Healthy ageing op het werk

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Healthy ageing op het werk"

Transcriptie

1 Healthy ageing op het werk 2 november 2011 Jac van der Klink Ute Bültmann

2 Healthy ageing op het werk 14:00-14:05 Introductie / een paar vragen Jac van der Klink 14:05-14:45 Zingeving en werk vanuit een filosofisch historisch perspectief Jac van der Klink 14:45-15:15 Pauze 15:15-16:00 Healthy ageing at work als onderzoeksgebied Ute Bültmann 16:00 Einde

3 Een paar vragen Wie van u is onder vijfenvijftig? Wie van u is tussen 55 en 65? Wie daarvan werkt? Wie is tussen de 65 en de 75 Wie daarvan werkt? Wie is boven de 75? Wie daarvan werkt?

4 Healthy ageing op het werk Zingeving en werk in een filosofisch historisch perspectief; werk als waarde Jacvan der Klink Universitair Medisch Centrum Groningen Sociale Geneeskunde, Arbeid & Gezondheid

5 Canada, Survey Employment & Employability, 1998 Totale bevolking doven Heeft passend 60.9% 20.6% betaald werk Heeft betaald werk, 31.0% 41.9% maar is overgekwalificeerd Heeft geen betaald 8.1% 37.5% werk

6 Wie leidt uit de voorgaande slide af dat doven in Canada te lui zijn om fatsoenlijk werk te accepteren?

7 Nederland, Participatie naar leeftijdsklasse, CBS cijfers, (in%) (in%) Totaal Vrouwen Mannen

8 Wie leidt uit de voorgaande slide af dat mensen boven de 55 in Nederland te lui zijn om fatsoenlijk werk te blijven doen?

9 Twee perspectieven op disability Het medisch / pedagogisch model: het probleem en de verantwoordelijkheid voor de oplossing ligt bij de drager, de individuele patiënt / werknemer Het sociologisch model: het probleem en de verantwoordelijkheid voor de oplossing ligt bij de maatschappij (en bij maatschappelijke instellingen) die niet inclusief is (zijn) voor mensen met beperkingen

10 Twee perspectieven op ageing Het medisch / pedagogisch model: het probleem en de verantwoordelijkheid voor de oplossing ligt bij de drager, de individuele patiënt / werknemer Het sociologisch model: het probleem en de verantwoordelijkheid voor de oplossing ligt bij de maatschappij (en bij maatschappelijke instellingen) die niet inclusief is (zijn) voor mensen met beperkingen

11 Werk in historisch perspectief Werk direct verbonden aan de eigen (groeps) levensbehoefte (jager-verzamelaar; vroege domesticatie) Werk in dienst van de gemeenschap (dorpsgemeenschappen, vroege stadsfase) Werk als productiefactor / pre-industrieel Werk als productiefactor / industrieel Werk als waarde / post-industrieel

12 Werk in de historie in relatie tot gezondheid Levens-en gezondheidsvoorwaarde; integraal onderdeel van het leven Werk als gezondheidsbedreiging (preindustrieel: slavernij; industrieel: vervreemding en slechte arbeidsomstandigheden) Werk als gezondheidsvoorwaarde met ook gezondheidsbedreigende aspecten

13 Werk in de historie in relatie tot humane waarden Wezenseigen; pre-socratisch / pre-persona: functie=identiteit; gericht op subsistentie Wezensvreemd: vervreemding /uitbuiting Immanuel Kant: categorische imperatief; moreelethische analyse Karl Marx: das Kapital; economische analyse Werk als identificatiemogelijkheid; als doel en als middel

14 Werk in de historie in relatie tot humane waarden Immanuel Kant: categorische imperatief: men moet handelen op de manier waarvan men kan willen dat iedereen zo zou handelen. Een andere formulering is dat men de ander nooit slechts als middel maar tegelijkertijd altijd als doel moet beschouwen.

15 Niti~Saara (ca. 600 BC) Niti: plichtenleer (deontologie) overeenkomst met Immanuel Kant

16 Protestantse werkethiek Verstoten uit het paradijs: "In het zweet uws aanschijns zult gij brood eten, totdat gij tot de aarde wederkeert" *). In de protestantseleer werd niet alleen het strafkarakter beklemtoond, maar ook de goedheid en noodzaak van arbeiden het positieve effect dat dit voor mensen, en de christelijkesamenleving in zijn geheel zou hebben *) Genesis 3:19a

17 Werkethiek als basis voor het kapitalisme Max Weber Die protestantische Ethik und der Geist des Kapitalismus ( ) verband tussen het Calvinisme en de opkomst van kapitalistische instituties

18 Nyāya (ca. 600 BC) Wat goed is wordt afgemeten aan het resultaat / het effect van handelen Doelethiek (teleologie; in tegenstelling tot plichtethiek; westerse tegenhanger in utilisme)

19 ΠοιεινκαιΠραττειν Resultaat en proces Huidig werk: werk als identificatiemogelijkheid; als doel en als middel met sterke verschuiving naar doelethische opvatting over werk: werk moet waarde hebben (voor de persoon), niet alleen waarde toevoegen (voor het systeem) Twee woorden voor maken / werken in het oud- Grieks: Ποιεινen Πραττειν: werken gericht op het resultaat vs, werken gericht op het proces van het werken Praxis: werk als waarde

20 Definitie van Duurzaam inzetbaar Duurzaam inzetbaar betekent dat medewerkers doorlopend in hun arbeidsleven over daadwerkelijk realiseerbare mogelijkheden alsmede over de voorwaarden beschikken om in huidig en toekomstig werk met behoud van gezondheid en welzijn te (blijven) functioneren. Dit impliceert een werkcontext die hen hiertoe in staat stelt, evenals de attitude en motivatie om deze mogelijkheden daadwerkelijk te benutten. Rapport duurzaam inzetbaar; werk als waarde JJL van der Klink e.a. ZonMw

21 Belangrijke elementen Creëren en openhouden van mogelijkheden Verantwoordelijkheid van werknemer èn van context Werk als waarde

22 Mogelijkheden = individu + context Het creëren en openhouden van mogelijkheden ligt enerzijds op het niveau van kennis, vaardigheden, competenties en motivatie van de medewerker, anderzijds op het flexibele aanbod van werk op micro, meso en macro niveau.

23 Doelethiek: utilisme The greatest good for the greatest number of people Jeremy Bentham ( ) John Stuart Mill ( ) qualitative separation of pleasures

24 A Theory of Justice John Rawls ( ) A Theory of Justice (1971) Original position: veil of ignorance Equal basic liberties Difference principle (primary goods) Fair equality of opportunity

25 Capability concept van Amartya Sen Amartya Sen (India, 1933) Professor in economics, Harvard en Cambridge 1998: Nobelprize for his contributions to welfare economics Human Development Index (Verenigde Naties) The Idea of Justice, 2009

26 Centrale vraag in het werk van Sen: Stel dat we willen bepalen hoe goed een gemeenschap erin slaagt om een rechtvaardige samenleving te creëren, waar zouden we dat dan aan af moeten meten?

27 Sen: capability De mogelijkheden waarover mensen beschikken om een invulling te geven aan hun leven die overeenstemt met datgene wat zijzelf en de mensen in hun omgeving als waardevol beschouwen of: de mate waarin mensen over de mogelijkheid beschikken om waardevolle dingen te doen & te realiseren in hun leven voor DI: betrek dit op werk...

28 Sen: capability = individual + context the freedom of agency that we individually have is inescapably qualified and constrained by the social, political and economic opportunities that are available to us. There is a deep complementarity between individual agency and social arrangements. Sen, Development as freedom, OUP 1999, pp. xi -xii

29 Capability: focus on value In contrast to the utility-based or resource-based lines of thinking, individual advantage is judged in the capability approach by a person s capability to achieve things he or she has reason to value. Sen, The Idea of Justice. Allen Lane, 2009, p.231.

30 Capability benadering Sen (1980, 1985, 1992, 1999, 2009) Nussbaum (2006, 2011) Twee belangrijke verschuivingen : daadwerkelijke doings and beings in plaats van geluk of hulpbronnen (functionings) vrijheden in plaats van realisatie / invulling (capabilities)

31 Functionings Functionings: doings and beings a person has reason to value goed doorvoed zijn, gezond zijn, werk hebben. hulpbronnen, voorzieningen van allerlei soort Conversion / omzetting afhankelijk van lichamelijke, sociale, omgevings- factoren Alle mogelijke Functionings

32 Capabilities Capability set: de set van functionings waar een persoon uit kan kiezen Alle mogelijke Functionings een persoon s Capabilities Keuze gerealiseerde Functionings

33 Source: Robeyns (2004) The Capability benadering Wat is het?

34 Capability om zich te kunnen verplaatsen door middel van fietsen Fysieke eigenschappen (capacity) Zich techniek van het fietsen eigen kunnen maken (ability) Bezit van, of beschikking over, een fiets (resource) Fysieke omgeving: fietspaden Sociale omgeving die het toestaat

35 Relatie tot andere begrippen Capacity: noodzakelijke maar niet voldoende voorwaarde voor capability Performance: voldoende maar niet noodzakelijke voorwaarde voor capability

36 Sen: Welke mogelijkheden tot het uitvoeren van waardevolle activiteiten staan mensen feitelijk tot hun beschikking (vallen binnen hun bereik), welke verschillen zijn er in dit opzicht tussen mensen, wat zijn daar de oorzaken van, en wat valt er aan te doen? Kijken we van daaruit nogmaals naar de eerste slides:

37 Canada, Survey Employment & Employability, 1998 Participatie naar leeftijdsklasse Totale bevolking doven (in%) (in%) 40 Heeft passend 60.9% 20.6% betaald werk Heeft betaald werk, maar is over- 31.0% 41.9% gekwalificeerd Heeft geen 8.1% 37.5% Totaal betaald werk Vrouwen Mannen 79 79

38 Duurzame inzetbaarheid verwijst, net als capability, naar mogelijkheden, namelijk mogelijkheden om op een zinvolle en duurzame manier deel te nemen aan het arbeidsproces. Net als in het geval van het capability begrip, kunnen we mogelijkheden daarbij breed opvatten: relevante eigenschappen van het individu (kennis, vaardigheden, fysieke en geestelijke gezondheid), maar ook naar de omgeving die de inzet van deze eigenschappen mogelijk moet maken (arbeidsomstandigheden, inhoud van de werkzaamheden, wet- en regelgeving, enz).

39 Resultaten onderzoek binnen UMCG Werknemers 45 jaar en ouder 46% ervaart ongemakken door ouder worden 38% rapporteert een chronische aandoening 58% wordt belemmerd bij het uitvoeren van het werk door deze klachten 42% heeft behoefte aan ondersteuning om het werk de komende jaren te kunnen blijven uitvoeren

40 Wat zijn eigenlijk de waardevolle taken die iemand in een gegeven context zou moeten kunnen uitvoeren, wat maakt die taken waardevol, en wat moeten we doen, opdat die taken hun waarde blijven behouden?

41 Als we die vraag kunnen beantwoorden en realiseren, ook voor ouderen, dan is werken tot je 67 e geen plicht maar een recht, beter gezegd: een capability

42 Dank u voor uw aandacht! Griningen, 2 november 2011 Jac van der Klink University Medical Center Groningen, Health Sciences, Community and Occupational Health

43 Healthy ageing at work Dr. Ute Bültmann, PhD Universitair Hoofddocent, Rosalind Franklin Fellow Afdeling Gezondheidswetenschappen Sociale Geneeskunde, Arbeid & Gezondheid SENIORENACADEMIE, 2. November 2011, Groningen

44 Inhoud Missie Sociale Geneeskunde Arbeid en Gezondheid Demografische en sociaal-politieke veranderingen Uitdagingen voor de arbeidsmarkt Recent onderzoek een viertal voorbeelden uitgelicht

45 Onderzoek Arbeid & Gezondheid Sandra Brouwer Ute Bültmann Jac van der Klink met een multidisciplinair team van PhD studenten en bedrijfs- en verzekeringsartsen

46 Missie Sociale Geneeskunde Bijdragen aan healthy ageing door multidisciplinair onderzoek op de terreinen: voorspellen en vroegsignalering van (on)gezondheid, ziekte en onvermogen (disability) sociale- en werkparticipatie bij chronische ziekten en kwetsbare groepen

47 Demografische veranderingen 2050: voorspelling voor EU27/EEA - substantiele ageing /veroudering - afname van populatie in werkleeftijd (15-64 jaar) - substantiele toename van het aantal gepensioneerden WHO Europe Health Report 2009, Münz, 2007

48 Old age dependency ratio (%) populatie 65+ in relatie met populatie in werkleeftijd (15-64 jaar) EU 27 (gemiddeld) 2005: : : Denmark Estonia Finland Germany Latvia Lithuania Poland Sweden Netherlands Münz, 2007

49 ...en buiten de EU

50 Demografische uitdagingen NL Toename levensverwachting gezonde levensverwachting Meer chronische aandoeningen Mensen leven langer met een chronische aandoening Socio-economische verschillen!

51 CBS 2008

52 CBS 2008

53 Sociaal-politieke veranderingen Paradigma shift in Nederland en veel andere (westerse) landen sociale verzekeringsstelsel compensatie model (loondoorbetaling bij ziekte, VUT/vroeg pensioen) participatie model (vroege werkhervatting, verhogen pensioensgerechtigde leeftijd?)

54 Uitdagingen voor de arbeidsmarkt Toenemende aandacht voor Ouder wordende arbeidsbevolking in geïndustrialiseerde landen Veranderingen in het werk zelf (technologie, flexibilisering) Belang van mentaal kapitaal (kennis maatschappij) Tekorten op de arbeidsmarket (zorg, onderwijs) Meer oudere werknemers en werknemers met gezondheidsklachten zullen in arbeid participeren

55 Healthy ageing at work Meten van werkfunctioneren en werk(on-)vermogen Vroege detectie en preventie van ziekte en beperkingen Identificatie van voorspellende factoren voor duurzame arbeidsparticipatie en duurzame werkhervatting Ontwikkeling en evaluatie van instrumenten en interventies om werkfunctioneren en partricipatie te bevorderen

56 Onderzoeksprojecten Optimaliseren van functioneren in werk Instrumentontwikkeling en evaluatie; Interventie voor duurzame werkhervatting na psychische problematiek Shift your work Nieuwe roosters voor jarigen in ploegendienst Bevorderen arbeidsparticipatie oudere werknemer Oudere werknemers met een chronsiche aandoening

57 Onderzoeksprojecten Pyschische gezondheid gedurende de levensloop: de transitie van school naar werk TRAILS cohort Arbeidsparticipatie van WAJONG ers Mogelijkheden voor participatie; cohort studie Leeftijd, gezondheid en arbeidsparticipatie LIFELINES cohort

58 De oudere werknemer Arbeidsparticipatie Ouder worden & chronische aandoeningen Leefttijd geassocieerd met toename chronische aandoeningen Multimorbiditeit toenemend probleem Afname van fysiek en mental functioneren met toenemende leeftijd Leeftijd 2000 (in %) 2008 (in %) Total Vrouwe n Mannen Schultz & Kopec 2003; Seitsamo 1997; Ilmarinen 2001, 2002; Kenny 2008

59 Bevorderen arbeidsparticipatie van de oudere werknemer Welke problemen ervaren oudere werknemers met en zonder chronische aandoening bij het verrichten van hun werk? Welke factoren gekoppeld aan het ouder worden en/of het hebben van een chronische aandoening - bemoeilijken en/of vergemakkelijken arbeidsparticipatie? Aan welke (vormen van) ondersteuning heeft de oudere / chronisch zieke werknemer behoefte?

60 Resultaten voor N=5730 werknemers 41% ervaart ongemakken door ouder worden 37% rapporteert een chronische aandoening 59% wordt belemmerd bij het uitvoeren van het werk door deze klachten 68% heeft behoefte aan ondersteuning om het werk de komende jaren te kunnen blijven uitvoeren Koolhaas et al., 2011

61 Staying healthy at work Interventie = training voor leidinggevenden Stapsgewijs probleem-oplossende aanpak 1. Inventaristaie van problemen, oplossingen, en mogelijkheid tot verandering 2. dialoog tussen leidinggevende en werknemer 3. actie plan beoordeling van resultaten en process Koolhaas et al., 2010

62 Shift your work UMCG and TNO with public and private partners Akzo Nobel Gasunie Police Fuji Film

63 Shift your work Het ontwikkelen van een leeftijd-specifieke ploegendienst tool ten behoeve van de analyse van huidige roosters en de ontwikkeling van nieuwe, voor medewerker en organisatie optimale roosters wat zijn de specifieke behoeften van oudere en jongere medewerkers (gezondheid, vermoeidheid, productiviteit) ten aanzien van shift work? welke factoren dragen bij aan de korte en lange termijn effecten van shift-work op oudere en jongere medewerkers en organisatie?

64 Shift your work UMCG and TNO with public and private partners Akzo Nobel Gasunie Police Fuji Film roster-redesign flexible rosters

65 Shift your work evaluatie van effecten van nieuwe roosters evaluatie implementatie o o wat zijn de effecten van de nieuwe roosters op oudere en jongere medewerkers en op organisaties wat zijn de implementatiebelemmerende en -bevorderende factoren van nieuwe roosters in organisaties en in oudere en jongere medewerkers, wat is een goed leeftijd gerelateerd beleid en hoe kunnen we dat breed implementeren

66 Tools for Two Optimaliseren van functioneren in werk: Nieuwe instrumenten op het gebied van diagnostiek en interventies voor gezamenlijke actie door Bedrijfsgezondheidszorg en Human Resources Management

67 Tools for Two Ontwikkeling en validering van meetinstrumenten, die het functioneren in het werk aan gezondheid koppelen weinig bekend over functioneren in werk in relatie tot gezondheid (focus vaak productiviteit) faciliteren van behoud arbeidscapaciteit, participatie en reïntegratie bij gezondheidsproblemen balans tussen economisch perspectief en gezondheidswinst

68 Tools for Two Definitie van functioneren in werk d.m.v. Focusgroupinterviews en literatuurstudie Cross-culturele adaptatie van een amerikaanse vargenlijst (WRFQ) proces van vertalen en terrugvertalen, interviews/pre-test Valideringsstudie (hypothesegestuurd) Abma et al., in press

69 Tools for Two Ontwikkelen en toetsen van een interventie gericht op het voorkomen van terugval bij psychische klachten Recidiefkans bij psychische klachten aanzienlijk Duurzame werkhervatting minstens zo belangrijk als return to work Summier uitgewerkt in richtlijn en lage compliance op dit punt

70 Tools for Two Interventie ontwikkeld die zich op het probleemoplossend vermogen van de werknemer en de leidinggevende richt en goed aansluit bij richtlijn PK To do: Uitvoering trial uitvoeren van 1 e, 2 e en 3e meting. Effectiviteit en kosteneffectiviteit evalueren Procesevaluatie Prognostische studie Arends et al., 2010

71 Samenwerking Bedrijfs- en verzekeringsgeneskunde Arbodiensten UWV en private verzekeraars Klinische afdelingen van het UMCG - Sociale Psychiatrie, Orthopaedie, Revalidatie (Inter-) nationale onderzoeksinstituten EMGO+ Instituut, Coronel Instituut, TNO; Maastricht University Institute for Work & Health, Toronto, Canada National Research Centre Working Environment, Kopenhagen, Denemarken

72 Samenwerking Bedrijfs- en verzekeringsgeneskunde Arbodiensten UWV en private verzekeraars Klinische afdelingen van het UMCG - Sociale Psychiatrie, Orthopaedie, Revalidatie (Inter-) nationale onderzoeksinstituten EMGO+ Instituut, Coronel Instituut, TNO; Maastricht University Institute for Work & Health, Toronto, Canada Met actieve inbreng en participatie van stakeholders en bedrijven en organisaties National Research Centre Working Environment, Kopenhagen, Denemarken

73

Gezondheid en werk Rondetafellezing Langer leven, langer werken 13 mei 2014

Gezondheid en werk Rondetafellezing Langer leven, langer werken 13 mei 2014 Gezondheid en werk Rondetafellezing Langer leven, langer werken 13 mei 2014 Jac van der Klink Gezondheid en werk Duurzame inzetbaarheid Rondetafellezing Langer leven, langer werken 13 mei 2014 Jac van

Nadere informatie

Hoe kan het legaal dopingbeleid voor de topsportende (oudere) werknemer er uit zien?

Hoe kan het legaal dopingbeleid voor de topsportende (oudere) werknemer er uit zien? Hoe kan het legaal dopingbeleid voor de topsportende (oudere) werknemer er uit zien? Jac van der Klink Hoogleraar sociale geneeskunde, arbeid en gezondheid University Medical Center Groningen Department

Nadere informatie

Het meten van werk-capabilities

Het meten van werk-capabilities Het meten van werk-capabilities Femke Abma, PhD Universitair Medisch Centrum Groningen, Community and Occupational Medicine Startsymposium Academische Werkplaats Arbeid en Gezondheid, 17 april 2015, Tilburg

Nadere informatie

Wat werkt voor de oudere werknemers?

Wat werkt voor de oudere werknemers? Wat werkt voor de oudere werknemers? Hoe houdenwe mensenlangergezondaanhet werk Drs Wendy Koolhaas Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) Disciplinegroep Gezondheidswetenschappen, Sociale Geneeskunde

Nadere informatie

Functioneren op het werk in relatie met gezondheid

Functioneren op het werk in relatie met gezondheid Functioneren op het werk in relatie met gezondheid, PhD Universitair Medisch Centrum Groningen, Rijksuniversiteit Groningen, afdeling Sociale Geneeskunde Presentatiemiddag RiMoBo, Gent, Belgie 19 november

Nadere informatie

Bedrijfskundige opbrengsten van investeren in Vitaliteit en Gezondheid. Prof. Dr. Gerard I.J.M. Zwetsloot

Bedrijfskundige opbrengsten van investeren in Vitaliteit en Gezondheid. Prof. Dr. Gerard I.J.M. Zwetsloot Bedrijfskundige opbrengsten van investeren in Vitaliteit en Gezondheid Prof. Dr. Gerard I.J.M. Zwetsloot Programma Workshop Eerste deel: Presentatie Visie op Gezond Ondernemen Een paar voorbeelden van

Nadere informatie

Duurzame inzetbaarheid en ouder worden op het werk? Dr. Annet H. de Lange

Duurzame inzetbaarheid en ouder worden op het werk? Dr. Annet H. de Lange Duurzame inzetbaarheid en ouder worden op het werk? Dr. Annet H. de Lange Agenda 1. Wat is duurzame inzetbaarheid? 2. Ouder worden en Werkvermogen? 3. Antecedenten duurzame inzetbaarheid? 4. Onderzoek

Nadere informatie

En we werken nog lang en gelukkig. over duurzame inzetbaarheid

En we werken nog lang en gelukkig. over duurzame inzetbaarheid En we werken nog lang en gelukkig over duurzame inzetbaarheid Remco Fransen 26 september 2013 1 Wist u dat 2 Duurzame inzetbaarheid in het nieuws 3 Wil u werken, kan u werken? % van de werkende beroepsbevolking

Nadere informatie

Duurzame Inzetbaarheid. Tiemen van der Worp Hoger Veiligheidskundige & Adviseur Ergonomie

Duurzame Inzetbaarheid. Tiemen van der Worp Hoger Veiligheidskundige & Adviseur Ergonomie Duurzame Inzetbaarheid Tiemen van der Worp Hoger Veiligheidskundige & Adviseur Ergonomie Waarom dit onderwerp? Aanleiding(en) Getriggerd door lezing bij KU Leuven. In België wettelijke plicht om de werkgelegenheidsgraad

Nadere informatie

Groeien naar arbeidsparticipatie

Groeien naar arbeidsparticipatie Groeien naar arbeidsparticipatie Over praktijk en effectiviteit Prof. dr. Roland W.B. Blonk Agenda Even voorstellen Arbeidsparticipatie, reïntegratie en effectiviteit Kennisontwikkeling en kennisdeling:

Nadere informatie

Kennissynthese arbeid en psychische aandoeningen. Dr. F.G.Schaafsma Dr. H. Michon Prof. dr. J.R. Anema

Kennissynthese arbeid en psychische aandoeningen. Dr. F.G.Schaafsma Dr. H. Michon Prof. dr. J.R. Anema Kennissynthese arbeid en psychische aandoeningen Dr. F.G.Schaafsma Dr. H. Michon Prof. dr. J.R. Anema Ernstige Psychische Aandoeningen (EPA) Definitie consensus groep EPA¹ - Sprake van psychische stoornis

Nadere informatie

1 Inleiding 9 1.1 Doel van deze uitgave 9 1.2 Uitgangspunten 9. 2 Het belang van werk voor mensen 11

1 Inleiding 9 1.1 Doel van deze uitgave 9 1.2 Uitgangspunten 9. 2 Het belang van werk voor mensen 11 Inhoud 1 Inleiding 9 1.1 Doel van deze uitgave 9 1.2 Uitgangspunten 9 2 Het belang van werk voor mensen 11 3 Het belang van werk voor de maatschappij 15 3.1 Vergrijzing en ontgroening 16 3.2 Werken met

Nadere informatie

Ontwikkelingen Healthy Ageing en gevolgen voor toekomstige professionals

Ontwikkelingen Healthy Ageing en gevolgen voor toekomstige professionals Ontwikkelingen Healthy Ageing en gevolgen voor toekomstige professionals Symposium Healthy Ageing in mbo en hbo Joost Degenaar Directeur Centre of Expertise Healthy Ageing Centre of Expertise Healthy Ageing

Nadere informatie

Mentaal Kapitaal. Jan A. Walburg. Trimbos Instituut Improving Mental Health by Sharing Knowledge

Mentaal Kapitaal. Jan A. Walburg. Trimbos Instituut Improving Mental Health by Sharing Knowledge Mentaal Kapitaal Jan A. Walburg Trimbos Instituut Improving Mental Health by Sharing Knowledge VERMOGEN VAN NEDERLAND 1900 VERMOGEN VAN NEDERLAND 2012 ONS BREIN IS DE POLDER VAN VANDAAG VROEGER DIJKEN

Nadere informatie

Gezondheid en arbeidsparticipatie: determinanten, gevolgen en bouwstenen voor reïntegratie

Gezondheid en arbeidsparticipatie: determinanten, gevolgen en bouwstenen voor reïntegratie Gezondheid en arbeidsparticipatie: determinanten, gevolgen en bouwstenen voor reïntegratie Prof Dr Lex Burdorf Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC, Rotterdam Gezondheid van uitkeringsgerechtigden

Nadere informatie

Kosten en baten van Bedrijfsgezondheidszorg

Kosten en baten van Bedrijfsgezondheidszorg Kosten en baten van Bedrijfsgezondheidszorg Allard van der Beek Hoogleraar Epidemiologie van Arbeid & Gezondheid Afdeling Sociale Geneeskunde, EMGO + Instituut VU medisch centrum, Amsterdam Disclosure

Nadere informatie

Veerkracht en betrokkenheid aan het werk

Veerkracht en betrokkenheid aan het werk Veerkracht en betrokkenheid aan het werk 1st Nederlandse conferentie positieve psychologie Jan Auke Walburg Linda Bolier www.trimbos.nl VERMOGEN VAN NEDERLAND 2013 Mentale stoornissen Geen gezondheidsprobleem

Nadere informatie

30-5-2012. Gezond en vitaal langer doorwerken?! Programma. Inleiding. Inleiding

30-5-2012. Gezond en vitaal langer doorwerken?! Programma. Inleiding. Inleiding Programma Gezond en vitaal langer doorwerken?! Allard van der Beek Hoogleraar Epidemiologie van Arbeid & Gezondheid Afdeling Sociale Geneeskunde,, EMGO + Instituut Onderzoekscentrum Body@Work TNO-VU/ VU/VUmcVUmc

Nadere informatie

Effectiviteit en economische impact van beweegprogramma s op de werkplek

Effectiviteit en economische impact van beweegprogramma s op de werkplek Effectiviteit en economische impact van beweegprogramma s op de werkplek Karin Proper Afdeling Sociale Geneeskunde, EMGO+ Instituut, VUmc, Amsterdam Body@Work, Onderzoekscentrum Bewegen, Arbeid en Gezondheid

Nadere informatie

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Date 7-12-2011 1 Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Prof. Dr. Inge Hutter Demographer, anthropologist Coordinator Healthy Ageing Alpha Gamma RUG Dean Faculty Spatial Sciences Date 7-12-2011

Nadere informatie

Het meten van functioneren op het werk bij psychische klachten

Het meten van functioneren op het werk bij psychische klachten Het meten van functioneren op het werk bij psychische klachten Femke Abma, PhD Universitair Medisch Centrum Groningen, Rijksuniversiteit Groningen, afdeling Sociale Geneeskunde Symposium Goed Gestemd aan

Nadere informatie

Socio-economic situation of long-term flexworkers

Socio-economic situation of long-term flexworkers Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions

Nadere informatie

DUURZAAM INZETBAAR: WERK ALS WAARDE

DUURZAAM INZETBAAR: WERK ALS WAARDE DUURZAAM INZETBAAR: WERK ALS WAARDE Rapport in opdracht van ZonMw ten behoeve van het programma Participatie en Gezondheid Vervolg op de notitie: Duurzaam Inzetbaar: een werkdefinitie Prof. dr. JJL van

Nadere informatie

Functiebehoud bij ouderen in levensloopperspectief

Functiebehoud bij ouderen in levensloopperspectief Functiebehoud bij ouderen in levensloopperspectief - Werkzame preventie door het leven heen - (To Do or not To Do) Openbare les Ton Bakker lector Functiebehoud bij Ouderen in Levensloopperspectief 9 oktober

Nadere informatie

Leiderschap, Human Resource Management en Duurzame Inzetbaarheid. Annet de Lange 31 oktober 2013

Leiderschap, Human Resource Management en Duurzame Inzetbaarheid. Annet de Lange 31 oktober 2013 Leiderschap, Human Resource Management en Duurzame Inzetbaarheid Annet de Lange 31 oktober 2013 Agenda 1. Wat is Duurzame inzetbaarheid? 2. Wat is rol leiderschap? 3. Onderzoek Salus Gelria 2013 4. Brain

Nadere informatie

Transvorm Actueel. en de zorg verandert mee. Het werk(en) in de zorg verandert. Hoe reageert u als werkgever en wat doet dat met uw medewerkers?

Transvorm Actueel. en de zorg verandert mee. Het werk(en) in de zorg verandert. Hoe reageert u als werkgever en wat doet dat met uw medewerkers? Transvorm Actueel en de zorg verandert mee Het werk(en) in de zorg verandert. Hoe reageert u als werkgever en wat doet dat met uw medewerkers? Woensdag 17 december 2015 Dr. Monique Veld E-mail: monique.veld@ou.nl

Nadere informatie

De toekomst van duurzame inzetbaarheid? Langer gezond werken: nieuwe inzichten en uitdagingen voor de bedrijfsarts?

De toekomst van duurzame inzetbaarheid? Langer gezond werken: nieuwe inzichten en uitdagingen voor de bedrijfsarts? De toekomst van duurzame inzetbaarheid? Langer gezond werken: nieuwe inzichten en uitdagingen voor de bedrijfsarts? Lex Burdorf Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg, Erasmus MC Rotterdam RVZ rapport

Nadere informatie

duurzame inzetbaarheid Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC Rotterdam

duurzame inzetbaarheid Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC Rotterdam De feiten en mythen van werkvermogen en duurzame inzetbaarheid Lex Burdorf Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC Rotterdam Het gaat uitstekend met ons.. 84 82 80 78 76 74 72 70 68 66 64

Nadere informatie

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Consultant Education Sick Pupils Educational Service Centre University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

Verbeteren van gezondheidsvaardigheden van ouderen in Europa EU-FP7-IROHLA. NCVGZ April 2013 Andrea de Winter. Jaap Koot & Menno Reijneveld

Verbeteren van gezondheidsvaardigheden van ouderen in Europa EU-FP7-IROHLA. NCVGZ April 2013 Andrea de Winter. Jaap Koot & Menno Reijneveld Verbeteren van gezondheidsvaardigheden van ouderen in Europa NCVGZ April 2013 Andrea de Winter EU-FP7-IROHLA Jaap Koot & Menno Reijneveld Omvang en aard van problemen met gezondheidsvaardigheden Doelen

Nadere informatie

SOCIALE GENEESKUNDE. de nieuwste ontwikkelingen. prof dr J.W. Groothoff UMCG. Studiekring Noord Verzekerings- en bedrijfsartsen 5 oktober 2006

SOCIALE GENEESKUNDE. de nieuwste ontwikkelingen. prof dr J.W. Groothoff UMCG. Studiekring Noord Verzekerings- en bedrijfsartsen 5 oktober 2006 SOCIALE GENEESKUNDE de nieuwste ontwikkelingen prof dr J.W. Groothoff UMCG Studiekring Noord Verzekerings- en bedrijfsartsen 5 oktober 2006 1 Opzet onderwijs/opleiding onderzoek medische / maatschappelijke

Nadere informatie

Bevorderen van de duurzame inzetbaarheid van de oudere werknemer

Bevorderen van de duurzame inzetbaarheid van de oudere werknemer ONDERZOEK Bevorderen van de duurzame inzetbaarheid van de oudere werknemer Langer doorwerken gaat niet vanzelf W. Koolhaas, S. Brouwer, J.W. Groothoff, B. Sorgdrager, J.J.L. van der Klink SAMENVATTING

Nadere informatie

Ondersteuning bij werkhervatting na een diagnose kanker een combinatie van best evidence en best practise

Ondersteuning bij werkhervatting na een diagnose kanker een combinatie van best evidence en best practise RE-CAP Ondersteuning bij werkhervatting na een diagnose kanker een combinatie van best evidence en best practise Drs. Martine van Egmond MSc, dr. Saskia Duijts PhD, dr. Sylvia Vermeulen PhD MD, prof. dr.

Nadere informatie

Duurzame Re-integratie

Duurzame Re-integratie Duurzame Re-integratie van mensen met aanhoudende vermoeidheidsklachten Margot Joosen Monique Frings-Dresen Judith Sluiter Coronel Instituut voor Arbeid en Gezondheid Academisch Medisch Centrum, Amsterdam

Nadere informatie

De toekomst van de zorg in een vergrijzende samenleving

De toekomst van de zorg in een vergrijzende samenleving De toekomst van de zorg in een vergrijzende samenleving Nieuwe visie op zorg noodzakelijk! Stijgende vraag naar zorg Kostengroei Grote vraag naar zorgpersoneel Verwachtingen burgers Meer eigen regie in

Nadere informatie

Niek Jaspers. Arts maatschappij en. gezondheid. Sociaal geriater

Niek Jaspers. Arts maatschappij en. gezondheid. Sociaal geriater Gezekerd klimmen met de jaren Niek Jaspers Arts maatschappij en gezondheid Sociaal geriater Themamiddag Public Health en senioren Inleiding Tendensen Demografie Huidige preventie en zorg Geriatrisch paradigma

Nadere informatie

Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014. Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1

Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014. Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1 Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014 Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1 Doelstelling Nurses on the Move Bijdragen aan verbetering kwaliteit van zorg in verpleeg- en

Nadere informatie

Het verbeteren van de integratie van zieke werknemers door aandacht voor hun dubbele rol (Universiteit Utrecht) Projectleider: Prof. dr.

Het verbeteren van de integratie van zieke werknemers door aandacht voor hun dubbele rol (Universiteit Utrecht) Projectleider: Prof. dr. Het verbeteren van de integratie van zieke werknemers door aandacht voor hun dubbele rol (Universiteit Utrecht) Projectleider: Prof. dr. Trudie Knijn Onderzoekers: dr. Mira Peeters, drs. Marta Dijkgraaf,

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 hoofdstuk 3

Hoofdstuk 2 hoofdstuk 3 s Samenvatting Door de hogere participatiegraad van oudere werknemers en de afname van de aanwas van jongere werknemers door daling van het geboortecijfer (ontgroening) vergrijst de beroepsbevolking.

Nadere informatie

Hoe haalt een extra productieve werknemer gezond en werkend zijn pensioen?

Hoe haalt een extra productieve werknemer gezond en werkend zijn pensioen? Hoe haalt een extra productieve werknemer gezond en werkend zijn pensioen? Lex Burdorf hoogleraar determinanten van volksgezondheid Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC Rotterdam Langer

Nadere informatie

Veerkracht in een bedrijf.

Veerkracht in een bedrijf. Veerkracht in een bedrijf. Workshop congres positieve psychologie Ede, 15 april, 2016. Prof. Dr. Jan A. Walburg Bij mentaal kapitaal onder druk. BEHANDELEN BESCHERMEN INVESTEREN WERK Psychische problemen

Nadere informatie

Sociaal-economische gezondheidsverschillen en werk

Sociaal-economische gezondheidsverschillen en werk Sociaal-economische gezondheidsverschillen en werk Lex Burdorf, hoogleraar Determinanten van Volksgezondheid Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Academische Werkplaats Publieke Gezondheid CEPHIR

Nadere informatie

Blijven meedoen is winst

Blijven meedoen is winst Blijven meedoen is winst 17 maart 2016 DUURZAAM EN GELD, VERENIGBAAR? 17 MAART 2016 JANTHONY WIELINK Arbeidsparticiperende incentivestructuur De juiste man op de juiste plek? Stimulering door de overheid

Nadere informatie

Welfare vs Workfare: op weg naar maatschappelijke tweedeling?

Welfare vs Workfare: op weg naar maatschappelijke tweedeling? Welfare vs Workfare: op weg naar maatschappelijke tweedeling? Mara Yerkes Institute for Social Science Research The University of Queensland m.yerkes@uq.edu.au Een essentiële functie van de verzorgingsstaat

Nadere informatie

Duurzame Inzetbaarheid en Ouder Worden op het Werk? Dr. Annet H. de Lange

Duurzame Inzetbaarheid en Ouder Worden op het Werk? Dr. Annet H. de Lange Duurzame Inzetbaarheid en Ouder Worden op het Werk? Dr. Annet H. de Lange Meer dan de helft van de werkende 50- plussers verwacht niet voor het 65ste levensjaar te kunnen stoppen met werken en willen

Nadere informatie

HRM Congres 19 november 2015. Duurzame inzetbaarheid en eigenregie van kwetsbare medewerkers. Dr. Sarah Detaille

HRM Congres 19 november 2015. Duurzame inzetbaarheid en eigenregie van kwetsbare medewerkers. Dr. Sarah Detaille HRM Congres 19 november 2015 Duurzame inzetbaarheid en eigenregie van kwetsbare medewerkers Dr. Sarah Detaille Missie Het Lectoraat Arbeid & Gezondheid (A&G) bundelt en genereert via praktijkgericht onderzoek

Nadere informatie

Health Advisory Services 08-03-06

Health Advisory Services 08-03-06 Health Advisory Services 08-03-06 Oolgaardtlezing 4 maart 2008 Van Disease Management naar levensloopbegeleiding voor mensen met een Autisme Spectrum Stoornis (ASS) Ir. W. (Wine) te Meerman MSc, Managing

Nadere informatie

Dr. Martin C. Euwema FaculteitPsychologie& Pedagogische Wetenschappen

Dr. Martin C. Euwema FaculteitPsychologie& Pedagogische Wetenschappen Dr. Martin C. Euwema FaculteitPsychologie& Pedagogische Wetenschappen KULeuven 55+ oud? De paus is 78, dus waar praten we over? 1 Leeftijd en inzetbaarheid in de zorg 1. Het belang van leeftijd voor werken

Nadere informatie

Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie

Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie Prof. Dr. Lieven Annemans Ghent University, Brussels University Lieven.annemans@ugent.be Lieven.annemans@vub.ac.be VIGeZ April 2013 1 Growth 7% Eén van de

Nadere informatie

WORKSHOP. Determinanten van doorwerken tot en na de pensioengerechtigde leeftijd: maken ouderen nog kans op de arbeidsmarkt?

WORKSHOP. Determinanten van doorwerken tot en na de pensioengerechtigde leeftijd: maken ouderen nog kans op de arbeidsmarkt? WORKSHOP Determinanten van doorwerken tot en na de pensioengerechtigde leeftijd: maken ouderen nog kans op de arbeidsmarkt? Afdeling Determinanten van doorwerken: TOT de pensioengerechtigde leeftijd NA

Nadere informatie

De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk. en Lichamelijke Gezondheidsklachten

De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk. en Lichamelijke Gezondheidsklachten De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk en Lichamelijke Gezondheidsklachten The Moderating Influence of Social Support on the Relationship between Mobbing at Work

Nadere informatie

Sociaal-economische gezondheidsverschillen en werk: consequenties voor arbeidsparticipatie en pensionering

Sociaal-economische gezondheidsverschillen en werk: consequenties voor arbeidsparticipatie en pensionering Sociaal-economische gezondheidsverschillen en werk: consequenties voor arbeidsparticipatie en pensionering Lex Burdorf Hoogleraar Determinanten van Volksgezondheid Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg

Nadere informatie

2/10/2014. Het gaat uitstekend met ons. Komende 60 minuten. Relatie kalenderleeftijd en functioneren. Duurzame inzetbaarheid van kwetsbare werknemers

2/10/2014. Het gaat uitstekend met ons. Komende 60 minuten. Relatie kalenderleeftijd en functioneren. Duurzame inzetbaarheid van kwetsbare werknemers 2/10/2014 Duurzame inzetbaarheid van kwetsbare werknemers Disclosure belangen sprekers: Sandra Brouwer & Haitze de Vries Potentiële belangenverstrengeling Geen Sandra Brouwer & Haitze de Vries Gezondheidswetenschappen,

Nadere informatie

Platform epilepsieverpleegkundigen i.s.m. SEPION

Platform epilepsieverpleegkundigen i.s.m. SEPION Platform epilepsieverpleegkundigen i.s.m. SEPION Leven met epilepsie: Zelfmanagement Loes Leenen, MANP PhD trainee zelfmanagement Inleiding Achtergrond Zelfmanagement Zelfmanagement & Kwaliteit van leven

Nadere informatie

Duurzaam gezondheidsbeleid op het werk: strategie voor de toekomst?

Duurzaam gezondheidsbeleid op het werk: strategie voor de toekomst? Duurzaam gezondheidsbeleid op het werk: strategie voor de toekomst? Vannyvel Joeri, Stafmedewerker Gezond werken 1 Vlaams Instituut voor Gezondheidspromotie en Ziektepreventie vzw (VIGeZ) Expertisecentrum

Nadere informatie

23-1-2014. Classificeren en meten. Overzicht van de officiële definities van de meter sinds 1795. Raymond Ostelo, PhD. Klinimetrie

23-1-2014. Classificeren en meten. Overzicht van de officiële definities van de meter sinds 1795. Raymond Ostelo, PhD. Klinimetrie Raymond Ostelo, PhD Professor of Evidence-Based Physiotherapy Dept. Health Sciences EMGO+ Institute for Health and Care Research VU University Amsterdam, the Netherlands r.ostelo@vumc.nl 1 Classificeren

Nadere informatie

Duurzame Inzetbaarheid Seminar Ontwikkelingen in arbeid Windesheim Zwolle Maandag, 9 november 2015

Duurzame Inzetbaarheid Seminar Ontwikkelingen in arbeid Windesheim Zwolle Maandag, 9 november 2015 Duurzame Inzetbaarheid Seminar Ontwikkelingen in arbeid Windesheim Zwolle Maandag, 9 november 2015 Rob Gründemann Lector Hogeschool Utrecht Suzanne Jungjohann HR directeur Delta Lloyd Opzet presentatie

Nadere informatie

Scripts voor vitaliteit. 16 februari 2011 Tinka van Vuuren

Scripts voor vitaliteit. 16 februari 2011 Tinka van Vuuren Scripts voor vitaliteit 16 februari 2011 Tinka van Vuuren Inhoud Wat is vitaliteit? Welke scripts gericht op vitaliteit zijn het beste? Wat is de rol van werknemer en werkgever hierbij? Wat is vitaliteitmanagement?

Nadere informatie

VISIE OP COMPETENTIEONTWIKKELING IN DE OPLEIDING TOT VERZEKERINGSARTS

VISIE OP COMPETENTIEONTWIKKELING IN DE OPLEIDING TOT VERZEKERINGSARTS VISIE OP COMPETENTIEONTWIKKELING IN DE OPLEIDING TOT VERZEKERINGSARTS Jac van der Klink VAN KENNIS NAAR KUNDE Muntendam Symposium 2014 DISCLOSURE BELANGEN SPREKER (potentiële) belangenverstrengeling Voor

Nadere informatie

Universiteit Opleiding Cursus Beschrijving Link. Vaardigheidsonderwijs 2e jaar

Universiteit Opleiding Cursus Beschrijving Link. Vaardigheidsonderwijs 2e jaar Overzicht bachelorcursussen Dit overzicht geeft een groot aantal bachelorcursussen weer die aandacht besteden cultuur en/of gender op het gebied van gezondheidszorg. Het overzicht betreft cursussen uit

Nadere informatie

Arbeidsparticipatie van oudere werknemers: stand van zaken op het gebied van duurzame inzetbaarheid

Arbeidsparticipatie van oudere werknemers: stand van zaken op het gebied van duurzame inzetbaarheid Arbeidsparticipatie van oudere werknemers: stand van zaken op het gebied van duurzame inzetbaarheid Sandra Brouwer, Sijrike van der Mei, Wendy Koolhaas, Ineke Bakker, Ute Bültmann, Jac van der Klink Universitair

Nadere informatie

Herstelondersteunende zorg in een veranderend zorglandschap. Michiel Bähler Adviseur/ psycholoog GGZ NHN

Herstelondersteunende zorg in een veranderend zorglandschap. Michiel Bähler Adviseur/ psycholoog GGZ NHN Herstelondersteunende zorg in een veranderend zorglandschap Michiel Bähler Adviseur/ psycholoog GGZ NHN Geen belangen Disclosure Persbericht 15 oktober 2014 Veranderend zorglandschap vraagt om vernieuwde

Nadere informatie

Healthy Ageing: van wenselijkheid naar werkelijkheid

Healthy Ageing: van wenselijkheid naar werkelijkheid Healthy Ageing: van wenselijkheid naar werkelijkheid Symposium Centre of Expertise Healthy Ageing 13 november 2014, Hanzehogeschool Groningen - Henk Nies, Raad van Bestuur Vilans Vrije Universiteit, Zonnehuis

Nadere informatie

AAN ZET MET INZET. Management van strategische inzetbaarheid van werknemers. Gaston Dollevoet, Peter Dona en Herman Evers

AAN ZET MET INZET. Management van strategische inzetbaarheid van werknemers. Gaston Dollevoet, Peter Dona en Herman Evers AAN ZET MET INZET Management van strategische inzetbaarheid van werknemers Gaston Dollevoet, Peter Dona en Herman Evers Duurzame inzetbaarheid mag zich verheugen in zeer grote belangstelling en aandacht.

Nadere informatie

Introductie: CMI NEN als nieuwe Publiek - Private Samenwerking (PPS) in de context van het IMDI.nl

Introductie: CMI NEN als nieuwe Publiek - Private Samenwerking (PPS) in de context van het IMDI.nl Het CMI NEN wordt opgericht door drie initiatiefnemers: UT, Siemens en UMCG/RUG Introductie: CMI NEN als nieuwe Publiek - Private Samenwerking (PPS) in de context van het IMDI.nl Matchmaking Event Prof.

Nadere informatie

Gezondheidsvaardigheden in Nederland

Gezondheidsvaardigheden in Nederland Gezondheidsvaardigheden in Nederland ontwikkelingen in onderzoek, beleid en praktijk Jany Rademakers NIVEL, Utrecht Gezondheidsvaardigheden op de agenda in Nederland (1) 2010 Alliantie Gezondheidsvaardigheden

Nadere informatie

FIT en GEZOND op het WERK

FIT en GEZOND op het WERK FIT en GEZOND op het WERK Katrien Bruyninx Prevent Lummen 18 september 2013 Prevent Prevent-Factory A solutions provider Tailor made support of companies and organisations Prevent-Academy Training centre

Nadere informatie

Bestaan er ideale condities voor samenwerking?

Bestaan er ideale condities voor samenwerking? Workshop: Congres Chronische Zorg 29 juni 2012 Bestaan er ideale condities voor samenwerking? Pim Valentijn, Jan van Es Instituut Email: p.valentijn@jvei.nl Inhoud De kunst van het samenwerken Het onderzoek

Nadere informatie

Wat is Positieve gezondheid en wat kan het voor ouderen betekenen?

Wat is Positieve gezondheid en wat kan het voor ouderen betekenen? Beter Oud Worden in Amsterdam - 31 maart 2015 Wat is Positieve gezondheid en wat kan het voor ouderen betekenen? Dr. Machteld Huber, arts, senior-onderzoeker Louis Bolk Instituut, Driebergen www.louisbolk.nl

Nadere informatie

De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de. Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers. and Work Satisfaction of Employees

De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de. Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers. and Work Satisfaction of Employees De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers The Influence of Job Demands and Job Resources on Psychological Fatigue and Work Satisfaction

Nadere informatie

Werkbezoek Standaardisatie 8 Juni 2009 UMCG 5 juni 2009. Zorg Innovatie Forum Karin Kalverboer directeur

Werkbezoek Standaardisatie 8 Juni 2009 UMCG 5 juni 2009. Zorg Innovatie Forum Karin Kalverboer directeur Werkbezoek Standaardisatie 8 Juni 2009 UMCG 5 juni 2009 Zorg Innovatie Forum Karin Kalverboer directeur Kerngegevens Stakeholders Gezamenlijk in 2007: Bedrijfsopbrengsten: 7,1 miljard Winst: 11,4 miljoen

Nadere informatie

De toekomst van de pijnrevalidatie vanuit revalidatiegeneeskundig perspectief. Prof. dr. Rob J.E.M. Smeets

De toekomst van de pijnrevalidatie vanuit revalidatiegeneeskundig perspectief. Prof. dr. Rob J.E.M. Smeets De toekomst van de pijnrevalidatie vanuit revalidatiegeneeskundig perspectief Prof. dr. Rob J.E.M. Smeets Disclosure Lid adviesraad Philips Pain Management Synthese fysieke training reviews en metaanalyses

Nadere informatie

The best investment in productivity is to improve the workability

The best investment in productivity is to improve the workability The best investment in productivity is to improve the workability Werk, werkvermogen en werknemers met een chronische ziekte Verslag van de business masterclass Work, Workability and Chronically ill met

Nadere informatie

Zelf organiseren en de behoefte aan autonomie

Zelf organiseren en de behoefte aan autonomie WELKOM BIJ VALKENHOF Zelf organiseren en de behoefte aan autonomie 15 oktober 2015 Guido Dahler, HRM-adviseur Valkenhof Pauline van Dorssen, promovenda A&O-psychologie Kees der Weduwe, projectmanager gezondheidsmanagement

Nadere informatie

Goed werkgeverschap loont. Rob Gründemann (kenniscentrum sociale innovatie) Themabijeenkomst Management FMR, 31 januari 2008

Goed werkgeverschap loont. Rob Gründemann (kenniscentrum sociale innovatie) Themabijeenkomst Management FMR, 31 januari 2008 Goed werkgeverschap loont Rob Gründemann (kenniscentrum sociale innovatie) Themabijeenkomst Management FMR, 31 januari 2008 Leeftijdsopbouw HBO, overheid en totaal in 2005 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5%

Nadere informatie

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource.

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource. Open Universiteit Klinische psychologie Masterthesis Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: De Leidinggevende als hulpbron. Emotional Job Demands, Vitality and Opportunities

Nadere informatie

Duurzame Inzetbaarheid. Plan van Aanpak. Verstarring erger dan vergrijzing

Duurzame Inzetbaarheid. Plan van Aanpak. Verstarring erger dan vergrijzing Duurzame Inzetbaarheid Plan van Aanpak Verstarring erger dan vergrijzing Energiek zijn en blijven is motivatie x competenties x conditie Definitie: Duurzame inzetbaarheid is de mate, waarin medewerkers

Nadere informatie

Zwaar werk lichter maken: een hele klus Preventie van beroepsziekten bij bewegingsapparaat en psyche

Zwaar werk lichter maken: een hele klus Preventie van beroepsziekten bij bewegingsapparaat en psyche Zwaar werk lichter maken: een hele klus Preventie van beroepsziekten bij bewegingsapparaat en psyche Dr Karen Nieuwenhuijsen Dr Paul Kuijer Coronel Instituut, Academisch Medisch Centrum Amsterdam Programma

Nadere informatie

Duurzame inzetbaarheid personeel. Topzorg voor u en uw organisatie! Nieuwe innovatie: Topsportmodule Lampe Vitaal

Duurzame inzetbaarheid personeel. Topzorg voor u en uw organisatie! Nieuwe innovatie: Topsportmodule Lampe Vitaal Duurzame inzetbaarheid personeel Topzorg voor u en uw organisatie! Nieuwe innovatie: Topsportmodule Lampe Vitaal Definitie duurzaam inzetbaar: Duurzame inzetbaarheid betekent dat werknemers in hun arbeidsleven

Nadere informatie

HOE BEPAAL IK ARBEIDSONGESCHIKTHEID BIJ DE PSYCHIATRISCHE PATIENT? Herfstvergadering VVP Gent, 16-10- 2015 Marc Stein

HOE BEPAAL IK ARBEIDSONGESCHIKTHEID BIJ DE PSYCHIATRISCHE PATIENT? Herfstvergadering VVP Gent, 16-10- 2015 Marc Stein HOE BEPAAL IK ARBEIDSONGESCHIKTHEID BIJ DE PSYCHIATRISCHE PATIENT? Herfstvergadering VVP Gent, 16-10- 2015 Marc Stein HOE BEPAAL IK ARBEIDSONGESCHIKTHEID BIJ DE PSYCHIATRISCHE PATIENT? Herfstvergadering

Nadere informatie

Workability & Inzetbaarheid. The Finnish Experience. Boaborea ledenplatform 'Gezond Werken' Bussum, 26 maart 2008

Workability & Inzetbaarheid. The Finnish Experience. Boaborea ledenplatform 'Gezond Werken' Bussum, 26 maart 2008 Workability & Inzetbaarheid Boaborea ledenplatform 'Gezond Werken' Bussum, Rob Gründemann, Teamleider Personeelsbeleid Lector Sociale Innovatie, Hogeschool Utrecht De opzet van de presentatie De situatie

Nadere informatie

Workshop HR-scan. Naar een duurzaam HRM beleid

Workshop HR-scan. Naar een duurzaam HRM beleid Workshop HR-scan Naar een duurzaam HRM beleid Inhoud Voorstelling Wat is Human Resources? Overzicht bestaande tools Waarom de HRM Cockpit? Doel van de HRM Cockpit Opbouw van het model De HRM Cockpit Aan

Nadere informatie

10 jaar CARVASZ: Wat brengt de toekomst? Dr Jita Hoogerduijn Lectoraat Verpleegkundige en Paramedische Zorg voor Mensen met Chronische Aandoeningen

10 jaar CARVASZ: Wat brengt de toekomst? Dr Jita Hoogerduijn Lectoraat Verpleegkundige en Paramedische Zorg voor Mensen met Chronische Aandoeningen 10 jaar CARVASZ: Wat brengt de toekomst? Dr Jita Hoogerduijn Lectoraat Verpleegkundige en Paramedische Zorg voor Mensen met Chronische Aandoeningen Trends (VWS, 2011) Demografische verandering: steeds

Nadere informatie

Deze test werd ontwikkeld en aangewend om het medicatiemanagement en de verschillende aspecten hiervan te evalueren in de ambulante zorg.

Deze test werd ontwikkeld en aangewend om het medicatiemanagement en de verschillende aspecten hiervan te evalueren in de ambulante zorg. Drug Regimen Unassisted Grading Scale (DRUGS) Edelberg HK, Shallenberger E, Wei JY (1999) Medication management capacity in highly functioning community living older adults: detection of early deficits.

Nadere informatie

Een andere kijk op werken kanker en re-integratie

Een andere kijk op werken kanker en re-integratie Een andere kijk op werken kanker en re-integratie human support grensverleggend mensenwerk Kanker wordt steeds meer een chronische ziekte, dus krijgen organisaties en werkgevers in toenemende mate te maken

Nadere informatie

Inhoud. deel i het domein arbeid en gezondheid 31. Voorwoord 1 0

Inhoud. deel i het domein arbeid en gezondheid 31. Voorwoord 1 0 Voorwoord 1 0 1 Inleiding 1 2 1.1 Aanleiding en doelstelling 1 5 1.2 Doelstelling 2 4 1.3 Leeswijzer 2 6 deel i het domein arbeid en gezondheid 31 2 Wat is arbeid, wat is gezondheid? 3 3 2.1 Wat is arbeid?

Nadere informatie

Workshop. Investeren in kosteneffectieve interventies Van Wetenschap naar Beleid. 1 Nederlands Congres Volksgezondheid 11 april 2012 Amsterdam

Workshop. Investeren in kosteneffectieve interventies Van Wetenschap naar Beleid. 1 Nederlands Congres Volksgezondheid 11 april 2012 Amsterdam Workshop Investeren in kosteneffectieve interventies Van Wetenschap naar Beleid 1 Programma Welkom Heleen Hamberg, RIVM-VTV Presentatie: Wat zijn economische evaluaties? Paul van Gils, RIVM-PZO Presentatie:

Nadere informatie

Het model. Teamwerk. Critical Time Intervention Ontwikkelingen ontwikkelen. Critical Time Intervention Maak de verbinding met de zorg en de sameneving

Het model. Teamwerk. Critical Time Intervention Ontwikkelingen ontwikkelen. Critical Time Intervention Maak de verbinding met de zorg en de sameneving Critical Time Intervention Ontwikkelingen ontwikkelen Bert van Hemert Teamwerk Columbia University Elie Valencia Dan Herman Helga Saez Sally Connover Ezra Susser Parnassia Bavo Groep Diede Schols Wijbrand

Nadere informatie

Kwaliteit van zorg door georganiseerde reflectie en dialoog

Kwaliteit van zorg door georganiseerde reflectie en dialoog Kwaliteit van zorg door georganiseerde reflectie en dialoog Bert Molewijk (RN,MA, PhD) Voorbij de vrijblijvendheid Programmaleider Moreel Beraad, VUmc Associate professor Clinical Ethics, Oslo VWS, Week

Nadere informatie

EU-Speak _ leslla docenten

EU-Speak _ leslla docenten EU-Speak _ leslla docenten Wat heeft een docent nodig om de laaggeletterde volwassen immigrant te leren lezen en schrijven? EU-Speak 1 Partners: Engeland, Zweden, Denemarken, Duitsland, Spanje, Nederland

Nadere informatie

Investors in People. Willem E.A.J. Scheepers MBA

Investors in People. Willem E.A.J. Scheepers MBA Investors in People. Willem E.A.J. Scheepers MBA LINCOLN STEFFENS I have seen the future and it works IiP = Meer dan Opleiden! (veel meer.) Recent Onderzoek Informeel Leren ( Research voor Onderwijs &

Nadere informatie

Nederland zakt vier plaatsen op Human Capital Index: vaardigheden en kennis van oudere leeftijdscategorieën blijven onbenut.

Nederland zakt vier plaatsen op Human Capital Index: vaardigheden en kennis van oudere leeftijdscategorieën blijven onbenut. ONDERZOEKSRAPPORT Nederland zakt vier plaatsen op Human Capital Index: vaardigheden en kennis van oudere leeftijdscategorieën blijven onbenut. Introductie In het Human Capital 2015 report dat het World

Nadere informatie

Eigen regie in de palliatieve fase

Eigen regie in de palliatieve fase Verwante begrippen Eigen regie in de palliatieve fase zelfmanagement Hanke Timmermans Opdracht film ZM Er volgt zo meteen een korte film van ca. 6 minuten, waarin zes mensen met een chronische ziekte aan

Nadere informatie

Lange termijn functioneren en participatie bij jongeren met chronische pijn en vermoeidheid. Tessa Westendorp

Lange termijn functioneren en participatie bij jongeren met chronische pijn en vermoeidheid. Tessa Westendorp Lange termijn functioneren en participatie bij jongeren met chronische pijn en vermoeidheid Tessa Westendorp 24 januari 2014 Hoofdthema s binnen mijn onderzoek: Revalidatiebehandeling Jongeren met chronisch

Nadere informatie

Een kwalitatief goede job is voor iedereen goed

Een kwalitatief goede job is voor iedereen goed Een kwalitatief goede job is voor iedereen goed Tom Vandenbrande Design Charles & Ray Eames - Hang it all Vitra Welke elementen spelen een rol bij het bepalen van de jobkwaliteit? Jobkwaliteit versus welzijn

Nadere informatie

Toekomst van pijnrevalidatie vanuit het managementperspectief Efficiënter selecteren voor pijnrevalidatie. Leo D. Roorda 24 oktober 2014

Toekomst van pijnrevalidatie vanuit het managementperspectief Efficiënter selecteren voor pijnrevalidatie. Leo D. Roorda 24 oktober 2014 Toekomst van pijnrevalidatie vanuit het managementperspectief Efficiënter selecteren voor pijnrevalidatie Leo D. Roorda 24 oktober 2014 Voorstellen Leo D. Roorda Reade Achtergrond Revalidatiearts, fysiotherapeut

Nadere informatie

Vergrijzing aan de kust: lust of last? Prof.Dr. Dominique Verté

Vergrijzing aan de kust: lust of last? Prof.Dr. Dominique Verté Vergrijzing aan de kust: lust of last? Prof.Dr. Dominique Verté Ageing and care challenges Ageing society Workforce shortage Chronic conditions Financial unsustainability HLY vs LE Health inequalities

Nadere informatie

Duurzame inzetbaarheid bij oudere werknemers, werk als waarde

Duurzame inzetbaarheid bij oudere werknemers, werk als waarde Duurzame inzetbaarheid bij oudere werknemers, werk als waarde Jac J.L van der Klink, Ute Bültmann, Sandra Brouwer, Alex Burdorf, Wilmar B. Schaufeli, Fred R.H. Zijlstra & Gert Jan van der Wilt * Vanwege

Nadere informatie

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013 Tilburg University 2020 Toekomstbeeld College van Bestuur, april 2013 Strategie in dialoog met stakeholders Open voor iedere inbreng die de strategie sterker maakt Proces met respect en waardering voor

Nadere informatie

De human resources van werknemers met een chronische aandoening: maak er gebruik van

De human resources van werknemers met een chronische aandoening: maak er gebruik van De human resources van werknemers met een chronische aandoening: maak er gebruik van Dr. Joke Haafkens, Amsterdams Instituut voor Arbeidsstudies, UvA j.a.haafkens@uva.nl Inleiding workshop 1. Context 2.

Nadere informatie