Iva Bicanic Landelijk Psychotraumacentrum UMC Utrecht

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Iva Bicanic Landelijk Psychotraumacentrum UMC Utrecht"

Transcriptie

1 Normale seksuele ontwikkeling van kinderen & jongeren Iva Bicanic Landelijk Psychotraumacentrum UMC Utrecht

2 Kinderseksualiteit Intimiteit Lichamelijkheid Seksuele identiteit

3 0-2 jaar Ontdekken van wereld via zintuigen Ontdekken van genitalien Leert benamingen van lichaamsdelen

4 Geslachtsdeel meisje Plasser Spleetje Doos(je) Voorbillen Gaatje Van onderen Kut(je) Schede Vagina Poes(je) Muts Vagijntje Rozenpoort Brievenbus Poenie Mossel Voorbibs Hemelpoort

5 Geslachtsdeel jongen Piemel Plasser Pik(kie) Lul Paal Penis Tollie (Pret)staaf Pipi Pielemans Lange plasser Slurfje Snikkel Tollie Zaakje Derde been Henk, Joop, Keesie enz.

6 2-4 jaar Ontwikkeling (sekse)identiteit Onbevangen interesse in eigen en andermans lichaam Seksueel spel tussen kinderen Aanraken eigen geslachtsdelen/masturbatie Beperkte kennis voortplanting

7 4-6 jaar School: nieuwe regels Aanraken geslachtsdelen minder openlijk Stiekem doktertje spelen Interesse voortplantingsverhaal Ontwikkeling vriendschappen

8 6-8 jaar Beginnend schaamtegevoel Masturbatie in prive-omgeving Jongens en meisjes spelen apart Vieze moppen, rijmpjes en tekeningen Eerste verliefdheden Toenemende kennis lichaam en voortplanting

9 8-10 jaar Gezonde schaamte Meerderheid verliefd (geweest) Nieuwsgierigheid tav seks Zoekgedrag op Internet

10 Cijfers Rutgers WPF

11 De kans dat wat kinderen zien in porno zelf uit willen proberen is groter als ze de beelden realistisch, leerzaam en aantrekkelijk vinden De Graaf, Nikken, Janssens, Felten & Van Berlo, 2008

12 Actieve media-opvoeding Technische maatregelen? Liever dialoog en belangstelling Normen en warden bediscussieren Uitleg over heftige beelden/seks in de media Seks op televisie of internet is niet hetzelfde als echte seks

13

14 10-12 jaar Begin puberteit Lichamelijke veranderingen Belangstelling voor seks (praten en fantaseren) Verliefde gevoelens nemen toe Masturberen neemt toe Meer interesse in volwassen seksualiteit Start seksuele carrière

15 Seksuele carriere Zoenen Tongzoenen (14.4 jaar) Aanraken over de kleren Aanraken onder de kleren (15.2 jaar) Aftrekken/vingeren (16.3 jaar) Orale seks/geslachtsgemeenschap (17.1 jaar) Seks onder je 25 e

16 Homoseksualiteit Van alle jongeren zegt 2,7 procent van de jongens en 1,5 procent van de meisjes dat ze vooral of alleen op seksegenoten vallen.

17 De eerste keer Voor 38 procent van de jongens en 31 procent van de meisjes komt de eerste keer onverwacht Van de meisjes zegt 14 procent te zijn overgehaald tot de eerste keer geslachtsgemeenschap. Bij de jongens is dat 5 procent.

18 Kennis over seks Jongens kijken eerst op internet als ze iets willen weten over seks, meisjes praten eerst met vriendinnen. 73 % vd jongens bekeek in het afgelopen jaar een pornosite, tegenover 21 % vd meisjes.

19 Cijfers Rutgers WPF

20 Sexting Het verspreiden of delen van seksueel getinte foto's, films of berichten via mobiele telefoons of andere mobiele media. De term is afgeleid van sex (verwijst naar de seksuele inhoud) en texting (sms/mms). De term werd voor het eerst gebruikt begin 21ste eeuw.

21 Waarom sexting? 1. Vorm van flirten / interesse opwekken 2. Binnen een relatie 3. Experimentele (adolescente) fase onderzoeken van eigen seksualiteit bevestiging zoeken 4. Druk van partner/vrienden sociale acceptatie/omdat anderen het doen druk (van zeuren tot aan chantage) Cooper, et al. (2015)

22 Cijfers Jeugd en Seks Online (Rutgers WPF, 2014): Alle 12- tot 15-jarigen zijn online, 84% dagelijks; 9 op de 10 jongeren heeft een mobiel met internet; 30% van de 12- tot 15 jarigen heeft wel eens online geflirt. Schatting van het aantal jongeren dat aan sexting doet ligt tussen 7-27% (Cooper, Quayle, Jonsson & Svedin, 2015)

23 Cijfers Rutgers WPF

24 Hoewel er dus niet zo heel veel jongeren zijn die naaktfoto s en seksfilmpjes van zichzelf versturen, kan de groep die deze foto of dit filmpje te zien krijgt veel groter zijn.

25 Strafbaar? Sexting is strafbaar als het gaat om minderjarigen. Zowel maker als ontvanger kunnen vanaf 12 jaar vervolgd worden voor het maken, bezitten en verspreiden van kinderporno. De wet houdt geen rekening met experimenteer gedrag. Veroordeling oa wetten, zoals: Laster en smaad (art 261, 262, 268 Sr) Oplichting (art 326 Sr) Bedreiging (art 285 Sr) Hacken (art 138ab Sr)

26 Dubbele moraal Hoer vs. Hunk (Stoop, 2015) Gender en sexting Slachtofferschap

27 Sexting, in brede context Nieuwe vormen van seksuele grensoverschrijdingen, tot aan seksueel geweld. Dit vraagt constante aanpassing van onze seksuele opvoeding aan de nieuwe mogelijkheden voor zowel ouders als leerkrachten. Van Berlo & Van Beek (2014)

28 Cijfers seksueel geweld 1 op de 3 kinderen in Nederland heeft ooit hands-on en/of hands-off seksueel geweld meegemaakt Bureau Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Misbruik, 2014

29 Hands-on Hands-off Tongzoenen Betasten Gedwongen manuele bevrediging Penetratie met voorwerpen Gedwongen orale seks Anale/vaginale penetratie Dreigen met beelden sexting Gedwongen porno/seks kijken Gefotografeerd worden Gedwongen worden tot ontbloting Gedwongen worden tot zelfbevrediging

30 Open communicatie thuis én op school Onderzoek toont aan: Wanneer in de klas gesproken wordt over seksualiteit, zowel de positieve als negatieve kant ervan, onthullen kinderen eerder over misbruik Opgroeien in een gezin waarin openlijk gesproken wordt over seksualiteit en relaties biedt bescherming tegen negatieve seksuele ervaringen

31 Landelijk Psychotraumacentrum

Seksuele vorming en seksuele ontwikkeling van kinderen. Marianne Cense (Rutgers WPF) & Jos Poelman (Soa Aids Nederland)

Seksuele vorming en seksuele ontwikkeling van kinderen. Marianne Cense (Rutgers WPF) & Jos Poelman (Soa Aids Nederland) Seksuele vorming en seksuele ontwikkeling van kinderen Marianne Cense (Rutgers WPF) & Jos Poelman (Soa Aids Nederland) Programma 1. Seksuele ontwikkeling van kinderen en jongeren 2. Criteria om normaal

Nadere informatie

Titel richtlijn Auteurs Publicatiedatum

Titel richtlijn Auteurs Publicatiedatum Titel richtlijn Auteurs Publicatiedatum Opbouw presentatie 1. Aanleiding en ontwikkeling richtlijn 2. Definities en begripsafbakening 3. Seksuele ontwikkeling kinderen 4. Seksuele ontwikkeling jongeren

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Omgaan met lichamelijkheid en seksualiteit op kindercentra

Pedagogisch beleid Omgaan met lichamelijkheid en seksualiteit op kindercentra Pedagogisch beleid Omgaan met lichamelijkheid en seksualiteit op kindercentra Inleiding In dit beleid worden de uitgangspunten en de richtlijnen vastgesteld en handvatten geboden aan pedagogisch medewerkers

Nadere informatie

Seksualiteit en seksuele ontwikkeling

Seksualiteit en seksuele ontwikkeling Seksualiteit en seksuele ontwikkeling Platform Smith Magenis syndroom 15 november 2014 - Leusden Yvonne Stoots Vanmiddag Seksualiteit Seksuele ontwikkeling Begeleiding bij seksuele ontwikkeling Seksualiteit

Nadere informatie

Social media en seksualiteit Renna Himonetos Parlan

Social media en seksualiteit Renna Himonetos Parlan Social media en seksualiteit Renna Himonetos Parlan Social Media en seksualiteit Inhoud: Wat zijn de boodschappen over sociale media en seksualiteit in de (sociale) media? Hoe passen de sociale media wel

Nadere informatie

Factsheet Seksualisering en pornoficatie

Factsheet Seksualisering en pornoficatie Factsheet Seksualisering en pornoficatie De zogenaamde seksualisering van de samenleving is een onderwerp dat de afgelopen jaren herhaaldelijk aan bod komt in het maatschappelijk debat. De grote rol die

Nadere informatie

Sanderijn van der Doef KLEINE MENSEN, GROTE GEVOELENS

Sanderijn van der Doef KLEINE MENSEN, GROTE GEVOELENS Doef-Kleine mensen grote gevoelens(06)-cor.qxd 06-05-2014 10:39 Sanderijn van der Doef KLEINE MENSEN, GROTE GEVOELENS De seksuele opvoeding van kinderen van 0 tot 12 jaar Uitgeverij Ploegsma Amsterdam

Nadere informatie

Seksueel grensoverschrijdend gedrag: wat is normaal?

Seksueel grensoverschrijdend gedrag: wat is normaal? Seksueel grensoverschrijdend gedrag: wat is normaal? Congres Seks over de grens 26 januari 2009 Lou Repetur en Kristin Janssens (MOVISIE) Inhoud 1. Wat is seksueel grensoverschrijdend gedrag? Opvattingen

Nadere informatie

DE SEKSUELE LEVENSLOOP

DE SEKSUELE LEVENSLOOP DE SEKSEE EVENSOOP Aart Beekman Polikliniek Psychosomatische gynaecologie en Seksuologie Keuzevak seksuologie 2008-2009 Psycho-seksuele anamnese Invloed van de persoonlijke geschiedenis op seksuele betekenisgeving

Nadere informatie

Voorstellen R E LA T I E S E N S E K S U A L I T E I T Mariette Haak Gezondheidsbevorderaar GGD HM mhaak@ggdhm.nl Aandachtsgebieden Gezonde school, genotmiddelen, seksualiteit, voeding, bewegen en mondzorg

Nadere informatie

Media en seksualiteit. Hoeveel invloed heeft seks op TV en internet op onze jeugd?

Media en seksualiteit. Hoeveel invloed heeft seks op TV en internet op onze jeugd? Media en seksualiteit Hoeveel invloed heeft seks op TV en internet op onze jeugd? Gezonde seksuele ontwikkeling Puberteit 13-15 jaar: -Zelfstandig willen zijn -Nieuwsgierig naar seks -SMS en chat -Zoenen

Nadere informatie

Handreiking Seksualiteit

Handreiking Seksualiteit Handreiking Seksualiteit Mannelijke seksualiteit speelt een centrale rol in belangrijke maatschappelijke vraagstukken rondom seksualisering, pornoficatie, en grensoverschrijdend gedrag. Emancipatiebeleid

Nadere informatie

Resultaten onderzoek Rutgers i.s.m. het NOS Jeugdjournaal 2016 Samenvatting. Utrecht, maart 2016 Auteur: Hanneke de Graaf.

Resultaten onderzoek Rutgers i.s.m. het NOS Jeugdjournaal 2016 Samenvatting. Utrecht, maart 2016 Auteur: Hanneke de Graaf. Arthur van Schendelstraat 696 3511 MJ Utrecht Postbus 9022 3506 GA Utrecht +31(0)30 231 34 31 office@rutgers.nl www.rutgers.nl www.rutgers.international Utrecht, maart 2016 Auteur: Hanneke de Graaf BIC

Nadere informatie

Whitepaper Jeugd en seks online

Whitepaper Jeugd en seks online Whitepaper Jeugd en seks online 2 Whitepaper Jeugd en seks online In Nederland kunnen kinderen en jongeren op internet op allerlei manieren te maken krijgen met seksualiteit. In dit kennisdossier gaan

Nadere informatie

Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 11: Wat is seks? Lesoverzicht

Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 11: Wat is seks? Lesoverzicht Les 11: Wat is seks? Lesoverzicht Lesdoelen: Kinderen kunnen verschillende betekenissen geven aan seksualiteit. Kinderen zijn zich ervan bewust dat iedereen seksuele gevoelens heeft, en dat je je daarvoor

Nadere informatie

#Sex 3.0_update.2017

#Sex 3.0_update.2017 4/23/17 #Sex 3.0_update.2017 Autisme en Dr. Cyril Boonmann seksualiteit Dr. Jeroen Dewinter Seksueel gedrag Seks onder je 25ste II (De Graaf et al. 2012) http://www.rutgers.nl/feiten-en-cijfers/seksuele-gezondheid-en-gedrag/seks-onder-je-25e

Nadere informatie

Seksuele ontwikkeling van kinderen. 0-18 jaar. Kenniscentrum seksualiteit

Seksuele ontwikkeling van kinderen. 0-18 jaar. Kenniscentrum seksualiteit Seksuele ontwikkeling van kinderen 0-18 jaar Kenniscentrum seksualiteit 02 03 Als mijn kind doktertje speelt, moet ik me dan zorgen maken? Is het normaal dat mijn puber op internet op zoek gaat naar seks?

Nadere informatie

Tabel 1a. Ervaring met verschillende vormen van seksueel gedrag naar leeftijd leeftijd eerste 12 tot 15 (%) 18 tot 21 (%) 15 tot 18 (%)

Tabel 1a. Ervaring met verschillende vormen van seksueel gedrag naar leeftijd leeftijd eerste 12 tot 15 (%) 18 tot 21 (%) 15 tot 18 (%) Factsheet Seks onder je 25 e In 4901 jongeren in de leeftijd van 12 tot en met 25 jaar hebben deelgenomen aan het onderzoek Seks onder je 25 e. Overal waar in dit factsheet een vergelijking wordt gemaakt

Nadere informatie

Waar gaan we het over hebben?

Waar gaan we het over hebben? Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: Wat gebeurt er met je als je een leuk meisje of jongen tegenkomt. Je vindt de ander leuk en misschien word je wel verliefd. Dan wil je heel vaak bij hem of bij

Nadere informatie

Iva Bicanic, Landelijk Psychotraumacentrum en Centrum Seksueel Geweld

Iva Bicanic, Landelijk Psychotraumacentrum en Centrum Seksueel Geweld Iva Bicanic, Landelijk Psychotraumacentrum en Centrum Seksueel Geweld Plegers van seksueel geweld zijn vaak leeftijdgenoten? Bij seksueel geweld wordt vaak aangenomen dat de pleger een oudere man is. In

Nadere informatie

De normale seksuele ontwikkeling en zijn grenzen. Dr. Hanneke de Graaf

De normale seksuele ontwikkeling en zijn grenzen. Dr. Hanneke de Graaf De normale seksuele ontwikkeling en zijn grenzen Dr. Hanneke de Graaf Inhoud Seksueel gedrag van jongeren anno 2012 Trends Risicogroepen Wanneer over de grens? Bron: Seks onder je 25 e (2012) Online vragenlijst

Nadere informatie

Hoe komt die baby in je buik? Seksuele opvoeding van kinderen tussen 0 en 6 jaar

Hoe komt die baby in je buik? Seksuele opvoeding van kinderen tussen 0 en 6 jaar Hoe komt die baby in je buik? Seksuele opvoeding van kinderen tussen 0 en 6 jaar 1 Seksuele ontwikkeling Kinderen groeien niet alleen in de lengte. Ze groeien ook in hun seksualiteit. Dat doen ze tijdens

Nadere informatie

SEKSUEEL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG in en om de school. Oka Storms Ben Serkei

SEKSUEEL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG in en om de school. Oka Storms Ben Serkei SEKSUEEL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG in en om de school Oka Storms Ben Serkei Wat gaan we doen? * Achtergronden seksualiteit * Invloed beeldcultuur en gevolgen * Oefening Wat is grensoverschrijdend? * Seksueel

Nadere informatie

Week van de Lentekriebels

Week van de Lentekriebels Ouderbijeenkomst Week van de Lentekriebels Relationele en seksuele opvoeding, op school en thuis Anja Sijbranda GGD Hart voor Brabant Programma Waarom relationele en seksuele vorming? Wat doet school?

Nadere informatie

Kop. Romp. Lesbrief Seksualiteit Leerjaar 1-Profiel1,2,3

Kop. Romp. Lesbrief Seksualiteit Leerjaar 1-Profiel1,2,3 Lesbrief Seksualiteit Leerjaar 1-Profiel1,2,3 Tijd: 50 minuten Voorbereiding: op www.meerdanliefde.nl is veel informatie te vinden in redelijk eenvoudige taal. Ook in het App Note Mouse draaiboek staan

Nadere informatie

Seksuele gezondheid bij adolescenten

Seksuele gezondheid bij adolescenten Seksuele gezondheid bij adolescenten Lieve Peremans 18-3-2014 pag. 1 Seksualiteit en seksueel gedrag Seksualiteit is een wezenlijk onderdeel van het mens-zijn gedurende het ganse leven Is veel meer dan

Nadere informatie

Hand-out 1 Stuurwiel. Ik doe alleen seksuele dingen als ik die zelf wil en als de ander akkoord gaat.

Hand-out 1 Stuurwiel. Ik doe alleen seksuele dingen als ik die zelf wil en als de ander akkoord gaat. Hand-out 1 Stuurwiel ZELFRESPECT TOESTEMMING CONTEXT VRIJWILLIGHEID ONTWIKKELING GELIJKWAARDIGHEID Ik doe alleen seksuele dingen als ik die zelf wil en als de ander akkoord gaat. Ik voel me niet onder

Nadere informatie

!"# $ % & ' (!)*+),-./0.1//2

!# $ % & ' (!)*+),-./0.1//2 !"# $ % & ' (!)*+),-./0.1//2 !! " #!#$%!!&!& '!!! (! %)(%)(!! * &!# '! +!(,-#!&!# %#."'! $ '#$'$!!& '!& '# '! # %'!! % ##%! '!/!& '#'!%'!! # 01.$ 2* '#!& %!&!!!!! % #! 3' 1 4!! -(,!!#!& '#!!# %#."'! $'#(

Nadere informatie

Zoetermeer Alfrinkcollege. Jacqueline Kleijer

Zoetermeer Alfrinkcollege. Jacqueline Kleijer Zoetermeer Alfrinkcollege Jacqueline Kleijer WAT IS FIJN AAN SOCIALE MEDIA?! Contact! Het is ontspannend! Zien en gezien worden! Je durft vaak meer op internet! Anoniem, helpt je uiten op andere manier

Nadere informatie

Seksuele opvoeding van kinderen. 6-9 jaar. Kenniscentrum seksualiteit

Seksuele opvoeding van kinderen. 6-9 jaar. Kenniscentrum seksualiteit Seksuele opvoeding van kinderen 6-9 jaar Kenniscentrum seksualiteit 02 03 Seksuele ontwikkeling Kinderen groeien niet alleen in de lengte, ze groeien ook in hun seksualiteit. Dat doen ze tijdens hun hele

Nadere informatie

Thema's per klas die aangeboden worden in de methode:

Thema's per klas die aangeboden worden in de methode: Thema's per klas die aangeboden worden in de methode: Groep 1-2 Hierbij zijn de kinderen bezig met specifieke lichaamskenmerken van zichzelf en van anderen. Ook gaan ze op zoek naar onderlinge overeenkomsten.

Nadere informatie

Datum 1 maart 2017 Onderwerp Antwoorden Kamervragen over jongeren die in een psychiatrische kliniek belanden na sexting

Datum 1 maart 2017 Onderwerp Antwoorden Kamervragen over jongeren die in een psychiatrische kliniek belanden na sexting 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Onderwerp Antwoorden Kamervragen over jongeren die in een psychiatrische

Nadere informatie

Stuurwiel. Ik doe alleen seksuele dingen als ik die zelf wil en als de ander akkoord gaat.

Stuurwiel. Ik doe alleen seksuele dingen als ik die zelf wil en als de ander akkoord gaat. Stuurwiel Ik doe alleen seksuele dingen als ik die zelf wil en als de ander akkoord gaat. Ik voel me niet onder druk gezet, ik zet niemand onder druk. Ik ben niet de meerdere of de mindere. Ik doe dingen

Nadere informatie

JGZ richtlijn seksuele ontwikkeling 0-19 jaar. Ineke van der Vlugt Programma coördinator 23 september 2014 PAOG nascholing JGZ

JGZ richtlijn seksuele ontwikkeling 0-19 jaar. Ineke van der Vlugt Programma coördinator 23 september 2014 PAOG nascholing JGZ JGZ richtlijn seksuele ontwikkeling 0-19 jaar Ineke van der Vlugt Programma coördinator 23 september 2014 PAOG nascholing JGZ Opbouw presentatie 1. Aanleiding en ontwikkeling richtlijn 2. Definities en

Nadere informatie

Ouderbijeenkomst Week van de Lentekriebels

Ouderbijeenkomst Week van de Lentekriebels Ouderbijeenkomst Week van de Lentekriebels Relationele en seksuele opvoeding op school en thuis Naam Christel van Helvoirt GGD Hart voor Brabant Waar denken jullie aan bij seksualiteit? Gevoelens Veiligheid

Nadere informatie

Pubertijd volgens Midas Dekkers (bioloog)

Pubertijd volgens Midas Dekkers (bioloog) Pubertijd volgens Midas Dekkers (bioloog) Pubertijd is als je vader verandert van een held in een ouwe zak en je moeder van een warme haven in een theemuts Wensen en Grenzen Elizabeth Hamelinck GGD Hollands

Nadere informatie

Resultaten onderzoek sexting bij residentiële behandel- en opvangvoorzieningen van Fier: Prevalentie en gevolgen

Resultaten onderzoek sexting bij residentiële behandel- en opvangvoorzieningen van Fier: Prevalentie en gevolgen Resultaten onderzoek sexting bij residentiële behandel- en opvangvoorzieningen van Fier: Prevalentie en gevolgen Onderzoeksgroep Datum: 15-09-2017 Floortje Kunseler 1 INLEIDING Bij Fier is eind augustus

Nadere informatie

Programma workshop seksuele opvoeding: Daar praat je toch niet over met je kinderen?

Programma workshop seksuele opvoeding: Daar praat je toch niet over met je kinderen? Programma workshop seksuele opvoeding: Daar praat je toch niet over met je kinderen? Korte kennismaking Wat dragen ouders bij? Presentatie Stelling Presentatie Opdracht Voorbeeld opzet cursus en afsluiting

Nadere informatie

Doef-Kleine mensen grote gevoelens(06)-cor.qxd 06-05-2014 10:39 Pagina 1. Kleine mensen, grote gevoelens

Doef-Kleine mensen grote gevoelens(06)-cor.qxd 06-05-2014 10:39 Pagina 1. Kleine mensen, grote gevoelens Doef-Kleine mensen grote gevoelens(06)-cor.qxd 06-05-2014 10:39 Pagina 1 Kleine mensen, grote gevoelens Doef-Kleine mensen grote gevoelens(06)-cor.qxd 06-05-2014 10:39 Pagina 2 Doef-Kleine mensen grote

Nadere informatie

Seksuele vorming in (V)SO

Seksuele vorming in (V)SO Welkom Van kwetsbaar naar weerbaar: Seksuele vorming in (V)SO Presentatie door Esther van Efferen Wiersma & Tim Micklinghoff Inhoud Het project Van kwetsbaar naar weerbaar Bijzondere doelgroepen Leerlijn

Nadere informatie

mei 2015 Beleid seksualiteit binnen SKSG

mei 2015 Beleid seksualiteit binnen SKSG mei 2015 Beleid seksualiteit binnen SKSG Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Hoe verloopt de seksuele ontwikkeling?... 3 3. Visie SKSG over omgaan met seksualiteit... 4 3.1. Omgeving... 5 3.2. Pedagogisch klimaat...

Nadere informatie

Belangrijkste conclusies Seks onder je 25 ste 2012

Belangrijkste conclusies Seks onder je 25 ste 2012 Belangrijkste conclusies Seks onder je 25 ste 2012 Januari 2012 SAMENVATTING Seks onder je 25 ste 2012 is een grootschalig representatief onderzoek naar de seksuele gezondheid van jongeren in Nederland.

Nadere informatie

In de hermeneutische cirkel stappen

In de hermeneutische cirkel stappen In de hermeneutische cirkel stappen Uit: Seksuele voorlichting aan mensen met een verstandelijke handicap/erik Bosch en Ellen Suykerbuyk/2000 Inleiding Als begeleider treed je in contact met de ander.

Nadere informatie

Belangrijkste conclusies Seks onder je 25e 2017

Belangrijkste conclusies Seks onder je 25e 2017 Belangrijkste conclusies Seks onder je 25e 2017 Representatief onderzoek Seks onder je 25e is uitgevoerd door Rutgers en Soa Aids Nederland in samenwerking met GGD en. Het CBS heeft de steekproef samengesteld

Nadere informatie

Ze doen meer dan wij denken

Ze doen meer dan wij denken J/M onderzoek Seksuele opvoeding Ze doen meer dan wij denken Een ruime 7 prijkt op ons Rapport Seksuele Opvoeding. Toch blijkt bij nadere beschouwing dat we niet álles weten. En dat onze goed bedoelde

Nadere informatie

Samen Lerend Onderweg! Beleidsplan Relatie en Sexualiteit. Beleid Relatie en sexualiteit op de Calvijn School Meppel Pagina 1

Samen Lerend Onderweg! Beleidsplan Relatie en Sexualiteit. Beleid Relatie en sexualiteit op de Calvijn School Meppel Pagina 1 Samen Lerend Onderweg! Beleidsplan Relatie en Sexualiteit 2012 2015 Beleid Relatie en sexualiteit op de Calvijn School Meppel Pagina 1 Inleiding Relaties en seksualiteit Kinderen komen dagelijks, via de

Nadere informatie

Seks en relaties Woordenlijst

Seks en relaties Woordenlijst Seks en relaties Woordenlijst Inhoud Vriendschappen en relaties 3 Lichaamsdelen 4 Seksualiteit 6 Seks en masturbatie 8 Veilige seks en voorbehoedsmiddelen 10 Misbruik 12 2 Vriendschappen en relaties Vriendje

Nadere informatie

De seksuele ontwikkeling van kinderen (0 tot 18 jaar) en wat ouders kunnen doen

De seksuele ontwikkeling van kinderen (0 tot 18 jaar) en wat ouders kunnen doen De seksuele ontwikkeling van kinderen (0 tot 18 jaar) en wat ouders kunnen doen Wat kun je doen als je vader of moeder bent? Je kunt je kinderen helpen bij hun seksuele ontwikkeling. Als ze klein zijn

Nadere informatie

Waar gaan we het over hebben?

Waar gaan we het over hebben? Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: In de eerste bijeenkomsten hebben we besproken dat er veel verandert in de puberteit. Je lichaam verandert en de omgang met je ouders en vrienden. Maar er gebeurt

Nadere informatie

De seksuele ontwikkeling. van kinderen (0 tot 18 jaar)) en wat ouders kunnen doen

De seksuele ontwikkeling. van kinderen (0 tot 18 jaar)) en wat ouders kunnen doen De seksuele ontwikkeling van kinderen (0 tot 18 jaar)) en wat ouders kunnen doen Seksuele opvoeding gaat over meer dan alleen seksualiteit De seksuele ontwikkeling van kinderen en wat ouders kunnen doen

Nadere informatie

Pedagogisch kader kindercentra 4 13 jaar. Over kinderen en hun seksuele ontwikkeling. Interview met Channah Zwiep

Pedagogisch kader kindercentra 4 13 jaar. Over kinderen en hun seksuele ontwikkeling. Interview met Channah Zwiep Pedagogisch kader kindercentra 4 13 jaar Over kinderen en hun seksuele ontwikkeling Interview met Channah Zwiep 25 november 2009, door Marianne Boogaard Channah Zwiep (1962) is pedagoge. Zij promoveerde

Nadere informatie

Gewenste en ongewenste intimiteit online: sexting en cyberrelationeel geweld bij jongeren. Prof. dr. Michel Walrave

Gewenste en ongewenste intimiteit online: sexting en cyberrelationeel geweld bij jongeren. Prof. dr. Michel Walrave Gewenste en ongewenste intimiteit online: sexting en cyberrelationeel geweld bij jongeren. Prof. dr. Michel Walrave Jongeren en social media Sexting: motieven en uitdagingen Cyber relationeel geweld bij

Nadere informatie

Pubers en sociale media

Pubers en sociale media Pubers en sociale media Elizabeth Hamelinck GGD Hollands Midden - Veilig Thuis 13 september 2016 1 1 Programma Puberbrein Populair Beeldvorming Sexting en grooming Tips voor ouders Puberteit, dat is toch

Nadere informatie

Waar gaan we het over hebben?

Waar gaan we het over hebben? Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: Veel jongens en mannen masturberen. Er zijn minder meisjes en vrouwen die masturberen. Sommigen jongens doen het elke dag, anderen misschien maar eens per week

Nadere informatie

In de les praten over relaties en seksualiteit. Hoe maak je het makkelijk en leuk!

In de les praten over relaties en seksualiteit. Hoe maak je het makkelijk en leuk! In de les praten over relaties en seksualiteit Hoe maak je het makkelijk en leuk! Hoe kunt u leerlingen ondersteunen en leert u hen verantwoorde keuzes te maken op het gebied van relaties en seksualiteit?

Nadere informatie

Seksuele grensoverschrijding en seksueel geweld

Seksuele grensoverschrijding en seksueel geweld WHITEPAPER Seksuele grensoverschrijding en seksueel geweld FEITEN EN CIJFERS Seksueel contact kan om verschillende redenen over een grens gaan. Het kan bijvoorbeeld gaan om uit de hand gelopen experimenteergedrag

Nadere informatie

Seksuele opvoeding van kinderen (0 18 jaar) met een beperking. Brochure voor ouders

Seksuele opvoeding van kinderen (0 18 jaar) met een beperking. Brochure voor ouders Seksuele opvoeding van kinderen (0 18 jaar) met een beperking Brochure voor ouders 1 Inhoudsopgave Pagina 12 Verstandelijke beperking Er ontstaat bij deze kinderen een verschil tussen wat het lichaam kan

Nadere informatie

BIJLAGEN BIJLAGE A - DOELGROEP 12-14 JAAR

BIJLAGEN BIJLAGE A - DOELGROEP 12-14 JAAR F BIJLAGEN Bijlage A: Matrix situaties Bijlage B: Fiche overzicht criteria Bijlage C: Fiche overzicht kleurenvakjes spelbord BIJLAGE A - DOELGROEP 12-14 JAAR 1 Twee jongens van 14 logeren bij elkaar. Ze

Nadere informatie

SO ZML Leerlijn Seksuele Vorming

SO ZML Leerlijn Seksuele Vorming SO ZML Leerlijn Seksuele Vorming INLEIDING Fasen in de regulier verlopende seksuele ontwikkeling Baby s (0 en 1 jaar; ontdekken) zijn louter gericht op het ervaren van zintuigen. Door te voelen, te luisteren,

Nadere informatie

Seksuele vorming: gave (op-)gave

Seksuele vorming: gave (op-)gave Seksuele vorming: gave (op-)gave De Wegwijzer Oosterwolde, 28 januari 2016 Mieneke Aalberts-Vergunst Programma Introductie Stellingen De wereld om ons heen Onze opvoeding Seksualiteit Het Bijbelse beeld

Nadere informatie

Flyer relaties en seksualiteit

Flyer relaties en seksualiteit Inleiding Kinderen komen dagelijks via de media, ervaringen thuis of op straat in aanraking met positieve en negatieve aspecten van relaties en seksualiteit. Logisch dat ze daar op school over vertellen

Nadere informatie

Relaties en seksualiteit

Relaties en seksualiteit Seksualiteit ontwikkelt zich vanaf de geboorte en is een wezenlijk onderdeel van het mens-zijn gedurende het hele leven. Seksualiteit wordt geuit en ervaren in gevoelens, gedachten, opvattingen, rollen

Nadere informatie

Jeugdige daders van zedendelicten Inzichten uit de Respect Limits-trainingen

Jeugdige daders van zedendelicten Inzichten uit de Respect Limits-trainingen Jeugdige daders van zedendelicten Respect Limits Gedragstraining; 10-20 wekelijkse individuele trainingsbijeenkomsten van 1,5 uur Gedragsverandering: Beïnvloeding denkfouten en opvattingen Verbeteren vaardigheidstekorten

Nadere informatie

Seksueel geweld binnen en buiten Nederland

Seksueel geweld binnen en buiten Nederland Seksueel geweld binnen en buiten Nederland Wat weten we over prevalentie en preventie? Willy van Berlo 29 november 2013 Onderzoek seksuele gezondheid in NL 2012 On-line vragenlijst Representatieve steekproef

Nadere informatie

JONGEREN EN INTERNETVEILIGHEID

JONGEREN EN INTERNETVEILIGHEID JONGEREN EN INTERNETVEILIGHEID Joyce Kerstens 5 maart 2015 JONGEREN - INTERNET - MEDIA Meisje uit Pijnacker pleegt zelfmoord 'om bangalijst' De Oude Klapwijkseweg in Pijnacker. FOTO STREETVIEW. UPDATE

Nadere informatie

Waar gaan we het over hebben?

Waar gaan we het over hebben? Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: In de eerste twee bijeenkomsten over seksualiteit hebben we al besproken dat er veel verandert in de puberteit. Je lichaam verandert en de omgang met je ouders

Nadere informatie

Onderzoek: Naaktfoto s en seksfilmpjes

Onderzoek: Naaktfoto s en seksfilmpjes Onderzoek: Naaktfoto s en seksfilmpjes Publicatiedatum: 3 oktober 2014 Over dit onderzoek Het 1V Jongerenpanel, onderdeel van EenVandaag, bestaat uit 3000 jongeren van 12 t/m 24 jaar. Aan dit online onderzoek,

Nadere informatie

Voor meer informatie over dit onderzoek kunt u contact opnemen met Lisette van Vliet: lisette.van.vliet@eenvandaag.

Voor meer informatie over dit onderzoek kunt u contact opnemen met Lisette van Vliet: lisette.van.vliet@eenvandaag. Onderzoek Sexting 7 april 2015 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 26 februari tot en met 9 maart 2015 deden 1852 jongeren mee, waaronder 961 middelbare scholieren. De uitslag is

Nadere informatie

SEXPERT II. Holebi-studie

SEXPERT II. Holebi-studie SEXPERT II Holebi-studie Waarom? Kleine aantallen Kwetsbare groep Blinde vlekken Introductie holebi-studie Hoe? Online survey Klik eens uit bed Aangepaste versie van Sexpert I-vragenlijst Niet-representatieve

Nadere informatie

5 juni 2012 ONDERZOEK BEPERKT WEERBAAR

5 juni 2012 ONDERZOEK BEPERKT WEERBAAR 5 juni 2012 ONDERZOEK BEPERKT WEERBAAR HET ONDERZOEK In opdracht van het ministerie van volksgezondheid, welzijn en sport Uitgevoerd door onderzoekers van Rutgers WPF en Movisie Hoofdvragen Hoe vaak komt

Nadere informatie

Seksuele opvoeding van kinderen jaar. met een beperking. Kenniscentrum seksualiteit

Seksuele opvoeding van kinderen jaar. met een beperking. Kenniscentrum seksualiteit Seksuele opvoeding van kinderen met een beperking 0-18 jaar Kenniscentrum seksualiteit 02 Seksuele opvoeding 03 van kinderen met een beperking Verstandelijke beperking Lichamelijke beperking Er ontstaat

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

Utrecht, maart Rutgers Arthur van Schendelstraat MJ Utrecht Postbus GA Utrecht

Utrecht, maart Rutgers Arthur van Schendelstraat MJ Utrecht Postbus GA Utrecht Arthur van Schendelstraat 696 3511 MJ Utrecht Postbus 9022 3506 GA Utrecht +31(0)30 231 34 31 office@rutgers.nl www.rutgers.nl www.rutgers.international Utrecht, maart 2017 BIC ABNA NL 2A IBAN NL18 ABNA

Nadere informatie

Tieners op vrijersvoeten? DEGRYSE Bart

Tieners op vrijersvoeten? DEGRYSE Bart Tieners op vrijersvoeten? DEGRYSE Bart Tieners op vrijersvoeten? INHOUD Kennismaking Kinderen, jongeren & seksualiteit? Foto: Tieners van NU seksuele ontwikkeling online? Praten over seks Tips Vragen VCOK

Nadere informatie

Sexual Education for Adults with Disabilities

Sexual Education for Adults with Disabilities Sexual Education for Adults with Disabilities Tool 3 De inhoud en vormgeving van het kaartspel per thema The European Commission support for the production of this publication does not constitute an endorsement

Nadere informatie

WORKSHOP LANDELIJKE STUDIEDAG: IS HET ONDERWIJS TOE AAN SEKS? 28 januari 2016 Instituut voor Sociale Opleidingen

WORKSHOP LANDELIJKE STUDIEDAG: IS HET ONDERWIJS TOE AAN SEKS? 28 januari 2016 Instituut voor Sociale Opleidingen WORKSHOP LANDELIJKE STUDIEDAG: IS HET ONDERWIJS TOE AAN SEKS? 28 januari 2016 Instituut voor Sociale Opleidingen ONDERWERPEN Waarom willen we hier eigenlijk les over geven? Onze didactische uitgangspunten.

Nadere informatie

Op het internet en ook op Twitter, Facebook en Badoo is veel informatie te vinden. Dat is heel makkelijk. Je kan er met bekenden kletsen.

Op het internet en ook op Twitter, Facebook en Badoo is veel informatie te vinden. Dat is heel makkelijk. Je kan er met bekenden kletsen. WAAR HET Op het internet en ook op Twitter, Facebook en Badoo is veel informatie te vinden. Dat is heel makkelijk. Je kan er met bekenden kletsen. Op Facebook bijvoorbeeld: maak je makkelijk vrienden.

Nadere informatie

Persoonlijk Plan Aandachtspunten omgangsvormen, verzorging, lichaamsbeleving, weerbaarheid relaties en seksualiteit

Persoonlijk Plan Aandachtspunten omgangsvormen, verzorging, lichaamsbeleving, weerbaarheid relaties en seksualiteit Persoonlijk Plan Aandachtspunten omgangsvormen, verzorging, lichaamsbeleving, weerbaarheid relaties en seksualiteit Het is belangrijk dat de begeleiding rond omgangsvormen, weerbaarheid en seksualiteit

Nadere informatie

SEKSUEEL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG Bij holebi s in Vlaanderen. Alexis Dewaele, Sabine Hellemans & Ann Buysse - UGent

SEKSUEEL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG Bij holebi s in Vlaanderen. Alexis Dewaele, Sabine Hellemans & Ann Buysse - UGent SEKSUEEL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG Bij holebi s in Vlaanderen OVERZICHT De studie van SGG Sexpert-resultaten Prevalentie Meest ingrijpende gebeurtenis Komt het vaker voor bij holebi s? Wat verklaart SGG

Nadere informatie

Ouderavond Puberwereld

Ouderavond Puberwereld Ouderavond Puberwereld bronnen : Puberbrein binnenstebuiten en Beter omgaan met pubers Van de Brugghenschool Katwijk R van der Gaag GGD Hollands Midden Gezondheidsbevorderaar Aandachtsgebieden : genotmiddelen,

Nadere informatie

Mobiele apparatuur, internet en sociale media protocol

Mobiele apparatuur, internet en sociale media protocol Frankenskamp 4 3848 DE Harderwijk 0341-426704 - directiebron@stichtingvco.nl - www.debronharderwijk.nl Mobiele apparatuur, internet en sociale media protocol CBS DE BRON, EEN SCHOOL MET MEERWAARDE. Steeds

Nadere informatie

DE BEGELEIDING VAN DE

DE BEGELEIDING VAN DE DE BEGELEIDING VAN DE SEKSUELE ONTWIKKELING van jeugdigen bij stichting Jeugdformaat Inhoudopgave Inleiding I De begeleiding van de seksuele ontwikkeling 1 Visie op de begeleiding van de seksuele ontwikkeling

Nadere informatie

3 Competenties en indicatoren...11

3 Competenties en indicatoren...11 Inhoudsopgave 1 Achtergronden... 5 1.1 Seksuele gezondheid jongeren nog niet altijd optimaal...5 1.2 Belangrijke rol voortgezet onderwijs...6 1.3 Aandacht voor het thema in de kennisbases...7 1.4 Leervraag

Nadere informatie

Presentatie: Over de grens

Presentatie: Over de grens Presentatie: Over de grens Doel en focus WE CAN YOUNG-campagne Vergroten van seksuele en relationele weerbaarheid van jongeren. Respect hebben voor grenzen van jezelf en die van anderen Vormen van seksueel

Nadere informatie

Signalering en Diagnostiek

Signalering en Diagnostiek Signalering en Diagnostiek bij getraumatiseerde kinderen Anja Meenhuys, GZ-Psycholoog Wat is een trauma? (DSM-IV) De persoon heeft ervaren, waargenomen of is geconfronteerd met een gebeurtenis of gebeurtenissen

Nadere informatie

Inhoud onderbouw. Relaties en seksualiteit onderbouw 39

Inhoud onderbouw. Relaties en seksualiteit onderbouw 39 Inhoud onderbouw Introductie onderbouw 41 Onderwijspakket Relaties en seksualiteit 41 De algemene informatie 41 De lessen voor de onderbouw 41 Planningsformulier 41 Seksuele en relationele ontwikkeling

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit Menukaart Gezonde basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit : Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema

Nadere informatie

Kennis Vaardigheden Attitudes Informatie verstrekken over Kinderen in staat stellen Kinderen helpen bij het ontwikkelen van

Kennis Vaardigheden Attitudes Informatie verstrekken over Kinderen in staat stellen Kinderen helpen bij het ontwikkelen van 0-4 jaar het menselijk lichaam en ontwikkeling alle lichaamsdelen en functies van het lichaam lichaamsdelen kunnen benoemen een positief lichaamsbeeld en zelfbeeld: zelfrespect verschillende lichaamsvormen

Nadere informatie

Alle ouders die ik spreek willen graag dat hun kind veilig en verantwoord opgroeit. Ook op het gebied van seksualiteit.

Alle ouders die ik spreek willen graag dat hun kind veilig en verantwoord opgroeit. Ook op het gebied van seksualiteit. 1 Alle ouders die ik spreek willen graag dat hun kind veilig en verantwoord opgroeit. Ook op het gebied van seksualiteit. Zodat hun kind nee durft te zeggen als het nodig is en zodat hun kind in de toekomst

Nadere informatie

Seksuele opvoeding in het basisonderwijs

Seksuele opvoeding in het basisonderwijs In de Klas Seksuele opvoeding in het basisonderwijs Kinderen die in een open klimaat opgroeien en een goede band met hun ouders hebben, hebben gemiddeld op latere leeftijd geslachtsgemeenschap, gebruiken

Nadere informatie

Seksuele opvoeding bij kinderen met seksueel misbruik ervaringen

Seksuele opvoeding bij kinderen met seksueel misbruik ervaringen 1 Seksuele opvoeding bij kinderen met seksueel misbruik ervaringen Meer dan alleen voor het kind 2 Deze presentatie Seksueel misbruik, prevalentie en gevolgen Seksueel misbruik brengt bijzondere kennis

Nadere informatie