ing duurzaamheidscriteria 9 Draagvlakcampagne Duurzame ontwikkeling in Fryslân

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ing duurzaamheidscriteria 9 Draagvlakcampagne Duurzame ontwikkeling in Fryslân"

Transcriptie

1 ing Deze vragen hebben als basis gediend van de discussies, die zijn gevoerd op 22 mei en 8 november 2003 in Leeuwarden. Ook de meningen van de volgende mensen hebben daarbij een rol gespeeld. Paul Scheffer richt zich niet alleen op migranten, waarvan hij vindt dat ze zich vaak onvoldoende betrokken voelen bij de samenleving, maar ook op de Nederlanders zelf als het gaat om de onachtzaamheid van de eigen cultuur. Hij vindt zelfs dat het multiculturele drama, dat zich voltrekt, de grootste bedreiging is voor maatschappelijke vrede (Trouw 20 april 2002). Afshin Ellian (NRC 30 november 2002): De Nederlandse cultuur is het vertrekpunt. Door cultuurrelativisme is de integratie mislukt. Hans Krikke (Trouw 27 maart 2003): De Nederlandse samenleving heeft steeds minder zin in problemen rond allochtonen. We hebben al die vervelende criminele Marokkaanse jongens, we willen niet nog eens de verhalen horen over allochtone meisjes, die zulke problemen hebben dat ze zichzelf gaan schaden. Sandra Roza pleit sterk voor een Raad of Platform voor levensbeschouwingen en religies in de wat grotere plaatsen. De diverse groepen hebben elkaar nodig en het contact en de dialoog kan zo op gang komen. We kijken met Kleurrijk Friesland liever niet te veel omhoog, we kijken liever naar elkaar. In de hoop elkaar te verstaan, met als doel iets van elkaar te kunnen leren en met elkaar samen te werken (Leeuwarden 22 mei 2003) Hassan Yar (Leeuwarden 8 november 2003): In plaats van mensen uit andere culturen te integreren, desnoods met dwang, zou hen om hun bijdrage aan onze samenleving en beschaving gevraagd moeten worden. Janny van der Molen (Fries Statenlid): De politiek zal wakker geschud moeten worden zoals dat eerder gebeurde met de kernwapens en De arme kant van Nederland. Het politieke debat wordt momenteel gedomineerd door de slechte economische situatie in plaats van het multiculturele debat (Leeuwarder Courant 10 november 2003). Aanbevelingen om een duurzame multiculturele samenleving te stimuleren : Begrenzing aangeven van de ruimte, waarbinnen geleefd kan worden: de grondwet. Om te kunnen samenleven hebben we een gemeenschappelijke taal nodig. Iedereen zal dan ook Nederlands moeten leren. We moeten beseffen dat er altijd al verschillende culturen in Nederland naast elkaar hebben bestaan (protestant katholiek, arbeidsman advocaat, enz.). Weet hebben van je eigen geschiedenis. De eigen cultuur serieus nemen en je gedragen als een cultuurdrager. Ontmoeting met andere culturen is een oefenplaats om de eigen cultuur te toetsen en de ander te ontmoeten. Dit kan gestimuleerd worden in de buurt, op scholen, in kerken en andere maatschappelijke verbanden. Gesprek over normen en waarden voeren en dit ook zichtbaar maken Niet spreken van groepen: de Marokkanen, de Wâldpieken, groepen bestaan uit mensen met verschillende ideeën, culturen, gedachten, achtergrond De samenleving moet de problemen in achterstandswijken serieuzer nemen. Leefbaarheid in achterstandswijken bevorderen door scholing, werk, veiligheid (meer blauw op straat en sociale controle) en betere mix van huur- en koopwoningen. Groter, vrije inbreng van allochtone vrouwen bevorderen. Integratie is een rechtsgoed dat de overheid, eventueel ook strafrechtelijk, moet beschermen. Een moskee, een imam, een school of een (buitenlandse) organisatie die de integratie belemmert, dan wel bewust saboteert, moet door de overheid worden bestreden. Vrije interne en externe discussie voeren met betrekking tot zaken, waarin de eigen culturen botsen met de Nederlandse (bijvoorbeeld over de opkomst van niet-democratische groeperingen). duurzaamheidscriteria 9

2 Bouwen en Wonen met het oog op De wetenschap over Duurzaam Bouwen is over een heel lange tijd en moeizaam opgebouwd. Alle regels en voorschriften voor woningbouw en ook over indeling van de openbare ruimte, zoals straten, parkeerplaatsen en plantsoenen, zijn vastgelegd in tradities. Er wordt te weinig rekening gehouden met energieverbruik en het gebruik van duurzame, ecologische materialen. Natuur en milieu spelen een ondergeschikte rol, waardoor de biodiversiteit terugloopt. Ontwerp woonplan Bij het ontwerpen van nieuwe wijken zou er niet alleen naar de woonfunctie gekeken kunnen worden. Wonen is meer dan thuiskomen. Een omgeving met scholen, gebedshuizen, winkels, dienstencentra verhoogt het woonplezier en de sociale cohesie in de eigen wijk. Men komt elkaar vaker tegen. Sommige categorieën industrie veroorzaken geen overlast en zouden heel goed met wonen gecombineerd kunnen worden. Hierdoor vermindert het woon-werk-verkeer. De straten in woonwijken zijn in de meeste gevallen te breed. Dit nodigt uit tot onverantwoord rijgedrag. Wat de parkeerplaatsen betreft, kunnen deze beter op het eigen erf van de bewoners worden gepland. Dit draagt bij aan een rustiger straatbeeld en verkleint het onderhoud voor de gemeenten. Groei van onkruid wijst altijd op overbodige bestrating. Bert Verburgh - Huizen Kleine stukjes groen (snippergroen) heeft weinig waarde. Beter is het aan elkaar te koppelen, dit geeft meer ruimte aan planten, kleine dieren en insecten en bovendien oogt het veel beter. Tegenwoordig wil iedereen aan het water wonen. Waterbeheer zou een veel grotere rol kun spelen in wijken : dubbel systeem voor grijs water (w.c., tuin, autowassen, wasmachine) en riolering. Energie De zon is en blijft nog steeds de grootste energieleverancier. Gemiddeld zorgt de zon er voor dat het hier in Nederland zo ongeveer altijd boven 0 ºC is. Zonder de zon zou het enkele honderden graden kouder zijn en onleefbaar. Bij de aanleg van wijken kan al direct rekening worden gehouden met de stand van de zon. Als de straten zo lopen dat de daken van de huizen zongericht kunnen worden gebouwd, dan betekent dat direct al dat er veel meer gebruik van zonne-energie gemaakt kan worden. Ook bij het ontwerpen van huizen kan veel meer rekening worden gehouden met zonnewarmte, wat leidt tot minder energiegebruik. Een huis dat licht en zonnig is, draagt bij aan prettig wonen en ook een huis dat op maat is gebouwd draagt hieraan bij. Een zeer globale vergelijking tussen de verwarming van ons huis en het brandstofverbruik van onze auto : als we met onze auto km per jaar rijden, verbruikt deze gemiddeld net zo veel energie als de verwarming van ons huis: 1m 3 gas = 1 liter brandstof. 10

3 de toekomst Elk huis zou voor de energievoorziening gebruik moeten maken van een zonnecollector, dat het water verwarmt. Op bijna elk dak kan dit worden aangebracht en in combinatie met een HR+ ketel levert dit sowieso al een grote besparing op. Ook voor elektriciteit is de markt sterk in ontwikkeling. Elk huis bedekken met panelen (hier is wel een zuidkant vereist om nog een beetje rendabel te zijn) om elektriciteit op te wekken, zorgt al voor een grote vermindering van CO 2 uitstoot. Warmtepompen die gebruik maken van de aardwarmte (werking te vergelijken met een omgekeerde koelkast) kunnen ook bijdragen in de eigen energievoorziening. Bij nieuwbouw is de investering zodanig, dat deze in enkele jaren al is terugverdiend, doordat er minder energie wordt afgenomen van het energiebedrijf. Tegenwoordig is het mogelijk om een zogenaamde nul-energiewoning te bouwen. Truus van Dalsem - De Overkant 1994 Om het energiegebruik verder te verminderen, kan er op velerlei terreinen winst worden geboekt: Oriëntatie woningen met veel glas op het zuiden (woongedeelte) en met kleinere ramen voor b.v. w.c., douche en bijkeuken op het noorden, kunnen al direct gebruik maken van de zonnewarmte, zonder dat er investeringen hoeven te worden gedaan. Bij toepassing van lamellezonwering moeten op de zuidzijde lamelle horizontaal geplaatst worden en op de oost- en westzijde verticaal. Een dakoversteek zorgt ervoor dat zomers het zonlicht tegen gehouden wordt en in de winter juist wel wordt toegelaten. Isolatie Bij goede toepassing worden de kosten van isolatie binnen 1 jaar terugverdiend. Materialen De keuze uit verschillende materialen is enorm. De keuze zou bepaald moeten worden door de vraag of het materiaal een lange leven duur heeft, recyclebaar is, of er geen giftige stoffen bij fabricage gebruikt zijn en er eerlijk is gehandeld is (FCS-hout: merk voor niet-illegaal gekapt hout uit oerbossen). Ventilatie Koeling vraagt veel energie. Bij het stadskantoor in Rotterdam is het energie verbruik s zomers door de koeling hoger dan s winters door de verwarming. Een goed ventilatiesysteem maakt airconditioning overbodig, verlaagt dus het energiegebruik en draagt bij aan een gezonder leefklimaat (minder luchtvochtigheid, daardoor minder allergieën). Aanbevelingen voor het stimuleren van duurzame woningbouw : Wijken zo ontwerpen dat er maximaal gebruik van zonne-energie gemaakt kan worden. Burgers betrekken bij het ontwerpen van nieuwe woonplannen en goede uitleg geven over de verwachtingen en het hanteren van een nieuwe leefstijl. Groter aaneengesloten groenstroken aanleggen voor een beter natuur- en milieubeheer. Dit bevordert de biodiversiteit. Goede voorlichting geven aan de burgers over mogelijkheden voor energiebesparing. Introductie van duurzame maatregelen stimuleren, bijv. zonnepanelen, grijswatercircuit, extra isolatie, ventilatiesysteem met warmteterugwinning, regentonnen. Duidelijke voorlichting geven over de bestaande subsidieregels. Bij materiaalgebruik letten op duurzaamheid in tijd, op recyclebaarheid, en op de wijze van productie: nadruk op natuurlijke materialen, zonder giftige bewerkingen, en niet uit oerbos afkomstig en / of illegaal gekapt hout (met FCS-keurmerk). duurzaamheidscriteria 11

4 Duurzaam Leven De wereldvoorraden zijn niet onuitputtelijk. Grondstoffen en bruikbare gronden zijn er maar in beperkte mate. Dat is geen probleem, zolang we die met z n allen niet te snel opmaken en er goed mee omgaan. Heel langzaam groeit het besef, dat onze manier van leven gevolgen heeft voor het milieu en het leven van mensen elders op de wereld en van hen die na ons komen. Het is dus zaak om bij alles wat we doen rekening te houden met de gevolgen voor anderen. Een duidelijke manier om dit inzichtelijk te maken, is de mondiale voetafdruk. De Mondiale Voetafdruk De aarde biedt genoeg om haar bewoners te voorzien van wat ze nodig hebben. Als we echter in rijke landen maar raak consumeren dan raakt het evenwicht zoek en leidt een deel van de wereldbevolking honger en heeft geen dak boven het hoofd. Canadese wetenschappers bedachten een methode om een bepaald consumptiepatroon om te rekenen naar de hoeveelheid oppervlakte. Daardoor is het nu mogelijk in hectares aan te geven wat de beschikbare oppervlakte is per Bea van Twillert - Rust 1999 aardebewoner. Dit kun je vergelijken met je persoonlijke aardegebruik. Deze rekenmethode is bekend onder de naam De Mondiale voetafdruk. Daarin wordt alle consumptie en energiegebruik omgerekend naar de oppervlakte op aarde die nodig is om het te produceren. Op die manier is een vergelijking mogelijk tussen verschillende levensstijlen en kan ook het effect van gedragsveranderingen worden doorgerekend. (zie ook: Voorbeelden Voeding: neem een boterham met ham. Voor brood wordt graan verbouwd. Voor ham moeten varkens worden gefokt en voor de varkens wordt voedsel geproduceerd. Voor brood bakken, vervoer van graan, brood, varkensvoer en varkens is weer energie nodig, evenals voor het koelen van het vlees. De Voetafdruk maakt het mogelijk deze boterham met ham in hectares uit te drukken. Energiegebruik veroorzaakt CO 2 -uitstoot. Om die CO 2 om te zetten is een bepaalde oppervlakte bos nodig. Zo kan energieverbruik worden omgerekend in een hoeveelheid gebruikte ruimte. Zo laat de Voetafdruk zien hoeveel aarderuimte gebruikt wordt. Een Eerlijk Aarde Aandeel Als alle bruikbare ruimte op aarde verdeeld wordt over alle mensen en we geven de natuur voldoende ruimte om te overleven, dan heeft elke bewoner gemiddeld per jaar recht op 1,7 hectare ( m 2, ongeveer drie voetbalvelden). Dit heet het Eerlijk Aarde-aandeel. 12

5 Pieter Pander P - Paarden 1991 Bevolkingsgroei niet stimuleren. Persoonlijke voetafdruk vaststellen, maar ook die van je bedrijf, stad of gemeente. Zo weinig mogelijk vliegen. Aanbevelingen om een duurzame leefstijl te stimuleren : Gebruik van de wasmachine alleen als deze vol is. Beperken gebruik van de wasdroger: één van de grootste energievreters in een huishouden. De berekening van de 1,7 ha per persoon is gebaseerd op 6 onderdelen: Akkerbouwgrond weidegrond bossen - bebouwde oppervlak energie visgrond. Wie de Voetafdrukken van de verschillende landen naast elkaar legt, zal al snel één ding duidelijk zien: de Voetafdruk van rijke landen is veel groter dan die van arme landen. Als iedereen op aarde zou leven als de gemiddelde Noord-Amerikaan, dan zouden we twee extra wereldbollen nodig hebben. Meten is weten De eerste stap naar een eerlijk delen op wereldschaal is het meten van je persoonlijke Voetafdruk. Hiervoor bestaan er verschillende vragenlijsten, o.a. de korte Quick Scan waarbij via een simpel puntensysteem de grootte van je eigen voetafdruk wordt berekend. Ook scholen, bedrijven, steden en gemeenten kunnen hun voetafdruk laten meten. Minder ver op vakantie. Vegetarisch eten : gezond en het scheelt gemiddeld 16 m 2 per maaltijd per jaar. Vragen naar duurzame producten, zodat ze in de winkels komen te liggen. Gebruik van biologische levensmiddelen. Levensmiddelen eten, die passen bij het seizoen en uit de eigen regio komen. Zoveel mogelijk onbewerkte producten gebruiken. Gebruik van spaarlampen. Bewust zijn van het rebound-effect : spaarlamp langer aanlaten omdat deze toch al zuiniger is, een schone auto vaker gebruiken enz. Waakvlammen en standbyknoppen uitzetten als apparaat niet wordt gebruikt. Warmere kleren aantrekken in plaats van de verwarming hoger te zetten. Benutten van eigen boodschappentas, weigeren van plastictasjes. Reparatie van schoenen en andere gebruiksgoederen in plaats van nieuwkoop. Ja/nee- of nee/nee-sticker op de brievenbus (te verkrijgen op het gemeentehuis). Tweezijdig gebruik van (kringloop)papier. Vervoer per fiets of met openbaar vervoer. duurzaamheidscriteria 13

6 Quick Scan - Uw Mondiale Voetafdruk - De Mondiale Voetafdruk is een maat voor het energie- en ruimtegebruik dat u nodig heeft voor uw leefstijl. Deze vragenlijst geeft op een snelle manier een indruk van uw Voetafdruk. Bij ieder antwoord hoort een aantal punten, dat tussen haakjes staat. Het totaal aantal punten bepaalt uw score en de bijbehorende Voetafdruk. Als u een vraag niet kunt beantwoorden, kies dan het gemiddeld aantal punten. Op vindt u informatie en een gratis programma om uw Mondiale Voetafdruk nauwkeurig te meten. De website biedt ook de mogenlijkheid uw voetafdruk vast te leggen. A. Uw persoonlijk gebruik (tussen haakjes staan de op te tellen punten) Hoeveel liter zuivel (melk, karnemelk, toetjes en dergelijke) gebruikt u per week? Meer dan 5 liter (10) Tussen 4 en 5 liter (8) Tussen 3 en 4 liter (6) Tussen 2 en 3 liter (4) Minder dan 2 liter (2) Geen melk en dergelijke (0) Hoeveel gram kaas en kaasproducten eet u per week? Meer dan 450 gram (10) Tussen 350 en 450 gram (8) Tussen 250 en 350 gram (6) Tussen 150 en 250 gram (4) Minder dan 150 gram (2) Geen kaas en kaasproducten (0) Hoeveel gram vlees eet u per week, inclusief vleessnacks tussendoor en vleeswaren op brood? Meer dan 1500 gram (30) Tussen 1000 en 1500 gram (24) Tussen 500 en 1000 gram (18) Tussen 100 en 500 gram (12) Minder dan 100 gram (4) Geen vlees en dergelijke (0) Hoe vaak per maandeet u conserven, diepvriesproducten en kant-en-klaar maaltijden? Meer dan 11 keer (10) Tussen 8 en 11 keer (8) Tussen 5 en 8 keer (6) Tussen 2 en 5 keer (4) Minder dan 2 keer (2) Geen conserven en dergelijke (0) Hoeveel stuks kleding koopt u per jaar? Sokken en ondergoed rekent u niet mee. Meer dan 24 (10) Tussen 16 en 24 (8) Tussen 8 en 16 (6) Minder dan 8 (4) Nauwelijks, of tweedehands (2) Gaat u per vliegtuig op vakantie? Meer malen per jaar buiten Europa (20) Meer malen binnen Europa en/of eens per jaar buiten Europa (16) Eens per jaar binnen Europa (12) ± Eens per 3 jaar binnen Europa (8) ± Eens per 5 jaar binnen Europa (4) Nooit per vliegtuig op vakantie (0) Gaat u per autoof bus en trein op vakantie? auto bus/trein Meer malen per jaar ver weg, bijvoorbeeld Spanje Meer malen dichtbij en/of eens per jaar ver weg Eens per jaar dichtbij Ongeveer eens per 3 jaar dichtbij Ongeveer eens per 5 jaar dichtbij Alleen lopend of met de fiets (10) (8) (6) (4) (2) (0) (5) (4) (3) (2) (1) (0) Afstanden per jaar per auto en openbaar vervoer, voor privé en woon-werkverkeer:* Meer dan km Tussen en km Tussen en km Tussen en km Tussen en km Minder dan km Geen autokilometers en geen openbaar vervoer * Als u carpoolt mag u die kilometers delen. Afstanden afgelegd in werktijd voor de werkgever tellen niet mee. auto (20) (16) (12) (8) (4) (2) (0) O.V. (10) (8) (6) (4) (2) (1) (0) Tel de punten op. punten Tussenstand A = punten 14

7 B. Gebruik in uw huishouden Welk grondoppervlak nemen huis en tuin samen in beslag?* Groter dan 3000 m 2 (5) Tussen 2000 en 3000 m 2 (4) Tussen 1000 en 2000 m 2 (3) Tussen 300 en 1000 m 2 (2) Kleiner dan 300 m 2 (1) * Inclusief eventueel 2de huis en volkstuin Hoeveel meubels en andere duurdere artikelen, zoals apparaten, fietsen en dergelijke worden er per jaarin uw huishouden gekocht? Meer dan 7 (10) Tussen 5 en 7 (8) Tussen 3 en 5 (6) Minder dan 3 (4) Nauwelijks, of tweedehands (2) Hoeveel papier, in de vorm van boeken, kranten, huis-aan-huisbladen en tijdschriften komt wekelijks uw huis binnen? Reclamefolders tellen voor 2 tijdschriften. Een dagblad betekent 6 exemplaren. Meer dan 20 (10) Tussen 15 en 20 (8) Tussen 10 en 15 (6) Tussen 5 en 10 (4) Minder dan 5 (2) Uw gasrekening per maand is:* Hoger dan 2135,- (12) Tussen 255,- en 2135,- (10) Gemiddeld tussen 235,- en 255,- (6) Tussen 210,- en 235,- (4) Onder 210,- of niet van toepassing (2) * Betaalt u gas en stroom in ëën bedrag, dan verdeelt u dit bedrag over deze en de volgende vraag, rekening houdend met andere kosten die in de rekening opgenomen zijn. Uw elektriciteitsrekening per maandis:* Hoger dan 290,- (12) Tussen 245,- en 290,- (8) Gemiddeld, tussen 235,- en 245,- (6) Tussen 220,- en 235,- (4) Lager dan 220,- (2) * Als u natuurstroom of groene stroom gebruikt mag u het aantal punten halveren. Tel de punten op en deel door het aantal personen boven de 16 jaar in uw huishouden. punten Tussenstand B = punten Totaal van A+B De berekening van uw Voetafdruk Met het totaal van A+B vindt u hier uw Mondiale Voetafdruk, in hectares per jaar = + 10,5 ha = + 10,0 ha = + 9,5 ha = + 9,0 ha = + 8,5 ha = + 8,0 ha = + 7,5 ha = + 7,0 ha = + 6,5 ha = + 6,0 ha = + 5,5 ha = + 5,0 ha = + 4,5 ha = + 4,0 ha = + 3,5 ha = + 3,0 ha = + 2,5 ha = + 2,0 ha = + 1,5 ha = + 1,0 ha De gemiddelde Nederlander gebruikt 4,7 ha = 71 punten. Het Eerlijk Aarde-aandeel is 1,7 ha = 23 punten. uw mondiale voetafdruk 15

8 Aan Dit Project Hebben Meegewerkt: Dokkum: Sociale Duurzaamheid: voorzitter:... Stichting Hulp en Welzijn (Willem Verf),... RDC (Pieter Vos),...RDC???? FSU (Margreet Rebers),...FSU???? Biologisch Reïntegratiebedrijf (Sjoerd de Hoop),... Oosterwolde: Duurzaam Ondernemen: voorzitter:... Kamer van Koophandel (Evert Wind),... PROHEF (Piet van Elswijk),... Leeuwarden: Duurzame Multiculturele Samenleving: voorzitter:... Platform Levensbeschouwing in Kleurrijk Fryslân (Sandra Roza) Lútsen Kooistra (Hoofdredacteur Friesch Dagblad),... Balk: Duurzaam Bouwen en Wonen met het oog op de Toekomst: voorzitter: Jelle Siemonsma voormalig wethouder in Schiedam (Chris Zijdeveld),... Franeker: Duurzaam Leven: voorzitter: Greetje Schuurmans De Kleine Aarde (Jan Juffermans), (0411) Technische Ondersteuning: Idzenga Development, Oudega, (0512) Colofon: Tekst: Project Leefbaar Friesland Beeldmateriaal: Stichting Keunstwurk Friesland, Leeuwarden Lutzen Wijma, Oudega Vormgeving: Arjen Fiege Reclame, Leeuwarden Druk: Agropers, Sneek

1. Ecologische voetafdruk

1. Ecologische voetafdruk 2 VW0 THEMA 7 MENS EN MILIEU EXTRA OPDRACHTEN 1. Ecologische voetafdruk In de basisstoffen heb je geleerd dat we voedsel, zuurstof, water, energie en grondstoffen uit ons milieu halen. Ook gebruiken we

Nadere informatie

Praktische tips voor klimaat en portemonnee. Klimaatsparen

Praktische tips voor klimaat en portemonnee. Klimaatsparen Praktische s voor klimaat en portemonnee Klimaatsparen CO 2 en geld besparen De gemiddelde Nederlander stoot per jaar 12.000 kg CO 2 uit (28.000 kg CO 2 per huishouden). De meeste kilo s gaan op aan verwarming,

Nadere informatie

VOETAFDRUK SCAN MEET JE ECOLOGISCHE VOETAFDRUK!

VOETAFDRUK SCAN MEET JE ECOLOGISCHE VOETAFDRUK! VOETAFDRUK SCAN MEET JE ECOLOGISCHE VOETAFDRUK! Wanneer we spreken over duurzame ontwikkeling, de nood om meer ecologisch te leven, blijft meestal ongrijpbaar vaag wat dat dan wel is, een ecologische levensstijl?

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Gemiddelde score ecologische voetafdruk Toermalijn

Gemiddelde score ecologische voetafdruk Toermalijn Gemiddelde score ecologische voetafdruk Ruimte! Je woont in. een appartement of een klein huis met 1 à 2 slaapkamers? 2 punten 34 punten een groot appartement of een huis met 3 à 4 slaapkamers? 3 punten

Nadere informatie

Energiebesparingswijzer. STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012. Geld besparen met handige energietips voor thuis

Energiebesparingswijzer. STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012. Geld besparen met handige energietips voor thuis Energiebesparingswijzer STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012 Geld besparen met handige energietips voor thuis Energie besparen, snel verdiend! Ieder jaar betaal je veel geld voor een warm huis,

Nadere informatie

Voor het welzijn van kind en school. Klas 3!

Voor het welzijn van kind en school. Klas 3! Voor het welzijn van kind en school Klas 3! Wat is energie Energie heb je nodig om iets te doen. Je hebt het nodig om een auto mee te kunnen laten rijden, een huis mee te verwarmen of een fabriek mee te

Nadere informatie

Hoofdstuk 31. Klimaatprogramma

Hoofdstuk 31. Klimaatprogramma Hoofdstuk 31. Klimaatprogramma Samenvatting Ruim zeven op de tien Leidenaren is van mening dat het klimaat de laatste tien jaar aan het veranderen is. Dit is iets minder dan vorig jaar. Qua belangrijkheid

Nadere informatie

aurostepplus zonneboiler Duurzaam warmwatercomfort

aurostepplus zonneboiler Duurzaam warmwatercomfort aurostepplus zonneboiler Duurzaam warmwatercomfort aurostepplus Meer comfort terwijl u energie bespaart Duurzaam douchen en baden dat kan met de aurostepplus zonneboiler. De aurostepplus van Vaillant zorgt

Nadere informatie

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Werkblad 1, mbo Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Inleiding De wereldbevolking groeit al jaren vrij stevig. En de wereldwijde behoefte aan energie groeit mee: we kúnnen simpelweg niet meer zonder

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 15 (Jouw mondiale voetafdruk)

Docentenvel opdracht 15 (Jouw mondiale voetafdruk) Docentenvel opdracht 15 (Jouw mondiale voetafdruk) Als voorbereiding op de opdracht kunt u alvast onderstaande vragen bekijken. De leerlingen gaan deze tijdens de opdracht beantwoorden om er zo achter

Nadere informatie

Vragenlijst met scores in procenten

Vragenlijst met scores in procenten Vragenlijst met scores in procenten Het percentage tussen haakjes is het aandeel respondenten dat de vraag heeft beantwoord. De gemeente Amersfoort wil als stad in 2030 CO2-neutraal te zijn. Dit betekent

Nadere informatie

Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers

Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers Hoeveel CO 2 -reductie is nodig? doel nieuwe kabinet: in 2020 30% minder CO 2 -uitstoot dan in 1990 UN-IPCC: stabilisatie

Nadere informatie

Bedreigingen. Broeikaseffect

Bedreigingen. Broeikaseffect Bedreigingen Vroeger gebeurde het nogal eens dat de zee een gat in de duinen sloeg en het land overspoelde. Tegenwoordig gebeurt dat niet meer. De mensen hebben de duinen met behulp van helm goed vastgelegd

Nadere informatie

ECOSPEL-KARAKTER. Belasting per parameter (hoe hoger de score, hoe meer de aarde wordt belast):

ECOSPEL-KARAKTER. Belasting per parameter (hoe hoger de score, hoe meer de aarde wordt belast): Jij bent een ECOBOY/-GIRL. Je bent al een tijdje vegetariër, en je woont in een oud rijhuis (slecht geïsoleerd aangezien je niet veel geld hebt om aan verbouwingen te doen). Je koopt je kleren in de kringloopwinkel,

Nadere informatie

Ik kan de meeste energie besparen door de volgende maatregel(en) toe te passen: 1. 2. 3.

Ik kan de meeste energie besparen door de volgende maatregel(en) toe te passen: 1. 2. 3. Antwoordblad Opdracht 1 Noteer de startwaarden en scores Kijk bij het dashboard. Noteer de startwaarden en scores die je hier ziet staan in de tabel hieronder. CO₂ uitstoot (ton per jaar ) Investeringen

Nadere informatie

Thuis Slim Advies. Haal meer winst uit energie. Zon Wind Water. Gratis tips om energie te besparen

Thuis Slim Advies. Haal meer winst uit energie. Zon Wind Water. Gratis tips om energie te besparen Thuis Slim Advies Haal meer winst uit energie Zon Wind Water Gratis tips om energie te besparen Gratis tips om energie te besparen. Haal meer winst uit energie Voorwaarden van verspreiding Je mag dit E-book

Nadere informatie

1. Je woont in... persoonlijke voetafdruk. Ruimte. een appartement of een klein huis met 1 à 2 slaapkamers? (+/- 80m²) 2

1. Je woont in... persoonlijke voetafdruk. Ruimte. een appartement of een klein huis met 1 à 2 slaapkamers? (+/- 80m²) 2 1. Je woont in... een appartement of een klein huis met 1 à 2 slaapkamers? (+/- 80m²) 2 een groot appartement of een huis met 3 à 4 slaapkamers? (+/- 120m²) 3 een groot huis met meer dan 4 slaapkamers?

Nadere informatie

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03 1 van 13 5-7-2011 17:03 Enquête Enquête beheer Ingelogd als: aqpfadmin Uitloggen Enquête sta s eken Enquête beheer > De Klimaat Enquête van het Noorden > Statistieken Algemene statistieken: Aantal respondenten

Nadere informatie

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening 1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% kunnen wel even wachten met grote maatregelen 17% 1 Een beetje dringend, we kunnen nog wel even wachten met grote maatregelen,

Nadere informatie

Wat moet je doen? Lees de informatie in dit pakketje

Wat moet je doen? Lees de informatie in dit pakketje ENERGIE Wat moet je doen? Lees de informatie in dit pakketje Zoek meer informatie op de computer en bekijk filmpjes over het onderwerp (achterin deze lesbrief staan websites en links voor filmpjes) Overleg

Nadere informatie

Digitale huismodule. Quintel Intelligence. Inleiding

Digitale huismodule. Quintel Intelligence. Inleiding Inleiding s Ochtends word je gewekt door je smartphone. Je doet een lamp aan en zet de verwarming een graadje hoger. Snel onder de douche, haar föhnen. Dan kopje thee zetten of een glas melk uit de koelkast

Nadere informatie

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Leerkrachtinformatie Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Lesduur: 30 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen weten wat de gevolgen zijn van energie verbruik. De leerlingen weten wat duurzaamheid is. De leerlingen

Nadere informatie

Activiteit 2: de ecologische voetafdruk uitgelegd

Activiteit 2: de ecologische voetafdruk uitgelegd Activiteit 2: de ecologische voetafdruk uitgelegd Doelstellingen De leerlingen weten dat er naast een watervoetafdruk ook een ecologische voetafdruk bestaat en begrijpen welke factoren in grote lijnen

Nadere informatie

Werkblad huismodule. Quintel Intelligence. Antwoordblad

Werkblad huismodule. Quintel Intelligence. Antwoordblad Antwoordblad Opdracht 1 Noteer de startwaarden en scores Kijk bij het dashboard. Noteer de startwaarden en scores die je hier ziet staan in de tabel hieronder. Dashboard onderdelen CO₂ uitstoot (ton per

Nadere informatie

Bespaar-toptips. die watt opleveren. samen@heuvelrugenergie.nl www.heuvelrugenergie.nl

Bespaar-toptips. die watt opleveren. samen@heuvelrugenergie.nl www.heuvelrugenergie.nl Bespaar-toptips die watt opleveren samen@heuvelrugenergie.nl www.heuvelrugenergie.nl Bespaar-toptip 1 Waterbesparende douchekop (max. 8L per minuut doe de emmerproef om dit te testen) ± 90 p.j. De groenste

Nadere informatie

duurzaamheid en energiebesparing

duurzaamheid en energiebesparing Hofpanel Resultaten peiling 16: 1 duurzaamheid en energiebesparing februari 2013 1. Inleiding Vanaf 13 december 2012 tot en met 6 januari 2013 konden leden van het Hofpanel het burgerpanel van de gemeente

Nadere informatie

Transition Town Castricum filmavond 19 mei 2011. Visie op voedsel

Transition Town Castricum filmavond 19 mei 2011. Visie op voedsel Transition Town Castricum filmavond 19 mei 2011 Visie op voedsel WAT KAN IK IK DOEN? Cursus Permacultuur organiseren in Castricum en zelf meedoen Seizoenbewuster kopen Zinvolle planten in de tuin en beter

Nadere informatie

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs 28 november 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

LES 2: Klimaatverandering

LES 2: Klimaatverandering LES 2: Klimaatverandering 1 Les 2: Klimaatverandering Vakken PAV, aardrijkskunde Eindtermen Sociale vaardigheden, burgerzin, ICT, vakoverschrijdend, samenwerken, kritisch denken Materiaal Computer met

Nadere informatie

Een beginners handleiding voor de aankoop van energiezuinige apparatuur

Een beginners handleiding voor de aankoop van energiezuinige apparatuur Een beginners handleiding voor de aankoop van energiezuinige apparatuur Alles wat je moet weten: - Hoe de juiste beslissing te nemen bij de aankoop van energie zuinige apparatuur. INHOUD 1. Introductie

Nadere informatie

De Energiezuinige Wijk - De opdracht

De Energiezuinige Wijk - De opdracht De Energiezuinige Wijk De Energiezuinige Wijk De opdracht In deze opdracht ga je van alles leren over energie en energiegebruik in de wijk. Je gaat nadenken over hoe jouw wijk of een wijk er uit kan zien

Nadere informatie

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VMBO DUURZAAM PRODUCEREN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam binnen.

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

Digitale huismodule. Quintel Intelligence. Inleiding

Digitale huismodule. Quintel Intelligence. Inleiding Inleiding s Ochtends word je gewekt door je smartphone. Je doet een lamp aan en zet de verwarming een graadje hoger. Snel onder de douche, haar föhnen. Dan kopje thee zetten of een glas melk uit de koelkast

Nadere informatie

De Mondiale Ecologische Voetafdruk

De Mondiale Ecologische Voetafdruk Amsterdam/VMD 29 maart 2014 De Mondiale Ecologische Voetafdruk Een duurzaamheidsindicator voor de mondiale gebruiksruimte en de verdeling ervan (Fair Earth Shares) Jan Juffermans, Platform DSE, TT-Boxtel

Nadere informatie

ECO Oostermoer in oprichting

ECO Oostermoer in oprichting Samen sterk voor een leefbaar en duurzaam platteland ECO Oostermoer in oprichting Nieuwsbrief 18 juni 2012 Voor u ligt de eerste nieuwsbrief van ECO Oostermoer, waarin wij u nader informeren over de stand

Nadere informatie

ArbeidsErvaring Project 2014-2015

ArbeidsErvaring Project 2014-2015 ArbeidsErvaring Project 2014-2015 DUURZAAMHEID Een project in het kader van arbeidservaring en duurzaamheid voor 3 e klassen HAVO en VWO van het Revius Lyceum Doorn Naam: Klas:.. 2 VOORWOORD Het Arbeidservaring-

Nadere informatie

Energie. 1 Conclusies. Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden

Energie. 1 Conclusies. Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden Energie Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden De gemeenten in de regio Drechtsteden werken samen aan klimaat- en energiebeleid. Ingezet wordt op energiebesparing en toename van gebruik

Nadere informatie

Hoofdstuk 15. Klimaatverandering

Hoofdstuk 15. Klimaatverandering Hoofdstuk 15. Klimaatverandering Samenvatting Acht op de tien Leidenaren is van mening dat het klimaat de laatste tien jaar aan het veranderen is. Qua belangrijkheid staat het onderwerp klimaatverandering

Nadere informatie

1. De ecologische voetafdruk

1. De ecologische voetafdruk 1. De ecologische voetafdruk Alles wat je eet, koopt en gebruikt moet ergens gemaakt worden of moet ergens groeien. Daar heb je plaats voor nodig. En soms is dat meer plaats dan je denkt. Zo heb je voor

Nadere informatie

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u!

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u! energie besparen = woonlasten verlagen VRAGEN? Bent u geïnteresseerd in één van de mogelijkheden die in deze brochure zijn beschreven, heeft u nog vragen of wilt u meer weten over de kosten? Vul dan het

Nadere informatie

Bewonersinformatie Rosmalen. Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning

Bewonersinformatie Rosmalen. Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning Bewonersinformatie Rosmalen Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning 2 Voorwoord Afgelopen periode heeft BAM Woningbouw in opdracht van de eigenaar van uw woning, a.s.r., uw woning verbeterd. Bij de woningverbetering

Nadere informatie

Wonen in Pijnacker. Comfortabel en duurzaam wonen

Wonen in Pijnacker. Comfortabel en duurzaam wonen Wonen in Pijnacker Comfortabel en duurzaam wonen Toelichting op het klimaatsysteem in de woningen aan de Emmastraat 3 t/m 21 (oneven), Stationsstraat 54 t/m 62a Faunalaan 1 t/m 35 (oneven) Bosmuiszoom

Nadere informatie

Een nieuwe woning in Zoetermeer 42 woningen De Blauwe Tuinen

Een nieuwe woning in Zoetermeer 42 woningen De Blauwe Tuinen KLIMAATGARANT Een nieuwe woning in Zoetermeer 42 woningen De Blauwe Tuinen De energie van morgen vandaag in huis Project in Rijswijk Een energieneutrale woning: het kan! Binnenkort start de verkoop van

Nadere informatie

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie MOLENBUURT FASE 2

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie MOLENBUURT FASE 2 informatie MOLENBUURT FASE 2 JANUARI 2016 Energiebesparende maatregelen Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid In 2016 wil Intermaris bij 40 woningen aan de Paltrokmolen in Purmerend de vloer

Nadere informatie

Tropisch Nederland. 1. Aanzetten. 1.a Tropisch Nederland

Tropisch Nederland. 1. Aanzetten. 1.a Tropisch Nederland 1. Aanzetten Tropisch Nederland 1.a Tropisch Nederland Jij gaat aan de slag met het dossier Tropisch Nederland. Welke onderdelen van het dossier ga jij maken? Overleg met je docent. GA IK DOEN STAP ONDERDEEL

Nadere informatie

KANSEN VOOR DUURZAME ENERGIE BIJ HERSTRUCTURERING VAN NAOORLOGSE WIJKEN

KANSEN VOOR DUURZAME ENERGIE BIJ HERSTRUCTURERING VAN NAOORLOGSE WIJKEN April 2002 ECN-RX--02-013 KANSEN VOOR DUURZAME ENERGIE BIJ HERSTRUCTURERING VAN NAOORLOGSE WIJKEN Nieuw Den Helder Centrum als praktijkvoorbeeld J.C.P. Kester E. Sjoerdsma H. van der Veen (Woningstichting

Nadere informatie

De zon in het zwembad

De zon in het zwembad De zon in het zwembad Inleiding Het zwembad Aquarius staat in de gemeente Tienhuizen. Toen het zwembad in 1963 gebouwd werd speelde de energiekosten en het milieu nog niet zo n belangrijke rol. Inmiddels

Nadere informatie

WORKSHOP ENERGIEVISIE

WORKSHOP ENERGIEVISIE WORKSHOP ENERGIEVISIE STELLING 1 Wij werken al vanuit een energievisie WAT ZIT ER IN EEN ENERGIEVISIE Hoe gaan we om met energie in bestaande bouw en in nieuwbouw, in zowel woningbouw als utiliteit en

Nadere informatie

Hoe kunnen we oudbouw woningen energieneutraal maken?

Hoe kunnen we oudbouw woningen energieneutraal maken? Groen Links Zuid Holland, 11 oktober 2014 Hoe kunnen we oudbouw woningen energieneutraal maken? Lessons learned 20x Energieneutraal Samenwerking Gemeente Den Haag, gemeente Delft en Stadsgewest Haaglanden

Nadere informatie

HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL. Bernd Roemmelt / Greenpeace

HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL. Bernd Roemmelt / Greenpeace HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL Bernd Roemmelt / Greenpeace 2. NOORDPOOL OPDRACHT 1 Bekijk het filmpje: 1. Welke landen liggen rondom de Noordpool? 2. In welke zee ligt de Noordpool? Bernd Roemmelt / Greenpeace

Nadere informatie

Doelen duurzaam bouwen

Doelen duurzaam bouwen 1 Doelen duurzaam bouwen Duurzaam bouwen is hot. Geen wonder, u verhoogt de waarde van uw woning, verlaagt uw woonlasten, krijgt overheidssubsidies voor duurzame details, maar ziet u ook hoe comfortabel

Nadere informatie

Comfortabel én milieuvriendelijk wonen. Met Nuon Stadswarmte en ComfortKoeling

Comfortabel én milieuvriendelijk wonen. Met Nuon Stadswarmte en ComfortKoeling Comfortabel én milieuvriendelijk wonen Met Nuon Stadswarmte en ComfortKoeling Comfortabel koel of warm met oog voor het milieu Gefeliciteerd! Uw nieuwe woning kunt u zeer eenvoudig en comfortabel verwarmen

Nadere informatie

Naar een klimaatneutrale sportvereniging

Naar een klimaatneutrale sportvereniging Naar een klimaatneutrale sportvereniging Leidraad voor het maken van een eigen projectplan of Plan van Aanpak Inleiding Steeds meer sportverenigingen met een eigen accommodatie komen in actie om energie

Nadere informatie

Een van de grote momenten van het oproepen van groepsgevoel zijn de nationale rampenacties (giro 555), zoals de actie na de tsunamis in Azie.

Een van de grote momenten van het oproepen van groepsgevoel zijn de nationale rampenacties (giro 555), zoals de actie na de tsunamis in Azie. Concept de nationale CO 2 actie ir. Wouter Baars (www.wouterbaars.net) Inleiding: Alhoewel er vele technologische mogelijkheden zijn om onze CO2 uitstoot omlaag te brengen is er gedragsverandering ( life

Nadere informatie

Naam: Thijs. Groep: 6/7. School: St.Willibrordusschool

Naam: Thijs. Groep: 6/7. School: St.Willibrordusschool Naam: Thijs Groep: 6/7 School: St.Willibrordusschool 1 Voorwoord Voor je ligt het werkstuk van Thijs. Dit werkstuk gaat over zonne-energie. Ik kwam op het idee voor dit onderwerp toen papa en mama ook

Nadere informatie

Energiezuinig wonen. GEDRAG en GEBOUW Cothen 18 december 2012 Corina Onderstijn & Arno Harting

Energiezuinig wonen. GEDRAG en GEBOUW Cothen 18 december 2012 Corina Onderstijn & Arno Harting Energiezuinig wonen GEDRAG en GEBOUW Cothen 18 december 2012 Corina Onderstijn & Arno Harting 1)Waarom energie besparen? 2)Hoe kunt u energie besparen? 3)En de volgende stap! 1) Het klimaat verandert!

Nadere informatie

De emissies gemeten over 2014 zijn te zien in het sectordiagram hieronder. Het diagram voor basisjaar 2012 staat er ter vergelijking naast.

De emissies gemeten over 2014 zijn te zien in het sectordiagram hieronder. Het diagram voor basisjaar 2012 staat er ter vergelijking naast. Memo Betreft Informatiebulletin CO 2 Prestatieladder - 8 Datum 8 mei 2015 In dit eerste informatiebulletin van 2015 willen wij u inlichten over het beleid, energieverbruik en Trends in 2014, projecten

Nadere informatie

AQUAPAS. Mijn gids voor de watervoetafdruk

AQUAPAS.  Mijn gids voor de watervoetafdruk AQUAPAS www.aquapath-project.eu Mijn gids voor de watervoetafdruk Dit project is gefinancierd met steun van de Europese Commissie. Deze publicatie geeft alleen de visie van de auteur weer en de Commissie

Nadere informatie

andere ruimtes bespaar E 150 Energie Wijzer bad- en wasruimte bespaar E 120 slaapkamer bespaar E 40 keuken bespaar E 100 woonkamer bespaar E 225

andere ruimtes bespaar E 150 Energie Wijzer bad- en wasruimte bespaar E 120 slaapkamer bespaar E 40 keuken bespaar E 100 woonkamer bespaar E 225 andere ruimtes bespaar E 150 Energie Wijzer slaapkamer bespaar E 40 bad- en wasruimte bespaar E 120 woonkamer bespaar E 225 keuken bespaar E 100 Woonkamer Graadje lager Zet uw verwarming eens een graadje

Nadere informatie

7 STAPPEN VOOR ENERGIEBESPARING IN EEN TANGRAMHUIS:

7 STAPPEN VOOR ENERGIEBESPARING IN EEN TANGRAMHUIS: TANGRAMHUIS 7 STAPPEN VOOR ENERGIEBESPARING IN EEN TANGRAMHUIS: 1 - ZON - Maak gebruik van de zon, de enige kostenloze energieleverancier! Onze woningen worden naar de zon georiënteerd, dat wil zeggen

Nadere informatie

Raadsmededeling. De volgende stukken zijn voor u bijgevoegd: Globale evaluatie van het project De Achterhoek Bespaart 2009

Raadsmededeling. De volgende stukken zijn voor u bijgevoegd: Globale evaluatie van het project De Achterhoek Bespaart 2009 Raadsmededeling Nummer : 82/2009 Datum : 9 december 2009 B&W datum : - Portefeuillehouder : J. Teeuwsen Onderwerp : Tussentijdse evaluatie subsidieverordening 'Achterhoek Bespaart 2009' Aanleiding Brief

Nadere informatie

Alezio. >> Een winnende investering >> Tot 70% energiebesparing >> Behoud van het milieu. Warmte in al zijn éénvoud, warmte uit de lucht!

Alezio. >> Een winnende investering >> Tot 70% energiebesparing >> Behoud van het milieu. Warmte in al zijn éénvoud, warmte uit de lucht! ZONNESYSTEMEN HOUT WARMTEPOMPEN CONDENSATIE OLIE/GAS Alezio WARMTEPOMPEN LUCHT/WATER EASYLIFE Warmte in al zijn éénvoud, warmte uit de lucht! >> Een winnende investering >> Tot 70% energiebesparing >>

Nadere informatie

Huis & Erf steekt energie in uw woning. Isolatiemaatregelen

Huis & Erf steekt energie in uw woning. Isolatiemaatregelen Huis & Erf steekt energie in uw woning Isolatiemaatregelen Huis & Erf steekt energie in uw woning Huis & Erf steekt energie in uw woning in de vorm van een compleet isolatiepakket voor uw hele woning.

Nadere informatie

Ervaar het duurzame comfort van het nieuwe verwarmen met de Daikin Intergas Hybride.

Ervaar het duurzame comfort van het nieuwe verwarmen met de Daikin Intergas Hybride. minimaal 50% minder co 2 -uitstoot door halvering van uw gasverbruik Ervaar het duurzame comfort van het nieuwe verwarmen met de Daikin Intergas Hybride. Verwarm uw huis zoals u altijd gedaan heeft. Maar

Nadere informatie

ALLE MOGELIJKHEDEN OP EEN RIJTJE VOOR EEN IDEAAL WOON-EN LEEFKLIMAAT WWW.ENERGIESERVICE.NL

ALLE MOGELIJKHEDEN OP EEN RIJTJE VOOR EEN IDEAAL WOON-EN LEEFKLIMAAT WWW.ENERGIESERVICE.NL ALLE MOGELIJKHEDEN OP EEN RIJTJE VOOR EEN IDEAAL WOON-EN LEEFKLIMAAT WWW.ENERGIESERVICE.NL Klimaatmakers Veilig en vertrouwd! Warmte en ventilatie zijn essentieel voor een heerlijk klimaat in uw woning.

Nadere informatie

Vrijdag 2 jan. Vrijdag 9 jan

Vrijdag 2 jan. Vrijdag 9 jan Vrijdag 2 jan Als u kans zou zien in uw huishouden in het komend jaar minder gebruik te maken van uw wasdroger dan levert dat een forse besparing op van uw energiegebruik. De wasdroger slorpt zo n 7% van

Nadere informatie

Introductie Presentatie aan Bewonersorganisatie. Milieu en Kortenbos Wat kunnen we zelf doen

Introductie Presentatie aan Bewonersorganisatie. Milieu en Kortenbos Wat kunnen we zelf doen Introductie Presentatie aan Bewonersorganisatie Milieu en Kortenbos Wat kunnen we zelf doen Wie ben ik? Mijn naam is Graham Degens Ik heb >30 jaar in de olie industrie gewerkt, om olie en gas optimaal

Nadere informatie

Concept Development Opdracht 1B Battle of Concepts Enexis. Niels Joormann - 0819811 - CMD2a

Concept Development Opdracht 1B Battle of Concepts Enexis. Niels Joormann - 0819811 - CMD2a Concept Development Opdracht 1B Battle of Concepts Enexis Niels Joormann - 0819811 - CMD2a Inhoudsopgave Debriefing 03 Onderzoek 03 Omgevingsanalyse 04 Concept: Opgewekt! 05 Business Model Canvas 11 Pitch-presentatie

Nadere informatie

Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat.

Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat. Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat. Een nieuwe, zuinige ketel? Denk er nu al over na! Is uw ketel oud aan het worden? Wacht niet totdat hij stuk

Nadere informatie

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie MOLENBUURT FASE 1

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie MOLENBUURT FASE 1 informatie MOLENBUURT FASE 1 NOVEMBER 2015 Energiebesparende maatregelen Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid In 2016 wil Intermaris bij 20 woningen aan de Stellingmolen, Weidemolen en

Nadere informatie

De waarde van stadswarmte. Hoe komt de prijs tot stand?

De waarde van stadswarmte. Hoe komt de prijs tot stand? De waarde van stadswarmte Hoe komt de prijs tot stand? De waarde van stadswarmte 3 Hoe komt de prijs tot stand? De energierekening is voor vrijwel iedereen een belangrijk onderdeel van de maandelijkse

Nadere informatie

Transition Town Castricum filmavond 29 juni 2011. Verspilling

Transition Town Castricum filmavond 29 juni 2011. Verspilling Transition Town Castricum filmavond 29 juni 2011 Verspilling WAT KAN IK IK DOEN? Alleen iets kopen als ik het nodig heb en het kapot is (bv TV). Zoals een nieuwe rits in een broek zetten. Spaarlampen Huis

Nadere informatie

Notitie Betreft Power2Nijmegen Inleiding figuur 1: overzicht ecodorp Vraagstelling

Notitie Betreft Power2Nijmegen Inleiding figuur 1: overzicht ecodorp Vraagstelling Notitie Aan : Ad Vlems, Bert Lagerweij Van : Arjan van Bon Datum : 28 augustus 2012 Kopie : Anne Pronk Onze referentie : 9X3809.A2/N00001/110412/Nijm2 HASKONING NEDERLAND B.V. BUILDINGS Betreft : Power2Nijmegen

Nadere informatie

Voortgangsrapportage emissies scope 1, 2 en 3. Monitoring doelstellingen 2015 scope 1 en 2

Voortgangsrapportage emissies scope 1, 2 en 3. Monitoring doelstellingen 2015 scope 1 en 2 4.B.2 Voortgangsrapportage emissies scope 1, 2 en 3 Evaluatie 1 e halfjaar 215 & Monitoring doelstellingen 215 scope 1 en 2 Van Steenis Geodesie BV Ringveste 7b 3992 DD HOUTEN Van Steenis Geodesie BV Duurstedeweg

Nadere informatie

Reductie doelstellingen (B: Reductie)

Reductie doelstellingen (B: Reductie) Reductie doelstellingen (B: Reductie) Eis 3.B.1. Barendrecht, oktober 2013 Auteur: Sabine Droog Geaccordeerd door: Leo Droog Directeur Edwin Oudshoorn Bedrijfsleider/ MVO Verantwoordelijk 1 1. Reductiebeleid

Nadere informatie

Informatieavond Zonne energie. Wilko Kistemaker in samenwerking met: Johan Overvest, Pieter Biewenga NewSolar

Informatieavond Zonne energie. Wilko Kistemaker in samenwerking met: Johan Overvest, Pieter Biewenga NewSolar Informatieavond Zonne energie Wilko Kistemaker in samenwerking met: Johan Overvest, Pieter Biewenga NewSolar 28 januari 2015 Informatie Zonne energie Aanleiding Groen Zonnig Wijk bij Duurstede Zonnepanelen:

Nadere informatie

Duurzaam Sportcomplex De Tukkers Albergen

Duurzaam Sportcomplex De Tukkers Albergen Duurzaam Sportcomplex De Tukkers Albergen Voorbeeldproject voor een gecombineerde inzet van duurzame energiebronnen voor de productie van warmte en elektriciteit Fleringen 26 sept. 2013 Eddy Bramer Bertus

Nadere informatie

Rapport. Klimaatvoetafdruk 2010 van Van Vessem & Le Patichou. (openbare versie)

Rapport. Klimaatvoetafdruk 2010 van Van Vessem & Le Patichou. (openbare versie) Rapport Klimaatvoetafdruk 21 van Van Vessem & Le Patichou (openbare versie) Auteur: drs. Han van Kleef Datum: 4 april 211 Document: 2724RAPP1144 Rapport Klimaatvoetafdruk 21 Van Vessem & Le Patichou 1.

Nadere informatie

Is investeren in energiebesparende producten nog interessant?

Is investeren in energiebesparende producten nog interessant? Is investeren in energiebesparende producten nog interessant? Energie verwarming en SWW Stijgende prijzen woningen zonder spouwisolatie Woningen met enkel glas Woningen zonder dakisolatie 2 1 Energie elektriciteit

Nadere informatie

WIJKAANPAK BERKUM STIMULEREN VAN ENERGIE BESPARING IN HET WONINGBESTAND VAN DE ZWOLSE WIJK BERKUM

WIJKAANPAK BERKUM STIMULEREN VAN ENERGIE BESPARING IN HET WONINGBESTAND VAN DE ZWOLSE WIJK BERKUM STIMULEREN VAN ENERGIE BESPARING IN HET WONINGBESTAND VAN DE ZWOLSE WIJK BERKUM OVER BERKUM Geschiedenis en ligging Berkum is een grote wijk in het oosten van Zwolle. Ten oosten van Berkum stroomt de rivier

Nadere informatie

Lekker wonen, lagere lasten

Lekker wonen, lagere lasten Lekker wonen, lagere lasten Lees hoe u energie kunt besparen met het energiepakket van Woonservice. Het energiepakket Een huishouden is gemiddeld 150,- per maand kwijt aan energie. Dat is een kwart van

Nadere informatie

GROENE TEST. Naam:.. 1. Het verbruik van fossiele grondstoffen veroorzaakt ecologische problemen. Welke?

GROENE TEST. Naam:.. 1. Het verbruik van fossiele grondstoffen veroorzaakt ecologische problemen. Welke? GROENE TEST Naam:.. 1. Het verbruik van fossiele grondstoffen veroorzaakt ecologische problemen. Welke? O Afkoeling van het klimaat O Meer vulkaanuitbarstingen O Zure regen O Zoete regen 2. Waarvoor dienen

Nadere informatie

de 6 belangrijkste misvattingen op de weg naar een 100% duurzame energievoorziening

de 6 belangrijkste misvattingen op de weg naar een 100% duurzame energievoorziening de 6 belangrijkste misvattingen op de weg naar een 100% duurzame energievoorziening De 6 belangrijkste misvattingen op de weg naar een 100% duurzame energievoorziening BEKENDHEID EUROPESE ENERGIEDOELSTELLINGEN

Nadere informatie

Nefit SolarLine II zonneboilers. SolarLine II Warm water met zonneenergie

Nefit SolarLine II zonneboilers. SolarLine II Warm water met zonneenergie Nefit SolarLine II zonneboilers SolarLine II Warm water met zonneenergie Nefit SolarLine II zonneboiler Eindeloos profiteren van de zon Thermische zonne-energie is noodzakelijk voor een duurzame toekomst.

Nadere informatie

Hoe groot is onze CO 2 afdruk?

Hoe groot is onze CO 2 afdruk? Hoe groot is onze CO 2 afdruk? Hoe groot is onze CO 2 afdruk? Hoeveel bomen zouden er nodig zijn om onze CO 2 weer uit de lucht te halen? Hoeveel CO 2 haalt een boom uit de lucht? Hoeveel CO 2 haalt een

Nadere informatie

Reductie doelstellingen (B: Reductie)

Reductie doelstellingen (B: Reductie) Reductie doelstellingen (B: Reductie) Eis 3.B.1. Barendrecht, 28 oktober 2014 Auteur: E. Oudshoorn Geaccordeerd door: L.A. Droog Directeur E. Oudshoorn Bedrijfsleider/ MVO Verantwoordelijk CO 2 prestatieladder

Nadere informatie

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd 1E SCHOOL duurzaam gerenoveerd DUURZAAM RENOVEREN investeren in MEERVOUDIGE OPBRENGST INHOUD PRESENTATIE 1 Niet duurzame school 2 Duurzaam bouwen & leven 3 Duurzame energie, kleinschalig opgewekt 4 Passief

Nadere informatie

Het Heijmans Bright House is een concept van Heijmans in samenwerking met Van Helmond Zuidam Architecten en AERspire. Uitgangspunt van het concept is

Het Heijmans Bright House is een concept van Heijmans in samenwerking met Van Helmond Zuidam Architecten en AERspire. Uitgangspunt van het concept is Het Heijmans Bright House is een concept van Heijmans in samenwerking met Van Helmond Zuidam Architecten en AERspire. Uitgangspunt van het concept is dat comfort en energiezuinigheid hand in hand moeten

Nadere informatie

Duurzame stroom in het EcoNexis huis

Duurzame stroom in het EcoNexis huis Groepsopdracht 1, vmbo Duurzame stroom in het EcoNexis huis Vooraf Er zijn steeds meer mensen op de wereld. En die hebben gemiddeld ook steeds meer geld te besteden. Daarom is er steeds meer energie nodig.

Nadere informatie

Checklist verduurzaming sportverenigingen (tennis etc.)

Checklist verduurzaming sportverenigingen (tennis etc.) Checklist verduurzaming sportverenigingen (tennis etc.) Dit is een voorbeeld van een checklist van een tennisvereniging met 10 kunstgrasbanen en een kantine met kleedruimten. De checklist heeft betrekking

Nadere informatie

K I N J O Y K I N R O O I. 14 februari 2013

K I N J O Y K I N R O O I. 14 februari 2013 K I N J O Y K I N R O O I 14 februari 2013 I N D E X 1. LOCATIE 1.1 ligging projectgebied 1.2 locatie 1.3 bestaande situatie 1.5 ligging waterwoningen 2. EILAND 2.1 eiland 3. WATERWONING 3.1 situatie

Nadere informatie

Duurzaamheid - enquête Bo-Ex Panel

Duurzaamheid - enquête Bo-Ex Panel Duurzaamheid - enquête Bo-Ex Panel Duurzaamheid speelt een steeds belangrijkere rol in onze maatschappij. Vaak vanuit het besef dat het verstandig is om anders om te gaan met onze aarde. Op het gebied

Nadere informatie

KLIMAATGARANT. De energie van morgen vandaag in huis

KLIMAATGARANT. De energie van morgen vandaag in huis KLIMAATGARANT Een nieuwe woning in De energie van morgen vandaag in huis Een energieneutrale woning: het kan! is gestart met de verkoop van woningen in het project. Duurzame woningen, want wordt een wijk

Nadere informatie

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven Datum Referentie Behandeld door 13 december 2011 20111278-07 P. Smoor/LSC 1 Inleiding

Nadere informatie

Binnenklimaat: energie efficiënte oplossingen besparing door comfort

Binnenklimaat: energie efficiënte oplossingen besparing door comfort Binnenklimaat: energie efficiënte oplossingen besparing door comfort Rob Nagel Honeywell Dag van de Installatie VSK, Jaarbeurs Utrecht 2 februari 2010 Binnenklimaat besparing door comfort Woningmarkt in

Nadere informatie

Duurzaamheid. Sander Niessing. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/76953

Duurzaamheid. Sander Niessing. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/76953 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Sander Niessing 11 May 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/76953 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie