDIGE INSTEMMING OVER DE INHOUD VAN HET NIEUWE PROGRAMMA VOOR

AL IN JANUARI 2007 BEREIKTEN WE MET HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN (EZ) VOLLEDIGE INSTEMMING OVER DE INHOUD VAN HET NIEUWE PROGRAMMA VOOR 20 AL IN JANUARI 2007 BEREIKTEN WE MET HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN (EZ) VOLLEDIGE INSTEMMING OVER DE INHOUD VAN HET NIEUWE PROGRAMMA VOOR ECONOMISCHE STRUCTUURVERSTERKING KOERS NOORD: OP WEG NAAR

Nadere informatie

Uit ervaring blijkt ook dat met energieverbeterende maatregelen gemiddeld 30% energiebesparing gerealiseerd

Uit ervaring blijkt ook dat met energieverbeterende maatregelen gemiddeld 30% energiebesparing gerealiseerd RAADSVOORSTEL Onderwerp : Pilot energieaanpak woningen Raadsvergadering : 2 december 2009 Politieke markt d.d.: - Agendapunt : 6 Portef.houder : wethouder Berkelder Voorstelnummer : 236649 BenW-besluit

Nadere informatie

Europa wil slim, duurzaam en inclusief

Europa wil slim, duurzaam en inclusief Europa wil slim, duurzaam en inclusief Noord-Nederland bereidt zich intensief voor op de Europese programma s in de periode 2014 2020. Het SNN biedt u met dit bericht inzicht in voortgang en verwachtingen.

Nadere informatie

Werkplan Centrum XL 2015/2016

Werkplan Centrum XL 2015/2016 Werkplan Centrum XL 2015/2016 Maart 2015, Amsterdam Inleiding: toekomstperspectief Centrum XL Er zijn veel ontwikkelingen gaande in Amsterdam op het gebied van economie, logistiek en duurzaamheid die van

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Energizing the city: Almere energy axis

Energizing the city: Almere energy axis Inhoud Energizing the city: Almere energy axis... 3 Van Noord/West naar Zuid/Ooost... 4 Energie die stroomt door de as... 5 Focus on knowledge & education... 6 Focus on innovation & experiments... 7 Focus

Nadere informatie

Kadernota 2015 Raad 2 juli 2015. Voorzitter, collega-raadsleden, college, dames en heren,

Kadernota 2015 Raad 2 juli 2015. Voorzitter, collega-raadsleden, college, dames en heren, Kadernota 2015 Raad 2 juli 2015 Voorzitter, collega-raadsleden, college, dames en heren, Wanneer we kijken naar de wereld om ons heen, dan beseffen we hoe rijk gezegend we zijn met de omgeving waarin we

Nadere informatie

Medezeggenschap van Vrijwilligers

Medezeggenschap van Vrijwilligers Terugkoppeling netwerkbijeenkomst 1 december 2014 Medezeggenschap van Vrijwilligers In deze derde en laatste bijeenkomst keken we opnieuw naar verschillende mogelijkheden om meedenken en meepraten van

Nadere informatie

Gemeente Den Haag. I. de doelstellingen van de Stichting Atlantikwall Museum Scheveningen te onderschrijven;

Gemeente Den Haag. I. de doelstellingen van de Stichting Atlantikwall Museum Scheveningen te onderschrijven; RIS160605_26-JAN-2009 Gemeente Den Haag Ons kenmerk DSO/2008.4238 RIS 160605 ATLANTIKWALLMUSEUM HET COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS, overwegende dat: - er in de Haagse samenleving veel belangstelling

Nadere informatie

INFORMATIEPAKKET. voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein

INFORMATIEPAKKET. voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein INFORMATIEPAKKET voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein Gemeente Leeuwarden Maart 2014 Blad 2 Blad 3 Algemene informatie Deze informatie

Nadere informatie

Programmalijnen. Stichting izovator:

Programmalijnen. Stichting izovator: Programmalijnen Stichting izovator 2014 Stichting izovator, 27 november Stichting izovator: Oude Amersfoortseweg 121 1212 AA Hilversum E-mailadres: info@izovator.nl Website: www.izovator.nl 1 1. Context

Nadere informatie

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2008MME13-1 -

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2008MME13-1 - PS2008MME13-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel Datum : 6 mei 2008 Nummer PS : PS2008MME13 Afdeling : ECV Commissie : MME Registratienummer : 2008int221948 Portefeuillehouder : Ekkers Titel

Nadere informatie

De ESF-scan laat de mogelijkheden zien.

De ESF-scan laat de mogelijkheden zien. Benieuwd naar de ESF-mogelijkheden voor uw gemeente? De ESF-scan laat de mogelijkheden zien. Radar en Raadgevend Bureau Het Grote Oost hebben een ESF-scan ontwikkeld. Middels deze ESF-scan wordt bepaald

Nadere informatie

Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland

Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland 2 Europees stimuleringsprogramma versterkt positie Oost-Nederland Let s GO Gelderland en Overijssel toonaangevend in innovatie Oost-Nederland is een

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren als een regio

Nadere informatie

Binden, bewaren, bezielen en betalen

Binden, bewaren, bezielen en betalen EGH/ZHL november 2013 Binden, bewaren, bezielen en betalen voor landschap en erfgoed in Zuid-Holland Zuid-Holland heeft veel te bieden qua natuur, landschap en erfgoed. Er zijn talrijke partijen die zich

Nadere informatie

Perspectief voor de Achterhoek

Perspectief voor de Achterhoek Perspectief voor de Achterhoek 1 Perspectief voor de Achterhoek Aanleiding Op 23 september organiseerde De Maatschappij met Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek een interactieve bijeenkomst met als doel

Nadere informatie

JAARVERSLAG STICHTING GEEFEROM

JAARVERSLAG STICHTING GEEFEROM JAARVERSLAG STICHTING GEEFEROM 2013 Arnhem, juni 2014 Voorwoord Voor u ligt het eerste jaarverslag van Stichting Geeferom 2013. Een Stichting opgericht vanuit een visie dat vele kleine beetjes een mooiere,

Nadere informatie

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 2 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Bestuurlijke overeenkomst voor Samenwerking

Nadere informatie

Infosessie Zorg 29 april 2014 Europese subsidieprogramma s 2014-2020

Infosessie Zorg 29 april 2014 Europese subsidieprogramma s 2014-2020 Infosessie Zorg 29 april 2014 Europese subsidieprogramma s 2014-2020 Europa 2020 SLIMME GROEI DUURZAME GROEI INCLUSIEVE GROEI De uitdagingen Groei en banen scheppen Klimaatverandering en Energieafhankelijkheid

Nadere informatie

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole Sociale media hebben individuen meer macht gegeven. De wereldwijde beschikbaarheid van gratis online netwerken, zoals Facebook,

Nadere informatie

ENTANGLE - Nieuwsbrief

ENTANGLE - Nieuwsbrief INHOUD Projectachtergrond 1 Projectomschrijving 2 Partners 3 Kick ck-off meeting in Brussel 4 Rethinking Education 4 Contactgegevens en LLP 5 ENTANGLE vindt zijn oorsprong in de dagelijkse praktijk binnen

Nadere informatie

Europese Structuurfondsen Betty De Wachter

Europese Structuurfondsen Betty De Wachter Europese Structuurfondsen Betty De Wachter Politieke Academie 2013 Europese cohesiebeleid Doel: economische, sociale en territoriale samenhang of cohesie in de Europese Unie Principes: ontwikkeling herverdeling

Nadere informatie

Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan

Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan Lokale Energie Lokale Energie - 4 Lokale energie-initiatieven - Een loket voor buurt- en dorpsinitiatieven Projectnaam : Lokale Energie Opdrachtgever

Nadere informatie

PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN!

PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN! PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN! DOELEN VAN PARTICIPATIEWET ALLEEN TE HALEN ALS RIJK, PROVINCIE, GEMEENTEN, ONDERWIJS EN SOCIALE PARTNERS GEZAMENLIJK AAN DE SLAG GAAN! DE PARTICIPATIEWET IN OOST-GRONINGEN:

Nadere informatie

Beslisdocument college van Peel en Maas

Beslisdocument college van Peel en Maas Beslisdocument college van Peel en Maas Document openbaar: Ja Zaaknummer: 1894/2012/ Documentnummer: 1894/2012/119305 Besluitnummer: 43 7b Onderwerp: project Uniekunst Advies: 1. Maximaal een eenmalig

Nadere informatie

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving 16 september 2014-15:25 Het ministerie van Infrastructuur en Milieu besteedt in 2015 9,2 miljard euro aan een gezond, duurzaam

Nadere informatie

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT De overheid wil duurzame energie stimu leren en innovatie van duurzame energietechnieken bevor deren: meer duurzame energie in de toekomst. Doel is 16% duur

Nadere informatie

LEADER Kempenland. Samen investeren in een leefbaar platteland

LEADER Kempenland. Samen investeren in een leefbaar platteland LEADER Kempenland Samen investeren in een leefbaar platteland Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling; Europa investeert in zijn platteland Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling;

Nadere informatie

Interreg A Euregio Maas-Rijn

Interreg A Euregio Maas-Rijn Interreg A Euregio Maas-Rijn Growing Together EU 2020 strategie limburg.be EU 2020 strategie limburg.be Inhoud van het Interregprogramma As 1 As 2 As 3 As 4 Innovatie 2020 Economie 2020 Sociale inclusie

Nadere informatie

het thema kind en natuur waarmee een basis gelegd wordt voor betrokkenheid op latere leeftijd.

het thema kind en natuur waarmee een basis gelegd wordt voor betrokkenheid op latere leeftijd. Plan van Aanpak Vermaatschappelijking van groen, natuur en landschap 2016-2017 23 november 2015 Aanleiding De provincie geeft aan dat draagvlak en betrokkenheid van burgers en maatschappelijke organisaties

Nadere informatie

Aan het college van Burgemeester en Wethouders van Haarlem c.c. leden van de commissie Samenleving

Aan het college van Burgemeester en Wethouders van Haarlem c.c. leden van de commissie Samenleving Aan het college van Burgemeester en Wethouders van Haarlem c.c. leden van de commissie Samenleving Datum Ons kenmerk Contactpersoon Doorkiesnummer E-mail Kopie aan Onderwerp 19 mei 2016 2016/09 S.K. Augustin

Nadere informatie

COHESIEBELEID 2014-2020

COHESIEBELEID 2014-2020 GEÏNTEGREERDE TERRITORIALE INVESTERING COHESIEBELEID 2014-2020 De nieuwe wet- en regelgeving voor de volgende investeringsronde van het EU-cohesiebeleid voor 2014-2020 is in december 2013 formeel goedgekeurd

Nadere informatie

Europese subsidies voor de Sociale Economie. Kader en functioneren van Europese subsidies

Europese subsidies voor de Sociale Economie. Kader en functioneren van Europese subsidies Europese subsidies voor de Sociale Economie Kader en functioneren van Europese subsidies Hoe werken EU subsidies? EU BELEIDSKADER BEPALEND VOOR DE INHOUD SUBSIDIEPROGRAMMA S (1) Thema s van belang voor

Nadere informatie

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten INFORMATIE OVER HET INNOVATIEF ACTIEPROGRAMMA GRONINGEN

Nadere informatie

Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies

Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies Vincent Ketelaars ERAC B.V. Binnenlands Bestuur Europa-debat Houten, 21 november 2013 Inhoud van presentatie Indeling 1 Uw ervaringen in eerdere projecten?

Nadere informatie

UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID

UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID Apeldoorn, 15 oktober 2015 Geachte heer, mevrouw, De gemeente werkt aan beleid voor citymarketing en evenementen. Wij hebben hierover met veel Apeldoornse partijen

Nadere informatie

Energy Services heeft nieuws voor u!

Energy Services heeft nieuws voor u! Energy Services heeft nieuws voor u! Mobiele App voor uw Energiezaken Energiebesparende technieken en duurzame energie Nieuwe website, met nog meer informatie Energiebesparing in kantoren, bedrijfshallen

Nadere informatie

De kracht van pps in lightrail

De kracht van pps in lightrail De kracht van pps in lightrail Over de groeiende noodzaak van lightrail in stedelijke gebieden, de voordelen van publiek-private samenwerking en de gebundelde krachten van Strukton. Strukton pleit voor

Nadere informatie

De oplossingsruimte dijt oneindig uit

De oplossingsruimte dijt oneindig uit Wat betekent Conceptueel Bouwen u? Een beter beheersbaar proces, meer zekerheid over het eindresultaat en veel minder rompslomp: dat is waar Conceptueel Bouwen staat. Het Netwerk Conceptueel Bouwen ondersteunt

Nadere informatie

Projectplan Pak je Kans Flevoland

Projectplan Pak je Kans Flevoland Projectplan Pak je Kans Flevoland Inhoudsopgave 1. Inleiding en achtergrond... 4 2. ProjectPak je Kans... 6 2.1 Doelgroep... 6 2.2 Doel... 6 2.3 Inhoud project... 6 Projectplan Pak je Kans 2014-2015 2

Nadere informatie

s-gravenhage 27 November 2012 Activiteit: OPRICHTEN BUURTENERGIEBEDRIJF IN DE STATIONSBUURT Aanvraag subsidieverlening Planontwikkeling 1

s-gravenhage 27 November 2012 Activiteit: OPRICHTEN BUURTENERGIEBEDRIJF IN DE STATIONSBUURT Aanvraag subsidieverlening Planontwikkeling 1 Subsidieaanvraag : oprichten buurtenergiebedrijf in de schilderswijk 1 s-gravenhage 27 November 2012 Activiteit: OPRICHTEN BUURTENERGIEBEDRIJF IN DE STATIONSBUURT Aanvraag subsidieverlening Planontwikkeling

Nadere informatie

Gemeenschapstuinen. RadarGroep. Duurzaam instrument voor integrale wijkaanpak, sociale cohesie, participatie en re-integratie.

Gemeenschapstuinen. RadarGroep. Duurzaam instrument voor integrale wijkaanpak, sociale cohesie, participatie en re-integratie. RadarGroep Gemeenschapstuinen Duurzaam instrument voor integrale wijkaanpak, sociale cohesie, participatie en re-integratie. Bureau voor sociale vraagstukken Wie zaait zal oogsten is een veelgehoord gezegde.

Nadere informatie

Europese Subsidiewijzer

Europese Subsidiewijzer Europese Subsidiewijzer Europese Subsidiewijzer Colofon Vereniging van Nederlandse Gemeenten Postbus 30435 2500 GK Den Haag Informatiecentrum 070 3738020 E-mail: informatiecentrum@vng.nl Auteur Famke

Nadere informatie

Kenniscentrum Duurzaam Verpakken

Kenniscentrum Duurzaam Verpakken Kenniscentrum Duurzaam Verpakken 1. Aanleiding In de Raamovereenkomst 2013-2022 is in Artikel 4 afgesproken een Kennisinstituut op te richten (verder te noemen Kenniscentrum Duurzaam Verpakken [KCDV]).

Nadere informatie

innovatiebevordering RIS3 MKB OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland overheden living labs koolstofarme economie cross-overs design

innovatiebevordering RIS3 MKB OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland overheden living labs koolstofarme economie cross-overs design OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland BIObased logistiek maintenance hightech systems agrofood overheden RIS3 innovatiebevordering duurzaamheid schone energie welzijn samenwerking gezondheid

Nadere informatie

Foech ried/kolleezje: De raad is bevoegd middelen beschikbaar te stellen voor de realisatie van plannen van het college.

Foech ried/kolleezje: De raad is bevoegd middelen beschikbaar te stellen voor de realisatie van plannen van het college. Riedsútstel Ried : 16 april 2014 Status : Opiniërend/Besluitvormend Eardere behandeling : Informerend d.d. 3 april 2014 Agindapunt : 9 Portefúljehâlder : J. Lammers Amtner : T.A. Rijpkema Taheakke : -

Nadere informatie

Portefeuillehouder: P. Broeksma Behandelend ambtenaar J.Samplonius, 0595 447745 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J.Samplonius)

Portefeuillehouder: P. Broeksma Behandelend ambtenaar J.Samplonius, 0595 447745 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J.Samplonius) Vergadering: 3 december 2013 Agendanummer: 9 Status: Besluitvormend Portefeuillehouder: P. Broeksma Behandelend ambtenaar J.Samplonius, 0595 447745 E mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. J.Samplonius) Aan

Nadere informatie

COMMUNICATIEPLAN CO 2 PRESTATIELADDER. VERSIE 2, 2015 Attero, afdeling Communicatie

COMMUNICATIEPLAN CO 2 PRESTATIELADDER. VERSIE 2, 2015 Attero, afdeling Communicatie COMMUNICATIEPLAN CO 2 PRESTATIELADDER VERSIE 2, 2015 Attero, afdeling Communicatie Inleiding CO 2 -prestatieladder 1.0 Doel prestatieladder 3 2.0 Transparantie 3 3.0 Organisatie 3 4.0 Communicatiestrategie

Nadere informatie

AB- vergadering 9 december 2015 Bijlage bij agendapunt 7e

AB- vergadering 9 december 2015 Bijlage bij agendapunt 7e AB- vergadering 9 december 2015 Bijlage bij agendapunt 7e Stand van zaken Regiocontract (1november 2015) Subsidieverlening De provincie heeft besloten voor 2 programma's in het Regiocontract: Aantrekkelijk

Nadere informatie

Meerjarenplan. Vereniging Plaatselijk Belang Hoonhorst 2013-2016

Meerjarenplan. Vereniging Plaatselijk Belang Hoonhorst 2013-2016 Meerjarenplan Vereniging Plaatselijk Belang Hoonhorst 2013-2016 Inleiding Dit meerjarenplan is het vervolg op het meerjarenplan 2009 2012. Veel uit het vorige plan is gerealiseerd, maar er zijn ook projecten

Nadere informatie

Eindrapportage. Project Verbreding augustus 2008 juli 2012

Eindrapportage. Project Verbreding augustus 2008 juli 2012 Vereniging voor verbrede landbouw De Frisse Wind Eindrapportage Project Verbreding augustus 2008 juli 2012 POP/ILG projectnummer: 2008-41517-32609 Contact: Westfriesedijk 164 1767 CV Kolhorn info@defrissewind.nl

Nadere informatie

Natuurlijk comfortabel -Visie op de afvalwaterketen in de regio Vallei en Veluwe-

Natuurlijk comfortabel -Visie op de afvalwaterketen in de regio Vallei en Veluwe- Vallei & Eem Veluwe Oost Veluwe Noord WELL DRA Natuurlijk comfortabel -Visie op de afvalwaterketen in de regio Vallei en Veluwe- februari 2015 concept De aanpak handelingsperspectieven Ontwikkelingen maatschappij

Nadere informatie

Sfeerverslag 18 november 2015 DOEN!

Sfeerverslag 18 november 2015 DOEN! Sfeerverslag 18 november 2015 DOEN! Waardevol Water? Doen! Woensdagavond 18 november organiseerde het hoogheemraadschap van Rijnland in de Stadsgehoorzaal in Leiden de avond Waardevol Water over het Waterbeheerplan

Nadere informatie

Grensoverschrijdende samenwerking

Grensoverschrijdende samenwerking Grensoverschrijdende samenwerking Woensdag 19 september 2012 Groningen, 13 mei 2011 Eems Dollard Regio (EDR) Op 28 februari 1977 opgericht en vanaf 1997 openbaar lichaam. 100 leden (gemeenten, Landkreise,

Nadere informatie

Europese subsidies voor de Sociale Economie. Kader en functioneren van Europese subsidies

Europese subsidies voor de Sociale Economie. Kader en functioneren van Europese subsidies Europese subsidies voor de Sociale Economie Kader en functioneren van Europese subsidies Hoe werken EU subsidies? EU BELEIDSKADER BEPALEND VOOR DE INHOUD SUBSIDIEPROGRAMMA S (1) Thema s van belang voor

Nadere informatie

Europese projecten in de praktijk. Maandag 8 december, Provincie West-Vlaanderen

Europese projecten in de praktijk. Maandag 8 december, Provincie West-Vlaanderen Europese projecten in de praktijk Maandag 8 december, Provincie West-Vlaanderen Europese projecten in de praktijk Waarom een Europees project? Hoe begin je aan een Europees project? Hoe stel je de aanvraag

Nadere informatie

Allereerst wil ik u een gezegend, gezond en gelukkig Nieuwjaar toewensen! En uiteraard hoop en wens ik dat het uw ondernemingen goed gaat.

Allereerst wil ik u een gezegend, gezond en gelukkig Nieuwjaar toewensen! En uiteraard hoop en wens ik dat het uw ondernemingen goed gaat. Toespraak bij het Nieuwjaarsontbijt van de Building Society, door Commissaris van de Koningin, drs. Ank Bijleveld-Schouten, op 10 januari 2012 te Delden. Dames en heren, Allereerst wil ik u een gezegend,

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Commissie Economie, Mobiliteit en Grote Stedenbeleid

Commissie Economie, Mobiliteit en Grote Stedenbeleid Griffie Commissie Economie, Mobiliteit en Grote Stedenbeleid Datum commissievergadering : - DIS-stuknummer : 1521160 Behandelend ambtenaar : Hans Zwepink Directie/bureau : Griffie / PE Nummer commissiestuk

Nadere informatie

Menselijke maat in het landelijk gebied

Menselijke maat in het landelijk gebied Menselijke maat in het landelijk gebied Menselijke maat in het landelijk gebied Mensen maken het landelijk gebied. Het zijn juist de trotse en betrokken bewoners die zorgen voor een landelijk gebied dat

Nadere informatie

Communicatie aanpak. Sociaal Domein regio Maastricht-Heuvelland

Communicatie aanpak. Sociaal Domein regio Maastricht-Heuvelland Communicatie aanpak Sociaal Domein regio Maastricht-Heuvelland Van visie naar opgave - beleidsdoel Vanuit de visie op 3D Meedoen en meetellen : transitie 3D = transformatie = cultuuromslag De visie Meedoen

Nadere informatie

Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting

Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting Aart de Koning, april 2010 De aanleiding: de concurrentiepositie van de haven van Rotterdam staat onder druk De haven van Rotterdam is altijd sterk verankerd geweest

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 29 544 Arbeidsmarktbeleid Nr. 433 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Presentatie Actieplan FoodValley

Presentatie Actieplan FoodValley Presentatie Actieplan FoodValley Doorontwikkeling FoodValley Ambitie 26 oktober 2012 FoodValley: kristallisatiepunt voor innovaties in agrofoodsector (1) Sense of urgency: wereldvoedselproblematiek en

Nadere informatie

Financieringsvoorwaarden ondersteuning Samenwerkingsafspraken energiebesparing bij bedrijven

Financieringsvoorwaarden ondersteuning Samenwerkingsafspraken energiebesparing bij bedrijven Financieringsvoorwaarden ondersteuning Samenwerkingsafspraken energiebesparing bij bedrijven Inleiding In september 2013 is door een groot aantal partijen, waaronder de rijksoverheid, werkgevers- en werknemersorganisaties,

Nadere informatie

Zeeland bouwt een. www.industrieelmuseumzeeland.nl

Zeeland bouwt een. www.industrieelmuseumzeeland.nl Zeeland bouwt een www.industrieelmuseumzeeland.nl Wat is het Industrieel Museum Zeeland? locatie Dat het museum in de kanaalzone en meer specifiek in de historische suikerloodsen aan de Westkade 114 in

Nadere informatie

29544 Arbeidsmarktbeleid. Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

29544 Arbeidsmarktbeleid. Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal 29544 Arbeidsmarktbeleid Nr. 433 Brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 17 januari 2013 Het kabinet streeft ernaar

Nadere informatie

Voortzetting van de subsidieregeling

Voortzetting van de subsidieregeling Voortzetting van de subsidieregeling De huidige regeling Leefbaarheid en Gemeenschapsvoorzieningen is zo succesvol dat deze recht doet aan continuering. De 60 aanvragen bij de laatste tranche van deze

Nadere informatie

Aan de leden van Provinciale Staten. Nr.: 2003-20.133/47/A.20, EZ Groningen, 20 november 2003

Aan de leden van Provinciale Staten. Nr.: 2003-20.133/47/A.20, EZ Groningen, 20 november 2003 Aan de leden van Provinciale Staten Nr.: 2003-20.133/47/A.20, EZ Groningen, 20 november 2003 Behandeld door : Schouwstra, P. Telefoonnummer : (050) 3164080 Antwoord op : Bijlage : Onderwerp : digitale

Nadere informatie

Amsterdamse haven en innovatie

Amsterdamse haven en innovatie Amsterdamse haven en innovatie 26 september 2011, Hoge School van Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Oostelijke handelskade (huidige situatie) Oostelijke handelskade (oude

Nadere informatie

Inleiding Ab van Marrewijk, directeur Wematrans

Inleiding Ab van Marrewijk, directeur Wematrans Inleiding Ab van Marrewijk, directeur Wematrans Mij is gevraagd iets te vertellen over onze pogingen om rendement in de bedrijfsvoering te verbinden met duurzaamheid. Dat is vooral een kwestie om met boerenverstand

Nadere informatie

Index. 1. Waar komen we vandaan? 1. 2. Waar gaan we naartoe? 2. 3. Beleidsthema s 2014-2016 6

Index. 1. Waar komen we vandaan? 1. 2. Waar gaan we naartoe? 2. 3. Beleidsthema s 2014-2016 6 Index 1. Waar komen we vandaan? 1 2. Waar gaan we naartoe? 2 2.1 Missie 2 2.2 Visie 2 2.3 Doelstellingen 3 2.4 Strategie 4 2.4.1 Organisatie 4 2.4.2 Aanbod 4 2.4.3 Maatschappelijk rolmodel 4 2.4.4. Marketing

Nadere informatie

Projectplan Pak je Kans Flevoland

Projectplan Pak je Kans Flevoland Projectplan Pak je Kans Flevoland Inhoudsopgave 1. Inleiding en achtergrond... 4 2. Project Pak je Kans... 5 2.1 Doelgroep... 5 2.2 Doel... 5 2.3 Inhoud project... 5 2.4 Planning van het project Pak je

Nadere informatie

Duurzaam groeien. Agro, fresh, food en logistics

Duurzaam groeien. Agro, fresh, food en logistics Nota Ruimte budget Klavertje 25,9 miljoen euro (waarvan 3 miljoen euro voor glastuinbouwgebied Deurne) Planoppervlak 908 hectare (waarvan 150 hectare voor glastuinbouwgebied Deurne) (Greenport Trekker

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

Binden, bewaren, bezielen en betalen

Binden, bewaren, bezielen en betalen Binden, bewaren, bezielen en betalen voor landschap en erfgoed in Zuid-Holland Zuid-Holland heeft veel te bieden qua natuur, landschap en erfgoed. Er zijn talrijke partijen die zich daar voor inzetten:

Nadere informatie

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid LEEUWARDEN SÚDWEST-FRYSLÂN SMALLINGERLAND HEERENVEEN Versterk Economie en Werkgelegenheid Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord SAMEN WERKEN AAN EEN SLAGVAARDIG FRYSLÂN 2 3

Nadere informatie

gemeente roerdalen datum 15 augustus 2013

gemeente roerdalen datum 15 augustus 2013 gemeente roerdalen 111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111 GEMEENTE Roerdalen stuknummer RD/2013-3937 Ontvangstdatum: 15-8-2013 Raadsinformatiebrief uw

Nadere informatie

Hoe krijgen innovaties een kans?...

Hoe krijgen innovaties een kans?... Hoe krijgen innovaties een kans?... Inkoop Innovatie Urgent Meer doen met minder geld. De prestatiedruk van de Nederlandse overheid is groot en de verwachtingen zijn hoog. Het kabinet spant zich in om

Nadere informatie

Energie Prestatie Keuring (EPK)

Energie Prestatie Keuring (EPK) Energie Prestatie Keuring (EPK) Energie besparen wordt leuker, makkelijker en eenvoudiger! Stef Strik Barend van Engelenburg 14 januari 2016 ENERGIEBESPARING Waarom werkt(e) het nog niet zo lekker? Geen

Nadere informatie

Een kans voor jongeren als chauffeur

Een kans voor jongeren als chauffeur SP fractie Nijmegen www.nijmegen.sp.nl Klik hier voor de reactie d.d. 22 januari 2008 van het college van B&W Postbus 9105 6500 HG Nijmegen T. 024 329 23 71 fractie@sp.nijmegen.nl I N I T I A T I E F V

Nadere informatie

WIJKACCOMMODATIES: BREDER EN BETER Groeiend nut en noodzaak van het netwerk van wijkaccommodaties in de stad Groningen

WIJKACCOMMODATIES: BREDER EN BETER Groeiend nut en noodzaak van het netwerk van wijkaccommodaties in de stad Groningen STRATEGISCHE VISIE BBOG zomer 2010 WIJKACCOMMODATIES: BREDER EN BETER Groeiend nut en noodzaak van het netwerk van wijkaccommodaties in de stad Groningen 1. BBOG Het BBOG staat voor Buurtcentra Besturen

Nadere informatie

Zonnepanelen aanbieden aan je medewerkers Stap voor stap

Zonnepanelen aanbieden aan je medewerkers Stap voor stap Zonnepanelen aanbieden aan je medewerkers Stap voor stap Foto: Willem Mes In dit plan kun je stap voor stap lezen hoe je via een Zon-Privé actie eenvoudig zonne - panelen kunt aanbieden aan je medewerkers.

Nadere informatie

Europastrategie van Velsen EU-strategie die als leidraad geldt voor alle activiteiten en investeringen van Velsen op dit vlak

Europastrategie van Velsen EU-strategie die als leidraad geldt voor alle activiteiten en investeringen van Velsen op dit vlak Europastrategie van Velsen EU-strategie die als leidraad geldt voor alle activiteiten en investeringen van Velsen op dit vlak 1. Wat willen wij: Visie op Velsen Met het vaststellen van de Visie op Velsen

Nadere informatie

Ecological Management Foundation

Ecological Management Foundation Ecological Management Foundation Beleidsplan Frederik Claasen In opdracht van Bestuur EMF December 2013 Projectnummer 2047 Ecological Management Foundation C/o Aidenvironment Barentszplein 7 1013 JN Amsterdam

Nadere informatie

PUBLIEKSRAPPORT ONDERZOEK POWERPLAYER

PUBLIEKSRAPPORT ONDERZOEK POWERPLAYER Rotterdammers besparen ruim 6% op hun totale energierekening door slimme meter en actief bekijken van hun verbruik via een display Slimme Meter In 2020 moeten netbeheerders zoals Stedin bij minimaal 80%

Nadere informatie

Watersysteem van de Toekomst: vervolg debat-diner

Watersysteem van de Toekomst: vervolg debat-diner Memo Aan deelnemers diner-debat Eye Kopie aan Contactpersoon Rik van Terwisga Datum 8 januari 2015 Onderwerp Vervolg Debat-diner "Watersysteem van de Toekomst" Watersysteem van de Toekomst: vervolg

Nadere informatie