Concurreren met ICT-Competenties Kennis en Innovatie voor De Digitale Delta

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Concurreren met ICT-Competenties Kennis en Innovatie voor De Digitale Delta"

Transcriptie

1 Concurreren met ICT-Competenties Kennis en Innovatie voor De Digitale Delta April 2000 Concurreren met ICT-Competenties 1

2 De revolutionaire ontwikkeling van de Informatie- en Communicatietechnologie (ICT) heeft verstrekkende gevolgen voor economie en samenleving. De ambitie van het Kabinet is om voor Nederland een positie te verzekeren in de kopgroep van landen die zijn voorbereid op de komende informatiemaatschappij. Diverse landen staan echter klaar om ons voorbij te streven. Zo blijkt uit de recente internationale benchmark studie The Competitiveness of Europe s ICT Markets dat Europa wat betreft de Informatie en Communicatietechnologie verder achterop is geraakt bij de Verenigde Staten. Nederland behoort binnen Europa tot de betere middenmoot. Tijdens de Europese Raad in Lissabon, maart 2000, hebben deze noties een belangrijke rol gespeeld voor het nieuwe strategische doel dat de Europese Unie zich stelt om de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie in de wereld te worden. De Raad heeft een duidelijk signaal gegeven dat de lidstaten overtuigt van de urgentie de uitdaging aangaan die de kennis- en informatiemaatschappij vormt. Versnelling van kennisopbouw, -toepassing en innovatie met ICT is daarvoor essentieel. Daarom wil het kabinet hieraan een extra impuls geven. In de Kabinetsnota De Digitale Delta is al eerder aangegeven dat Nederland om zijn ambities te verwezenlijken moet beschikken over een excellente ICT-basis. In die nota zijn vijf pijlers geïdentificeerd die alle bijdragen aan het creëren van een goede uitgangspositie voor Nederland. De tweede pijler handelt over Kennis en Innovatie op het gebied van ICT. Met het hierbij gepresenteerde plan Concurreren met ICT- Competenties werkt het kabinet de ambities van deze belangrijke pijler in concrete acties uit. Het plan is tevens het vervolg op het sinds 1996 lopende Software Actie Plan dat wordt afgesloten en waarvan een evaluatie separaat is bijgevoegd. Hoewel er de afgelopen jaren veel in gang is gezet op het vlak van kennis en innovatie met ICT, is van een geruststellende situatie geen sprake. We lopen tegen meerdere problemen op. Te weinig bedrijven houden zich in voldoende mate met ICT vernieuwing bezig. Voorts blijkt de kennisinfrastructuur als het gaat om ICT-onderzoek onvoldoende strategisch gepositioneerd, laat de interactie van die kennisinfrastructuur met het bedrijfsleven te wensen over en verloopt mede als gevolg daarvan de innovatieve toepassing van kennis te traag. Tot slot zijn er te weinig ICT-deskundigen hetgeen onze concurrentiekracht bedreigt. Om deze situatie te doorbreken en tot een versnelling te komen behelst het actieplan het stimuleren van projecten waar clusters van ICTbedrijven, hoogwaardige gebruikers en kennisinstituten baanbrekende toepassingen van ICT realiseren. Daarnaast beoogt het een impuls voor strategische kennisopbouw en overdracht, alsmede de uitvoering van projecten gericht op een goed werkende ICTarbeidsmarkt. ICT wordt gekenmerkt door een ongekende dynamiek. Het kabinet zal daarom voortdurend in dialoog met marktpartijen en kennisinstellingen bezien waar bijstellingen Concurreren met ICT-Competenties 2

3 in het actieplan nodig zijn. Ook de daadwerkelijke uitvoering van acties vergt nauwe samenwerking met die partijen. Voor het plan zet het Kabinet extra middelen in. Deze worden in de begroting voor het jaar 2001 en daarop volgende jaren opgenomen. A. Jorritsma-Lebbink Minister van Economische Zaken Drs. L.M.L.H.A. Hermans Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen Concurreren met ICT-Competenties 3

4 Concurreren met ICT-Competenties Kennis en Innovatie voor De Digitale Delta SAMENVATTING 1 INLEIDING ICT EN NEDERLAND: FOTO EN TOEKOMSTBLIK INLEIDING OVERHEIDSBELEID ICT KENNIS EN INNOVATIE ECONOMISCHE ONTWIKKELINGEN HET LANDSCHAP: STERKTES EN ZWAKTES EXPLOSIE VAN TOEPASSINGSMOGELIJKHEDEN DE FOTO SAMENGEVAT DRAAGVLAK EN DOORBRAAK IN KENNIS EN INNOVATIE INLEIDING CONCURREREN MET ICT-COMPETENTIES MARKTPARTIJEN, OVERHEID EN KENNISINSTELLINGEN ACTIELIJNEN ICT-CLUSTERS: INNOVATIE INLEIDING SITUATIE EN KNELPUNTEN AANPAK: VERSNELLING MET ICT-DOORBRAAKPROJECTEN FLANKERENDE ACTIVITEITEN ACTIELIJST KENNIS & TECHNOLOGIE INLEIDING EN AMBITIES SITUATIE EN KNELPUNTEN KENNISPOSITIE AANPAK: MET BEDRIJVEN VERSTERKEN WAT AL STERK IS AANPAK: SLAGKRACHT IN HET KENNISBOUWWERK TASKFORCE ICT-KENNIS Concurreren met ICT-Competenties 4

5 5.6 ACTIELIJST VOLDOENDE KENNISDRAGERS EN EEN OPTIMALE INZET INLEIDING EN AMBITIES SITUATIE EN KNELPUNTEN AANPAK: VOLDOENDE KENNISDRAGERS EN OPTIMALE INZET ACTIELIJST BIJLAGE 1: ACTIES EN PLANNING CONCURREREN MET ICT-COMPETENTIES.. 59 BIJLAGE 2: LIJST VAN AFKORTINGEN Concurreren met ICT-Competenties 5

6 SAMENVATTING Ambitie en werkwijze De Digitale Delta schetst de ambitie van het kabinet om de mogelijkheden van Informatie- en Communicatietechnologie (ICT) te benutten voor vergroting van welvaart en welzijn. Daarvoor moet Nederland beschikken over een excellente ICT-basis. In de Digitale Delta is Kennis en Innovatie als een van de pijlers voor die basis benoemd. De ambities die in De Digitale Delta werden neergelegd zijn hoog. De nota ziet de volgende rollen van de overheid waar het gaat om Kennis en Innovatie: het bevorderen van sterke ICT-clusters het ontwikkelen van (technologische) kennis het bevorderen van voldoende kennisdragers Een robuuste pijler ICT kennis en innovatie is in Nederland nog niet bereikt zo blijkt uit studies en verkenningen. De afgelopen periode is wel veel in gang gezet. Daar moet nu een vervolgslag aan gegeven worden. De basis voor ICT vernieuwing is immers nog smal en ontbeert diepgang. In het hier voorliggende actieplan geeft het kabinet daarom aan hoe de komende vier jaar samen met marktpartijen en kennisinstellingen de pijler Kennis en Innovatie wordt versterkt. Versterking van ICT-competenties en innovatieve toepassingen staan daarin centraal. Het kabinet heeft daarbij het volgende voor ogen: Nederland versterkt de komende jaren zijn positie in de ICT-top 10. Nederland is voor het bedrijfsleven een interessante test-site voor ICT-ontwikkeling en toepassing. Daarvoor biedt Nederland een hoogwaardige, strategisch gepositioneerde kennisomgeving met geavanceerde R&D-communicatienetwerken. Voorts beschikt ons land over een uitdagende applicatie-omgeving met veeleisende toepassers en zijn we een aantrekkelijke vestigingsplaats voor een sterk ICT-cluster waarmee toepassende bedrijven uitstekend samenwerken. Nederland zorgt er voor dat er voldoende ICT-deskundigen inzetbaar zijn maar wil die capaciteit ook zo efficiënt mogelijk inzetten. Marktpartijen en kennisinstellingen zijn zelf verantwoordelijk voor het scheppen en benutten van mogelijkheden en de keuzes die daarvoor gemaakt moeten worden. Omdat ICT diep ingrijpt in onze maatschappij en economie heeft de overheid een bijzondere verantwoordelijkheid voor een goede basis waarop andere partijen kunnen voortbouwen. Ook heeft de overheid de taak ontwikkelingen aan te jagen en vernieuwing te versnellen. ICT wordt gekenmerkt door een enorme dynamiek. De overheid zal daarom voortdurend in dialoog met marktpartijen en kennisinstellingen bezien waar bijstellingen in dit actieplan nodig zijn. Ook de uitwerking en uitvoering van acties vergt nauwe samenwerking met die partijen. Concurreren met ICT-Competenties 6

7 De foto: ICT in Nederland Vanuit verschillende beleidskaders is gewerkt aan de positie van Nederland op het gebied van kennis en innovatie met ICT. Het Software Actieplan zette de schijnwerper op software: bij het bedrijfsleven was weinig oog voor R&D en een zelfscheppende software-industrie ontbrak vrijwel. Daarom is de toegankelijkheid van de Wet Bevordering Speur- en Ontwikkelingswerk (WBSO) voor software verbeterd en wordt met Twinning het klimaat voor ICT-starters aangepakt. Om het tekort op de arbeidsmarkt te keren is de taskforce Werken aan ICT ingesteld en wordt nu door bedrijven en instellingen gewerkt aan invulling van de daar geformuleerde ambities. Vanuit o.m. ICES-KIS zijn kennisimpulsen gerealiseerd met High Performance Computing (HPCN), het Wetenschap en Technologie Centrum Watergraafsmeer, het Telematica Instituut en GigaPort. Voor het informatica onderzoek is een nationale agenda opgesteld die aanleiding heeft gegeven tot een aantal stimuleringsacties. De vraag is hoe het landschap er nu uitziet en of we met deze initiatieven kunnen volstaan. De komende vier jaar staat ons immers een explosie van toepassing van Informatie- en Communicatietechnologie te wachten. De internationale concurrentie gaat zich de komende jaren afspelen op het raakvlak van ICT-ontwikkeling en toepassing. De netwerk economie neemt steeds meer in belang toe. De vraag is of onze kennisbasis klaar is en we nu de vruchten kunnen plukken van de economisch technologische golf die ICT is. Nederland is sterk in de basis van de ICT: de halfgeleider technologie en -apparatuur. Hierin is een technologierace gaande met krachtige concurrenten. Dankzij internationale R&D-vestigingen heeft Nederland eveneens een goede positie in (tele)communicatie. De software dienstverlening is sterk ontwikkeld maar het kan opgebouwde kennis beter uitbuiten. Daarnaast is de applicatieontwikkeling en -beheer, ook bij toepassende bedrijven, nog weinig efficiënt. Dit draagt bij aan tekorten op de arbeidsmarkt. De investeringen in ICT zijn flink toegenomen. Hoewel boven het Europese gemiddelde zijn we internationaal nog geen uitschieter. Zorgelijk is de smalle basis van de investeringen die zich concentreren bij een beperkt aantal sectoren zoals de financiële dienstverlening en de ICT-sector zelf. Veel andere sectoren blijven ver achter. De bestedingen zijn voorts beperkt in diepgang en reikwijdte. Echte vernieuwingen die een concurrentievoorsprong opleveren zijn schaars. Tot slot is de complexiteit van systemen steeds moeilijker beheersbaar: het grootste deel van de IT bestedingen gaat op aan onderhoud. De Nederlandse ICT-kennisinfrastructuur is sterk in theoretisch informatica onderzoek en deelgebieden van microelectronica- en telecommunicatie onderzoek. Er zijn enkele 1 Software Actieplan 2000, ministerie van EZ en ministerie van OcenW, 1997 Concurreren met ICT-Competenties 7

8 vooraanstaande instituten. Volume en wendbaarheid van onderzoek van met name het informatica onderzoek is evenwel achtergebleven bij de groei van het technologiegebied en het economisch belang. Het aantal informatica studenten stijgt weer, maar het aantal informatica onderzoekers is ontoereikend. Zwak is nog steeds de interactie en afstemming tussen kennisinfrastructuur en bedrijven en binnen de kennisinfrastructuur zelf. Dit blijkt uit diverse studies, rapporten en constateringen van betrokkenen zelf. Door deze problemen lopen we op termijn een groot risico de internationale aansluiting te verliezen. Hoewel de Nationale Onderzoeksagenda Informatica van NWO een aanzet tot verbetering gaf is er te weinig experimenteel onderzoek en strategische programmering. De expanderende ICT-sector en innovatieve toepassende bedrijven hebben nog geen adequate inbedding in de kennisinfrastructuur. Beleidsportfolio en aanpak Uit de foto blijkt dat er geen sprake is van een uitgebalanceerde en geruststellende situatie. Nederland staat nu op een zevende plaats van de ranglijst van landen die voorbereid zijn op de informatiemaatschappij. Die positie is echter kwetsbaar en geen gegeven voor de toekomst. Versterking is nodig voor meer robuustheid. Dat vergt een grote inspanning. De komende jaren kan op de al gelegde basis voor o.m. bedrijfsdynamiek en innovatie worden voortgebouwd. Hier ligt een belangrijke verantwoordelijkheid voor de bedrijven. De beleidsportfolio van de overheid behoeft evenwel ook aandacht. Daarbij is vertrouwen op slechts enkel spoor riskant en ontoereikend om de uitdagingen aan te pakken die hiervoor zijn geschetst. Een inspanning is daarom nodig op meerdere sporen. Daarmee wordt een basis gelegd die deels op korte en deels op middellange termijn effect kan sorteren. Deze nationale ICT-agenda (zie ook fig. 1) bestaat uit drie samenhangende sporen sterke ICT-clusters, kennis & technologie, en voldoende kennisdragers en efficiënte inzet : 1. ICT-clusters: Er zullen veel meer echt innovatieve toepassingen in Nederland moeten ontstaan die zich snel verspreiden in de economie. Het kabinet wil substantiële doorbraken in innovatieve toepassing stimuleren. Hechte samenwerking tussen het ICT-bedrijfsleven, veeleisende klanten en kennisinstellingen in hoogwaardige toepassingsgebieden maakt versnelde vernieuwingen mogelijk en versterkt concurrentieposities. Het kabinet nodigt deze partijen uit om consortia te vormen en innovatieve ICT-doorbraakprojecten in belangrijke toepassingsgebieden op te zetten. Ook reeds opgebouwde kennis wordt in deze projecten gebundeld en aangevuld waardoor ze beter naar de markt doorstroomt. Om deze projecten op gang te krijgen is de overheid bereid tot stimulering. Hiervoor zal gebruik worden Concurreren met ICT-Competenties 8

9 gemaakt van bestaande instrumenten en omgevingen zoals BTS, TOK, KREDO, GigaPort, Telematica Instituut, e.d.. De projecten bevatten visie-ontwikkeling, geavanceerde pilots en uitstraling van resultaten. Ook de overheid zelf kan als launching customer het initiatief nemen voor innovatieve toepassing van ICT. Flankerend aan bovenstaande wordt verder gewerkt aan bedrijfsdynamiek door aansluiting van Twinning bij internationale markten, stimuleren van ICTondernemerschap en experimenten met kennisbeschermings- en exploitatiemodellen. 2. Kennis & Technologie In delen van het ICT kennispalet hebben bedrijven en kennisinstellingen een goede positie waarop verder gebouwd kan worden. Versterking is gewenst. De hoofdlijnen hiervoor in dit actieplan zijn: Publiek/private versterking: In de halfgeleidertechnologie ondersteunt het kabinet nieuwe Europese (Eureka-) projecten die technologie doorbraken teweeg zullen brengen. Met bedrijven en kennisinstellingen wordt bezien hoe verdere publiek/private versterking van onderzoek bijvoorbeeld via het ICES kader in groeigebieden als embedded software en draadloze communicatie kan worden bereikt. Volume en dynamiek in kennisinfrastructuur: Het publieke lange termijn ICTonderzoek is primair de verantwoordelijkheid van kennisinstellingen en NWO. Van hen wordt naast aandacht voor fundamentele vraagstellingen een dynamische interactie met de relevante bedrijfsomgeving gevraagd. NWO actualiseert in overleg met het bedrijfsleven de nationale agenda voor informatica onderzoek. Door de minister van OcenW, door NWO, KNAW en VSNU wordt de zogenaamde Vernieuwingsimpuls ingezet. Deze impuls is vooralsnog generiek en gericht op jong wetenschappelijk talent, óók op het gebied van ICT. De ministers van EZ en OCW bezien verder met voornoemde partijen hoe meer volume van ICT-onderzoek, met name op gebied van concurrent research, experimenteel ICT onderzoek en innovatieve toepassing gerealiseerd kan worden. Programma voorstellen op het gebied van ICT worden mede uitgevoerd in het kader van de Innovatiegerichte Onderzoeksprogramma s. Interactie en overdracht: samenwerking en interactie tussen kennisinstellingen en bedrijfsleven wordt vergroot. De kennismarkt dient beter ontsloten te worden. Een taskforce ICT Kennis wordt ingesteld om invullingen te geven o.a. middels de organisatie van een eerste editie van het Nationaal ICT-Kenniscongres en -beurs. 3. Kennisdragers: Zonder voldoende kennisdragers, deskundig personeel, lopen de mogelijkheden voor kennisopbouw en versnelde en brede toepassing van ICT vast. De taskforce Werken aan ICT heeft ambities geformuleerd die op korte en langere termijn aan deze problematiek tegemoet komen. In een separate kabinetsreactie zal op het vervolg worden ingegaan. Concurreren met ICT-Competenties 9

10 Werken aan meer kennisdragers alleen is niet genoeg. De toenemende complexiteit van ICT vormt een steeds groter probleem door het beslag op de beschikbare capaciteit (menskracht) en de rem die ontstaat op implementatie van toepassingen. Daarom is vergroting van efficiency en effectiviteit nodig van ontwikkeling, beheer en onderhoud van ICT toepassingen. Dit is primair de verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven. Voor een aanpak zijn bouwstenen aanwezig maar samenhang en substantie ontbreekt. EZ is bereid een gebundeld initiatief van marktpartijen dat hieraan tegemoet komt, te ondersteunen. Het kan dan gaan om o.a. instrumentontwikkeling voor toepassende bedrijven, uitwisseling van best practises en opbouw van expertise. Hieronder is een schematisch overzicht gegeven van de voorgenomen nationale agenda ICT Kennis en Innovatie en de samenhang daarin. Voorts is een tabel gegeven met een overzicht van alle daarbinnen voorziene acties. Voor de planning wordt verwezen naar bijlage 1. Lange Termijn Kennis en Technologie Publiek/privaat Volume en Dynamiek Interactie en overdracht Clusters ICT-doorbraakprojecten Bedrijfsdynamiek Korte Termijn Kennisdragers Toestroom menskracht Efficiënte inzet Pre-concurrentieel Markt Figuur: Nationale Agenda ICT Kennis en Innovatie Concurreren met ICT-Competenties 10

11 Kennis en Technologie Bouwsteen Aanpak Hoofdacties Flankerend Clusters ICT-doorbraakprojectedoorbraakprojecten > Stimuleren innovatieve ICT- > Stimulering technostarters* > Evaluatie Twinning Bedrijfsdynamiek Publiek/private investeringen Volume en dynamiek Interactie en overdracht Kennisdragers Toestroom Menskracht Efficiënte inzet > Overheid als innovatieve toepasser op bepaalde terreinen > Start-conferentie actieplan > Publiek/private impuls Systems on Silicon, Embedded Software, (wireless) Telecom; verdere thema voorstellen ICT voor ICES/KIS III > Uitvoering ICT voorstellen mede in kader IOP > Strategische plannen kennisinstellingen >Actualisering NOAG-I > Taskforce ICT Kennis > ICT Kenniscongres en beurs > Kabinetsreactie werken aan ICT > Marktwerking Deregulering en Wetgevingskwaliteit* > Afstemming beleid regionale ICT clusters > Verantwoording kennisinfrastructuur over strategisch beleid*. > Scan toepasbaarheid ICT kennis door TNO > Scouting 2 > Pilot activering kennisbeschermings- en activeringsbeleid. > ICT Verkenning AWT > Vernieuwingsimpuls voor jong talent*. > Marktinitiatief Efficiency en Kwaliteit Tabel: Acties ICT Kennis en Innovatie *Acties ingebed in algemene kaders zoals Wetenschapsbudget 2000 en Industriebrief. Concurreren met ICT-Competenties 11

12 1 INLEIDING Medio 1999 verscheen de nota De Digitale Delta. Deze nota identificeert 5 pijlers die alle bijdragen aan het creëren van een optimale uitgangspositie voor Nederland op weg naar de informatiemaatschappij. De tweede pijler omvat kennis en innovatie op het gebied van Informatie- en Communicatietechnologie (ICT). Met het onderhavige actieplan geeft het kabinet uitwerking en concretisering aan deze belangrijke pijler. In dit actieplan wordt de aanpak voor de komende vier jaar geschetst. Deze uitwerking is des te meer nodig omdat er een enorme versnelling in de ontwikkeling en mogelijkheden van ICT is ontstaan. Een toevloed van toepassingen komt op ons af. Deze willen we ook daadwerkelijk benutten zodat Nederland haar positie in de wereld ranglijst van landen die zijn voorbereid op de informatiemaatschappij 2 versterkt. Diepte-investeringen in ICTkennis en innovatie leggen de basis die noodzakelijk is om op middellange termijn dit doel te bereiken. Ook de voorgenomen opvolging van het Software Actieplan (SWAP 2000) is in dit bredere, nieuwe actieplan geïncorporeerd. SWAP 2000 spitste zich toe op software. Inmiddels is er veel veranderd. Door digitalisering en convergentie van technologie vervagen de grenzen tussen software, hardware en (tele-)communicatie. Voorts is door de doorbraak van netwerken en internet ICT allesdoordringend geworden. Het accent van ontwikkelingen verlegt zich steeds meer naar toepassingmogelijkheden en -gebieden. Het gaat tegenwoordig niet meer om alleen software, maar om ICT-competenties in brede zin. In het actieplan staat daarom versterking van ICT-competenties centraal alsmede de innovatieve toepassingen die daarmee te realiseren zijn. Het betreft hier het raakvlak van ICT en toepassingsgebieden. De overheid maakt geen keuzes voor gebieden. Dat is een verantwoordelijkheid van de marktpartijen zelf en andere organisaties die in dit veld actief zijn zoals kennisinstituten. Wel is de overheid verantwoordelijk voor structurele randvoorwaarden om daarmee een gunstige basis te creëren en voor stimulering van technologische ontwikkelingen en innovatieve toepassingen daar waar deze niet voldoende van de grond komen. ICT is immer een enabling technology die de organisatie van de economie fors doet veranderen en ingrijpende maatschappelijke consequenties heeft. De overheid heeft daarin een katalyserende taak. Het actieplan is een gezamenlijk initiatief van de minister van Economische Zaken en de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen. Bij het opstellen van het plan zijn 2 Momenteel bekleedt Nederland daar de 7 e plaats achter landen als VS, en Zweden en Finland Information Society Index, IDC, april 1999 Concurreren met ICT-Competenties 12

13 vele partijen betrokken geweest. Naast kwantitatief onderzoek zijn er gesprekken gevoerd met sleutelpersonen uit zowel het ICT-bedrijfsleven, ICT-gebruikerszijde als de ICTkennisinfrastructuur. Beelden en visies blijken sterk overeen te komen en geven mede daarom een belangrijke sturing aan dit actieplan. In het plan worden ambities, uitwerkingen en acties gegeven. De vorderingen zullen worden opgenomen in de periodieke voortgangsrapportages over De Digitale Delta. Ook zal de Nederlandse positie op het vlak van ICT kennis en innovatie net als de andere pijlers van de Digitale Delta deel uitmaken van de aangekondigde ICT-toets. In hoofdstuk 2 wordt inzicht gegeven in de huidige stand van zaken en worden toekomstige trends in de ontwikkeling en toepassing van ICT belicht. Hoofdstuk 3 geeft een precisering van het ambitie niveau van het actieplan en de rolverdeling tussen marktpartijen en overheid. De laatste drie hoofdstukken geven vervolgens voor de drie hoofdlijnen ICT-clusters, Kennis & Technologie en Kennisdragers de concrete doelstellingen en acties. Concurreren met ICT-Competenties 13

14 2 ICT EN NEDERLAND: FOTO EN TOEKOMSTBLIK 2.1 Inleiding De ontwikkelingen in ICT verlopen stormachtig. De cijfers over de afgelopen jaren laten dat zien. Voorspellingen voor de toekomst lopen uiteen maar hebben één ding gemeen: het einde van deze (r)evolutie is nog lang niet in zicht. In dit hoofdstuk wordt teruggekeken op het gevoerde overheidsbeleid en een foto gegeven van de situatie in Nederland, waar mogelijk internationaal vergeleken. Dit wordt gedaan aan de hand van kwantitatieve gegevens en een kwalitatief beeld. Daarna kijken we vooruit naar toekomstige toepassingen en de technologie die dat mogelijk maakt. 2.2 Overheidsbeleid ICT Kennis en Innovatie In de nota De Digitale Delta zijn de ambities van dit kabinet voor de pijler Kennis en Innovatie toegelicht en passeerden lopende initiatieven de revue. Het gaat daarbij onder meer om inzet van ICES-KIS middelen voor GigaPort en het Wetenschap en Technologie Centrum Watergraafsmeer, verbetering van het klimaat voor ICT-starters met Twinning en de inspanningen rond ICT in het onderwijs. Aangekondigd werd voorts dat het effect van het Software Actieplan (SWAP 2000) zou worden bezien om maatregelen in samenhang met deze recente initiatieven af te stemmen op de nieuwe ontwikkelingen SWAP 2000 In het rapport Enabling the Information Society 3 werd begin 1997 de vinger gelegd op de zwakke positie van Europa en Nederland op het gebied van ICT. Ten opzichte van de VS bleef Europa op bijna alle ICT-gebieden in de middenmoot steken. Door de sterke positie in integrated circuits (ic s) was de situatie in Nederland beter dan gemiddeld. Voor software gold dit beslist niet en kampte Nederland, net als heel Europa, met een steeds grotere achterstand op de Verenigde Staten. Met het agenderende Software actieplan was toen al gestart om vanuit diverse beleidskaders te werken aan versterking van onze positie. De Nederlandse software dienstverlening had nog weinig oog voor R&D en export en een zelfscheppende software industrie ontbrak vrijwel. Hoofddoel van het SWAP 2000 was daarom het versterken van 3 Enabling the Information Society, Booz Allen & Hamilton in opdracht van het ministerie van EZ, 1997 Concurreren met ICT-Competenties 14

15 software competenties. Een overzicht van acties is opgenomen in een aparte bijlage. Hieronder volgen enkele hoofdpunten. In vervolg op de OCV-Verkenningscommissie Informatica is een Nationale Onderzoek Agenda Informatica (NOAG-i) opgesteld. Daarmee is een begin gemaakt met versterking van strategisch informatica onderzoek in Nederland. Om de bedrijf R&D te stimuleren is de Wet Bevordering Speur en Ontwikkelingswerk (WBSO) toegankelijker gemaakt voor software. Het aandeel van software in de WBSO steeg daardoor van minder dan 10% in 1996 naar 23 % in In het HAVO/VWO is het keuzevak informatica geïntroduceerd en de omscholing van docenten gefaciliteerd. De instroom van studenten Informatica in het WO en HBO is weer toegenomen. Omdat desondanks de tekorten op de arbeidsmarkt verder oplopen heeft het kabinet de Taskforce Werken aan ICT ingesteld. De taskforce presenteerde in 1999 projectvoorstellen die door bedrijven en opleidingsinstellingen begin 2000 nader worden uitgewerkt. Een ambitieus project was het Twinning initiatief. Met de realisatie daarvan eind 1998 is een impuls gegeven aan een innovatief starterklimaat en de creatie van een zelfscheppende software industrie. Twinning B.V. richt zich op snelgroeiende ICTstarters en biedt huisvesting, risicokapitaal, coaching en een internationaal contacten netwerk. Een doorbraak in het ICT starterklimaat is tot stand gekomen en het vliegwiel draait. Daarom zal eerder dan voorzien al in 2000 een tussentijdse evaluatie volgen De oogst is niet binnen De effecten van sommige acties uit SWAP en andere beleidskaders zijn zichtbaar. Andere initiatieven kunnen pas op middellange termijn effect sorteren. De ambitie van SWAP destijds was vooral de agendering van het belang van ICT in het algemeen en software in het bijzonder. Op deze manier heeft het ook zeer goed gewerkt. Wat in gang werd gezet is evenwel niet toereikend om de ambities voor de pijler Kennis en Innovatie van De Digitale Delta te realiseren. Daarom is uitbouw en verdieping noodzakelijk. Op het eerste gezicht lijkt Nederland op de goede weg. Bij bedrijven en kennisinstellingen is veel in beweging. Ook lagen de afgelopen jaren de ICT-uitgaven in Nederland boven het Europese gemiddelde. Dit soort indicaties zijn echter maar weinig geruststellend. De recente update 4 van het eerder genoemde rapport Enabling the Information Society laat zien dat de achterstand van Europa op de VS groter is geworden 4 The Competitiveness of Europe s ICT Markets, Booz Allen & Hamilton in opdracht van het ministerie van EZ, februari 2000 Concurreren met ICT-Competenties 15

16 waarbij Nederland zich kwalificeert als betere middenmoot. Technologie en markt ontwikkelen zich steeds sneller waardoor het ICT-landschap voortdurend wijzigt. Bereikte resultaten moeten in dit perspectief worden bezien. Hierna worden daarom de huidige situatie in Nederland en toekomstige ontwikkelingen belicht. 2.3 Economische ontwikkelingen Aanbod ICT: productie en diensten Een sterk ICT-aanbodcluster is een belangrijke motor voor economische groei in Nederland. Het bestaat uit een veelheid aan bedrijven in o.a. halfgeleiders, elektronica, hardware, (tele)communicatie apparatuur, software, IT- en Communicatie diensten en (internet) serviceproviders. Dit cluster raakt steeds verder verweven met content zoals multimedia, amusement en elektronische uitgeverij. De hieronder gegeven cijfers zijn evenwel exclusief dit content deel. Uit een OECD vergelijking blijkt dat Nederland naar internationale maatstaven een relatief grote ICT-bedrijfstak heeft (zie tabel 1). ICT was in 1996 in productiewaarde in Nederland al 20% groter dan landbouw en visserij en evenaarde de chemische industrie. Tabel 1: Toegevoegde waarde in ICT-industrie als percentage van BNP, (of laatst beschikbare jaar) VS 3,8 4,1 4,4 (1996) Finland 3,9 3,9 3,9 (1996) Duitsland 4,6 4,9 3,8 (1996) Nederland 3,8 3,8 3,8 (1995) Frankrijk 3,2 3,6 3,5 Australië 2,7 2,9 3,3 Nieuw-Zeeland 3,3 3,3 3,3 (1995) Portugal 3,1 3,1 3,1 (1993) Zweden 3,0 3,0 3,0 (1994) Canada 2,9 2,9 2,9 (1993) Bron: Information Technology Outlook 2000, OECD, december De afgelopen jaren heeft Nederland een aanmerkelijke groei in de ICT-productie en - dienstverlening laten zien. Recente cijfers 5 wijzen uit dat het ICT-cluster in de periode haar aandeel in het BNP verhoogde van 3,8 % tot 4,5%. De Nederlandse ICT 5 ICT Markt in Nederland , CBS, 1999 Concurreren met ICT-Competenties 16

17 sector draagt sterk bij aan de groei van het BBP. Deze bijdrage was in de periode ruim 17% 6. De verwachting is dat de sector in 2000 en 2001 zelfs 25% van de BBPgroei voor zijn rekening zal nemen. Dat de kracht van dit aanbodcluster internationaal beperkt is blijkt evenwel uit onze handelsbalans. Die balans is voor ICT-goederen en -diensten tezamen negatief. Het tekort voor ICT-goederen nam toe tot f 2,8 mrd in 1998 ondanks de forse export van componenten. Voor de ICT-diensten is er een handelsoverschot dat in de periode is gegroeid van F 42 mln naar bijna f 1 mrd. Pakketsoftware wordt echter op grote schaal ingevoerd: 85% komt uit het buitenland waarbij Amerika domineert. Daarbij is de trend dat de bestedingen steeds verder van maatwerk- naar pakketsoftware gaan Vraag ICT: bestedingen ICT-bestedingen in Nederland zijn groot en groeiende. Het is een indicatie voor de mate van toepassing van ICT. In 1998 werd f 61 mrd besteed en de verwachting is dat dit met 7,5 % per jaar zal oplopen tot f 85 mrd in Hiervan wordt 25% besteed door toepassende bedrijven aan interne IT afdelingen waar 60% van al het IT personeel in Nederland werkt. De overige 75% wordt extern besteed en dit percentage neemt toe. Figuur 2 geeft een internationaal vergelijk van die externe ICT-bestedingen Figuur 2: Nederlandse ICT-markt in % BNP vergeleken met VS en West Europa (bron: IDC, 1999) 7.8% Verenigde Staten 7.1% 6.4% West Europa 4.7% 5.2% 5.8% % Nederland 5.4% 6.3% 0% 1% 2% 3% 4% 5% 6% 7% 8% 9% Uit deze internationale vergelijking van externe ICT-bestedingen blijkt dat Nederland met 6,3% van het BBP in 1998 meer uitgeeft dan het Europees gemiddelde maar aanzienlijk minder dan de Verenigde Staten. Daarbij doen zich grote verschillen voor in bestedingen tussen sectoren in Nederland (zie fig. 3). De financiële dienstverlening was in 1998 de sector met veruit de grootste IT-bestedingen. 6 Centraal Economisch Plan 2000, CPB, april 2000 Concurreren met ICT-Competenties 17

18 Figuur 3: Nederlandse externe IT-bestedingen naar branche, Nederland, 1998 (IDC, 1999) Financiele dienstverlening 5,213 Overheid en onderwijs 3,880 Procesindustrie Groot- en detailhandel Overige zakelijke dienstverlening 2,672 3,008 2,900 Computer services Transport en distributie Overig Discrete industrie 1, ,402 1,401 Gezondheidszorg Telecommunicatie Media ,000 2,000 3,000 4,000 5,000 6,000 Miljoen Gulden Ook uitgedrukt in percentage van de toegevoegde waarde blijkt het kritische belang van ICT-bestedingen voor de financiële sector. Daarbij doen zich in de groeiverwachtingen eveneens grote verschillen voor tussen sectoren. Bestedingen van de sectoren telecommunicatie, transport en media groeien fors. De gezondheidszorg sluit de rij. Figuur 4: IT-bestedingen als % van de toegevoegde waarde (1998) versus verwachte groei IT-bestedingen ( ) per sector in Nederland (bron: IDC) 18% 16% Telecommunicatie IT Bestedingen CAGR % 12% 10% 8% 6% 4% Discrete Industrie Media Overig Gezondheidszorg Transport Handel Overheid Procesindustrie Computer Services Financiële Diensten 2% 0% 0% 2% 4% 6% 8% 10% 12% 14% 16% IT Bestedingen/Toegevoegde Waarde 18% Concurreren met ICT-Competenties 18

19 Enkele Kentallen ICT en Nederland In 1998 is wereldwijd fl 2900 miljard besteed aan ICT. Verwacht wordt dat dit bedrag met 8,7% per jaar zal stijgen tot fl 3400 miljard in In 1998 werd in Nederland 61 miljard gulden besteed aan ICT (8% BBP), verwachting voor 2002 is 85 miljard gulden. Groei in periode is dus gemiddeld 7,5% per jaar 8. Van die 61 miljard gulden 1998 wordt 15 miljard gulden (25%) intern besteed (interne ICT-afdelingen). De ICT-sector verhoogde in de periode haar aandeel aan het nationale BBP van 3,74% tot 4,5% 9. De bijdrage van de ICT-sector aan de groei van het BBP was in de periode ruim 17% 10. De verwachting is dat de sector in 2000 en 2001 zelfs 25% van de BBP-groei voor zijn rekening zal nemen. Het ICT-cluster in brede zin (inclusief content industrie) droeg in % bij aan het Nederlands BBP. De handelsbalans van ICT-goederen en diensten was in 1998 f 2 miljard negatief. Inclusief de IC industrie steeg het aantal voltijds ICT-banen in de periode van naar Deze groei van 28% ligt ver boven het Nederlandse gemiddelde in die periode (8%) Het landschap: Sterktes en Zwaktes Bedrijven Sterk Het economisch belang van het ICT-cluster voor Nederland is groot en groeiende. Het draagt sterk bij aan de groei van het BBP en de toename van de werkgelegenheid. Nederland kent enkele zeer krachtige internationale ICT-deelclusters. Prominent is het halfgeleider cluster rond met name Philips, ASML en de vele kennisintensieve toeleveranciers. Veel R&D wordt op dit gebied uitgevoerd bij de bedrijven zelf maar ook de kennisinfrastructuur doet mee. Philips bevestigt het belang dat ze hecht aan R&D in Nederland met de bouw van de High Tech campus in Eindhoven. De kosten van onderzoek op dit gebied zijn zeer hoog en de concurrentie is groot. De wereldwijde halfgeleidermarkt groeide in 1999 met bijna 18% tot een totaal van f 320 mlrd. STM en Philips staan in 1999 als enige Europese producenten in de marktaandeel top tien op respectievelijk een achtste en negende plaats 11. Internationale bundeling van krachten is daarom essentieel hetgeen zich uit in participatie in Europese samenwerkingverbanden. 7 European IT Observatory 1999, EITO ICT en Nederland, IDC, ICT-markt in Nederland , CBS, Centraal Economisch Plan 2000, CPB, april Dataquest, januari 2000 Concurreren met ICT-Competenties 19

20 Multi media bedrijvigheid groeit snel met een zwaartepunt in Amsterdam en omgeving. Een ander belangrijk cluster dat zich nadrukkelijk in Nederland manifesteert is de (tele-) communicatie. De liberalisering van de telecommunicatie markt heeft een enorme dynamiek teweeggebracht. Vele nieuwe dienstverleners zijn toegetreden. Nederland heeft op het vlak van R&D een sterke positie. Door het grote aandeel van software in telecommunicatie apparatuur is er een sterke betrokkenheid van de software sector o.a. in de ontwikkeling van software voor netwerken. Voorts is de software dienstverlening in Nederland sterk ontwikkeld. Sterk aspect is de kennis die de dienstverleners opbouwen over branches en applicatiegebieden waarvoor ze werken. Ze komen daar letterlijk dagelijks over de vloer. Deze kennis wordt in projectverband opgedaan maar niet altijd structureel vastgelegd. Verdere benutting daarvan kan met kennismanagement en met vastlegging van kennis in generieke software componenten. Dit geeft dus mogelijkheden voor vergroting van omzet en toegevoegde waarde en versterking van de internationale marktpositie. Toepassing van de mogelijkheden van ICT vindt in bepaalde onderdelen van het Nederlandse bedrijfsleven intensief plaats. Zoals in de vorige paragraaf al bleek, investeren met name de financiële dienstverlening en de ICT-sector zelf veel in ICTtoepassing. Aparte vermelding verdient de maakindustrie waar vooral grote bedrijven steeds meer gebruik maken van embedded software om functionaliteit en waarde toe te voegen aan hun producten. Zwak In belangrijke groeimarkten zijn zwakten van Nederland gelegen. Dit betreft de zelfscheppende softwareontwikkeling en de ICT-technologie rondom geheel nieuwe toepassingsgebieden als internet en e-commerce. Op het gebied van productie van computerapparatuur speelt Nederland een kleine rol. De enorme groei van de ICT-aanbodzijde van de afgelopen jaren is vooral op het conto te schrijven van ICT-dienstverleners. De toegevoegde waarde per werknemer neemt bij de IT dienstverleners echter maar mondjesmaat toe. Nog steeds is sprake van een relatief ambachtelijk proces. Een belangrijke zwakte is de langzame verspreiding en benutting van ICT-kennis. Er zijn grote verschillen in de mate waarin branches ICT toepassen. Hoewel deze gedeeltelijk verklaarbaar zijn uit de aard van de activiteiten geven de achterblijvende inspanningen in bijvoorbeeld de gezondheidszorg, discrete industrie en transport en distributie reden tot zorg. De laatste twee lijken een groeiversnelling in te zetten. Concurreren met ICT-Competenties 20

Kenmerkend voor ruimtevaart is de succesvolle samenwerking van bedrijfsleven, universiteiten & kennisinstituten en overheid: de gouden driehoek.

Kenmerkend voor ruimtevaart is de succesvolle samenwerking van bedrijfsleven, universiteiten & kennisinstituten en overheid: de gouden driehoek. 00 Ruimtevaart in Nederland en in Europa - Kort resume van de Nederlandse positie. Aandacht voor de komende Ministersconferentie van de European Space Agency (ESA) In december 2014 vindt de ESA Ministersconferentie

Nadere informatie

NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING. CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING

NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING. CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING Versterking van de wetenschap en een betere benutting van de resultaten zijn een onmisbare basis, als Nederland

Nadere informatie

1. Versterking dynamiek van het wetenschappelijk onderzoek op het terrein van de cultuur.

1. Versterking dynamiek van het wetenschappelijk onderzoek op het terrein van de cultuur. Werkprogramma 1998 De Ministers van EZ en OCenW hebben, blijkens de Voortgangsrapportage Wetenschapsbeleid (bijlage in het ontwerp Hoger Onderwijs en Onderzoek Plan 1998) met instemming kennis genomen

Nadere informatie

ScaleUp Dashboard 2015

ScaleUp Dashboard 2015 Rapportage ScaleUp Dashboard 2015 ScaleUp Dashboard 2015 Prof. dr. Justin Jansen Lotte de Vos Rotterdam School of Management Erasmus Centre for Entrepreneurship Conclusies Nederland staat aan de Europese

Nadere informatie

Customer Case CED. Feiten in het kort:

Customer Case CED. Feiten in het kort: Feiten in het kort: Bedrijf: European Claim Experts Branche: Verzekeringen Werknemers: 1.150 Activiteiten: Internationale Claims management en Expertise Oplossing: Opbouw Mendix-platform voor het flexibel

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2007 2008 31 200 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2008 Nr. 183 BRIEF

Nadere informatie

Overzicht gespreksonderwerpen uit de afgelopen IP-vergaderingen

Overzicht gespreksonderwerpen uit de afgelopen IP-vergaderingen Bijlage 1 Overzicht gespreksonderwerpen uit de afgelopen IP-vergaderingen Vergadering van 7 juli Sociale innovatie Gesproken over sociale innovatie. Er is een eerste gesprek geweest tussen leden van de

Nadere informatie

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl The Netherlands of 2040 www.nl2040.nl 1 Tijden veranderen 2 Tijden veranderen 3 Nieuwe CPB scenario studie Vraag Waarmee verdienen we ons brood in 2040? Aanpak Scenario s, geven inzicht in onzekerheid

Nadere informatie

ICT-behoeften in het mkb. Onderzoek van TNS-NIPO

ICT-behoeften in het mkb. Onderzoek van TNS-NIPO ICT-behoeften in het mkb Onderzoek van TNS-NIPO ICT-behoeften in het mkb Onderzoek TNS-NIPO Koninklijke vereniging MKB-Nederland Beleid, Onderzoek en Communicatie Delft, 13 april 26 Contactpersoon: drs.

Nadere informatie

Missie en visie. BTG/TGG verbindt organisaties in hun gezamenlijke belangen in het domein van ICT en telecommunicatie

Missie en visie. BTG/TGG verbindt organisaties in hun gezamenlijke belangen in het domein van ICT en telecommunicatie BTG 2016 Missie en visie BTG/TGG verbindt organisaties in hun gezamenlijke belangen in het domein van ICT en telecommunicatie BTG/TGG organiseert hiertoe: Structurele lobby tussen overheid, leveranciers

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Aan de raad AGENDAPUNT 11 Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Voorstel: 1. de foto van de sociaal-economische situatie in Doetinchem voor kennisgeving aannemen; 2. het beleidskader

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

Uitkomsten Inzicht Verdienmodel voor Intermediairbedrijven

Uitkomsten Inzicht Verdienmodel voor Intermediairbedrijven Uitkomsten Inzicht Verdienmodel voor Intermediairbedrijven Intermediairs Verwacht u dat uw product- en dienstenportefeuille ingrijpend gaat wijzigen? Verwacht u dat uw klant-markt combinaties ingrijpend

Nadere informatie

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Dutch industry fit for the future?! onze wereld verandert en dus ook onze industrie. met impact op economie en samenleving smart industry agenda

Nadere informatie

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Datum: 22 april 2013 Betreft: Beleidsreactie op het advies "De

Nadere informatie

Impact Cloud computing

Impact Cloud computing Impact Cloud computing op de Nederlandse zakelijke markt De impact van Cloud Computing op de Nederlandse zakelijke markt De economische omstandigheden zijn uitdagend. Nederland is en bedrijven informatietechnologie

Nadere informatie

Buitenlandse investeringen door het MKB

Buitenlandse investeringen door het MKB M00408 Buitenlandse investeringen door het MKB Toenemende investeringen in lagelonenlanden of op kousenvoeten naar buurlanden? Jolanda Hessels Maarten Overweel Zoetermeer, 13 oktober 004 Buitenlandse investeringen

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Inhoud Inleiding 3 Stap 1 De noodzaak vaststellen 4 Stap 2 De business case 5 Stap 3 Probleemverdieping 6 Stap 4 Actieplan 8 Stap 5

Nadere informatie

Onderzoeksflits. Utrecht.nl/onderzoek

Onderzoeksflits. Utrecht.nl/onderzoek Onderzoeksflits Platform31 De concurrentiepositie van Nederlandse steden. Nieuwe inzichten voor de Utrechtse economie en voor intergemeentelijke samenwerking Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling

Nadere informatie

Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen

Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen Amandus Lundqvist Voorzitter Topteam HTSM 21 maart 2014 Topteam HTSM advies toename private én publieke

Nadere informatie

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Aanleiding Op 10 februari 2014 heeft, onder leiding van burgemeester Van der Laan,

Nadere informatie

Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue)

Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue) Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue) Nota Ruimte budget 75 miljoen euro voor Brainport Eindhoven en 6,8 miljoen voor ontwikkeling A2-zone Planoppervlak 3250 hectare (Brainport Eindhoven) Trekker

Nadere informatie

VAN AMBITIE NAAR UITVOERING - INRICHTING EN BESTURING I&A DELFLAND. 31 augustus 2013

VAN AMBITIE NAAR UITVOERING - INRICHTING EN BESTURING I&A DELFLAND. 31 augustus 2013 VAN AMBITIE NAAR UITVOERING - INRICHTING EN BESTURING I&A DELFLAND 31 augustus 2013 CONTEXT Delfland wordt de komende jaren geconfronteerd met een groeiende interne en externe vraag naar (innovatieve)

Nadere informatie

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie

Het kennisintensieve MKB in Taiwan

Het kennisintensieve MKB in Taiwan Het kennisintensieve MKB in Taiwan door: Erik Blomjous, Tokio, 23 juli 2004 Samenvatting Het MKB speelt in Taiwan een zeer belangrijke rol in de economische en sociale structuur van het land. Ondanks dat

Nadere informatie

EBU College Snapshots van de economie in regio Utrecht. Monique Roso, 12 maart 2014!

EBU College Snapshots van de economie in regio Utrecht. Monique Roso, 12 maart 2014! EBU College Snapshots van de economie in regio Utrecht Monique Roso, 12 maart 2014! Inhoud presentatie 1. economische trends en ontwikkelingen!! 2. economische monitor provincie Utrecht! - economische

Nadere informatie

Business Cluster Semiconductors East Netherlands

Business Cluster Semiconductors East Netherlands Business Cluster Semiconductors East Netherlands Ledenbijeenkomst 2 november 2010 Roel Fonville Supported by Roel Fonville Ruim 30 jaar Philips: 20 jaar Philips Components & Semiconductors Ontwikkelaar

Nadere informatie

Ons kenmerk L110/08.0029483. Datum uw brief

Ons kenmerk L110/08.0029483. Datum uw brief Ingekomen stuk D3 (PA 17 december 2008) Aan de gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon (024) 329 90 00 Telefax (024) 329 29 81 E-mail gemeente@nijmegen.nl Postadres Postbus

Nadere informatie

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot:

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: Jac. Gofers 16 april 2015 1 Smart Industry Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: de productvraag (specificaties,

Nadere informatie

FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk

FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk Het gebruik van de WBSO in 25 in opdracht van FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk Het gebruik van de WBSO in 25 Inhoud Inleiding 3 Effect WBSO 4 Toegekende aanvragen

Nadere informatie

De status van mobiel intranet

De status van mobiel intranet De status van mobiel intranet White paper Bilthoven, 26 april 2012 Sabel Online Lonneke Theelen E Lonneke@sabelonline.nl T (088) 227 22 00 W www.sabelonline.nl http://nl.linkedin.com/in/lonneketheelen

Nadere informatie

Visie op Windenergie en solar Update 2014

Visie op Windenergie en solar Update 2014 Visie op Windenergie en solar Update 2014 De vooruitzichten voor hernieuwbare energie zijn gunstig Succes hangt sterk af van de beschikbaarheid van subsidies Naast kansen in Nederland kan de sector profiteren

Nadere informatie

Collegevoorstel - 1 - Gemeente Amersfoort

Collegevoorstel - 1 - Gemeente Amersfoort Collegevoorstel Sector : SOB Reg.nr. : 4540609 Opsteller : J.C. Engels Telefoon : (033) 469 42 99 User-id : ENGH Onderw erp Indiening Europese subsidieaanvraag FI-PPP Media in the City Voorstel: 1. De

Nadere informatie

ez02000001 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal s-gravenhage, 20 december 2001

ez02000001 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal s-gravenhage, 20 december 2001 ez02000001 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal s-gravenhage, 20 december 2001 Sinds najaar 2000 is het BioPartner-programma operationeel. Dit programma heeft ten doel om het aantal

Nadere informatie

Suriname: een potentiële outsourcing

Suriname: een potentiële outsourcing Suriname: een potentiële outsourcing en offshoring bestemming Business process outsourcing in de financiële sector 27 October 2009, Banquet Hall Hotel Torarica Drs. J.D. Bousaid, CEO Hakrinbank N.V. Overzicht

Nadere informatie

Nederland zakt vier plaatsen op Human Capital Index: vaardigheden en kennis van oudere leeftijdscategorieën blijven onbenut.

Nederland zakt vier plaatsen op Human Capital Index: vaardigheden en kennis van oudere leeftijdscategorieën blijven onbenut. ONDERZOEKSRAPPORT Nederland zakt vier plaatsen op Human Capital Index: vaardigheden en kennis van oudere leeftijdscategorieën blijven onbenut. Introductie In het Human Capital 2015 report dat het World

Nadere informatie

Innovatie De ontbrekende regionale dimensie

Innovatie De ontbrekende regionale dimensie Innovatie zal meer dan beheerste loonkostenontwikkeling die het poldermodel succesvol maakte de sleutel worden voor economische groei. Er is een duidelijk positieve relatie tussen innovatie en de ontwikkeling

Nadere informatie

enabling your ambition

enabling your ambition Ctac: enabling your ambition Ambities helpen realiseren Als ondernemer of organisatie heeft u plannen voor de toekomst: groeien, een nog efficiënter bedrijfsvoering realiseren of nieuwe producten of diensten

Nadere informatie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie Productiviteit, concurrentiekracht en economische ontwikkeling Concurrentiekracht wordt vaak beschouwd als een indicatie voor succes of mislukking van economisch beleid. Letterlijk verwijst het begrip

Nadere informatie

Optimale zorg tegen lagere kosten. Het ziekenhuis van de toekomst

Optimale zorg tegen lagere kosten. Het ziekenhuis van de toekomst Optimale zorg tegen lagere kosten Het ziekenhuis van de toekomst 1 KIVI NIRIA Jaarcongres Onze visie en waarden Onze visie: Pioniersrol Siemens Energiezuinigheid Onze waarden: Innovatief Innovatief denken

Nadere informatie

Het creëren van een innovatieklimaat

Het creëren van een innovatieklimaat Het creëren van een innovatieklimaat Bertholt Leeftink Directeur- Generaal Bedrijfsleven & Innovatie Inhoud 1. Waarom bedrijven- en topsectorenbeleid? 2. Verdienvermogen en oplossingen voor maatschappelijke

Nadere informatie

Tabel 1 Aanbevelingen om de relatie met FoodValley te versterken. Overige betrokkenen ICT bedrijven, ICT Valley, BKV. situatie

Tabel 1 Aanbevelingen om de relatie met FoodValley te versterken. Overige betrokkenen ICT bedrijven, ICT Valley, BKV. situatie Samenvatting De gemeente maakt sinds 2011 onderdeel uit van de bestuurlijke regio FoodValley. In de regio FoodValley heeft elke gemeente een economisch profiel gekozen dat moet bijdragen aan de doelstelling

Nadere informatie

Advies aan de staatssecretarissen van Veiligheid en Justitie en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap inzake cybersecurity in het onderwijs en het

Advies aan de staatssecretarissen van Veiligheid en Justitie en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap inzake cybersecurity in het onderwijs en het Advies aan de staatssecretarissen van Veiligheid en Justitie en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap inzake cybersecurity in het onderwijs en het bedrijfsleven. 3 Excellenties, De wereld digitaliseert in hoog

Nadere informatie

Tot slot. Aanbevelingen. Inleiding. Naar een lerende economie Investeren in het verdienvermogen van Nederland synopsis van WRR - rapport 90

Tot slot. Aanbevelingen. Inleiding. Naar een lerende economie Investeren in het verdienvermogen van Nederland synopsis van WRR - rapport 90 Hoe ziet dat er on de praktijk uit? (per sector / organisatie / afdeling / functie) Natuurlijke hulpbronnen en mensen zullen schaars zijn en de beschikbaarheid van kapitaal is niet te voorspellen. Met

Nadere informatie

In de tegenaanval; Investeren in mensen en kennis om sneller uit de crisis te komen

In de tegenaanval; Investeren in mensen en kennis om sneller uit de crisis te komen In de tegenaanval; Investeren in mensen en kennis om sneller uit de crisis te komen Het kabinet bezint zich op een pakket van maatregelen ter stimulering van de Nederlandse economie in de huidige cyclus.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1999 2000 26 628 Industrie- en dienstenbeleid Nr. 2 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Alleen dan kan een project slagen, dat wil zeggen: op tijd, binnen budget en vooral met de juiste functionaliteit.

Alleen dan kan een project slagen, dat wil zeggen: op tijd, binnen budget en vooral met de juiste functionaliteit. ICT MET RENDEMENT Welkom bij de Caesar Groep De Caesar Groep is dé specialist in Nederland als het gaat om ICT-projecten met rendement. Met meer dan 300 professionals werken wij voor onze klanten aan ICT-toepassingen

Nadere informatie

Beste HRM Dienstverlener voor de Overheid

Beste HRM Dienstverlener voor de Overheid Sociale Zaken Creëren van Participeren Het kabinet wil de Participatiewet per 1 januari 2014 in werking laten treden. Er wordt nog gedebatteerd over onderdelen van de wet. Echter, de kern staat vast. Het

Nadere informatie

Projectgroep Gemeentesupport

Projectgroep Gemeentesupport Projectgroep Gemeentesupport Samenwerking tussen Stedenlink en het esociety Platform Nederland Dick van Schooneveld, voorzitter Slimme Steden, verhalen uit de praktijk Amsterdam, 6 februari 2013 Waar loopt

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 1658 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 21 501-30 Raad voor Concurrentievermogen Nr. 278 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN, LANDBOUW EN INNOVATIE Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

Ontwikkeling Veenendaal

Ontwikkeling Veenendaal ICT & VEENENDAAL? Ontwikkeling Veenendaal Uw ict-kennis in 9 vragen Wie van u werkt in de ICT-branche? Wie van u heeft affiniteit met ICT? Wie weet er wat.net is? Kent u het bedrijf Detron? Kent u het

Nadere informatie

World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 2010-2011

World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 2010-2011 PERSBERICHT World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 20-2011 Nederland zakt naar de 11e plaats op ranglijst van WEF Global Information Technology Report, en de opkomende economieën

Nadere informatie

Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie. Samen naar de top!

Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie. Samen naar de top! Ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie Samen naar de top! Drs. G.M. Landheer Directeur Topsectoren en Industriebeleid

Nadere informatie

Kansen voor ICT bedrijven in Noordoost Brabant. Themasessie 11 oktober Rob Beijleveld, ICT media Martin van der Broek, gemeente s-hertogenbosch

Kansen voor ICT bedrijven in Noordoost Brabant. Themasessie 11 oktober Rob Beijleveld, ICT media Martin van der Broek, gemeente s-hertogenbosch Kansen voor ICT bedrijven in Noordoost Brabant Themasessie 11 oktober Rob Beijleveld, ICT media Martin van der Broek, gemeente s-hertogenbosch Inhoud workshop Even voorstellen Wat is er in de regio? Martkontwikkelingen;

Nadere informatie

De haperende groeimotor van het Nederlands kleinbedrijf

De haperende groeimotor van het Nederlands kleinbedrijf De haperende groeimotor van het Nederlands kleinbedrijf Januari 2016 Justin Jansen, Erasmus Universiteit Rotterdam Occo Roelofsen, McKinsey & Company Poll: Hoe gaat het met ondernemerschap in Nederland?

Nadere informatie

Wat zijn e-skills? Wat is het probleem met e-skills?? Wat is het probleem voor Nederland? TaskForce e-skills Nederland

Wat zijn e-skills? Wat is het probleem met e-skills?? Wat is het probleem voor Nederland? TaskForce e-skills Nederland Agenda Wat zijn e-skills? Wat is het probleem met e-skills?? Wat is het probleem voor Nederland? TaskForce e-skills Nederland Resultaten Ronde Tafel Conferentie 15 september Plan van Aanpak Nederland e-skills

Nadere informatie

De softwaresector in Nederland

De softwaresector in Nederland De softwaresector in Nederland Survey 2010 In opdracht van: ICT~Office Project: 2010.002 Publicatienummer: 2010.002-1018 Datum: Utrecht, 23 augustus 2010 Auteurs: Robbin te Velde Jaap Veldkamp Marijn Plomp

Nadere informatie

Antwoordmodel. Case: Almijnaankopen.nl bouwt mega e-commerce distributiecentrum

Antwoordmodel. Case: Almijnaankopen.nl bouwt mega e-commerce distributiecentrum Antwoordmodel Aan dit antwoordmodel kunnen geen rechten worden ontleend. Het antwoordmodel dient als indicatie voor de corrector. Studiemateriaal Chaffey, D. (2011). E-business en e-commerce. Amsterdam:

Nadere informatie

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Codeless White Paper Roland Worms, Directeur Wouter van der Ven, Lead Software Architect Inhoudsopgave 1. Introductie 2. Het IT dilemma. Als standaard

Nadere informatie

Visieworkshop Zuyd Hogeschool

Visieworkshop Zuyd Hogeschool Visieworkshop Zuyd Hogeschool VANUIT ONDERWIJSVISIE NAAR EEN VISIE OP DLWO Harry Renting Lianne van Elk Aanleidingen programma Mogelijkheden van SURFconext Web2.0 applicatie vrij beschikbaar Ontwikkelingen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 33 000 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2012 Nr. 229 BRIEF

Nadere informatie

M201218. Meer snelgroeiende bedrijven en meer krimpende bedrijven in Nederland

M201218. Meer snelgroeiende bedrijven en meer krimpende bedrijven in Nederland M201218 Meer snelgroeiende bedrijven en meer krimpende bedrijven in Nederland drs. D. Snel drs. N. Timmermans Zoetermeer, november 2012 Relatief veel snelgroeiende bedrijven in Nederland In deze rapportage

Nadere informatie

MKB investeert in kennis, juist nu!

MKB investeert in kennis, juist nu! M201016 MKB investeert in kennis, juist nu! drs. B. van der Linden drs. P. Gibcus Zoetermeer, september 2010 MKB investeert in kennis, juist nu! MKB-ondernemers blijven investeren in bedrijfsopleidingen,

Nadere informatie

MJA Routekaart ICT 2030 en SER Energieakkoord

MJA Routekaart ICT 2030 en SER Energieakkoord MJA Routekaart ICT 2030 en SER Energieakkoord Jeroen van der Tang Manager Duurzaamheid & Milieu Nederland ICT 30 januari 2014 Introductie Nederland ICT Nederland ICT is de branchevereniging van ICT-bedrijven

Nadere informatie

De derde industriële revolutie is de redding van de Nederlandse Economie

De derde industriële revolutie is de redding van de Nederlandse Economie is de redding van de Nederlandse Economie 3D printing als voorbeeld van een nieuw industrieel paradigma Managing Director Industrial Innovation 2 Hier de RTL video over 3D-printen invoegen 3 De vraag Een

Nadere informatie

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid LEEUWARDEN SÚDWEST-FRYSLÂN SMALLINGERLAND HEERENVEEN Versterk Economie en Werkgelegenheid Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord SAMEN WERKEN AAN EEN SLAGVAARDIG FRYSLÂN 2 3

Nadere informatie

Aandacht voor jouw ambitie!

Aandacht voor jouw ambitie! Aandacht voor jouw ambitie! ROC Rivor is hét opleidingscentrum van regio Rivierenland. Wij bieden een breed scala aan opleidingen, cursussen en trainingen voor jongeren en volwassenen. Toch zijn we een

Nadere informatie

De Huidige Situatie van de Nederlandse Werving en Selectie Industrie

De Huidige Situatie van de Nederlandse Werving en Selectie Industrie De Huidige Situatie van de Nederlandse Werving en Selectie Industrie www.itjobboard.nl T: + 31 (0)20 522 2304 Achtergrond van het rapport Het doel van dit rapport is het samenvatten van de huidige situatie

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 34 300 XIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) en het Diergezondheidsfonds (F) voor het jaar

Nadere informatie

De ontwikkeling en toepassing van games voor gezondheid. Een verkenning van de Nederlandse situatie in internationaal perspectief

De ontwikkeling en toepassing van games voor gezondheid. Een verkenning van de Nederlandse situatie in internationaal perspectief De ontwikkeling en toepassing van games voor gezondheid Een verkenning van de Nederlandse situatie in internationaal perspectief HKU, Applied Games R&D programma Lector Jeroen van Mastrigt In opdracht

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

MKB ICT-onderzoek 2009

MKB ICT-onderzoek 2009 ICT: noodzakelijk kwaad of concurrentievoordeel? Voor 32% van het MKB vormt ICT een bijrol binnen de business, terwijl voor het overig deel ICT een sleutelfunctie heeft binnen de bedrijfsvoering: als de

Nadere informatie

Duurzaamheid: speerpunt voor industrie en onderwijs

Duurzaamheid: speerpunt voor industrie en onderwijs Duurzaamheid: speerpunt voor industrie en onderwijs Vereniging van de Nederlandse Chemische Industrie Nelo Emerencia, Speerpuntmanager Onderwijs & Innovatie Utrecht, 9 februari 2012 DAS Docentenconferentie

Nadere informatie

Monoloog. Dialoog. Reactief. Co-actief. Gesloten. Open. Competitief. Collaboratief. Business. Klant. Massa productie.

Monoloog. Dialoog. Reactief. Co-actief. Gesloten. Open. Competitief. Collaboratief. Business. Klant. Massa productie. 20 januari 2011 Arnout de Vries User Empowerment en Participatie Strategieën (UEPS) Digitaal Bestuur Congres Monoloog Reactief Gesloten Competitief Business Massa productie Dialoog Co-actief Open Collaboratief

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013 Tilburg University 2020 Toekomstbeeld College van Bestuur, april 2013 Strategie in dialoog met stakeholders Open voor iedere inbreng die de strategie sterker maakt Proces met respect en waardering voor

Nadere informatie

Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development

Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development Brainport Development ontwikkelingsmaatschappij nieuwe stijl Bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid Strategie-ontwikkeling-uitvoering

Nadere informatie

2004/2005 : 9.643 2005/2006 : 43.599 2006/2007 : 103.603 ( is ongeveer 25 % van het totaal).

2004/2005 : 9.643 2005/2006 : 43.599 2006/2007 : 103.603 ( is ongeveer 25 % van het totaal). Over Dynamiek en Kwaliteit Advies van de Stuurgroep Competentiegericht Beroepsonderwijs aan de Staatssecretaris van Onderwijs. Cultuur en Wetenschap inzake de verlenging van de experimenteerperiode van

Nadere informatie

Plannen Economische Agenda 20113-2014

Plannen Economische Agenda 20113-2014 Plannen Economische Agenda 20113-2014 Aanvalsplan 1: Marketing regio Amersfoort: be good and tell it Wat is het doel: Gerichte marketingcampagnes starten op het gebied van ondernemen in Amersfoort en de

Nadere informatie

Goede ICT-prestaties voor België volgens de Barometer van de Informatiemaatschappij 2015

Goede ICT-prestaties voor België volgens de Barometer van de Informatiemaatschappij 2015 Goede ICT-prestaties voor België volgens de Barometer van de Informatiemaatschappij 2015 Brussel, 16 juli 2015 De editie 2015 van de jaarlijkse Barometer van de Informatiemaatschappij kunt u nu raadplegen.

Nadere informatie

Datum 23 februari 2015 Betreft Beantwoording vragen naar aanleiding van het bericht ICT-sector trekt weg

Datum 23 februari 2015 Betreft Beantwoording vragen naar aanleiding van het bericht ICT-sector trekt weg > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

WELKOM BIJ SURF MBO TREEDT TOE TOT SURF

WELKOM BIJ SURF MBO TREEDT TOE TOT SURF WELKOM BIJ SURF MBO TREEDT TOE TOT SURF Paul Rullmann, vz SURF Barneveld, 18 september 2014 Grensverleggende ICT-innovaties In SURF werken hoger onderwijsen onderzoeksinstellingen samen aan de verbetering

Nadere informatie

Sim as a Service. Veilig en betrouwbaar beheer op afstand van systemen via M2M datacommunicatie

Sim as a Service. Veilig en betrouwbaar beheer op afstand van systemen via M2M datacommunicatie Sim as a Service Veilig en betrouwbaar beheer op afstand van systemen via M2M datacommunicatie RAM Mobile Data Sim as a Service Veilig en betrouwbaar beheer op afstand van systemen via M2M datacommunicatie

Nadere informatie

Samen werken aan Gelderland. Wat kwam er uit de verkenningen economie?

Samen werken aan Gelderland. Wat kwam er uit de verkenningen economie? Samen werken aan Gelderland Wat kwam er uit de verkenningen economie? Leo Blanken, provincie Gelderland 29 oktober 2014 Inhoud 1. Aanleiding 2. De cijfers 3. De ondernemers 4. De wetenschappers 5. De rode

Nadere informatie

FARMACIJFERS 2014. De geneesmiddelenindustrie in België : een vector voor groei. De kerncijfers

FARMACIJFERS 2014. De geneesmiddelenindustrie in België : een vector voor groei. De kerncijfers FARMACIJFERS 214 De geneesmiddelenindustrie in België : een vector voor groei De kerncijfers Verantwoordelijke uitgever : Catherine Rutten voor pharma.be, Algemene Vereniging van de Geneesmiddelenindustrie

Nadere informatie

Diensteninnovatie: wat is dat?

Diensteninnovatie: wat is dat? Over de AWT De Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid (AWT) adviseert regering en parlement over beleid voor wetenschap, technologie en innovatie De AWT adviseert gevraagd en ongevraagd.

Nadere informatie

De cloud die gebouwd is voor uw onderneming.

De cloud die gebouwd is voor uw onderneming. De cloud die gebouwd is voor uw onderneming. Dit is de Microsoft Cloud. Elke onderneming is uniek. Van gezondheidszorg tot de detailhandel, van fabricage tot financiële dienstverlening: geen twee ondernemingen

Nadere informatie

DELPHI CONSORTIUM, een business model voor strategisch- fundamenteel wetenschappelijk onderzoek

DELPHI CONSORTIUM, een business model voor strategisch- fundamenteel wetenschappelijk onderzoek CONSORTIUM, een business model voor strategisch- fundamenteel wetenschappelijk onderzoek Voor universiteiten zijn er een aantal interessante mogelijkheden om een prominente rol te spelen in het innovatieproces.

Nadere informatie

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad *P DORDRECHT Retouradres: Postbus 8 3300 AA DORDRECHT Aan de gemeenteraad Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT T 14 078 F (078) 770 8080 www.dordrecht.nl Datum 4 december 2012 Begrotingsprogramma

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 3. Doetinchem, 10 december 2008. Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011

Aan de raad AGENDAPUNT 3. Doetinchem, 10 december 2008. Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011 Aan de raad AGENDAPUNT 3 Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011 Voorstel: 1. De kaders uit het beleidsplan 'Werken werkt!' vaststellen, zijnde: a. als doelstellingen: - het bevorderen van de mogelijkheden

Nadere informatie

Improve Condition Technology. Guido Peters & Frank Kistemaker

Improve Condition Technology. Guido Peters & Frank Kistemaker Improve Condition Technology Guido Peters & Frank Kistemaker Agenda Introductie Innov8 4life Uitgangspunten ICT & zorg Patiënt Consument Gezondheidsbevordering en gedragswetenschappen Huidige oplossingen

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Meubelindustrie De meubelindustrie in Nederland telt ruim 6.600 bedrijven. De helft hiervan is actief in de interieurbouw. Daarnaast wordt er onderscheid gemaakt tussen woonmeubelfabrikanten, de bedrijfsmeubelindustrie,

Nadere informatie

eerste in oplossingen van morgen, vandaag XS4 //re-volution 11 jaar, 1,200,000 sloten, en nog steeds innoverend limited edition

eerste in oplossingen van morgen, vandaag XS4 //re-volution 11 jaar, 1,200,000 sloten, en nog steeds innoverend limited edition GESELECTEERD EN VERZORGD DOOR info@optilox.com 078 6170707 eerste in oplossingen van morgen, vandaag XS4 //re-volution 11 jaar, 1,200,000 sloten, en nog steeds innoverend limited edition XS4 RE-VOLUTION

Nadere informatie

SEED Capital-Regeling: sector Informatietechnologie

SEED Capital-Regeling: sector Informatietechnologie SEED Capital-Regeling: sector Informatietechnologie Inhoud Nederlandse mkb-ondernemers spelen een belangrijke rol in innovatieve activiteiten en versterken de economie. Speciaal voor startende mkb-ondernemers

Nadere informatie

E-commerce in de industrie 1

E-commerce in de industrie 1 E-commerce in de industrie 1 Vincent Fructuoso van der Veen en Kees van den Berg 2 Het gebruik van informatie- en communicatietechnologie (ICT) door industriële bedrijven ligt in vergelijking met andere

Nadere informatie

Innovatie van Zorg door ICT in Twente (IZIT) Het IZIT programma op hoofdlijnen Nieuwspoort Den Haag, 3 maart 2005

Innovatie van Zorg door ICT in Twente (IZIT) Het IZIT programma op hoofdlijnen Nieuwspoort Den Haag, 3 maart 2005 Innovatie van Zorg door ICT in Twente (IZIT) Het IZIT programma op hoofdlijnen Nieuwspoort Den Haag, 3 maart 2005 De formule Men neme: Negen zorgaanbieders Een provincie Kennisinstituten (ICT-)bedrijven

Nadere informatie

Ontbijtbijeenkomst De Maatschappij. Hartelijk welkom

Ontbijtbijeenkomst De Maatschappij. Hartelijk welkom Ontbijtbijeenkomst De Maatschappij Hartelijk welkom Even voorstellen Rabobank Breda Samen sterker Duurzaam nieuw hoofdkantoor Rabobank Breda 1509142 Duurzaam nieuw hoofdkantoor: film MKB-visie Alexander

Nadere informatie