UITVOERINGSPROGRAMMA RHEDEN OP WEG NAAR CO 2 -NEUTRALITEIT

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "UITVOERINGSPROGRAMMA RHEDEN OP WEG NAAR CO 2 -NEUTRALITEIT 2012-2015"

Transcriptie

1 UITVOERINGSPROGRAMMA RHEDEN OP WEG NAAR CO 2 -NEUTRALITEIT

2 Afdeling Bouwen en Milieu Augustus 2011

3 Inhoudsopgave

4

5 Inleiding In de beleidsnota Rheden op weg naar CO 2-neutraliteit stelt de gemeente Rheden zich ten doel om op termijn (2040) toe te groeien naar een CO 2-neutrale gemeente. De wijze waarop de gemeente deze ambitie wil realiseren is vastgelegd in een routekaart. De routekaart vormt de leidraad voor de gemeente Rheden richting een CO 2-neutralere toekomst. In de routekaart zijn projecten opgenomen die kansrijk en realistisch zijn. Deze kunnen veranderen in de tijd, afhankelijk van allerlei factoren zoals innovaties, stijgende energieprijzen, regelgeving en subsidies. Dit uitvoeringsprogramma richt zich op de periode van 2012 tot en met 2015 en definieert de doelstellingen voor Om deze doestellingen te halen is samenwerking nodig met vele partners. Bij het opstellen van de nota Rheden op weg naar CO 2-neutraliteit zijn de belangrijkste partners betrokken. Gezamenlijk zijn de kansrijke projecten bepaald en de randvoorwaarden benoemd. Deze informatie is gebruikt bij het opstellen van dit uitvoeringsprogramma. Projecten Het uitvoeringsprogramma bevat 15 projecten. De projecten 1 t/m 14 zijn met name voorwaardenscheppende projecten en omvatten het uitvoeren van onderzoeken, stellen van kaders, geven van voorlichting, etc. Project 15 betreft het instellen van een investeringsfonds voor duurzame energie om concrete investeringen in een duurzame energievoorziening mogelijk te maken. De projecten worden hierna schematisch weergegeven waarbij inzicht wordt gegeven in ondermeer resultaten, aanpak, budget en planning. 5

6 6

7 1. Energiebesparing gemeentelijke gebouwen en maatschappelijk vastgoed (sportver., onderwijs, e.d.) Gemeentelijke organisatie Het verbeteren van de energieprestatie van gemeentelijke gebouwen en maatschappelijk vastgoed door 3% energiebesparing per jaar, 10% opwekking en 100% inkoop van duurzame energie in Er ligt een verbeterplan om de energieprestatie van alle gemeentelijke gebouwen te verbeteren en de maatregelen zijn opgenomen in een meerjarenonderhoudsplan; Alle gemeentelijke gebouwen beschikken over een energielabel; In de gemeentelijke gebouwen met >1.000 m² en een publieksfunctie is het energielabel permanent op een opvallende voor het publiek zichtbare plaats aangebracht; Maatschappelijk vastgoed wordt verduurzaamd op natuurlijke momenten. 0,1% Aanpak 1. Aanwijzen interne projectleider en samenstellen projectteam; 2. Tenderen uitvoering energieonderzoeken; 3. Uitvoeren energieonderzoeken; 4. bespreken met gebouwbeheerders en maatregelen opnemen in meerjarenonderhoudsplan; 5. Exploitatiebudget voor komende jaren naar voren halen voor investeringen; 6. Eventueel koppelen van energiebesparende maatregelen aan aanbestedingstraject voor energie-inkoop door afname van extra energiediensten bij energieleverancier, zoals uitbesteden gehele energievoorziening, optimaal inregelen installaties, periodieke monitoring gegevens t.b.v. monitoring en sturing; 7. Gebruik slimme meters en energiemonitoringsysteem; 8. Op natuurlijke momenten worden kansen voor energiebesparing en duurzame energie in maatschappelijk vastgoed onderzocht en uitgevoerd; 9. Vastgoedbeleid; 10. Monitoring en evaluatie. Schaal Lokaal en regionaal Afdeling facilitaire zaken, openbare werken, samenlevingszaken; Huurders gemeentelijke gebouwen; Eigenaren gemeentelijke gebouwen; Energieadviesbureau; Euregio Rijn-Waal Budget Energieonderzoeken /gebouw, bij meerdere identieke gebouwen kan volstaan worden met opname van enkele representatieve gebouwen. Totaal Procesbegeleiding 120 uur; Wijzigen meerjarenonderhouds-plan 40 uur; Monitoring en evaluatie 10 uur. Totaal 170 uur Planning kw kw

8 2. Gebruik van led in openbare verlichting Gemeentelijke organisatie Het besparen op energieverbruik van openbare verlichting door gebruik van led. Energieprestatie van openbare verlichting verbetert met 20% per jaar; Verkeersveiligheid en sociale veiligheid blijft minimaal gelijk of verbetert. 0,15% Aanpak 1. Vervangingsplan uitwerken als onderdeel van meerjareninvesterings- en onderhoudsplan; 2. Besluitvorming door B&W; 3. Inkoop led-verlichting; 4. Implementatie; 5. Monitoring en evaluatie. Schaal Budget Lokaal Afdeling openbare werken; Leveranciers van led-verlichting. Indien gemeente terugverdientijden binnen de technische levensduur hanteert, zijn er geen investeringskosten omdat de investering zich door lagere exploitatie- en onderhoudskosten terugverdient. Procesbegeleiding 120 uur; Wijzigen meerjareninvesterings- en onderhoudsplan 40 uur; Monitoring en evaluatie 10 uur. Totaal 170 uur Planning kw kw

9 3. Aanpak particuliere woningvoorraad Woningen Het stimuleren van particuliere woningeigenaren om gebouwgebonden energiebesparende maatregelen te nemen. 10% van de particuliere woningeigenaren(1000 huishoudens) treft energiebesparende maatregelen; Energieprestatie van particuliere woningen verbetert met 3% energiebesparing per jaar, wooncomfort stijgt en woonlasten stijgen niet. Economische impuls voor het lokale bedrijfsleven. 0,5% Aanpak 1. Aanwijzen interne projectleider en samenstellen projectteam; 2. Vooronderzoek naar mogelijke instrumenten; interactieve aanpak waarbij bewoners trekker zijn (vb. klimaatstraatfeest), verleiden en ontzorgen van bewoners (met hulp van servicepunt, energiemarkt, energiekrant), wijkgerichte aanpak, blok voor blok benadering, gevelscans, warmtefoto s, isolatiesubsidies, duurzaamheidslening, etc.; 3. Keuze voor pakket aan instrumenten; 4. Uitwerken plan van aanpak en opstellen draaiboek; 5. Voorbereiden campagne (ontwikkelen campagnemateriaal); 6. Uitvoeren campagne; 7. Monitoring en evaluatie. Schaal Lokaal en regionaal Afdeling ruimtelijke ontwikkeling; Buurtverenigingen; Lokale bouw- en installatiebedrijven; Provincie Gelderland; Team communicatie. Budget Campagnemateriaal/bemensing servicepunt Totaal Procesbegeleiding 480 uur; Monitoring en evaluatie 20 uur. Totaal 500 uur Planning kw kw

10 4. Prestatieafspraken woningcorporaties Woningen Het verbeteren van de energetische kwaliteit van de bestaande sociale huurwoningvoorraad met 20% besparing op gasverbruik in 2018 en naar energielabel B in Ambities corporaties zijn vastgelegd in gemeentelijke woonvisie; Woningcorporaties realiseren de ambities die vastgelegd zijn in de prestatieafspraken. 7,0% Aanpak 1. Aanwijzen interne projectleider en samenstellen projectteam; 2. Woningcorporaties uitnodigen voor ronde tafelgesprek, ambities gemeente en corporaties bespreken, komen tot gezamenlijke ambities en vastleggen in energieprestatieafspraken/ woonlastenbenadering. Met Vivare zijn al afspraken gemaakt, accent ligt nu op de uitvoering. Met Sprengenland moeten nog afspraken gemaakt worden; 3. Benoemen concrete projecten per woningcorporatie met doelstellingen per project; 4. Verankering van gezamenlijk vastgestelde ambities in gemeentelijke woonvisie; 5. Monitoring en evaluatie. Schaal Budget Lokaal Vivare; Sprengenland Wonen; Portefeuillehouder Ruimtelijke Ontwikkeling; Portefeuillehouder Milieu; Afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling. Geen Procesbegeleiding 80 uur; Vastleggen prestatieafspraken in Woonvisie 10 uur; Totaal 100 uur Planning kw kw

11 5. Handhaving Activiteitenbesluit Bedrijven Het verbeteren van de energie-efficiëntie van midden- en kleinbedrijf met 2% per jaar. MKB-bedrijven hebben op individueel bedrijfsniveau inzicht in maatregelen die leiden tot energiebesparing; Handhavers hebben voldoende kennis en instrumenten om energieparagraaf uit Activiteitenbesluit te handhaven; MKB-bedrijven anticiperen op inspecties en nemen energiebesparende maatregelen (preventieve werking). 0,2% Aanpak 1. Aanwijzen interne projectleider en samenstellen projectteam; 2. Voorlichting geven aan MKB-bedrijven over energiebesparing; 3. Organisatie van training handhaving energieparagraaf in Activiteitenbesluit Wet milieubeheer. Het Activiteitenbesluit verplicht bedrijven energiebesparende maatregelen met een terugverdientijd van maximaal 5 jaar uit te voeren; 4. Deelname door handhavers aan cursus; 5. Uitvoeren projectmatige handhavingacties gericht op specifieke branches; 6. Monitoring en evaluatie. Schaal Lokaal en regionaal Ondernemers- en winkeliersverenigingen; Team vergunningverlening, toezicht, handhaving; Adviesbureau voor training handhavers; Milieusamenwerking Regio Arnhem. Budget Trainingskosten Procesbegeleiding 80 uur; Training/cursus 200 uur Totaal 290 uur Planning kw kw

12 6. Mobiliteitsmanagement Verkeer en vervoer Het verminderen van CO 2 (en andere emissies) met 3% per jaar bij 5% van het wegverkeer door mobiliteitsmanagement. Besparing op brandstof; Besparing op kosten voor reisvergoedingen en brandstof; Verbetering van de lokale luchtkwaliteit; Minder parkeerplaatsen nodig/beschikbaar; Meer langzaam verkeer en gebruik openbaar vervoer; Gemeente geeft voorbeeldfunctie. 0,2% Aanpak 1. Peilen intern draagvlak voor mobiliteitsmanagement; 2. Organiseren van een overleg tussen de relevante betrokken partijen; 3. Vaststellen van ambities en reikwijdte (eigen organisatie, woon- werkverkeer van werknemers, bezoekers en zakelijk verkeer); 4. Vooronderzoek mogelijkheden (persoonlijk mobiliteitsplan, persoonlijk mobiliteitsbudget, verbetering fietsenstallingen, reparatieservice, slecht weer regeling in de vorm van OVchipkaart, voorfinanciering en korting op aanschaf en onderhoud fietsen, gebruik van deelauto s, carpoolparkeerplaatsen); 5. Communicatie met de medewerkers over ambities en mogelijkheden; 6. Definitieve aanpak vaststellen; 7. Uitvoeren projecten; 8. Responsonderzoek/monitoring en evaluatie (1 jaar). Schaal Regionaal en lokaal Team personeelszaken; Stadsregio Arnhem Nijmegen. Budget Procesbegeleiding 80 uur; Totaal 90 uur Planning kw kw

13 7. Schoon vervoer Verkeer en vervoer Het stimuleren van het gebruik van hybride, elektrische en groen gas aangedreven voertuigen door zowel burgers als bedrijven. In 2020 telt de gemeente 30 elektrische oplaadpunten voor auto's; In 2014 telt de gemeente 1 groen gas vulstation en in groen gas vulstations; Verbetering van de lokale luchtkwaliteit. 0,4% Aanpak 1. Aanwijzen interne projectleider en samenstellen projectteam; 2. Vooronderzoek naar mogelijke instrumenten (realisatie oplaadpunten/vulpunten, informatiebijeenkomsten, uitvoeren wagenparkscans, stimuleringsbeleid (vb. gedifferentieerde parkeertarieven); 3. Keuze voor pakket aan instrumenten; 4. Uitwerken plan van aanpak en opstellen draaiboek; 5. Selectie van de grootste spelers, voornamelijk bedrijven met een eigen wagenpark; 6. Uitvoeren deelprojecten; 7. Monitoring en evaluatie van knelpunten en aanpakken van die knelpunten. Schaal Regionaal en lokaal Team verkeer; Portefeuillehouder Economische Zaken (voor contact met bedrijven); Stadsregio Arnhem Nijmegen; Provincie Gelderland; Wagenparkbeheerders; Ondernemersvereniging DELS; Stichting Bedrijventerrein De Beemd; Industriële Club Rheden; Stichting E-laad; Autodealers en importeurs; Onderhoudsbedrijven; Tankstationexploitanten, brandstofproducenten en - distributeurs. Budget Procesbegeleiding 80 uur; Uitvoeren deelprojecten; 200 Totaal 290 uur Planning kw kw

14 8. Beleidskader bio-energie Biomassa Het geven van duidelijkheid aan marktpartijen door focus aan te brengen in beleid en vergunningverlening en locaties aan te wijzen waar bio-energie geproduceerd kan worden. 15% van het beschikbare biomassapotentieel in de gemeente wordt gebruikt voor bio-energie in 2020; Optimale locatiekeuze op regionaal niveau; Participatievormen voor burgers en bedrijven zijn mogelijk. Geen Aanpak 1. Aanwijzen interne projectleider en samenstellen regionaal projectteam; 2. Ontwikkelen beleidskader bio-energie; 3. Aanwijzen locaties voor opwekking bio-energie; 4. Actief communiceren over beleid; 5. Monitoring en evaluatie. Schaal Regionaal en lokaal Stadsregio Arnhem-Nijmegen; MARN; MRA; Provincie Gelderland; LTO; Groene Vallei; Afdeling ruimtelijke ontwikkeling; Externe adviseur. Budget Deelname projectteam 70 uur; Totaal 80 uur Planning Kw kw

15 9. Productie houtpellets op kasteel Middachten Biomassa Het faciliteren van de opwekking van bio-energie door vragers en aanbieders aan elkaar te verbinden en vergunningverlening soepel te laten verlopen. 20% van het beschikbare houtpotentieel in de gemeente wordt gebruikt voor bio-energie in ,3% Aanpak 1. Aanwijzen interne projectleider en samenstellen projectteam; 2. Inventariseren warmtevraag; 3. Makelen tussen aanbieders en vragers van warmte; 4. Faciliteren uitwerking businesscases; 5. Vergunningverlening houtpelletcentrale; 6. Monitoring en evaluatie. Schaal Lokaal en regionaal Aanbieders van bio-energie; Vragers van bio-energie; LTO; Groene Vallei; Team vergunningverlening, toezicht, handhaving. Budget Procesbegeleiding 240 uur; Totaal 250 uur Planning kw kw

16 10. Zonne-energie op gemeentelijke daken Zonne-energie Het verbeteren van de energieprestatie van gemeentelijke gebouwen door opwekking van zonne-energie. 25% van dakoppervlakte gemeentelijke gebouwen wordt voor zonne-energie gebruikt in 2015; Gemeente geeft voorbeeldfunctie. 0,2% Aanpak 1. Aanwijzen interne projectleider en samenstellen projectteam; 2. Onderzoek naar hoeveelheid beschikbaar dakoppervlakte voor zonne-energie; 3. Onderzoek naar financiering (eventueel door derden) van zonne-energie op gemeentelijke daken; 4. Tendering gemeentelijke daken voor zonne-energie; 5. Monitoring en evaluatie. Regionale aanpak Lokaal Afdeling facilitaire zaken; Afdeling Openbare Werken. Budget Procesbegeleiding 150 uur; Totaal 160 uur Planning Kw kw

17 11. Zonne-energie op bedrijfspanden en agrarische stallen Zonne-energie Het stimuleren van bedrijven om daken beschikbaar te stellen aan projectontwikkelaars voor zonne-energie, danwel zelf te investeren in zonne-energie. 50% van beschikbaar dakoppervlakte op bedrijventerreinen wordt voor zonne-energie gebruikt in 2015; Bedrijven zijn op de hoogte van de technische en financiële mogelijkheden, w.o. de businesscase om hun daken te verpachten aan projectontwikkelaars, goedkoop de geproduceerde elektriciteit af te kunnen nemen door geen transportkosten en belastingen te betalen en na 20 jaar eigenaar te worden van het systeem. 0,2% Aanpak 1. Aanwijzen interne projectleider en samenstellen projectteam; 2. Bedrijven informeren over gemeentelijke aanpak en resultaten; 3. Bedrijven in contact brengen met projectontwikkelaars; 4. Monitoring en evaluatie. Regionale aanpak Lokaal Ondernemersvereniging DELS; Stichting Bedrijventerrein De Beemd; Industriële Club Rheden; Team communicatie. Budget Procesbegeleiding 110 uur; Totaal 120 uur Planning kw kw

18 12. Participatie windpark Windenergie Het onderzoeken van de mogelijkheid voor Rheden om door participatie in een regionaal windpark credits te verkrijgen in ruil voor verleende diensten. Rheden ontvangt 25% van credits regionaal windpark in ruil voor verleende diensten. Participatievormen voor burgers en bedrijven zijn mogelijk. 1,3% Aanpak 1. Aanwijzen interne projectleider en samenstellen projectteam; 2. Verkennen mogelijkheden en onmogelijkheden van windenergie binnen de gemeente; 3. Inventariseren windprojecten in de regio en contactpersonen; 4. Inventariseren verleende diensten (levering afvalwater, biomassa voor opwekking bio-energie); 5. Onderhandelen met gemeenten/projectontwikkelaars voor verlening credits. Regionale aanpak Regionaal Stadsregio Arnhem-Nijmegen; MARN; MRA; Provincie Gelderland; Projectontwikkelaars windenergie. Budget Procesbegeleiding 190 uur; Totaal 200 uur Planning Kw kw

19 13. Actieve regie op WKO Warmte- en koudeopslag Het bevorderen van het gebruik van WKO-systemen bij grootschalige nieuwbouw van woningen en bedrijfspanden. Door actieve regie wordt bij 75% van de grootschalige nieuwbouwlocaties en bedrijfspanden WKO toegepast. 0,6% Aanpak 1. Aanwijzen interne projectleider en samenstellen projectteam; 2. Inventariseren geplande nieuwbouwprojecten in de gemeente en initiatiefnemers; 3. Vroegtijdig aan tafel gaan met initiatiefnemers bouwprojecten zodat WKO meegewogen kan worden in keuze energieconcept. 4. Monitoring en evaluatie. Regionale aanpak Lokaal Afdeling ruimtelijke ontwikkeling; Afdeling bouwen en milieu; Projectontwikkelaars. Budget Procesbegeleiding 120 uur; Totaal 130 uur Planning Kw kw

20 14. Ontwikkeling en uitvoering communicatieplan Communicatie Het informeren van partners en verschillende doelgroepen van gemeentelijk klimaatbeleid over aanpakken en resultaten van klimaatbeleid en stimuleren zelf actie te ondernemen. Communicatieplan ter ondersteuning van uitvoeringsprogramma Rheden CO 2-neutraal en andere additionele activiteiten, zoals Klimaatstraatfeest, Autovrije dag, etc. Breed draagvlak voor klimaatbeleid binnen de eigen organisatie; Burgers en externe partijen zijn op de hoogte van het lokale klimaatbeleid. Geen Aanpak 1. Samenstellen communicatieteam; 2. Afstemmen welk deel van communicatie regionaal wordt ingevuld en welk deel zelfstandig blijft en wat de rol van de eigen communicatiemedewerker(s) hierin is; 3. Aanbesteden van ontwikkelen communicatieplan en uitvoeren van activiteiten; 4. Ontwikkelen communicatieplan; 5. Uitvoeren van communicatieactiviteiten; 6. Tussentijds evalueren en bijsturen van het communicatieplan. Regionale aanpak Lokaal Team communicatie; Journalist(en); Portefeuillehouder Milieu; Communicatieadviesbureau. Budget voor communicatieplan; communicatiebudget per jaar. Totaal Procesbegeleiding 150 uur; Totaal 160 uur Planning kw kw

21 15. Instellen investeringsfonds voor duurzame energie Duurzame energie Het aanzetten van bedrijven en/of burgers tot investeringen in duurzame energie. Bedrijven en/of burgers investeren in duurzame energievoorzieningen door gebruikmaking van het fonds Het uitgeleende geld komt weer terug in het gemeentelijke revolving fund en is dan opnieuw beschikbaar voor nieuwe leningen. geen Aanpak 1. Aanwijzen interne projectleider; 2. Uitwerken mogelijkheden en voorwaarden investeringsfonds; 3. Investeringsfonds bekend maken bij doelgroep; 4. Monitoring en evaluatie. Regionale aanpak Budget Lokaal Afdeling BMZ Ondernemersvereniging DELS; Stichting Bedrijventerrein De Beemd; Industriële Club Rheden; Team communicatie Door aflossing (en eventueel rentebetaling) komt het uitgeleende geld weer terug in het gemeentelijke revolving fund. Procesbegeleiding 80 uur; Totaal 90 uur Planning kw kw

22 Organisatie Voor de uitvoering van dit programma is een programma-aanpak wenselijk. Daarbij zijn ambitie en doelstellingen leidend. De wijze waarop deze gerealiseerd worden kan veranderen in de tijd, afhankelijk van externe factoren. Een programma-aanpak geeft ruimte voor het toevoegen of schrappen van projecten, initiatieven van stakeholders en probeert samenhang en synergie tussen de projecten te creëren. Financiën Voor de uitvoering van de projecten 1 t/m 14 uit het programma is ,- nodig. Dit bedrag is bedoeld om processen in gang te zetten, onderzoeken uit te voeren en voorlichting te verzorgen. De financiële middelen die nodig zijn voor het treffen van technische maatregelen (bijv. aanschaf slimme meters, monitoringsysteem) moeten komen uit de afdelingsbudgetten. Er zal actief worden gezocht naar extra financiële middelen zoals subsidies en cofinanciering. Voor de uitvoering van project 15, het instellen van een investeringsfonds voor duurzame energie, dienen aanvullende middelen beschikbaar te worden gesteld. Communicatie Communicatie is van groot belang voor het succes van het klimaatbeleid en de uitvoering van dit programma. Communicatie moet zich richten op de partners met wie de gemeente de doelstellingen moet realiseren en op de doelgroepen van het beleid zoals bedrijven, woningbezitters en inwoners. Tevens wordt communicatie gebruikt om te laten zien dat de gemeente zelf het goede voorbeeld geeft. Aangezien communicatie zo n belangrijk instrument is binnen het klimaatbeleid, is er voor gekozen hiervoor een communicatieplan op te stellen (project 14). Verder wordt nadrukkelijk gekeken naar het gebruik van sociale media. Monitoring Over de voortgang van de uitvoering van het programma wordt gerapporteerd middels het planning&control instrumentarium. In 2015 worden het beleid en het uitvoeringsprogramma geëvalueerd. 22

Uitvoeringsprogramma Klimaatbeleid Vaals 2012-2015

Uitvoeringsprogramma Klimaatbeleid Vaals 2012-2015 Uitvoeringsprogramma Klimaatbeleid Vaals 2012-2015 Projectcode GEMEENTE 1 Energiebesparing gemeentelijke gebouwen Doelstelling Het verbeteren van de energieprestatie van gemeentelijke gebouwen door 3%

Nadere informatie

Doelstelling en doelgroep

Doelstelling en doelgroep klimaat op maat Klimaat op maat Het klimaat verandert en de olievoorraden raken langzaamaan op. Dat laatste betekent concreet dat de energieprijzen naar verwachting flink stijgen in de komende decennia.

Nadere informatie

Notitie energiebesparing en duurzame energie

Notitie energiebesparing en duurzame energie Notitie energiebesparing en duurzame energie Zaltbommel, 5 juni 2012 Gemeente Zaltbommel Notitie energiebesparing en duurzame energie 1 1. Inleiding Gelet op de ambities in het milieuprogramma 2012-2015

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Milieudienst West-Holland. Klimaatprogramma Holland Rijnland en Rijnstreek 2008-2012. Gerrit Jan Schraa Programmaleider

Milieudienst West-Holland. Klimaatprogramma Holland Rijnland en Rijnstreek 2008-2012. Gerrit Jan Schraa Programmaleider Klimaatprogramma Holland Rijnland en Rijnstreek 2008-2012 Gerrit Jan Schraa Programmaleider Klimaatprogramma Vervolg op Klimaatbeleid 2003-2007 Waarom een Klimaatprogramma? Wat houdt het programma in?

Nadere informatie

Lokale aanpak energiebesparing. Particuliere woningen

Lokale aanpak energiebesparing. Particuliere woningen Lokale aanpak energiebesparing Particuliere woningen Gertjan Brand Gernand Plaggenmars verbinder, organisator en adviseur combineert theorie en praktijk: strategie, beleid, uitvoering resultaat praktische

Nadere informatie

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory.

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Een uitdagend klimaat 20 20 2020 In 2020 moet de uitstoot van CO 2 in de EU met 20% zijn teruggebracht ten opzichte van het 1990 niveau.

Nadere informatie

ROUTEKAART DUURZAAM OSS

ROUTEKAART DUURZAAM OSS ROUTEKAART DUURZAAM OSS 2025-2030 Duurzaam Oss Alle gemeentelijke gebouwen energieneutraal of energieleverend in 2025 Bestaande woningen en gebouwen energiezuiniger maken Verduurzamen verkeer en vervoer

Nadere informatie

2-7-2014. Energieakkoord voor duurzame groei. Juli 2014 WERK IN UITVOERING. Ed Nijpels. Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen?

2-7-2014. Energieakkoord voor duurzame groei. Juli 2014 WERK IN UITVOERING. Ed Nijpels. Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen? Energieakkoord voor duurzame groei Juli 2014 WERK IN UITVOERING Ed Nijpels Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen? 1 Waarom een Energieakkoord? Perspectief Consistentie Ambitie Realiteit Groei

Nadere informatie

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op?

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op? Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Groen gas Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 100 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 3 PJ. Extra inspanning 200 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 6 PJ.

Nadere informatie

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF De Eshof op weg naar energie neutraal! = woningen Eshof naar nul op de meter = Inhoud 1. Ambitie: naar meest duurzame wijk van Elst? 2. Meten is weten: per wijk per

Nadere informatie

Lokale duurzame energie ontwikkelen. Derck Truijens 18 april 2013

Lokale duurzame energie ontwikkelen. Derck Truijens 18 april 2013 Lokale duurzame energie ontwikkelen Derck Truijens 18 april 2013 Inhoud Windunie: samen voor de wind Lokale duurzame energie initiatieven Lokaal duurzame energie ontwikkelen Het begon in 2000... De energiemarkt

Nadere informatie

Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom

Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom 19 november 2015 1 Opzet presentatie 1. Inleiding 2. Terugblik/voorgeschiedenis 3. Gemeentelijke ambitie vertaald naar

Nadere informatie

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Toelichting op de aanpak van de gemeente Breda Marcel van Embden (projectleider afdeling Vastgoedbeheer) Inhoud Klimaatnota gemeente Breda Wat is de insteek bij het

Nadere informatie

Markt functioneert nu mondjesmaat, er is meer potentieel dan nu wordt gerealiseerd, want:

Markt functioneert nu mondjesmaat, er is meer potentieel dan nu wordt gerealiseerd, want: Marktanalyse Markt functioneert nu mondjesmaat, er is meer potentieel dan nu wordt gerealiseerd, want: Onbekendheid gebouweigenaren & gebruikers met de mogelijkheden en winst die te behalen valt Ondoorzichtige

Nadere informatie

Presentatie Duurzame Energie. Podiumbijeenkomst 17 maart

Presentatie Duurzame Energie. Podiumbijeenkomst 17 maart Presentatie Duurzame Energie Podiumbijeenkomst 17 maart Energie-opgave 2 Kader: Mondiaal Lokaal Klimaatakkoord Parijs (2015) Ministerie EZ/ NL Energie Neutraal 2050 Provinciaal uitvoeringsprogramma (2016)

Nadere informatie

Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie

Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie 1 Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie Wij willen Betaalbare, Duurzame, Eigen Energie in Oosterhout 3 Waarom ONE Betaalbaar Duurzaam Eigen Samen Goedkoper dan de markt Winsten

Nadere informatie

ADVIES BURGEMEESTER EN WETHOUDERS. Het college besluit Gemeentesecretaris dubbelklik hier

ADVIES BURGEMEESTER EN WETHOUDERS. Het college besluit Gemeentesecretaris dubbelklik hier Onderwerp: Energiemarkt en wijkgerichte aanpak Vertrouwelijk: Nee Portefeuillehouder: J.J.N.J. Beemsterboer Opsteller: I. Zwart/C. Ekel Registratienr.: Dubbelklik hier Datum: 3 maart 2015 Afdeling/team:

Nadere informatie

ENERGIEAKKOORD. Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN

ENERGIEAKKOORD. Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN ENERGIEAKKOORD Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN 2 - Wie zijn wij? - Visie Ekwadraat - Beleid - Doelstellingen - Middelen - Financiering Inhoud - Conclusies en aanbevelingen 3 INLEIDING

Nadere informatie

Samen werken aan een klimaatbestendige en energieneutrale gemeente

Samen werken aan een klimaatbestendige en energieneutrale gemeente Samen werken aan een klimaatbestendige en energieneutrale gemeente 3 Doel 1: Een klimaatbestendig en energieneutraal Sliedrecht 4 Mileubeleidsplan en uitvoeringsprogramma 2010-2011 De gemeente vindt duurzaamheid

Nadere informatie

Almere. Uitkomsten van de zoektocht naar dé klimaatneutrale gemeente in Flevoland 2015

Almere. Uitkomsten van de zoektocht naar dé klimaatneutrale gemeente in Flevoland 2015 Uitkomsten van de zoektocht naar dé klimaatneutrale gemeente in Flevoland 2015 Natuur en Milieufederatie Flevoland heeft ook dit jaar weer een verkenning gedaan naar het klimaatneutrale gehalte van de

Nadere informatie

Onderverdeeld naar sector bedraagt het energieverbruik procentueel: 32% 18%

Onderverdeeld naar sector bedraagt het energieverbruik procentueel: 32% 18% Aan: gemeenteraad Van: B&W Datum: 9 november 2009 Betreft: Motie 134 "Meetbare stappen Duurzame Energie" In de raadsvergadering van 22 april 2009 is naar aanleiding van het onderwerp Duurzaamheidsplan

Nadere informatie

Energie. 1 Conclusies. Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden

Energie. 1 Conclusies. Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden Energie Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden De gemeenten in de regio Drechtsteden werken samen aan klimaat- en energiebeleid. Ingezet wordt op energiebesparing en toename van gebruik

Nadere informatie

De Energiecoördinator

De Energiecoördinator De Energiecoördinator Samenwerkende partijen Presentatie Slotmanifestatie 18-09 Presentatie Slotmanifestatie 18-09 Historie Waarom energiecoördinator? Presentatie Slotmanifestatie 18-09 Presentatie Slotmanifestatie

Nadere informatie

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk De Lokale Duurzame Energie Coöperatie EnergieCoöperatieBoxtel Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk WWW.ECBOXTEL.NL LDEC: Waarom en waartoe leidt het Samen met leden realiseren van betaalbare, duurzame,

Nadere informatie

Energy Service Company: een kans voor u?

Energy Service Company: een kans voor u? 1 Energy Service Company: een kans voor u? Stand van zaken provinciale pilot & Kansen voor de installatiebranche Hans van der Heide Pilot provincie Friesland (1) Doel: Ervaring opdoen met het opzetten

Nadere informatie

Energielabels en gemeenten. Pieter Biemans Programmamanager energie & klimaat Gemeente Tilburg

Energielabels en gemeenten. Pieter Biemans Programmamanager energie & klimaat Gemeente Tilburg Energielabels en gemeenten Pieter Biemans Programmamanager energie & klimaat Gemeente Tilburg Inhoud Energie- en klimaatbeleid in Tilburg Rol gemeente m.b.t. EPBD/energielabel Eigen organisatie Particulieren

Nadere informatie

ENERGIEZUINIG HUREN IN AMERSFOORT

ENERGIEZUINIG HUREN IN AMERSFOORT ENERGIEZUINIG HUREN IN AMERSFOORT Hoe krijgen we de sociale woningvoorraad energieneutraal in 2030 Terugblik en vooruitblik Donderdag 4 juni 2015 WELKOM! ACHTERGROND VAN DEZE AVOND Samenwerking van diverse

Nadere informatie

Hoe gaan zorginstellingen om met het energievraagstuk?

Hoe gaan zorginstellingen om met het energievraagstuk? Hoe gaan zorginstellingen om met het energievraagstuk? Conclusies nav onderzoek in Opdracht van agentschap NL Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Dit rapport is bestemd voor de organisatie

Nadere informatie

Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN

Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN Energiek Alphen aan den Rijn AGENDA 1. Opening 2. Wie en wat is Energiek Alphen aan den Rijn 3. Gemeente

Nadere informatie

Duurzame ontwikkeling:

Duurzame ontwikkeling: Duurzaam Tynaarlo Duurzame ontwikkeling: Een ontwikkeling die kan voorzien in de behoeften van de huidige generaties zonder die van de toekomstige generaties in gevaar te brengen. (Our common future 1987)

Nadere informatie

Bouwen is Vooruitzien

Bouwen is Vooruitzien Bouwen is Vooruitzien Energie van visie tot projecten Peter Op t Veld Inhoud Waar staan we? Europees energie en klimaatbeleid Tegenstelling collectief belang individueel belang Waar gaan we naar toe?

Nadere informatie

Regionaal Uitvoeringsprogramma Energievisie 2016-2020. Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard Uitvoeringsprogramma 2016-2020

Regionaal Uitvoeringsprogramma Energievisie 2016-2020. Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard Uitvoeringsprogramma 2016-2020 Regionaal Uitvoeringsprogramma Energievisie 2016-2020 Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard Uitvoeringsprogramma 2016-2020 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 1.1 Inleidend 1.2 Energievisie Hoeksche Waard 2. Activiteiten

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel aan Provinciale Staten HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH

Initiatiefvoorstel aan Provinciale Staten HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Initiatiefvoorstel aan Provinciale Staten PS2009-997 HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Duurzaamheidsfonds Gelderland HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH

Nadere informatie

Duurzaamheidvisie Gemeente Staphorst

Duurzaamheidvisie Gemeente Staphorst r 2018 Duurzaamheidvisie Gemeente Staphorst Versie: Definitief (inclusief aangenomen amendementen) Duurzaamheidvisie Gemeente Staphorst Pagina 1 van 6 Inhoudsopgave 1. Verrekijker 2018 2. Essentie Duurzaamheidvisie

Nadere informatie

TITEL Deelname regionale aanbesteding van oplaadpunten voor elektrische auto s.

TITEL Deelname regionale aanbesteding van oplaadpunten voor elektrische auto s. RAADSVOORSTEL Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 4562162 Aan : Gemeenteraad Datum : 17 december 2013 Portefeuillehouder : Wethouder J.C. Buijtelaar Wethouder C. van Eijk Agendapunt : B&W-vergadering

Nadere informatie

UITVOERINGSPROGRAMMA 2015-2020

UITVOERINGSPROGRAMMA 2015-2020 UITVOERINGSPROGRAMMA Het Uitvoeringsprogramma van het Milieubeleidsplan omvat negentien projecten waarin de verschillende milieurelevante thema s en de vier benoemde doelgroepen (inwoners, bedrijven, samenkomen.

Nadere informatie

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Fons Claessen sr.adviseur klimaat, energie & duurzaamheid Gemeente Nijmegen Waarom moeten we iets doen?? 1: Klimaatverandering 2: Energie en grondstoffen 3.

Nadere informatie

tot eind 2025 - LED verlichting bij vervanging - inzet slimme verlichtingsconcepten

tot eind 2025 - LED verlichting bij vervanging - inzet slimme verlichtingsconcepten Doelstelling Actie Doorlooptijd Wat gaan we doen Eigenaarschap Eigen organisatie 20% energiebesparing t.o.v. 2015 Energiebesparing gemeentelijke gebouwen 20% transitie naar hernieuwbare energie t.o.v.

Nadere informatie

Advies Energiebesparing

Advies Energiebesparing Advies April 2015 2 1 Advies in hoofdlijnen Het advies 1. Waarom doen huurders wel of niet mee aan energiebesparende en -opwekkende maatregelen. 2. Hoe zijn huurders te verleiden tot energiebesparende

Nadere informatie

Regie op energie. Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen

Regie op energie. Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen Regie op energie Wij, de 22 gemeenten in de regio Arnhem- Nijmegen, maken ons sterk voor een versnelde transitie van fossiele

Nadere informatie

HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH

HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH PS2009- INITIATIEFVOORSTEL Aan de leden van Provinciale Staten Initiatief voorstel Duurzaamheidsfonds Gelderland Beknopte samenvatting van inhoud voorstel: Bij de voorjaarsnota 2009 (PS2009-447) is ingestemd

Nadere informatie

Partij voor de Dieren Gouda Tav Corina Kerkmans

Partij voor de Dieren Gouda Tav Corina Kerkmans Partij voor de Dieren Gouda Tav Corina Kerkmans directie/afdeling RO/afdeling RBA contactpersoon E. ten Cate telefoon 0182-588976 uw kenmerk onderwerp reactie op uw vragen over klimaatdoelstellingen Gouda

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Gemeente Langedijk. Voorstel aan de raad

Gemeente Langedijk. Voorstel aan de raad Gemeente Langedijk Raadsvergadering : 22 januari 2013 Agendanummer : 15 Portefeuillehouder Afdeling Opsteller : H.J.M. Schrijver : Beleid en Projecten : Schutten Voorstel aan de raad Onderwerp : Nota Langedijk

Nadere informatie

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Als facilitair manager bent u verantwoordelijk voor de huisvesting. Daarmee ook voor het energiegebruik van de huisvesting. In deze

Nadere informatie

Communicatie over de Energiebespaarlening voor gemeenten en provincies

Communicatie over de Energiebespaarlening voor gemeenten en provincies Communicatie over de Energiebespaarlening voor gemeenten en provincies De Energiebespaarlening biedt kansen voor de huiseigenaar, werkgelegenheid en milieudoelstellingen. Doe mee, vertel uw inwoners over

Nadere informatie

Platform Wonen Assen 3 oktober 2013

Platform Wonen Assen 3 oktober 2013 Platform Wonen Assen 3 oktober 2013 Aanvalsplan wonen Albert Smit wethouder financiën, vastgoed, grondzaken en wonen 1 Aanvalsplan wonen: aanleiding Sinds 2008: Economische recessie Stagnerende woningmarkt

Nadere informatie

Deel 2: Activiteiten MONITOR

Deel 2: Activiteiten MONITOR Deel 2: Activiteiten MONITOR Deze Monitor gaat over jullie activiteiten met, voor en door bewoners op het gebied van: 1. Inkoop energie 2. Collectieve inkoopacties zonnepanelen 3. Energiebesparingsacties

Nadere informatie

Riedsútstel. Underwerp Duurzaamheidsbeleid 2014-2018

Riedsútstel. Underwerp Duurzaamheidsbeleid 2014-2018 Riedsútstel Ried : 22 januari 2015 Status : Opiniërend/Besluitvormend Eardere behandeling : Informerend d.d. 6 november 2014 Agindapunt : 10 Portefúljehâlder : M. van der Veen Amtner : mw. R.M.A. van Sonsbeek

Nadere informatie

Voorstel ontwikkeling duurzaamheidsparagraaf Zoetermeer. 1. Inleiding

Voorstel ontwikkeling duurzaamheidsparagraaf Zoetermeer. 1. Inleiding Voorstel ontwikkeling duurzaamheidsparagraaf Zoetermeer 1. Inleiding Zoetermeer wil zich de komende jaren ontwikkelen tot een top tien gemeente qua duurzaam leefmilieu. In het programma duurzaam Zoetermeer

Nadere informatie

OPZET KLIMAATPLAN 11-2-04

OPZET KLIMAATPLAN 11-2-04 OPZET KLIMAATPLAN 11-2-04 Samenvatting Deze notitie voorziet in de opzet van het klimaatplan voor Nijmegen. Dit is de voortzetting het Nijmeegse energiebeleid. Actualisering was sowieso nodig omdat oude

Nadere informatie

Regio Stedendriehoek

Regio Stedendriehoek Regio Stedendriehoek 1 Energieneutrale regio Energietransitie Stedendriehoek Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst,Zutphen Netbeheer en Duurzame Gebiedsontwikkeling Pieter van der Ploeg, Alliander

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1. Samenvatting en conclusies. 2. Bebouwde Omgeving. 3. Bedrijven & Industrie (inclusief Utiliteitsbouw) 4.

Inhoudsopgave. 1. Samenvatting en conclusies. 2. Bebouwde Omgeving. 3. Bedrijven & Industrie (inclusief Utiliteitsbouw) 4. CO 2 -monitor Haarlem 2013 De CO 2 -monitor heeft sinds 2012 heeft een andere opzet dan voorgaande jaren. Er is nu een management samenvatting waarin de grote lijnen en hoofdconclusies worden weergegeven

Nadere informatie

1 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2013

1 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2013 1 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2013 Inleiding Het doel van het project Energie Besparen Gooi en Vecht is om in drie jaar tijd 4.000 woningen te verduurzamen. Onder

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 3_B_1_Energiemanagement_actieplan 2

Inhoudsopgave. 3_B_1_Energiemanagement_actieplan 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Reductiedoelstellingen 4 2.1 Bedrijfsdoelstelling 4 2.2 Scope 1 4 2.3 Scope 2 4 2.4 Scope 3 4 3. Plan van aanpak 5 3.1 Maatregelen voor behalen van reductiedoelstelling

Nadere informatie

Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan

Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan Lokale Energie Lokale Energie - 4 Lokale energie-initiatieven - Een loket voor buurt- en dorpsinitiatieven Projectnaam : Lokale Energie Opdrachtgever

Nadere informatie

CO 2 - Footprint Bedrijventerrein Lorentz I & II te Harderwijk

CO 2 - Footprint Bedrijventerrein Lorentz I & II te Harderwijk CO 2 - Footprint Lorentz I & II te Harderwijk Periode: 211-213 Datum: 24-1- 214 Versie: 2 1 Inhoudsopgave Inleiding CO 2 - Footprint 211 CO 2 - Footprint 212 CO 2 - Footprint 213 Vergelijk Totalen Ambitie

Nadere informatie

Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012

Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012 Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012 Sabine van Galen-Avegaart Agenda 1. De opgave Zutphen energieneutraal 2. Resultaat van ons beleid in cijfers 3. Wat hebben we in 2010-2011

Nadere informatie

SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN. TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS

SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN. TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS Colofon Meer informatie over mogelijke ondersteuning op de verschillende onderwerpen: Ieke Benschop, NMU (i.benschop@nmu.nl;

Nadere informatie

Gas geven voor duurzame energie

Gas geven voor duurzame energie Gas geven voor duurzame energie Programma Programma Thema Thema Workshops Workshops Lokatie Lokatie Gelders Gelders netwerk netwerk voor voor duurzame duurzame energie energie Uitnodiging Netwerkbijeenkomst

Nadere informatie

GO 12. Bewonerscampagne vervolg Steek energie in je huis

GO 12. Bewonerscampagne vervolg Steek energie in je huis GO 12 Bewonerscampagne vervolg Steek energie in je huis Achtergrond Het doel van de campagne is om het voor bewoners - eigenaar/bewoners in dit geval, aantrekkelijk te maken om daadwerkelijk te investeren

Nadere informatie

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen.

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. Inhoud De warmtemarkt Warmtevraag woningen Warmtemarkt voor woningen Gasdistributie en CV ketel Elektriciteitsdistributie

Nadere informatie

Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid

Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid In 2013 zijn we van start gegaan met de implementatie van ons duurzaamheidsbeleid en onderstaand ziet u de doelstellingen uit onze duurzaamheidsverklaring en de behaalde

Nadere informatie

Bio energiecentrales Eindhoven

Bio energiecentrales Eindhoven Bio energiecentrales Eindhoven Frans Kastelijn Projectmanager Gemeente Eindhoven Maart 2009 Inhoudsopgave 1. Duurzame energie op lokaal niveau 2 Activiteiten op lokaal niveau 3. Bio energiecentrales in

Nadere informatie

DE OPGEWEKTE WONING CLUB Samen aan de slag, voor jouw duurzame huis!

DE OPGEWEKTE WONING CLUB Samen aan de slag, voor jouw duurzame huis! DE OPGEWEKTE WONING CLUB Samen aan de slag, voor jouw duurzame huis! Wat is de Opgewekte Woning Club? De Opgewekte Woning Club is een slimme aanpak welke energiezuinig wonen en verbouwen bij woningeigenaren

Nadere informatie

Bio-energiecentrales Eindhoven

Bio-energiecentrales Eindhoven Bio-energiecentrales Eindhoven Frans Kastelijn Programmamanager Energie Gemeente Eindhoven December 2014 Inhoudsopgave 1. Algemeen 2. Duurzame energie en activiteiten op lokaal niveau 3. Bio-energie centrales

Nadere informatie

Uit ervaring blijkt ook dat met energieverbeterende maatregelen gemiddeld 30% energiebesparing gerealiseerd

Uit ervaring blijkt ook dat met energieverbeterende maatregelen gemiddeld 30% energiebesparing gerealiseerd RAADSVOORSTEL Onderwerp : Pilot energieaanpak woningen Raadsvergadering : 2 december 2009 Politieke markt d.d.: - Agendapunt : 6 Portef.houder : wethouder Berkelder Voorstelnummer : 236649 BenW-besluit

Nadere informatie

Uitvoeringsprogramma energie 2013-2016

Uitvoeringsprogramma energie 2013-2016 Uitvoeringsprogramma energie 2013-2016 VH, 12 maart 2013 Inhoudsopgave Inleiding 3 Blz. A. Woningen A1. Nieuwbouw woningen 5 A2. Bestaande woningen 7 B. Bedrijven B1. Energiebesparing en DE bedrijven 8

Nadere informatie

Parkstad Limburg EnergieTransitie (PALET)

Parkstad Limburg EnergieTransitie (PALET) Parkstad Limburg EnergieTransitie (PALET) Startbijeenkomst Energiestrategie Midden-Holland Woensdag 22 juni 2016 Workshopronde I sessie C Parkstad Limburg EnergieTransitie (PALET) GR: samenwerking van

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

gemeente. SLoK project 1

gemeente. SLoK project 1 gemeente. SLoK project 1 Thema Subthema(s) F: Grootschalige duurzame energieopties Grootschalige en/of collectieve DE opties Ambitie Actief Voorlopend Innovatief Taakstelling 3 % Van de energie die binnen

Nadere informatie

VOORTGANGSRAPPORTAGE ONDERZOEK LOKAAL DUURZAAM ENERGIEBEDRIJF DALFSEN

VOORTGANGSRAPPORTAGE ONDERZOEK LOKAAL DUURZAAM ENERGIEBEDRIJF DALFSEN VOORTGANGSRAPPORTAGE ONDERZOEK LOKAAL DUURZAAM ENERGIEBEDRIJF DALFSEN 1. Aanleiding en ambitie In het Projectvoorstel Lokaal Duurzaam Energiebedrijf Dalfsen (maart 2012) zijn de achtergrond, de projectdoelstellingen

Nadere informatie

Onderwerpen presentatie

Onderwerpen presentatie Community of Prac/ce LOKALE DUURZAME ENERGIEBEDRIJVEN Onderwerpen presentatie - Welke kaders geeft het Energieakkoord voor energiebesparing en efficiency? Welke doelen zijn gesteld en welke instrumenten/regelingen

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

Onderwerp Collectieve inkoop zonnesystemen Stadsregio Arnhem-Nijmegen

Onderwerp Collectieve inkoop zonnesystemen Stadsregio Arnhem-Nijmegen Embargo (tot een week na besluitvorming) Onderwerp Collectieve inkoop zonnesystemen Stadsregio Arnhem-Nijmegen Programma / Programmanummer Klimaat & Energie / 1022 BW-nummer Portefeuillehouder J. van der

Nadere informatie

Mededeling van het college aan de gemeenteraad (2014-41)

Mededeling van het college aan de gemeenteraad (2014-41) Onderwerp: Stand van zaken projecten Duurzaamheidagenda 2014 Portefeuillehouder: S. Kroon Datum: 15 april 2014 Aanleiding voor de mededeling In de beeldvormende raad van 13 maart jl., heeft u de raadsmededeling

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Energieakkoord, gevolgen voor lokale energie. Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen

Energieakkoord, gevolgen voor lokale energie. Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen Energieakkoord, gevolgen voor lokale energie Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen Hoofdlijnen Besparing finale energieverbruik van 1,5% per jaar 100 Petajoule* aan energiebesparing in het finale

Nadere informatie

INNAX GROUP presentatie PROVADA 7 JUNI 2011 1400-1430H

INNAX GROUP presentatie PROVADA 7 JUNI 2011 1400-1430H INNAX GROUP presentatie PROVADA 7 JUNI 2011 1400-1430H Presentatie EVEN VOORSTELLEN WAT DOET INNAX LINK NAAR HET ENDIS CONCEPT ENERGIE MANAGEMENT DUURZAME ENERGIE VOORZIENING Even voorstellen PHILIP BLAAUW

Nadere informatie

Gebouwkwaliteit, verschil MOP/DMOP. Leidraad DMOP gemeentelijke gebouwen. Praktijkvoorbeeld verduurzamen MOP

Gebouwkwaliteit, verschil MOP/DMOP. Leidraad DMOP gemeentelijke gebouwen. Praktijkvoorbeeld verduurzamen MOP Verduurzamen meerjaren onderhoud gemeentelijk vastgoed Leidraad, d voorbeeld en ondersteuningstraject t t Ir. Bert Meijering 21.03.2013 Onderwerpen Gebouwkwaliteit, verschil MOP/DMOP Leidraad DMOP gemeentelijke

Nadere informatie

John Nieuwmans 19 maart 2015 VERBINDEN! Slimme regie op de duurzame ondergrond in gemeente Den Haag

John Nieuwmans 19 maart 2015 VERBINDEN! Slimme regie op de duurzame ondergrond in gemeente Den Haag John Nieuwmans 19 maart 2015 VERBINDEN! Slimme regie op de duurzame ondergrond in gemeente Den Haag Inhoud presentatie Voorstellen Historie tot huidige rol Beleid: Uitwerking dynamisch kader voor een duurzame

Nadere informatie

: Communicatie Subsidieverordening Maatregelenplan Duurzaamheid

: Communicatie Subsidieverordening Maatregelenplan Duurzaamheid Memo Aan : Van : Rienk Sijbrandij Bureau : Ruimtelijke Ordening, Wonen en Milieu Datum : 29 november 2011 Onderwerp : Communicatie Subsidieverordening Maatregelenplan Duurzaamheid De gemeenteraad van Strijen

Nadere informatie

1 juni 2011 Minisymposium Groen Gas W. Deddens

1 juni 2011 Minisymposium Groen Gas W. Deddens 1 juni 2011 Minisymposium Groen Gas W. Deddens Agenda. Wie is RENDO Duurzaam? Voorbeeld project Toekomst duurzame energie projecten icm groen gas 2 RENDO Duurzaam. Aantal medewerkers : RENDO totaal ca.

Nadere informatie

Pagina 2 van 5. Financiële toelichting Lasten / baten Dekking in. Plan van aanpak Groene Energie in de Schappen

Pagina 2 van 5. Financiële toelichting Lasten / baten Dekking in. Plan van aanpak Groene Energie in de Schappen Adviescommissie 4 april 2011 Dagelijks bestuur 13 april 2011 Algemeen bestuur 14 december 2011 Aantal bijlagen: 1 Agendapunt: 22 Onderwerp: Groene Energie in Spaarnwoude Het algemeen bestuur besluit: 1.

Nadere informatie

FAQ over AGEM Wat is de aanleiding voor het oprichten van AGEM? Wat willen we met de AGEM bereiken? Waarom is de AGEM nodig? Wat gaat de AGEM doen?

FAQ over AGEM Wat is de aanleiding voor het oprichten van AGEM? Wat willen we met de AGEM bereiken? Waarom is de AGEM nodig? Wat gaat de AGEM doen? FAQ over AGEM Wat is de aanleiding voor het oprichten van AGEM? De opwekking van duurzame energie loopt nog niet zo n vaart, ook niet in de Achterhoek. En zeker de wat grotere initiatieven, ook van bestaande

Nadere informatie

Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2

Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2 Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2 Industrie Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 1% besparing op gas en elektra per jaar. Totaal is dat 8 % besparing in 2020. Opbrengst: 100 kiloton.

Nadere informatie

Peter Huijs/Yvonne de Graaf Afdeling. Naam en telefoon. Portefeuillehouder

Peter Huijs/Yvonne de Graaf Afdeling. Naam en telefoon. Portefeuillehouder Onderwerp De keuze van de gemeente uit de mogelijkheden om het windpark Elzenburg/De Geer te realiseren als begin 2016 wordt besloten om het proces hiervoor voort te zetten. Datum 2 september 2015 Naam

Nadere informatie

Selectie van Meer met Minder -proefprojecten

Selectie van Meer met Minder -proefprojecten Selectie van Meer met Minder -proefprojecten Versie 10 maart 2008 Inhoudsopgave 1 Inleiding 4 2 Wat is een Meer met Minder-proefproject? 4 2.1 MmM-uitgangspunten 4 2.2 MmM-aanpak 5 2.2.1 Verleiden 5 2.2.2

Nadere informatie

Zonne-energie in de gemeente Tiel

Zonne-energie in de gemeente Tiel Plan van Aanpak Zonne-energie in de gemeente Tiel juli 2012 INLEIDING De gemeente Tiel heeft als doelstelling dat in 2020 tien procent van de energiebehoefte op duurzame wijze wordt opgewekt. Tijdens de

Nadere informatie

Regionaal Energie Convenant 2014-2016

Regionaal Energie Convenant 2014-2016 Regionaal Energie Convenant 2014-2016 Mede mogelijk gemaakt met steun van: Regio Rivierenland Provincie Gelderland RCT-Rivierenland Pagina 1 Ondertekenaars, hier tezamen genoemd: partijen 1. Hebben het

Nadere informatie

SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN. TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS

SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN. TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS Colofon Meer informatie over mogelijke ondersteuning op de verschillende onderwerpen: Ieke Benschop, NMU (i.benschop@nmu.nl;

Nadere informatie

CO-2 Rapportage 2014. Inhoudsopgave. Electrotechnische Industrie ETI bv Vierde Broekdijk 16 7122 JD Aalten Kamer van koophandel Arnhem 09080078

CO-2 Rapportage 2014. Inhoudsopgave. Electrotechnische Industrie ETI bv Vierde Broekdijk 16 7122 JD Aalten Kamer van koophandel Arnhem 09080078 CO-2 Rapportage 2014 Electrotechnische Industrie ETI bv Vierde Broekdijk 16 7122 JD Aalten Kamer van koophandel Arnhem 09080078 Aalten 28-04-2015 Versie 2.2 J.Nannings Directeur Inhoudsopgave 1. Inleiding

Nadere informatie

CONVENANT ENERGIEBESPARING HUURSECTOR. 28 juni 2012

CONVENANT ENERGIEBESPARING HUURSECTOR. 28 juni 2012 CONVENANT ENERGIEBESPARING HUURSECTOR 28 juni 2012 Partijen: 1. De Minister voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, te dezen handelend als bestuursorgaan; hierna te noemen het Ministerie ; 2. Aedes

Nadere informatie

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg Bestuursafspraken CONCEPT versie 27 november 2015 1. Inleiding Het landelijk gebied van de regio Noord-Limburg is divers van karakter; bestaande uit beekdalen,

Nadere informatie

Actieplan Goederenvervoer en Actieplan Schoon Vervoer

Actieplan Goederenvervoer en Actieplan Schoon Vervoer StadsOntwikkeling Actieplan Goederenvervoer en Actieplan Schoon Vervoer Raadsinformatieavond 4 januari 2011 6-1-2011 1 Schoon vervoer en goederenvervoer in Collegeprogramma 2010 2014 OV én fiets Zo schoon

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

Rendement en risico Fonds Regionaal Duurzaam 1

Rendement en risico Fonds Regionaal Duurzaam 1 Rendement en risico Fonds Regionaal Duurzaam 1 Rendement Via het Meewind-fonds Regionaal Duurzaam 1 kunt u beleggen in duurzame energie in de regio. Daarmee levert u een bijdrage aan de overgang naar duurzame

Nadere informatie

Managementsamenvatting. Routekaart UMC s

Managementsamenvatting. Routekaart UMC s Managementsamenvatting Routekaart UMC s Colofon Opdrachtgever: Agentschap NL Projectleider: TNO Procesbegeleiding: KplusV organisatieadvies Branche-organisatie: NFU 1. Aanleiding en ambitie De Nederlandse

Nadere informatie