Lange Leo vertelt. Lesmateriaal groep 3/4. Gevangenismuseum. Handleiding en informatie over het museumbezoek

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Lange Leo vertelt. Lesmateriaal groep 3/4. Gevangenismuseum. Handleiding en informatie over het museumbezoek"

Transcriptie

1 Gevangenismuseum Basisonderwijs Lange Leo vertelt Lesmateriaal groep 3/4 Handleiding en informatie over het museumbezoek Gevangenismuseum Oude Gracht AA Veenhuizen T

2 Lespakket basisonderwijs groep 3 / 4 Inhoudsopgave Algemene informatie pag. 3 Inleiding Doelgroep Doelstelling van het lesmateriaal Doelstelling van het museumbezoek Opbouw en gebruik van het lesmateriaal pag. 4 Voorbereidende les Museumbezoek Verwerkingsles pag. 5 Praktische informatie Het lesmateriaal Inleiding pag. 6 Misdaad en straf Woordenlijst De verhalen 1 Lange Leo vertelt over de opa van zijn vader pag. 7 2 Lange Leo in de kraag gegrepen pag. 8 3 Lange Leo zit opgesloten pag. 9 Bijlagen Kijkplaatjes (tekeningen bij de verhalen) pag. 10 Kijkplaat 1: Lange Leo zit opgesloten pag. 12 Kijkplaat 2: Wat hoort er niet in de cel van Lange Leo? pag. 13 Kleurplaat 1: Lange Leo zit opgesloten pag. 14 Kleurplaat 2: Wat hoort er niet in de cel van Lange Leo? pag. 15 Evaluatieformulier pag. 16 Illustraties: Natascha Stenvert Copyright Gevangenismuseum Gevangenismuseum - Lange Leo vertelt groep 3 en 4 2

3 Algemene informatie Inleiding Het Gevangenismuseum laat zien hoe misdadigers werden gestraft van 1600 tot nu, met Veenhuizen als bijzonder onderdeel binnen deze geschiedenis; waar landlopers, bedelaars, wezen en vondelingen werden (her)opgevoed in dwangkoloniën. Veenhuizen heeft een bijzondere geschiedenis, waarvan nog vele sporen getuigen. Zo is er het oude Tweede Gesticht van De Maatschappij van Weldadigheid, een van de drie gestichten die later ook als Rijkswerkgesticht voor gedetineerden hebben gediend. In dit historische gebouw uit 1823 is het Gevangenismuseum gevestigd. Er staat een groot aantal dienstwoningen met stichtelijke spreuken op de gevels. Die vertellen wat meer over het karakter van de gestichten, waar orde en tucht erg belangrijk waren. Ook nu zijn er nog steeds een aantal gevangenissen en allerlei andere onderdelen van Justitie in Veenhuizen. In dit lesmateriaal wordt verteld over de gevangenis. Aan de hand van de vertellingen van Lange Leo komen de kinderen te weten hoe Lange Leo in de gevangenis is beland en hoe het er daar aan toe gaat. De didactische uitgangspunten van dit lesmateriaal sluiten aan bij de kerndoelen voor het basisonderwijs: Oriëntatie op mens en wereld; binnen dit leergebied ondergebracht in 'samenleving' en 'gezond en redzaam gedrag'. Het is in eerste instantie opgezet voor gebruik in combinatie met een bezoek aan het Gevangenismuseum, maar kan ook voor leergebiedoverstijgende lessen worden gebruikt. Doelgroep Groep 3 en 4 van het basisonderwijs (tevens voor groepen 1-2, 5-6 en 7-8 beschikbaar) Doelstelling van het h lesmateriaal De doelstelling van dit lesmateriaal is in eerste instantie een basis leggen voor een bezoek aan Het Gevangenismuseum. Door het bezoek voor te bereiden schetst u een kader waarin ze de ervaringen in het museum kunnen plaatsen. Kinderen zijn op deze manier méér betrokken bij het onderwerp en zullen gerichter kijken. Uit de verhalen en tekeningen van Lange Leo wordt de leerlingen duidelijk wat een gevangenis is, dat daar mensen in een cel zitten en waarom die mensen daar een tijd of een tijdje verblijven. Doelstelling van het h museumbezoek Tijdens het bezoek aan het museum krijgen schoolgroepen een rondleiding. Deze rondleider wordt gegeven door één van onze vrijwillige gidsen, ervaren in het rondleiden van leerlingen en de onder- en middenbouw van het basisonderwijs. De leerlingen zien hoe de gevangenis vroeger was en hoe het nu is. In chronologische volgorde zien de kinderen hoe misdrijven gestraft werden van 1600 tot vandaag. Het Museum is bovendien gevestigd in het oude Tweede Gesticht, waar vanaf 1823 landlopers en bedelaars werden ondergebracht, waardoor het verleden nog meer gaat leven. Vervolgens maken de kinderen een (optionele) rit met de echte oude boevenbus langs nieuwe en oude gebouwen in Veenhuizen, van oud gesticht en historische directeurswoning tot de moderne jeugdinrichting 'Het Poortje'. Op deze manier zien ze met eigen ogen hoe verleden en heden verweven zijn, dit alles laat de hele ervaring nog meer tot de verbeelding spreken. Gevangenismuseum - Lange Leo vertelt groep 3 en 4 3

4 Opbouw en gebruik van het lesmateriaal Het lesmateriaal bestaat uit 3 verhaaltjes, die ieder een ander aspect behandelen: In Lange Leo vertelt over de opa van zijn vader gaat over het verleden van Veenhuizen. In Lange Leo vertelt wordt in het kort duidelijk hoe je in de gevangenis komt. In Lange Leo zit opgesloten leren de kinderen over het dagelijkse leven in de gevangenis. Ter ondersteuning zijn er tekeningen en kijkplaten voor bij de verhaaltjes toegevoegd. Ook zijn er twee kleurplaten toegevoegd van Lange Leo in zijn cel. Op één van die kleurplaten zijn allemaal spulletjes te zien die Lange Leo helemaal niet op zijn cel mag hebben. Deze kunt u tijdens de afsluiting van de les gebruiken. Benodigdheden Kopieer voor iedere leerling het te behandelen verhaal en de kijk/kleurplaten. Voor verdere informatie en diverse relevante links kunt u terecht op onze website: Voorbereidende les In de voorbereidende les wordt de basis voor het museumbezoek gelegd. De leerlingen maken kennis met Lange Leo, een getekend figuurtje dat in het museum terugkomt. Een aantal begrippen wordt geïntroduceerd: misdaad, handboeien, politie, politiebureau, Huis van Bewaring, rechtbank, celstraf, tralies, bewaker, luchten, bezoekruimte, camera s Behandel één of meerdere verhalen ter voorbereiding. Inleiding (10 minuten) Vraag wie er weet wat een gevangenis is. Vertel daarna over misdaad en straf (zie inleiding). Kern (ca. 10 minuten per verhaaltje) Lees de verhalen voor. Laat de tekeningen bij de verhaaltjes zien. Laat kijkplaat 1 zien. Afsluiting 10 minuten kringgesprek: vertel de kinderen dat jullie naar het Gevangenismuseum gaan en wat jullie daar gaan doen. 15 minuten kleurplaten kleuren. 5 minuten kijk/kleurplaten bespreken: in kleurplaat 2 heeft Lange Leo allerlei vreemde voorwerpen in zijn cel. In het museum zien de kinderen échte voorbeelden van dit soort contrabande (smokkelwaar), van nepwapens tot touwen, van alles om te ontsnappen! Het is makkelijker voor de kinderen om kleurplaat 2 na het museumbezoek in te kleuren. Museumbezoek Tijdens het museumbezoek met rondleiding maken de leerlingen kennis met verleden en heden van Veenhuizen en het gevangeniswezen in Nederland. Vervolgens kunt u een (optionele en niet kosteloze) rit met de echte oude boevenbus maken, langs allerlei historische en moderne gebouwen van het gevangenisdorp Veenhuizen. Gevangenismuseum - Lange Leo vertelt groep 3 en 4 4

5 Inhoud Rondleiding door het museum, ca. 60 min. Bekijken luchtplaats en cellenblok (luchtplaats op het binnenplein en cellen door de eeuwen heen, liggen apart op het terrein), ca 15 min. Eventueel Boevenbusrit of wandeling ca. 30 min. Verwerkingsles Bespreek het museumbezoek in de klas na. Laat de kinderen vertellen wat ze hebben gezien en beleefd. Heeft het bezoek beantwoord aan hun verwachtingen? Wat was anders dan ze vooraf dachten? Wat vonden ze het indrukwekkendst? Behandel nog niet gebruikte delen (bijvoorbeeld verhaaltje 3: Lange Leo zit opgesloten en kleurplaat 2). Laat de kinderen eventueel ter afsluiting een tekening of schilderij maken van een van de dingen die ze in of om het museum hebben gezien. Laat ze zelf kiezen wat ze willen maken en hoe ze het willen uitvoeren. Bespreek de kleurplaten, tekeningen of schilderijen en hang ze op in de klas. Praktische informatie Boeken via: Gevangenismuseum Oude Gracht AA Veenhuizen T E W Openingstijden april t/m oktober november t/m maart 11:00-17:00 u 13:00-17:00 u Buiten schoolvakanties is het museum 's maandags gesloten. Scholen kunnen ook op afspraak reserveren buiten de algemene openingstijden. Kosten: Kijk voor actuele prijzen op Bereikbaarheid per openbaar vervoer Vanaf NS-station Assen bus 116. Uitstappen halte Generaal van den Boschweg. Vijf minuten lopen. Het museum is zeer geschikt voor rolstoelgebruikers. De gehele expositie is gelijkvloers. Er zijn 5 rolstoelen in het museum te leen. Gevangenismuseum - Lange Leo vertelt groep 3 en 4 5

6 Inleiding Misdaad en straf Als je iets stouts hebt gedaan, krijg je meestal straf. Waarom krijg je dan straf? Als je straf krijgt, dan leer je daarvan. Je weet wat wel mag. Je weet wat niet mag. Als je iets doet wat heel erg is, zoals stelen, krijg je ook straf. Als je ouder bent dan 12 jaar krijg je die straf niet van je papa of mama. Dan krijg je straf van de politie en bureau HALT. Maar sommige kinderen stelen daarna nog eens. Of doen iets anders dat niet mag. Dan moeten ze voor een kinderrechter komen. Als ze het heel erg bont hebben gemaakt, moeten ze naar een speciale kindergevangenis. Voor iedereen van 18 jaar en ouder, is er de gewone rechtbank. Daar komen ze voor een rechter. Die luistert naar wat er is gebeurd. Er is iemand vóór de verdachte: de advocaat. En er is iemand tégen de verdachte: de officier van justitie. De rechter zegt welke straf de misdadiger krijgt. Dat kan een werkstraf zijn. Dat kan ook een gevangenisstraf zijn. In de gevangenis wordt de misdadiger een tijd opgesloten. Hij slaapt in een cel. Zo ook Lange Leo. Die heeft een misdaad begaan en zit in de gevangenis. We horen direct het verhaal van Lange Leo. Woordenlijst Advocaat = iemand die een verdachte helpt. Een advocaat verdedigt iemand die voor de rechter moet komen, zodat de rechter misschien een lagere (kortere) straf geeft. Bewaker = is iemand die in de gevangenis werkt en de gevangenen bewaakt. Bezoekruimte = een speciale zaal in de gevangenis. Hier mag de gevangene bezoekers ontvangen. Twee bewakers letten goed op dat er geen contrabande wordt binnengesmokkeld. Camera = in de gevangenis hangen heel veel camera s. Bewakers in een uitkijkpost kijken naar buiten én ze kijken op videoschermen. Zo zien ze bijna alles wat er in de gevangenis gebeurt. Celstraf elstraf,, gevangenisstraf = zo heet de straf die een misdadiger krijgt als hij naar de gevangenis moet. Er bestaan ook andere straffen: bij een taakstraf moet een misdadiger werken, maar mag wel gewoon thuis blijven. Bij een geldstraf krijgt een misdadiger (die dan overtreder heet) een boete. Contrabande = alles wat niet in een cel mag zijn, wordt contrabande genoemd. In het museum zijn allerlei voorbeelden te zien. Gedetineerden = een gevangene. Komt van detentie, wat opsluiting betekent. Gesticht = gebouw waarin zwervers ondergebracht worden. Gevangenis = een gebouw speciaal voor misdadigers. Er zijn cellen, waar 1, 2 of soms zelfs 6 misdadigers opgesloten zitten. In een gevangenis is een: kerk, moskee, sportzaal, werkplaatsen, bibliotheek, knutsellokaal en er zijn luchtplaatsen. Huis van Bewaring = een gevangenis waar verdachten wachten tot ze voor de rechter moeten komen. Soms zitten er ook misdadigers die maar een heel korte gevangenisstraf hebben. Luchten = gevangenen mogen een paar keer per dag uit hun cel om even buiten te zijn, dat wordt luchten genoemd. Ze mogen dan op het plein staan of in een speciale luchtplaats. Dat is een kooi, waar je niet uit kunt klimmen. Misdaad = in de wet staat wat wel en niet mag. Als je een wet overtreedt, bega je een misdaad. Misdadiger = als de politie en de officier van justitie hebben bewezen dat iemand die opgepakt is ook echt de misdaad heeft gepleegd, is hij een misdadiger. Officier van justitie = iemand die onderzoekt wat er is gebeurd. Dan kijkt de officier van justitie wat voor straf daar het best bij past. Die vertelt hij aan de rechter. Rechtbank = het gebouw waar de rechter een straf geeft. De zaal waar dat gebeurt heet rechtszaal. Verdachte = als de politie iemand oppakt, wordt die persoon verdacht van een misdaad. Maar dat moet eerst bewezen worden door de politie en de officier van justitie. Tot die tijd is het geen misdadiger, maar een verdachte. Weeskind = een kind dat geen ouders meer heeft. Gevangenismuseum - Lange Leo vertelt groep 3 en 4 6

7 1 Lange Leo vertelt over de opa van zijn vader Dit is Lange Leo. Lange Leo is een kletskous. Hij vertelt en vertelt. Lange Leo zit in de gevangenis in Veenhuizen. Dat doet hem aan zijn overgrootvader, Grijze Tinus denken. Grijze Tinus zat heel lang geleden óók In de gevangenis in Veenhuizen. Daar vertelde zijn opa vroeger altijd over. Die verhalen heeft Lange Leo goed onthouden En nu vertelt Lange Leo ons over de opa van zijn vader. We leven nu in Voor het verhaal van de opa van mijn vader moeten we terug in de tijd. De opa van mijn vader was 200 jaar geleden in Veenhuizen. De opa van mijn vader werd Grijze Tinus genoemd. Dat kwam door zijn grijze haren. Grijze Tinus was een echte zwerver. Hij hield heel veel van het zwerversleven. In de zomer sliep hij altijd lekker in een hooiberg. Hij ving een vis. Hij plukte een appel. Maar soms was het leven heel moeilijk. Soms kon Grijze Tinus geen eten vinden. Dan ging hij bedelen. Dat mocht 200 jaar geleden niet. Grijze Tinus moest naar een cel. Daarna moest Grijze Tinus naar Veenhuizen. Drie jaar lang! Veenhuizen was in die tijd heel bijzonder. Daar moesten zwervers en bedelaars naartoe. En weeskinderen ook. Om te werken en te leren. Grijze Tinus woonde in een gesticht. Hij werkte op het land. Hij moest hard werken. En na drie jaar wilde Grijze Tinus voor altijd boerenknecht blijven. Dan kon hij steeds naar een andere boerderij om te werken. En dat heeft Grijze Tinus een tijd gedaan. Tot hij verliefd werd op de dochter van een boer. Die dochter werd toen de oma van mijn vader... Kom je naar Veenhuizen? Daar zie je het gesticht waar Grijze Tinus heeft gezeten. In dat oude gebouw zit nu het Gevangenismuseum! Gevangenismuseum - Lange Leo vertelt groep 3 en 4 7

8 2 Lange Leo in de kraag gegrepen En dan moet Lange Leo weer naar zijn cel. Hij wordt ineens stil. Waarom zit jij eigenlijk in de gevangenis, Lange Leo? In de gevangenis kom je terecht, als je iets heel ergs hebt gedaan. In de gevangenis ben je niet vrij. De kletskous kijkt sip. Hij schaamt zich voor wat hij gedaan heeft. Toe, Lange Leo, vertel eens? Na een diepe zucht begint Lange Leo. Nou, vooruit dan maar, hij zal het jullie vertellen.. Hij heeft er heel veel spijt van Had ik maar nooit.. Oh, had ik maar nooit. Hij slaat met de vuisten op zijn bureau. Maar dat helpt niet! Oh, wat was hij dom. Lange Leo wilde een groot huis. En een grote auto. Maar zijn geld raakte op en Lange Leo wilde meer! Daarom ging Lange Leo geld stelen. De winkeljuffrouw van de drogist liep even naar achteren. Toen pakte Leo geld uit de kassa. Wie doet nu zoiets en waarom? Ach, was ik, Lange Leo, maar tevreden geweest met wat ik had!!! Want is hij nu gelukkiger? Nee, zeker niet. Hij is zijn vrijheid kwijt! Stelen mag niet, dat staat in de wet. Dat is een misdaad. De politie was er snel bij. Hij kreeg handboeien om en moest mee naar het politiebureau. Hij moest wachten in een cel van het Huis van Bewaring. Toen moest hij naar de rechtbank. Nee, stelen mag niet en daarom krijgt hij zes maanden celstraf. Lange Leo wordt naar de gevangenis in Veenhuizen gebracht. Oh, wat is hij dom geweest, dat begrijpt hij nu heel goed. Had ik maar nooit. Oh, had ik maar nooit Tja, dat is nu te laat! Maar hij zal nooit meer stelen!! Kringgesprek Wat kan een winkel doen tegen dieven? Wat vind jij van de misdaad die Leo heeft begaan? Is er van jou wel eens iets gestolen of bij je thuis ingebroken? Vind je 6 maanden straf te veel of juist te weinig? Gevangenismuseum - Lange Leo vertelt groep 3 en 4 8

9 3 Lange Leo zit opgesloten Lange Leo zit in zijn cel. Dat is zijn kamer voor het komende half jaar. Leo kijkt rond in zijn cel. Die is niet zo gezellig! Een bed, een stoel, een bureau en een kast. In de hoek van de cel is een toilet. Voor het raam zitten tralies. De deur van zijn cel is heel dik. Er zit een luikje in de deur. Lange Leo hoort de sleutels in het slot. Goedemorgen, roept een stem. De deur gaat open. Goedemorgen, roept Lange Leo terug. Tijd om op te staan! roept de bewaker. Leo gaat douchen en ontbijten. Dan gaat Lange Leo werken. Hij werkt in de wasserij. In de gevangenis kan je ook naar school. Of een beroep leren. Als je in de gevangenis werkt, krijg je geld. In de gevangeniswinkel kan Lange Leo aankruisen wat hij wil kopen. Lange Leo koopt lekkere koeken. Tussen de middag eet Lange Leo in de eetzaal. Laatst voelde Leo zich ziek. Gelukkig is er ook een dokter in de gevangenis. Hij kreeg medicijnen. Toen hij weer beter was, kon hij gelukkig weer gaan sporten! Dat doet Lange Leo het liefst. Lezen doet Lange Leo ook graag. Gelukkig is er een bieb. Iedere dag mag hij even naar buiten. Luchten, zo heet dat. En één keer per week komt zijn moeder op bezoek. Ze houdt ondanks alles veel van hem. Lange Leo ontmoet zijn moeder dan in de bezoekruimte. Ze zitten tegenover elkaar. Was het half jaar maar vast om Opgesloten zitten is toch niet zo leuk. Ramen met tralies en een hele dikke deur!! Overal bewaking! Camera s die je in de gaten houden. En prikkeldraad om de gevangenis heen! k Zal het nooit meer. k Zal het nooit meer doen. Zeker weten? Ja, k zal nooit meer stelen en tevreden zijn met wat ik heb. Want mijn vrijheid is me toch heel wat waard!!! Opdracht Kleur kleurplaat 1. Kijk naar kleurplaat 2. Wat hoort er niet in de cel van Lange Leo? Kleur dat maar in. Gevangenismuseum - Lange Leo vertelt groep 3 en 4 9

10 Kijkplaatjes (tekeningen bij de verhalen) Dit is Grijze Tinus. Hij heeft de hele dag op het land gewerkt. Lange Leo zit voor de rechter. Hij kijkt een beetje bang. Wat gaat er gebeuren?! Gevangenismuseum - Lange Leo vertelt groep 3 en 4 10

11 Kijkplaatjes (tekeningen bij de verhalen) Na 6 maanden is Lange Leo weer vrij. Hij is zó blij, hij zal nooit meer stelen! Dit is de bewaker van Lange Leo. Hij heeft Leo laten beloven nooit meer te stelen. Hij is blij dat Leo ervan geleerd heeft. Eindelijk is Lange Leo vrij. Lange Leo gaat weer bij zijn moeder wonen. Hij moet werk vinden, want hij zal nooit meer stelen. Deze mevrouw gaat Lange Leo helpen. Gevangenismuseum - Lange Leo vertelt groep 3 en 4 11

12 Kijk ijkplaat 1: Lange Leo zit opgesloten Gevangenismuseum - Lange Leo vertelt groep 3 en 4 12

13 Kijk ijkplaat 2: Wat hoort niet in de cel van Lange Leo? Gevangenismuseum - Lange Leo vertelt groep 3 en 4 13

14 Kleurplaat 1: Lange Leo zit opgesloten Gevangenismuseum - Lange Leo vertelt groep 3 en 4 14

15 Kleurplaat 2: Wat hoort er niet in de cel van Lange Leo? Gevangenismuseum - Lange Leo vertelt groep 3 en 4 15

16 EVALUATIEFORMULIER LESMATERIAAL L GEVANGENISMUSEUM Wij zijn erg benieuwd naar uw mening over het lesmateriaal en het eventuele bezoek aan het Gevangenismuseum. Hierbij verzoeken we u vriendelijk om dit formulier in te vullen en naar ons te retourneren. Algemeen: Naam en plaats school: Wanneer bent u naar het museum geweest? Met welke groep(en) bent u geweest? Lesmateriaal Wat is uw mening over de inhoud van de het lesmateriaal? Duidelijk? ja / nee Bruikbaar? ja / nee Mist u iets? Zo ja, wat? Zijn de leerdoelen vermeld bij de lessen behaald met het behandelen van dit lespakket? Waarom wel/waarom niet? Is de inhoud geschikt voor de doelgroep? Informatief Moeilijkheidsgraad Ambitieniveau ja / nee ja / nee voldoende / onvoldoende uitdagend / makkelijk Mist u iets in het lespakket? Zo ja, wat? Rondleiding Hoe heeft u de rondleider en/of het museum ervaren? (indien van toepassing) Sloot het behandelde lesmateriaal aan bij de inhoud van het museum? M.a.w.: was het zinvol om het bezoek voor te bereiden? Heeft u nog suggesties en/of opmerkingen ter verbetering? Vriendelijk bedankt voor uw moeite. Graag opsturen naar: Gevangenismuseum, t.a.v. Kiki Hehemann, Oude Gracht 1, 9341 AA Veenhuizen Of mail uw reactie naar Gevangenismuseum - Lange Leo vertelt groep 3 en 4 16

Lange Leo vertelt. Lesmateriaal groep 1/2. Gevangenismuseum. Handleiding en informatie over het museumbezoek

Lange Leo vertelt. Lesmateriaal groep 1/2. Gevangenismuseum. Handleiding en informatie over het museumbezoek Gevangenismuseum Basisonderwijs Lange Leo vertelt Lesmateriaal groep 1/2 Handleiding en informatie over het museumbezoek Gevangenismuseum Oude Gracht 1 9341 AA Veenhuizen T 0592-38 82 64 info@gevangenismuseum.nl

Nadere informatie

Lange Leo vertelt. Lerarenhandleiding groep 5/6. Gevangenismuseum. Handleiding en informatie voor de leerkracht bij alle modules en het museumbezoek

Lange Leo vertelt. Lerarenhandleiding groep 5/6. Gevangenismuseum. Handleiding en informatie voor de leerkracht bij alle modules en het museumbezoek Gevangenismuseum Basisonderwijs Lange Leo vertelt groep 5/6 Handleiding en informatie voor de leerkracht bij alle modules en het museumbezoek Gevangenismuseum Oude Gracht 1 9341 AA Veenhuizen T 0592-38

Nadere informatie

2. Straf: de bedoeling en de werkelijkheid blz De bedoeling 2.2. De werkelijkheid

2. Straf: de bedoeling en de werkelijkheid blz De bedoeling 2.2. De werkelijkheid Inhoudsopgave 1. Misdaad en straf blz. 3 2. Straf: de bedoeling en de werkelijkheid blz. 4 2.1. De bedoeling 2.2. De werkelijkheid 3. Vrijheid na detentie blz. 5 3.1. Recidive, eens een boef altijd een

Nadere informatie

Ik houd mijn spreekbeurt over de jeugdgevangenis, omdat steeds meer kinderen hierin terecht komen. En daarom wilde ik daar wat over vertellen.

Ik houd mijn spreekbeurt over de jeugdgevangenis, omdat steeds meer kinderen hierin terecht komen. En daarom wilde ik daar wat over vertellen. Jeugdgevangenis Ik houd mijn spreekbeurt over de jeugdgevangenis Hoofdstuk 1: Waarom? Ik houd mijn spreekbeurt over de jeugdgevangenis, omdat steeds meer kinderen hierin terecht komen. En daarom wilde

Nadere informatie

Gevangenismuseum. Module 2. Lange Leo vertelt over: Veenhuizen. Lespakket basisonderwijs; groep 5 en 6 Werkbladen voor de leerling

Gevangenismuseum. Module 2. Lange Leo vertelt over: Veenhuizen. Lespakket basisonderwijs; groep 5 en 6 Werkbladen voor de leerling Gevangenismuseum Module 2 Lange Leo vertelt over: Veenhuizen Lespakket basisonderwijs; groep 5 en 6 Werkbladen voor de leerling Veenhuizen Inhoud Veenhuizen 1 De geschiedenis van Veenhuizen 2 Lange Leo

Nadere informatie

Gevangenismuseum. Module 2. Lange Leo vertelt over: Veenhuizen. Lespakket basisonderwijs; groep 7 en 8 Werkbladen voor de leerling

Gevangenismuseum. Module 2. Lange Leo vertelt over: Veenhuizen. Lespakket basisonderwijs; groep 7 en 8 Werkbladen voor de leerling Gevangenismuseum Module 2 Lange Leo vertelt over: Lespakket basisonderwijs; groep 7 en 8 Werkbladen voor de leerling Inhoud 1 De geschiedenis van 2 Lange Leo en het verhaal van de opa van zijn vader 3

Nadere informatie

1. Vrijheid, rechten en plichten blz Wat mag en moet jij?

1. Vrijheid, rechten en plichten blz Wat mag en moet jij? Inhoudsopgave 1. Vrijheid, rechten en plichten blz. 3 1.1. Wat mag en moet jij? 2. Regels en wetten. 2.1. Wetboeken 2.2. Regels voor de rechter blz. 4 2.3. Het Wetboek van Strafrecht blz. 5 3. Het Nederlandse

Nadere informatie

De geschiedenis van misdaad en berechting

De geschiedenis van misdaad en berechting Gevangenismuseum Module 4 Lange Leo vertelt over: De geschiedenis van misdaad en berechting Lespakket basisonderwijs; groep 5 en 6 Werkbladen voor de leerling Misdaad en berechting door de eeuwen heen

Nadere informatie

Nationaal Gevangenismuseum

Nationaal Gevangenismuseum Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Groep 8 Les 4. Klik in de lik Les 4. Klik in de lik Nationaal Gevangenismuseum Groep 8 2,5 uur Samenvatting van de les Deze les brengen de leerlingen een bezoek

Nadere informatie

EEUWIG STRAF. Straffen door de eeuwen heen ANTWOORDEN OPDRACHTEN. Na de rondleiding in het Gevangenismuseum

EEUWIG STRAF. Straffen door de eeuwen heen ANTWOORDEN OPDRACHTEN. Na de rondleiding in het Gevangenismuseum EEUWIG STRAF Straffen door de eeuwen heen Na de rondleiding in het Gevangenismuseum ANTWOORDEN OPDRACHTEN Antwoorden van de museumopdrachten Groep 1 Een misdadiger werd opgespoord door de baljuw en zijn

Nadere informatie

Straffen door de eeuwen heen

Straffen door de eeuwen heen Straffen door de eeuwen heen Digiles over de geschiedenis van misdaad en straf in Nederland Ter voorbereiding, verwerking of verdieping van een bezoek aan het Gevangenismuseum. HANDLEIDING LEERKRACHT Inhoud

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

INHOUD DE TIJDSWINKEL. groep 3-4 HOE MENSEN IN VERSCHILLENDE TIJDEN LEVEN

INHOUD DE TIJDSWINKEL. groep 3-4 HOE MENSEN IN VERSCHILLENDE TIJDEN LEVEN ERFGOEDEDUCATIE Het zinvol beleven van het erfgoed is een centraal begrip in de didactiek voor erfgoededucatie. Het werken met het erfgoed wordt gestuurd door het stellen van betekenisvolle vragen. De

Nadere informatie

Annie van Gansewinkel. Vast

Annie van Gansewinkel. Vast Annie van Gansewinkel Vast 4 Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen De groeten Je krijgt de groeten van je vader. Jim haalt zijn schouders op. Hij blijft tegen de bal schoppen. De bal knalt tegen

Nadere informatie

Een spannend spel loopt verkeerd af

Een spannend spel loopt verkeerd af De strafzaak Een spannend spel loopt verkeerd af Algemene informatie over de rechtszaak in het simulatiespel Ben, Najib en Roos, drie vmbo leerlingen van 15 jaar, hebben de laatste lesuren vrij van school

Nadere informatie

Roodkapje en haar zieke voorleesoma

Roodkapje en haar zieke voorleesoma Toneelstuk opening Kinderboekenweek 2016 Roodkapje en haar zieke voorleesoma Tekst Rian Visser Rollen Roodkapje Moeder Oma Boze wolf Jager Verteller In het verhaal staat een prentenboek centraal. In dit

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over seksuele intimidatie op het werk. Je hebt te maken met seksuele intimidatie als een collega je steeds aanraakt. Of steeds grapjes maakt over seks. Terwijl je dat

Nadere informatie

Lesbrief bij Mijn broer is een boef van Netty van Kaathoven voor groep 7 en 8

Lesbrief bij Mijn broer is een boef van Netty van Kaathoven voor groep 7 en 8 Lesbrief bij Mijn broer is een boef van Netty van Kaathoven voor groep 7 en 8 Inhoud van deze lesbrief - Thema s in het boek - Lesopzet - Doel van de les - Uitwerking - Bijlage: opdrachtenblad Thema s

Nadere informatie

Als je in aanraking komt met de politie

Als je in aanraking komt met de politie Als je in aanraking komt met de politie Je bent in aanraking gekomen met de politie en dan? Je bent met de politie in aanraking geweest. Als de politie jouw strafzaak ernstig genoeg vindt, kan die dat

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen www.edusom.nl Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen Het is belangrijk om veel woorden te leren. In deze extra les vindt u extra woorden bij de Opstartlessen 1 t/m 5. Kijk ook eens naar

Nadere informatie

De wereld op zijn kop! Kan de wereld op zijn kop staan? Met gym heb je het vast wel eens geprobeerd Op je kop staan, bedoel ik, soms lukt het

De wereld op zijn kop! Kan de wereld op zijn kop staan? Met gym heb je het vast wel eens geprobeerd Op je kop staan, bedoel ik, soms lukt het De wereld op zijn kop! Kan de wereld op zijn kop staan? Met gym heb je het vast wel eens geprobeerd Op je kop staan, bedoel ik, soms lukt het Maar het duurt maar heel even dat op de kop staan De wereld

Nadere informatie

Lotte is er erg blij mee. Ik wilde altijd al een huisdier voor mezelf, zegt ze tegen opa. En nu heb ik er opeens een heleboel.

Lotte is er erg blij mee. Ik wilde altijd al een huisdier voor mezelf, zegt ze tegen opa. En nu heb ik er opeens een heleboel. Lotte heeft Luizen Buiten is het koud. Er vallen dikke druppels uit de bomen en de wind blaast hard door de straat. Lotte loopt hand in hand met opa Generaal over het schoolplein. Ze moest eerder van school

Nadere informatie

De kippendief. door Nellie de Kok

De kippendief. door Nellie de Kok door Nellie de Kok 1 door Nellie de Kok samenvatting In de bibliotheek staan allerlei mooie boeken. Aan de kinderen wordt gevraagd wat voor boeken je daar allemaal kunt lenen. Kaatje werkt in de bibliotheek

Nadere informatie

Lieve Marianne, Ik mis je, Papa. Gezocht: Kinderrechten. Groep 2: Lieve Marianne. Lieve papa,

Lieve Marianne, Ik mis je, Papa. Gezocht: Kinderrechten. Groep 2: Lieve Marianne. Lieve papa, Gezocht: Kinderrechten Groep 2: Lieve Lieve papa, Mama zei dat ik je een brief kon schrijven. Ik vond het een goed idee. Ik heb ook een tekening gemaakt, die staat op de achterkant. Hoe is het in de gevangenis?

Nadere informatie

Wat doe jij met mijn kleren? De zwerver keek haar vragend aan. Zijn deze kleren dan van jou? Ja, schreeuwt ze boos. Hoe komt u

Wat doe jij met mijn kleren? De zwerver keek haar vragend aan. Zijn deze kleren dan van jou? Ja, schreeuwt ze boos. Hoe komt u Oma s next topmodel Greetje Rimpel is een vrouw van 86 jaar en woont in piepklein huisje aan de rand van het bos. Elke dag loopt Greetje door het bos op zoek naar lekkere ingrediënten voor in haar soep.

Nadere informatie

Dit is een download bij het artikel Omdat je het kunt uit JOP COACH magazine, nr

Dit is een download bij het artikel Omdat je het kunt uit JOP COACH magazine, nr Honger! (voor jonge kinderen) Drie kinderen lopen naar school. Opeens zien ze een heel rare man in oude kleren. Hij vraagt om een beetje geld voor eten. Natuurlijk schrikken de kinderen en denken ze aan

Nadere informatie

Melkweg. Naar de speelzaal. Lezen van Alfa B naar Alfa C. Taal en ouders: Peuters. Merel Borgesius Kaatje Dalderop Willemijn Stockmann

Melkweg. Naar de speelzaal. Lezen van Alfa B naar Alfa C. Taal en ouders: Peuters. Merel Borgesius Kaatje Dalderop Willemijn Stockmann Melkweg Lezen van Alfa B naar Alfa C Naar de speelzaal Taal en ouders: Peuters Merel Borgesius Kaatje Dalderop Willemijn Stockmann Colofon Melkweg: Naar de speelzaal, 0 Dit boekje is een uitgave van Stichting

Nadere informatie

Thema Gezondheid. Lesbrief 33. In gesprek met de leerkracht.

Thema Gezondheid. Lesbrief 33. In gesprek met de leerkracht. http://www.edusom.nl Thema Gezondheid Lesbrief 33. In gesprek met de leerkracht. Wat leert u in deze les? Een gesprek voeren met de leerkracht. Zinnen maken met omdat. Hulp vragen. Veel succes! Deze les

Nadere informatie

Puzzel: Wie is wie in de kinderrechtszaal?

Puzzel: Wie is wie in de kinderrechtszaal? Puzzel: Wie is wie in de kinderrechtszaal? Korte omschrijving werkvorm De docent en leerlingen bekijken samen wie waar zit en wat doet in de rechtszaal. Hierbij staat de rol van het kind in de rechtszaal

Nadere informatie

Niet eerlijk. Kyara Blaak

Niet eerlijk. Kyara Blaak Kyara Blaak Niet eerlijk Kyara Blaak Kyara Blaak 248media uitgeverij, Steenwijk Grafische realisatie: MDS Grafische Vormgeving Illustraties binnenwerk: Kyara Blaak Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

TITEL ACTIVITEIT + beschrijving: filosofisch gesprek over geloven.

TITEL ACTIVITEIT + beschrijving: filosofisch gesprek over geloven. TITEL ACTIVITEIT + beschrijving: filosofisch gesprek over geloven. Beginsituatie: De lln doen als inleiding op het project rond geloven en de kerkwandeling, een filosofisch gesprek. Er komen verschillende

Nadere informatie

Een doos vol spullen. Colofon. In het kort

Een doos vol spullen. Colofon. In het kort N E L L U P S L O V S O O EEN D Project voor groep 3 en 4 In het kort Er is op school een telefoontje gekomen van Historisch Museum Haarlemmermeer, met de vraag of de leerlingen ergens mee willen helpen.

Nadere informatie

Voor jou. Verhalen van mantelzorgers. Anne-Rose Hermer

Voor jou. Verhalen van mantelzorgers. Anne-Rose Hermer Voor jou Verhalen van mantelzorgers Anne-Rose Hermer 6 Inleiding In dit boek maak je kennis met Martine, Koos en Sara. Ze zijn alledrie in een andere fase van hun leven. Maar één ding is hetzelfde voor

Nadere informatie

Tommie, Dik en Esmeralda

Tommie, Dik en Esmeralda Tommie, Dik en Esmeralda Een tijd gelden woonden twee meisjes genaamd Marieke en Ineke met hun vader en moeder op een boerderij in Afrika. Er was geen televisie, er was geen school, er was geen bibliotheek

Nadere informatie

Jezus vertelt, dat God onze Vader is

Jezus vertelt, dat God onze Vader is Eerste Communieproject 26 Jezus vertelt, dat God onze Vader is Jezus als leraar In les 4 hebben we gezien dat Jezus wordt geboren. De engelen zeggen: Hij is de Redder van de wereld. Maar nu is Jezus groot.

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Op het politiebureau en jonger dan 18 jaar? Wegwijzer over je rechten en plichten

Op het politiebureau en jonger dan 18 jaar? Wegwijzer over je rechten en plichten Op het politiebureau en jonger dan 18 jaar? Wegwijzer over je rechten en plichten Je bent op het politiebureau omdat: 1. je wordt verdacht van het plegen van een strafbaar feit en je moest mee naar het

Nadere informatie

HIERIN VINDT U DE OPBOUW VAN HET PROGRAMMA EN DE GANG VAN ZAKEN IN DE PRAKTIJK

HIERIN VINDT U DE OPBOUW VAN HET PROGRAMMA EN DE GANG VAN ZAKEN IN DE PRAKTIJK COMPLETE DOCENTENINFORMATIE: HIERIN VINDT U DE OPBOUW VAN HET PROGRAMMA EN DE GANG VAN ZAKEN IN DE PRAKTIJK DE TIJDSWINKEL VOOR GROEP 3-4 HET LEVEN VAN MENSEN IN VERSCHILLENDE TIJDSPERIODEN AAN DE HAND

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

De meester is een Vampier

De meester is een Vampier De meester is een Vampier Door Wout Terpstra Het is maandag en Tom werd wakker. Hij vindt het altijd heel leuk op school. Maar vandaag weet hij het niet. Want ze krijgen een nieuwe meester. Tom!Tom! Ben

Nadere informatie

De MS van Tess Als elke dag onzeker is

De MS van Tess Als elke dag onzeker is Morgen gaan we naar de huisarts, zegt haar moeder s middags. Ik weet niet wat er met je is. Je bent zo moe de laatste tijd. En nu heb je ook nog last van je oog. De juf zegt dat ik misschien een bril moet,

Nadere informatie

Jezus en jij. Eerste Communieproject 53. Jij bent gedoopt

Jezus en jij. Eerste Communieproject 53. Jij bent gedoopt Eerste Communieproject 53 Jezus en jij Jij bent gedoopt In les 8 hebben we geleerd dat Jezus bij ons blijft. Hoe doet Hij dat? Dat kan Hij, omdat Hij de KERK heeft gesticht. De kerk is niet alleen een

Nadere informatie

Strange Stories Test (volwassenen versie)

Strange Stories Test (volwassenen versie) Strange Stories Test (volwassenen versie) F. Happé Versie participant 1. Tineke had het hele jaar naar Kerstmis uitgekeken, omdat ze wist dat ze dan een konijn kon vragen aan haar ouders. Tineke zou echt

Nadere informatie

Teksten uit het script van Hertha, verder geen nieuws. Zie onderaan dit document. A3 papieren en stiften/pennen voor de afsluiting.

Teksten uit het script van Hertha, verder geen nieuws. Zie onderaan dit document. A3 papieren en stiften/pennen voor de afsluiting. Lesidee: Inwisselbaarheid: wat zou jij doen? Stel.. Jij bent Hertha (een Joods meisje) of Teun (een jonge Nederlandse, niet Joodse bewaker) en je bent verliefd. Hoe goed of hoe fout kun je zijn in zo n

Nadere informatie

DE RODE DRAAD VAN TWENTE

DE RODE DRAAD VAN TWENTE groep ERFGOEDEDUCATIE Het zinvol beleven van het erfgoed is een centraal begrip in de didactiek voor erfgoededucatie. Het werken met het erfgoed wordt gestuurd door het stellen van betekenisvolle vragen.

Nadere informatie

Keetje zucht. Wat duurt het lang! Maar wacht... Daar komt een auto de straat in rijden. Hij stopt achter de verhuiswagen en er stappen twee mensen

Keetje zucht. Wat duurt het lang! Maar wacht... Daar komt een auto de straat in rijden. Hij stopt achter de verhuiswagen en er stappen twee mensen De verhuiswagen Mama! Keetje staat voor het raam. Ze wijst naar buiten. Er staat een grote auto voor het huis! Mama komt naast Keetje staan. Dat is een verhuiswagen. We krijgen vandaag nieuwe onderburen.

Nadere informatie

Onlangs heeft u met uw klas een bezoek gebracht aan het Kinderboekenmuseum. Wij hopen dat u dit heeft ervaren als een leuk en leerzaam bezoek.

Onlangs heeft u met uw klas een bezoek gebracht aan het Kinderboekenmuseum. Wij hopen dat u dit heeft ervaren als een leuk en leerzaam bezoek. Beste docent, Onlangs heeft u met uw klas een bezoek gebracht aan het Kinderboekenmuseum. Wij hopen dat u dit heeft ervaren als een leuk en leerzaam bezoek. De leerlingen hebben in het museum de tentoonstelling

Nadere informatie

Robin. en het geheim van Dee en Aa

Robin. en het geheim van Dee en Aa Robin en het geheim van Dee en Aa Het geheim van Dee en Aa In dit kinderboek volgen we Robin die op zoek gaat naar de dief die haar fiets heeft gestolen. Met behulp van een forensisch expert komt ze achter

Nadere informatie

Het allerleukste meisje

Het allerleukste meisje > > 0 0 0 Het allerleukste meisje Er zijn meisjes die het liefst met poppen spelen er zijn meisjes die vaak voor de spiegel staan er zijn meisjes die zich als een bruid verkleden en dan wensen dat ze ooit

Nadere informatie

Adam en Eva eten van de boom

Adam en Eva eten van de boom Adam en Eva eten van de boom God maakt een prachtig paradijs. Hij zegt: Het is heel goed. Maar God heeft ook een vijand, En weet jij wel wat hij doet? Het mooie wat God heeft gemaakt, maakt hij juist graag

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus ChristusGemeente van onze Heer Jezus Christus!

Gemeente van onze Heer Jezus ChristusGemeente van onze Heer Jezus Christus! Gemeente van onze Heer Jezus ChristusGemeente van onze Heer Jezus Christus! Jongens en meisjes! Hebben jullie vanmorgen de kerkklok gehoord? Ja, vanmorgen hoorden we ook een klok luiden in de kerk. Maar

Nadere informatie

Pannenkoeken met stroop

Pannenkoeken met stroop Pannenkoeken met stroop Al een maand lang zegt Yvonne alleen maar nee. Heb je je best gedaan op school? Nee. Was het leuk? Nee. Heb je nog met iemand gespeeld? Nee. Heb je lekker gegeten? Nee. Heb je goed

Nadere informatie

Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram,

Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram, Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram, mijn kleine broer Dat is niet van mij mama Dan zegt ze

Nadere informatie

Er komt een jonge vrouw binnen. Bent u een rechercheur?, vraagt ze. Jazeker, zegt Peter. Al vijfentwintig jaar. Waarmee kan ik u van dienst zijn?

Er komt een jonge vrouw binnen. Bent u een rechercheur?, vraagt ze. Jazeker, zegt Peter. Al vijfentwintig jaar. Waarmee kan ik u van dienst zijn? Loesje de Vries Het is eerste kerstdag en Peter van Opperdoes voelt zich eenzaam. Hij mist zijn vrouw die vorig jaar is overleden. Zonder haar lijkt alles grijs en somber. Hij kijkt op zijn horloge; twee

Nadere informatie

Doe meer met Thuisfront!

Doe meer met Thuisfront! Lesbrief bij Vast Doe meer met Thuisfront! Bij enkele boeken in de serie Thuisfront kunt u een gratis lesbrief downloaden vaneenvoudigcommuniceren.nl. In deze lesbrief staan vragen, tips en opdrachten

Nadere informatie

HET WERK VAN DE OFFICIER VAN JUSTITIE

HET WERK VAN DE OFFICIER VAN JUSTITIE HET WERK VAN DE OFFICIER VAN JUSTITIE Opsporen en vervolgen Wie doet dat eigenlijk? De ene moord is nog niet gepleegd of je ziet alweer de volgende ontvoering. Politieseries en misdaadfilms zijn populair

Nadere informatie

Puzzel: De rechtszaal

Puzzel: De rechtszaal Puzzel: De rechtszaal Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen vullen in wie waar zit of staat in de rechtszaal. Leerdoel: De leerlingen kennen de opstelling van een rechtszaal en ze weten welke actoren

Nadere informatie

Jan Klaasen en het geheim van de speelgoedkist

Jan Klaasen en het geheim van de speelgoedkist 2017-2018 School en Cultuur Jan Klaasen en het geheim van de speelgoedkist Wat zit er in de kist? Waar is het speelgoed van Katrijntje gebleven? Erfgoedprofiel voor groep 2 Ontwikkeling van het project:

Nadere informatie

Nationaal Gevangenismuseum

Nationaal Gevangenismuseum Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Groep 8 Les 3. Bajespoëzie Les 3 Bajespoëzie Nationaal Gevangenismuseum Groep 8 75 minuten (langer met uitbreiding) Samenvatting van de les In de derde les

Nadere informatie

GROEP 3/4. Gids historische rondwandeling Gerdien Kleinburink

GROEP 3/4. Gids historische rondwandeling Gerdien Kleinburink GROEP 3/4 Gids historische rondwandeling Gerdien Kleinburink INHOUD Met de leerlijn komen leerlingen van groep 1 t/m 8 in het basisonderwijs structureel in aanraking met het lokale erfgoed en de bijbehorende

Nadere informatie

MAMA MIA! FLYNN IS AL GROOT. * 1. Flynn en zijn broers Gil en Kato Dit is Flynn. Hij is vier jaar.

MAMA MIA! FLYNN IS AL GROOT. * 1. Flynn en zijn broers Gil en Kato Dit is Flynn. Hij is vier jaar. MAMA MIA! FLYNN IS AL GROOT. * 1. Flynn en zijn broers Gil en Kato Dit is Flynn. Hij is vier jaar. -Wijs zelf Flynn aan -Zijn jullie even oud als Flynn /ook vier jaar? Wie is ouder dan Flynn /dus vijf

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Aangifte doen En dan?

Aangifte doen En dan? www.politie.nl/slachtoffer Aangifte doen En dan? 17035-1 Informatie voor slachtoffers van een misdrijf 1 Bent u slachtoffer van een misdrijf? Is er bijvoorbeeld bij u ingebroken? Of heeft iemand u mishandeld?

Nadere informatie

Wie ben jij & wie ben ik?

Wie ben jij & wie ben ik? Docentenhandleiding Wie ben jij & wie ben ik? Groep 6 t/m 8 Beste docent, Wat leuk dat u met uw groep binnenkort naar Museum Catharijneconvent komt om deel te nemen aan het programma Wie ben jij & wie

Nadere informatie

Ria Massy. De taart van Tamid

Ria Massy. De taart van Tamid DE TAART VAN TAMID Ria Massy De taart van Tamid De taart van Tamid 1 Hallo broer! Hallo Aziz! roept Tamid. Zijn hart klopt blij. Aziz belt niet zo dikwijls. Hij woont nog in Syrië. Bellen is moeilijk in

Nadere informatie

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Veilig Thuis Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Een stukje uitleg Dat je samen met papa/mama, of een andere persoon in dit boekje gaat werken is niet zo maar. Dat komt omdat

Nadere informatie

Lesvoorbereiding. Datum: 19 februari 2013 aantal leerlingen: 33 tijd: Groep: 4

Lesvoorbereiding. Datum: 19 februari 2013 aantal leerlingen: 33 tijd: Groep: 4 Zakelijke gegevens Naam student: Jessica Gotink Lesvoorbereiding Stageschool: Daltonbasisschool de Vlier Winterswijk Iselinge klas: VR3C mentor/mentrix: Natascha Hulzink Datum: 19 februari 2013 aantal

Nadere informatie

Sam en de Wonderolie Museum Catharijneconvent 2016

Sam en de Wonderolie Museum Catharijneconvent 2016 Sam en de Wonderolie Museum Catharijneconvent 2016 Het voorleesverhaal Sam en de wonderolie Heel lang geleden was er eens een jongen, Sam. Sam was al heel lang op reis. En nu wilde hij naar huis. Sam moest

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

De kleine draak vindt het drakenland Iris Kater. Vandaag wil ik jullie iets vertellen over een kleine draak.

De kleine draak vindt het drakenland Iris Kater. Vandaag wil ik jullie iets vertellen over een kleine draak. De kleine draak vindt het drakenland Iris Kater Vandaag wil ik jullie iets vertellen over een kleine draak. Deze kleine draak werd in de mensenwereld geboren en heeft lang bij zijn vriend Maurice en zijn

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Veilig Thuis Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod 2 Een stukje uitleg Dat je samen met papa/mama, of een andere persoon in dit boekje gaat werken is niet zo maar. Dat komt omdat

Nadere informatie

LESMATERIAAL ONDERBOUW. Lespakket CliniClowns Geen kinderachtig effect. Vo or Groep 1-

LESMATERIAAL ONDERBOUW. Lespakket CliniClowns Geen kinderachtig effect. Vo or Groep 1- LESMATERIAAL ONDERBOUW Lespakket CliniClowns Geen kinderachtig effect Vo or 4 Groep 1- ACTIVITEIT 1: AANGENAAM KENNIS TE MAKEN In deze handleiding staat de activiteitenbeschrijving voor groep 1-4. Hier

Nadere informatie

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan.

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan. LESBRIEF Binnenkort gaan jullie met jullie groep naar de voorstelling Biggels en Tuiten Hieronder een aantal tips over hoe je de groep goed kan voorbereiden op de voorstelling. VOOR DE VOORSTELLING Vertel

Nadere informatie

Verhaal- en kleurboek voor kinderen. Instituut voor Islamitische Studies en Publicaties

Verhaal- en kleurboek voor kinderen. Instituut voor Islamitische Studies en Publicaties Verhaal- en kleurboek voor kinderen Instituut voor Islamitische Studies en Publicaties In naam van Allâh, de Weldadige, de Genadige 3 Het is half acht s avonds. Fazilah en Djamiel dekken samen de tafel.

Nadere informatie

Voor Indigo en Nhimo Papahoorjeme_bw.indd :02

Voor Indigo en Nhimo Papahoorjeme_bw.indd :02 Papahoorjeme_bw.indd 2 05-05-11 15:02 Papahoorjeme_bw.indd 3 05-05-11 15:02 Voor Indigo en Nhimo Tamara Bos Papa, hoor je me? met tekeningen van Annemarie van Haeringen Leopold / Amsterdam De liefste

Nadere informatie

Thema Kinderen en school. Lesbrief 18. Voor het eerst naar school

Thema Kinderen en school. Lesbrief 18. Voor het eerst naar school Thema Kinderen en school. Lesbrief 18. Voor het eerst naar school brengt zijn dochter Ama voor het eerst naar school. Hij praat met de juf. Ama is al op een peuterspeelzaal geweest. Is Ama verlegen? Wat

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

De olifant die woord hield

De olifant die woord hield De olifant die woord hield Een voorstelling van verhalenverteller Peter Faber www.peterfaber.eu Inleiding Aan het eind van haar leven las Annie MG Schmidt al haar sprookjes nog eens door. Genadeloos streepte

Nadere informatie

R O S A D E D I E F. Arco Struik. Rosa de dief Arco Struik 1 www.gratiskinderboek.nl

R O S A D E D I E F. Arco Struik. Rosa de dief Arco Struik 1 www.gratiskinderboek.nl R O S A D E D I E F Arco Struik Rosa de dief Arco Struik 1 www.gratiskinderboek.nl In de winkel 3 Bart 5 Een lieve dief 7 De telefoon 9 Bij de dokter 11 De blinde vrouw 13 Een baantje 15 Bijna betrapt

Nadere informatie

Benodigdheden: A. Inleiding: kringgesprek 15 minuten.

Benodigdheden: A. Inleiding: kringgesprek 15 minuten. Handleiding Groep Les Thema Wat zie je en wat vind je ervan? Weet wat je ziet Welkom bij de eerste les van het Nationaal Media paspoort voor uw groep! De kinderen (en u als leerkracht) worden zich in deze

Nadere informatie

Vlucht uit Sint-Petersburg

Vlucht uit Sint-Petersburg Marian Hoefnagel Vlucht uit Sint-Petersburg VEERTIEN De tijd van je leven Moeilijke woorden zijn onderstreept en worden uitgelegd in de woordenlijst op pagina 107. Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk

Nadere informatie

Vivian den Hollander. Kaarsjes. blazen. met illustraties van Alex de Wolf. Uitgeverij Ploegsma Amsterdam

Vivian den Hollander. Kaarsjes. blazen. met illustraties van Alex de Wolf. Uitgeverij Ploegsma Amsterdam Vivian den Hollander Kaarsjes blazen met illustraties van Alex de Wolf Uitgeverij Ploegsma Amsterdam Inhoud Bijna Kerst 7 Knutselen: Engeltjes 14 Een heel bijzondere engel 16 Liedje: Er is een kindeke

Nadere informatie

Ik ben de voet, en ik loop heel goed.

Ik ben de voet, en ik loop heel goed. Eén lliichaam, velle lleden Ik ben de voet, en ik loop heel goed. www.bijbelidee.nl (( voorbeelld )) Eén lliichaam, velle lleden Voorbereiding Op het werkblad staan een oor, mond, oog, neus, hand,voet,

Nadere informatie

De vorm van het verhaal

De vorm van het verhaal Over dit boek Het verhaal van Reinaart de vos is een van de oudste verhalen in het Nederlands. Het is geschreven in de 13 de eeuw door Willem. Wie die Willem precies was, weten we niet. Willem heeft het

Nadere informatie

Arie Aardvarken. Lesbrief

Arie Aardvarken. Lesbrief Arie Aardvarken Lesbrief Arie Aardvarken Lesbrief In Naturalis ontmoet u met uw groep Arie Aardvarken. Hij laat uw leerlingen ontdekken dat dieren heel handig in elkaar zitten. Het museumbezoek bestaat

Nadere informatie

Arie Aardvarken. Lesbrief. Tips

Arie Aardvarken. Lesbrief. Tips Lesbrief Arie Aardvarken In Naturalis ontmoet u met uw groep Arie Aardvarken. Hij laat uw leerlingen ontdekken dat dieren heel handig in elkaar zitten. Het museumbezoek bestaat uit een interactieve rondleiding

Nadere informatie

Dit boekje is van... Mijn naam is: Mijn gezinsvoogd heet: Het telefoonnummer van de gezinsvoogd is:

Dit boekje is van... Mijn naam is: Mijn gezinsvoogd heet: Het telefoonnummer van de gezinsvoogd is: Dit boekje is van... Mijn naam is: Mijn gezinsvoogd heet: Het telefoonnummer van de gezinsvoogd is: Mijn gezinsvoogd werkt bij de William Schrikker Jeugdbescherming. Wat een toestand, zeg! Wat gebeurt

Nadere informatie

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich 1942-1943 1 Rivka! Het is tijd om te gaan!, roept vader. Rivka is blij. Ze gaat logeren. Ze weet niet bij wie. En ze weet ook niet hoe lang. Maar ze heeft er wel zin in. Vader heeft gezegd: Je gaat in

Nadere informatie

Het is druk op het schoolplein. Overal zie je kinderen die aan het knikkeren zijn. Joost heeft een grote zware knikkerzak. Hij roept: 'Ik heb de

Het is druk op het schoolplein. Overal zie je kinderen die aan het knikkeren zijn. Joost heeft een grote zware knikkerzak. Hij roept: 'Ik heb de De regenboogbonk Oma is op bezoek. 'Kijk eens Floor,' zegt ze. 'Ik heb een cadeautje voor je.' Ze geeft Floor een klein rond pakje. Floor doet snel het papiertje eraf. 'Wow,' zegt ze, 'wat mooi!' In haar

Nadere informatie

Spreekopdrachten thema 1 Voorstellen

Spreekopdrachten thema 1 Voorstellen Spreekopdrachten thema 1 Voorstellen Opdracht 2 bij 1.2 Vraag en antwoord. Cursist A: lees de vraag hardop. Cursist B: lees het antwoord hardop. Klaar? Dan leest cursist B de vragen. Cursist A Cursist

Nadere informatie

Onlangs heeft u met uw klas een bezoek gebracht aan het Kinderboekenmuseum. Wij hopen dat u dit heeft ervaren als een leuk en leerzaam bezoek.

Onlangs heeft u met uw klas een bezoek gebracht aan het Kinderboekenmuseum. Wij hopen dat u dit heeft ervaren als een leuk en leerzaam bezoek. Beste docent, Onlangs heeft u met uw klas een bezoek gebracht aan het Kinderboekenmuseum. Wij hopen dat u dit heeft ervaren als een leuk en leerzaam bezoek. De leerlingen hebben in het museum onder andere

Nadere informatie

Letters, woorden, boeken

Letters, woorden, boeken Melkweg Lezen van Alfa B naar Alfa C Letters, woorden, boeken Participatie: De bibliotheek Merel Borgesius Kaatje Dalderop Willemijn Stockmann Colofon Melkweg: Letters, woorden, boeken, 2016 Dit boekje

Nadere informatie

ze terug in de la. Dan haalt ze de pannen van het fornuis en zet ze op de onderzetters. Thomas vouwt zijn handen en doet zijn ogen dicht.

ze terug in de la. Dan haalt ze de pannen van het fornuis en zet ze op de onderzetters. Thomas vouwt zijn handen en doet zijn ogen dicht. 1. Te laat thuis Wanneer gaan we eten, mam? Thomas loopt de keuken in en tilt de deksel van een pan. Mmm! Macaroni! Daar heb ik wel zin in. Mama pakt de deksel uit Thomas hand en doet hem weer op de pan.

Nadere informatie

SPEELGOED LESBRIEF VOOR DE GROEPEN 1 EN 2 VAN DE BASISSCHOOL EDUCATIEVE DIENST HISTORISCH MUSEUM DE BEVELANDEN GOES

SPEELGOED LESBRIEF VOOR DE GROEPEN 1 EN 2 VAN DE BASISSCHOOL EDUCATIEVE DIENST HISTORISCH MUSEUM DE BEVELANDEN GOES SPEELGOED LESBRIEF VOOR DE GROEPEN 1 EN 2 VAN DE BASISSCHOOL EDUCATIEVE DIENST HISTORISCH MUSEUM DE BEVELANDEN GOES INHOUDSOPGAVE DEEL I VOOR DE LEERKRACHT 1. Achtergrondinformatie voor de leerkracht blz.

Nadere informatie

1 Kussen over mijn hoofd

1 Kussen over mijn hoofd 1 Kussen over mijn hoofd De woonkamerdeur valt met een klap achter mij dicht. Ik ren de trap op, sla hier en daar een tree over. Niet vallen, denk ik nog, of misschien wel vallen. Mijn been breken en dan

Nadere informatie

WIE ZIT WAAR IN DE RECHTBANK?

WIE ZIT WAAR IN DE RECHTBANK? WIE ZIT WAAR IN DE RECHTBANK? APRIL 2015 - POLITIEK IN PRAKTIJK #2 DE WERKVORM IN HET KORT De leerlingen vullen bij een plaatje van de rechtszaal in waar de rechter zit, en waar de verdachte, de advocaat,

Nadere informatie

april 2013 vanaf 4 jaar tekst: Marian van Gog muziek: Ton Kerkhof Buschauffeur

april 2013 vanaf 4 jaar tekst: Marian van Gog muziek: Ton Kerkhof Buschauffeur april 2013 vanaf 4 jaar tekst: Marian van Gog muziek: Ton Kerkhof Buschauffeur Buschauffeur Refrein: Buschauffeur, buschauffeur, waar ga jij naartoe? Doe je deur maar open. Anders moet ik lopen. En van

Nadere informatie