Indicaties voor Immuunsupressie en Biologicals bij IMID. Robert Landewé Hoogleraar reumatologie, amc/uva Reumatoloog, AMC Heerlen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Indicaties voor Immuunsupressie en Biologicals bij IMID. Robert Landewé Hoogleraar reumatologie, amc/uva Reumatoloog, AMC Heerlen"

Transcriptie

1 Indicaties voor Immuunsupressie en Biologicals bij IMID Robert Landewé Hoogleraar reumatologie, amc/uva Reumatoloog, AMC Heerlen

2 IMID?? Immune-Mediated Inflammatory Diseases Inflammatie Immuunsysteem is belangrijk Innate immune system Adaptive immune system

3 Vraag 1: Welke test voor IMID wordt hier verbeeld?

4 Vraag 2: Welke inflammatoire aandoening ziet U hier?

5 Woordenboek Immuun-suppressieve geneesmiddelen Chemical compounds Interfereren op enigerlei wijze met het immuunsysteem Vaak onbegrepen (breed) werkingsmechanisme Serendipity Biologicals Biologisch ontwikkeld in genetisch gemodificeerde bacteriën, gisten, etc. Grijpen aan op één target Zijn specifiek ontwikkeld voor dat target (maar soms ook niet) Targeted therapies

6 Woordenboek Immuun-suppressieve geneesmiddelen Prednison (glucocorticoiden), azathioprine, cyclosporine, methotrexaat, cyclofosfamide etc. Goudverbindingen? Hydroxychloroquine? Leflunomide? Biologicals TNF-remmers (n=5), Rituximab, Tocilizumab, Abatacept, Anakinra, Ustekinumab Scala aan targeted therapies in de pijplijn

7 Populaire connotaties Immuun-suppressieve genees middelen: Chemisch dus gevaarlijk, vervelende bijwerkingen, infectierisico Geassocieerd met maligniteiten Relatief goedkoop Biologicals: Biologisch ( humaan ) dus veilig Geassocieerd met maligniteiten Peperduur (dus overheidsbemoeienis)

8 Inhoud Voorbeelden van chronische inflammatoire ziekten Voorbeelden van behandelingen Plaats van immuun-suppressieve therapie en biologicals bij IMID

9 Verschillende biologicals met verschillen in structuur, dosering, toediening en ervaring HUMIRA Enbrel Remicade Cimzia Simponi Orencia Mabthera RoActemra Stelara adalimumab etanercept infliximab certolizumab golimumab abatacept rituximab tocilizumab ustekinuma b Bedrijf Molecuul structuur Molecule type Humaan MAB Humaan fusie eiwit Chimerisch MAB Gepegileerd, gehumaniseerd Fab Humaan MAB Humaan fusie eiwit Chimerisch MAB Gehumaniseerd MAB Humaan MAB Target TNF-α TNF-α TNF-α TNF-α TNF-α T-cel B-cel IL-6R IL-12/IL-23 Dosering 40 mg / 2wkn 25 mg 2/wk of 50 mg/wk mg/kg Elke 8 wkn 200 mg /2wkn 50 mg /mnd 10 mg/kg /mnd 1000 mg IV 2QW + vervolginfusie (6mnd) 8mg/kg, maar niet minder dan 480mg per mnd 45mg W0, W1, elke 12 weken Toediening PEN PEN Infusie Spuit PEN 30 min infusie 2-3 uur infusie 1 uur Infusie Spuit Introductie

10 Verschillende biologicals met verschillen in geregistreerde indicaties Indicatie adalimumab etanercept infliximab golimumab certolizumab abatacept rituximab tocilizumab ustekinumab Artritis psoriatica X X X X X Colitis ulcerosa X X X X X X X X Juveniele idiopathische artritis (>4 jaar) (>2 jaar) X X X (>6 jaar) X X X Plaque psoriasis X X X X X Plaque psoriasis bij kinderen X X X X X X X X Reumatoïde artritis X M. Bechterew X X X X X M. Crohn X X X X X X X M. Crohn bij kinderen X X X X X X X X

11 Verschillende immuun-suppressiva met verschillen in geregistreerde indicaties Indicatie Artritis psoriatica Colitis ulcerosa i.m. goud MTX AZA Cyclosporine Prednison Leflunomide Cyclofosfamide Hydroxychloroquine Mycofenolaat Juveniele idiopathische artritis Plaque psoriasis Plaque psoriasis bij kinderen Reumatoïde artritis M. Bechterew M. Crohn M. Crohn bij kinderen

12 Geneesmiddelen Top 5 (omzet) in NL Adalimumab (148 mln) Atorvastatine (146 mln) Etanercept (129 mln) Salmeteron/fluticason (122 mln) Pantoprazol (80 mln)

13 Geregistreerde Indicaties Aan overheid en ziekenhuisbesturen: Absence of evidence is not evidence of absence (Carl Sagan; ) Aan collega-specialisten in het veld: Wees verstandig en slim bij de toepassing van peperdure nieuwe behandelingen bij zeldzame maar potentieel ernstige aandoeningen uit het IMID spectrum Aan de samenleving: Vaak is kosten-effectiviteit in de GZ een gerechtvaardigd issue; soms ook niet

14

15 Reumatoïde artritis Start met DMARD therapie Vroeg consult reumatoloog Natuurlijk beloop Late behandeling Vroege behandeling Progressie Ideale behandeling Start symptomen Start beschadiging Consult bij reumatoloog Tijd

16 Concept Rheumatoid arthritis Function loss Ankylosing spondylitis Function loss Inflammation Structural damage Signs, symptoms Structural damage Signs, symptoms Inflammation

17 Far-reaching Consequences of Structural Damage in RA Relationship Between Unit Change in TSS and Decreasing Odds of Favorable Employment Status 1 Percentage Decreasing Odds of Favorable Employment Status In this analysis, a 10-point increase in baseline TSS was associated with a 9.6% decrease in the odds of achieving Favorable Employment Status (P < 0.05) Unit Change in Total Sharp Score TSS = Total Sharp Score Van Vollenhoven et al. Arthritis Care and Research, 2010;62:226-34

18 Behandelingsopties in RA 15 middelen 7 DMARDs 8 biologicals Verschillende combinaties

19 Smolen & Landewé et al Ann Rheum Dis 2010;69:964-75

20 Treating RA to Target Symposium Flow-chart

21 Juveniele Idiopathische Artritis Inflammatoire gewrichtsaandoening bij kinderen

22 Behandelingsprincipes Vrij heterogene ziekte DMARDs werken minder goed dan bij RA Artritis Systemische verschijnselen Patiënten met ernstige ziekte gaan relatief snel naar biologicals (atnf)

23 Artritis psoriatica Ernstige schade aan gewrichten & huid component (psoriasis)

24 Behandelingsprincipes Vrij heterogene ziekte DMARDs werken minder goed dan bij RA Artritis Huid Patiënten met ernstige ziekte gaan relatief snel naar biologicals (atnf)

25 Ziekte van Bechterew Gewrichten axiaal/perifeer (artritis; enthesitis) & Extra-articulaire manifestaties (psoriasis, IBD, uveitis)

26 Behandelingsprincipes Oefentherapie, educatie en NSAIDs DMARDs/immunosuppressiva werken NIET atnf werkt voortreffelijk Geen aangetoonde effectiviteit van andere bij RA effectieve biologicals IL-12/IL-23

27 Plaque psoriasis Huidcomponent

28 Behandelingsprincipes Van bijna niets tot zeer ernstig Scala aan topische middelen, PUVA en conventionele immuun-suppressieve therapie Alleen de kleine groep zeer ernstige patienten gaat over naar biologicals

29 Uveitis Chronische ideopathische ontsteking van de uvea Uveitis anterior en uveitis posterior Associatie met een aantal IMIDs

30 Uvea

31 Uveitis: De behandeling Immuun-suppressieve middelen glucocorticoiden (systemisch of in het oog) azathioprine methotrexaat ciclosporine (Neoral) Biologicals: Adalimumab of Infliximab

32 Sarcoïdose Ziekte van Besnier-Boeck-Schaumann Lupus Pernio Chronisch verlopende systemische ontstekingsziekte Niet-verkazende (niet-necrotiserende) granulomen Multipele organen Zeer heterogeen

33 Sarcoïdose: Localisaties Long (90%) Verschillende andere organen lymfeklieren huid ogen gewrichten hart zenuwstelsel milt

34 Sarcoidose: De Behandeling Meestal geen immuun-suppressieve therapie nodig Immuun-suppressieve therapie: Glucocorticoiden MTX, AZT Biologicals: Infliximab of adalimumab

35 Hidradenitis Suppurativa Acne Inversa Ectopisch Acne Ziekte van Verneuil Chronische, veretterende ontsteking van het haarfollikeltalgkliercomplex Ontstekingen vormen abcessen (etterbuilen)

36 Hidradenitis Suppurativa In de oksels Onder borsten (submammair) In de regio pubica, liezen, bilspleet en het peri-anogenitale gebied

37 Hydradenitis Suppurativa

38 Hidradenitis Suppurativa: Behandeling Hurley stage I Hurley stage II Hurley stage III Antibiotica CO 2 laserablatie Lichttherapie Hormonale therapie Immuun-suppressieve Uitgebreide excisies therapie Retinoiden Beperkte excisies Open leggen van de sinusgangen Zink Lichttherapie Cryotherapie Radiotherapie Botox-injecties Radiotherapie Glucocorticoide TNF blokkers

39 Ziekte van Behçet Hulsi Behçet ( ), een Turkse dermatoloog, beschreef in 1936 de eerste drie patiënten obv de trias recidiverende orale (1) en genitale (2) ulceraties en uveitis (3) Chronisch systemische ontstekingsziekte Vasculitis als vermoedelijk pathologisch substraat Zeer heterogeen Middellandse zeegebied en China/Japan The Old Silk Route

40 Ziekte van Behçet 98% heeft orale ulceraties Huidaandoeningen Papulopustulaire en acneiforme laesies of pseudofolliculitis op gezicht, nek, borst en rug Erythema nodosum Genitale ulceraties Uveitis posterior of anterior, retina vasculitis Gastrointestinale manifestaties Vasculaire manifestaties Neurologische manifestaties Artralgie en/of artritis

41 Ziekte van Behçet

42 Behçet: Pathergie test

43 De Behandeling Ingewikkeld! glucocorticoiden cyclosporine cyclofosfamide colchicine methotrexaat azathioprine dapsone thalidomide (Softenon) interferon-alfa TNF-blokkers

44 Scala aan niet-geregistreerde indicaties Chronisch inflammatoire ziekte Gewoonlijk speelt TNF een rol bij het onderhouden van de ontsteking en veroorzaken van schade Vaak zeldzame ziekten ( orphan diseases ), vaak geen RCTs voorhanden Bewijsvoering is moeizaam. Veel eminence-based decisions

45 Behandeling van IMID Tientallen verschillende aandoeningen met chronische inflammatie en vaak systemische uitbreiding als gemeenschappelijk kenmerk vaak zeldzaam, en met een zeer heterogeen beloop dat veelal niet valt te voorspellen relatief vaak met een gunstige uitkomst maar af en toe ook zeer (levens)bedreigend

46 Het dilemma Tientallen anti-inflammatoire en immuunsuppressieve therapieën en combinaties waarvan het werkingsmechanisme vaak onduidelijk is en de effectiviteit nooit formeel bewezen en die potentieel ernstige bijwerkingen hebben

47 Het dilemma Een tiental biologicals met verschillende targets met bewezen effectiviteit bij een groeiend aantal IMIDs waarschijnlijke effectiviteit bij andere IMIDs en een zeer acceptabel bijwerkingenpatroon die helaas te duur zijn om ze ongebreideld toe te passen.

48 Conclusie

Biologicals. Dr. E.J.A. Kroot, reumatoloog

Biologicals. Dr. E.J.A. Kroot, reumatoloog Biologicals Dr. E.J.A. Kroot, reumatoloog 19 e Grande Conférence Verona 2013 Indicaties Reumatoïde artritis Artritis psoriatica Ankylosing Spondylitis (Bechterew) Sarcoidose Verschillende indicaties verschillen

Nadere informatie

B I J S O M M I G E V R A G E N I S H E T M O G E L I J K M E E R D E R E A N T W O O R D E N A A N T E K R U I S E N

B I J S O M M I G E V R A G E N I S H E T M O G E L I J K M E E R D E R E A N T W O O R D E N A A N T E K R U I S E N Vra g e n l i j s t B I J S O M M I G E V R A G E N I S H E T M O G E L I J K M E E R D E R E A N T W O O R D E N A A N T E K R U I S E N Diagnose Vraag 1 Welke diagnose is er bij u gesteld? Reumatoïde

Nadere informatie

Plaats van biologicals in reumatisch lijden. AZ Damiaan Oostende Dr. M. Maertens Reumatologie

Plaats van biologicals in reumatisch lijden. AZ Damiaan Oostende Dr. M. Maertens Reumatologie Plaats van biologicals in reumatisch lijden AZ Damiaan Oostende Dr. M. Maertens Reumatologie Welke aandoeningen? Plaats van deze biologicals? Welke biologicals? Specifieke aandachtspunten bij patiënt behandeld

Nadere informatie

Reumatoïde Artritis. Prof Dr Patrick Verschueren UZ Gasthuisberg Leuven. Trefpunt Zelfhulp 27 maart 2010

Reumatoïde Artritis. Prof Dr Patrick Verschueren UZ Gasthuisberg Leuven. Trefpunt Zelfhulp 27 maart 2010 Reumatoïde Artritis Prof Dr Patrick Verschueren UZ Gasthuisberg Leuven Trefpunt Zelfhulp 27 maart 2010 Allemaal tijdverlies! George, 46 jaar, zegt dat ze niet moet zagen... Paul, reumatoloog Ik zal even

Nadere informatie

TNF blokkerende medicijnen

TNF blokkerende medicijnen TNF blokkerende medicijnen Reumatologie 1 TNF blokkerende medicijnen Etanercept (Enbrel ), Adalimumab (Humira ), Golimumab (Symponi ), Certolizumab pegol (Cimzia ) en Infliximab (Remicade ) Uw reumatoloog

Nadere informatie

Biologicals. Een klasse apart. Henk Visser

Biologicals. Een klasse apart. Henk Visser Biologicals Een klasse apart Henk Visser Biologicals: Revolutie in behandeling van reuma - Werkingsmechanisme - Hoge effectiviteit - Snelheid waarmee nieuwe middelen beschikbaar komen - Hoge kosten Biologisch?

Nadere informatie

Biologicals: wat moet u weten?

Biologicals: wat moet u weten? Biologicals: wat moet u weten? INHOUD 1. Wat moet u weten voordat u met een biological begint? 2. Wat doet de arts van tevoren? 3. Wat kunt u zelf doen om een biological goed te laten werken? 4. Wie kan

Nadere informatie

TNF blokkerende medicijnen

TNF blokkerende medicijnen TNF blokkerende medicijnen Etanercept (Enbrel ), adalimumab (Humira ), golimumab (Symponi ), certolizumab pegol (Cimzia ) en infliximab (Remicade/Remsima/Inflectra ) Uw reumatoloog heeft etanercept, adalimumab,

Nadere informatie

2. NEDERLANDSE SAMENVATTING

2. NEDERLANDSE SAMENVATTING Chapter 10 2. NEDERLANDSE SAMENVATTING Inleiding Het onderwerp van dit proefschrift is de medicamenteuze behandeling van de aandoening ankyloserende spondylitis (AS). In Nederland wordt AS nog vaak de

Nadere informatie

Biologicals. informatie voor patiënten

Biologicals. informatie voor patiënten Biologicals informatie voor patiënten Voor de behandeling van uw reumatische aandoening heeft uw reumatoloog een biological voorgeschreven. Afhankelijk van de specifieke indicatie kan een bepaalde biological

Nadere informatie

Sarcoïdose en interstitiële longziekten in het MCH-Bronovo. Copyright Dr M.J. Overbeek

Sarcoïdose en interstitiële longziekten in het MCH-Bronovo. Copyright Dr M.J. Overbeek Sarcoïdose en interstitiële longziekten in het MCH-Bronovo Dr. R. Nocker Longarts Dr. R. vd Heijde Longarts Dr. M.J. Overbeek Longarts J. de Bruijn Verpleegkundig specialist ILD/sarcoïdose C. Van Ree

Nadere informatie

Informatiebrochure. Reumatoïde Artritis. Hier komt titel van persbericht. Pagina 1

Informatiebrochure. Reumatoïde Artritis. Hier komt titel van persbericht. Pagina 1 Informatiebrochure Reumatoïde Artritis Pagina 1 Hier komt titel van persbericht Reumatoïde artritis Reumatoïde artritis (RA) is een vorm van gewrichtsontsteking waarbij het afweer- of verdedigingssysteem

Nadere informatie

Tumor Necrosis Factor (TNF)

Tumor Necrosis Factor (TNF) Reumatologie Tumor Necrosis Factor (TNF) alfa blokkerende behandeling TNF-alfa blokkerende behandeling Toedieningsvorm: Infliximab: intraveneus, via een infuus in de bloedvaten. Dit gebeurt op de afdeling

Nadere informatie

Psoriasisartritis bij volwassenen en kinderen

Psoriasisartritis bij volwassenen en kinderen Psoriasisartritis bij volwassenen en kinderen Luc De Clercq, Voorzitter van de Koninklijke Belgische Vereniging voor Reumatologie 11-10-2009 Inflammatoire reumatische aandoeningen Reumatoide Artritis

Nadere informatie

Behandeling van bindweefselziekten en het secundair optreden van het Sjögrensyndroom. aandoeningen

Behandeling van bindweefselziekten en het secundair optreden van het Sjögrensyndroom. aandoeningen Behandeling van bindweefselziekten en het secundair optreden van het Sjögrensyndroom bij reumatische aandoeningen M. Walravens, reumatoloog K. Thevissen, reumatoloog i.o. Hoboken, 12 oktober 2013 Opbouw

Nadere informatie

Behandeling reumatoïde artritis

Behandeling reumatoïde artritis Behandeling reumatoïde artritis Drs. P. Adhien apotheker/epidemioloog 8 februari 2016 Timm, Timm & Timm Docent Prem Adhien Apotheker Voorzitter SIG Diabetes NDF Hogeschool Rotterdam: docent diabetesverpleegkundigen

Nadere informatie

De behandeling van sarcoïdose: een stapsgewijze benadering

De behandeling van sarcoïdose: een stapsgewijze benadering De behandeling van sarcoïdose: een stapsgewijze benadering Bij de behandeling van sarcoïdose zijn de volgende drie vragen met name van belang: welke patiënten hebben behandeling nodig, waarmee dienen deze

Nadere informatie

Adalimumab (Humira ) bij reumatische aandoeningen

Adalimumab (Humira ) bij reumatische aandoeningen Adalimumab (Humira ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel adalimumab te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Rituximab (Mab Thera ) bij reumatische aandoeningen

Rituximab (Mab Thera ) bij reumatische aandoeningen Rituximab (Mab Thera ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel rituximab te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Psoriasis. Poli Dermatologie

Psoriasis. Poli Dermatologie 00 Psoriasis Poli Dermatologie Inhoud In deze folder leest u vervolgens over: Wat is psoriasis? Ontstaan. Verschijnselen. Diagnose. Behandeling. Lokale therapie. Lichttherapie. Systemische therapie. Wat

Nadere informatie

Anakinra. (Kineret ) Sterk in beweging

Anakinra. (Kineret ) Sterk in beweging Anakinra (Kineret ) Sterk in beweging Inhoudsopgave Hoe werkt het? 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Bijwerkingen 3 Andere geneesmiddelen 4 Zwangerschap 4 Autorijden 4 Vaccinaties 4 Allergieën 5 Wanneer u op

Nadere informatie

Blau Syndroom/Juveniele Sarcoïdose

Blau Syndroom/Juveniele Sarcoïdose www.printo.it/pediatric-rheumatology/nl/intro Blau Syndroom/Juveniele Sarcoïdose Versie 2016 1. WAT IS DE ZIEKTE VAN BLAU/JUVENIELE SARCOÏDOSE 1.1 Wat is het? Het Blau syndroom is een genetische aandoening.

Nadere informatie

REMICADE (INFLIXIMAB)

REMICADE (INFLIXIMAB) REMICADE (INFLIXIMAB) Lees de hele bijsluiter aandachtig door alvorens dit geneesmiddel te gebruiken. Behalve deze bijsluiter zult u een patiëntenkaart ontvangen waarin belangrijke veiligheidsinformatie

Nadere informatie

Hoe belangrijk is herstel of genezing van het darmslijmvlies (mucosa) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa tijdens de behandeling?

Hoe belangrijk is herstel of genezing van het darmslijmvlies (mucosa) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa tijdens de behandeling? Hoe belangrijk is herstel of genezing van het darmslijmvlies (mucosa) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa tijdens de behandeling? Hoe belangrijk is genezing van het darmslijmvlies voor afname van

Nadere informatie

Etanercept. (Enbrel ) Sterk in beweging

Etanercept. (Enbrel ) Sterk in beweging Etanercept (Enbrel ) Sterk in beweging Inhoudsopgave Wanneer wordt het gebruikt en hoe werkt het 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Mogelijke bijwerkingen 4 Andere geneesmiddelen 5 Zwangerschap en borstvoeding

Nadere informatie

Eerste resultaten van POEET studie. Marjan Ghiti AIOS reumatologie, MST Enschede

Eerste resultaten van POEET studie. Marjan Ghiti AIOS reumatologie, MST Enschede Eerste resultaten van POEET studie Marjan Ghiti AIOS reumatologie, MST Enschede 13-03-2013 Achtergrond De effectiviteit van TNFi bij de behandeling van RA is in vele studies aangetoond. Wanneer RA patiënten

Nadere informatie

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar 2 Inleiding Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van Adalimumab (Humira).

Nadere informatie

Golimumab (Simponi ) Bij colitis ulcerosa. Informatiefolder. NNIC folder Golimumab uitgave november 2014

Golimumab (Simponi ) Bij colitis ulcerosa. Informatiefolder. NNIC folder Golimumab uitgave november 2014 Golimumab (Simponi ) Bij colitis ulcerosa Informatiefolder NNIC folder Golimumab uitgave november 2014 Deze folder is tot stand gekomen door samenwerkende IBD verpleegkundigen en MDL artsen binnen respectievelijk

Nadere informatie

Nieuwe inzichten in de behandeling van reumatoïde artritis. Dr. C. F. Allaart

Nieuwe inzichten in de behandeling van reumatoïde artritis. Dr. C. F. Allaart Nieuwe inzichten in de behandeling van reumatoïde artritis Dr. C. F. Allaart Onderwerpen Wat is reumatoïde artritis? Hoe behandel je dat? Wat is je doel en hoe meet je het resultaat? Wat is de beste aanpak?

Nadere informatie

WAT IS ORENCIA (ABATACEPT)?

WAT IS ORENCIA (ABATACEPT)? WAT IS ORENCIA (ABATACEPT)? Wat is ORENCIA? Wat is ORENCIA? 3 Waarom heb ik ORENCIA voorgeschreven gekregen? 4 Wat kan ik verwachten van de behandeling met ORENCIA? 4 Hoe werkt ORENCIA? 4 Hoe neem ik ORENCIA?

Nadere informatie

Inflammatoir Darmlijden Wat verwacht de gastro-enteroloog/patiënt van de diëtist?

Inflammatoir Darmlijden Wat verwacht de gastro-enteroloog/patiënt van de diëtist? Inflammatoir Darmlijden Wat verwacht de gastro-enteroloog/patiënt van de diëtist? Prof. Dr. Harald Peeters Gastro-enterologie AZ Sint-Lucas Gent 4 de Symposium Diëtiek 16 oktober 2014 Inflammatoire Darmziekten

Nadere informatie

Tocilizumab (RoActemra )

Tocilizumab (RoActemra ) Tocilizumab (RoActemra ) Uw behandelend arts heeft u voorgesteld om een behandeling met tocilizumab (merknaam RoActemra ) te starten. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Lees de folder

Nadere informatie

Anakinra. (Kineret ) Sterk in beweging

Anakinra. (Kineret ) Sterk in beweging Anakinra (Kineret ) Sterk in beweging Inhoudsopgave Hoe werkt het? 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Bijwerkingen 3 Andere geneesmiddelen 4 Zwangerschap 4 Autorijden 4 Vaccinaties 4 Allergieën 5 Wanneer u op

Nadere informatie

Reumatologie. Patiënteninformatie. Biologicals. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis

Reumatologie. Patiënteninformatie. Biologicals. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis Reumatologie Biologicals i Patiënteninformatie Bij reumatische aandoeningen Slingeland Ziekenhuis Algemeen Veel reumatische aandoeningen zijn tegenwoordig goed te behandelen met medicijnen. De medicijnen

Nadere informatie

Richtlijnen voor patiënten

Richtlijnen voor patiënten Biologische medicatie bij reuma Richtlijnen voor patiënten (versie 10/2013) ReumaNet vzw - Bresserdijk 75, 2400 Mol - Ond.nr. 881.851.249 - www.reumanet.be - info@reumanet.be TNFa chrystal structure In

Nadere informatie

Infliximab (Remicade )

Infliximab (Remicade ) Infliximab (Remicade ) Maatschap reumatologie Kennemerland INFLIXIMAB (REMICADE ) U heeft in overleg met uw arts besloten Infliximab te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Etanercept (Enbrel )

Etanercept (Enbrel ) Etanercept (Enbrel ) Maatschap reumatologie Kennemerland ETANERCEPT (ENBREL ) U heeft in overleg met uw arts besloten Etanercept te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar 2 Inleiding Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van Adalimumab (Humira).

Nadere informatie

Adalimumab (Humira ) Reumatologie

Adalimumab (Humira ) Reumatologie Adalimumab (Humira ) Reumatologie Inleiding U heeft in overleg met uw arts besloten het geneesmiddel Adalimumab (Humira ) te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel. Heeft

Nadere informatie

Ongedifferentieerde spondylartritis

Ongedifferentieerde spondylartritis Ongedifferentieerde spondylartritis Wat is ongedifferentieerde spondylartritis? Spondylartritiden is een groep van chronische ziekten die bij elkaar horen omdat patiënten vaak dezelfde klachten hebben.

Nadere informatie

BEHANDELING REUMAPATIENTEN MET BIOLOGICALS; WAT BRENGT DE TOEKOMST?

BEHANDELING REUMAPATIENTEN MET BIOLOGICALS; WAT BRENGT DE TOEKOMST? BEHANDELING REUMAPATIENTEN MET BIOLOGICALS; WAT BRENGT DE TOEKOMST? Monique Geurts, reumatoloog JBZ s-hertogenbosch NVDK Congres 2013 Eindhoven BEHANDELING REUMAPATIENTEN MET BIOLOGICALS Wat is reuma Kliniek

Nadere informatie

Betreft : Infliximab bij ernstige, therapieresistente hidradenitis suppurativa

Betreft : Infliximab bij ernstige, therapieresistente hidradenitis suppurativa Betreft : Infliximab bij ernstige, therapieresistente hidradenitis suppurativa 1. Vraagstelling De Centrale raad voor Beroep heeft het CVZ verzocht om te beoordelen of van het geneesmiddel infliximab (Remicade

Nadere informatie

Rituximab (Mabthera )

Rituximab (Mabthera ) Rituximab (Mabthera ) Maatschap reumatologie Kennemerland RITUXIMAB (MABTHERA ) Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel Rituximab te behandelen. Deze folder geeft informatie over dit

Nadere informatie

INFLIXIMAB (REMICADE ) BIJ HIDRADENITIS SUPPURATIVA

INFLIXIMAB (REMICADE ) BIJ HIDRADENITIS SUPPURATIVA INFLIXIMAB (REMICADE ) BIJ HIDRADENITIS SUPPURATIVA 1. WAT IS INFLIXIMAB EN HOE WERKT HET? Infliximab (anti-tnf-α, merknaam Remicade) is een kunstmatig gemaakt antilichaam dat zich bindt aan het in het

Nadere informatie

Golimumab (Simponi )

Golimumab (Simponi ) Golimumab (Simponi ) Maatschap reumatologie Kennemerland GOLIMUMAB (SIMPONI ) U heeft in overleg met uw arts besloten om Golimumab te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Ongedifferentieerde spondylarthropathieën (gewrichtsontsteking)

Ongedifferentieerde spondylarthropathieën (gewrichtsontsteking) Ongedifferentieerde spondylarthropathieën (gewrichtsontsteking) Inleiding Bij u is vastgesteld dat u een ongedifferentieerde spondylarthropathie (gewrichtsontsteking) heeft. De klachten die u als gevolg

Nadere informatie

MDL. Adalimumab (Humira ) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

MDL. Adalimumab (Humira ) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa MDL Adalimumab (Humira ) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Inhoudsopgave Algemeen 4 Werking 4 Voorzorgsmaatregelen 5 Gebruik 6 Interacties met andere geneesmiddelen 6 Bijwerkingen 7 Zwangerschap

Nadere informatie

Certolizumab pegol (Cimzia ) bij reumatische aandoeningen

Certolizumab pegol (Cimzia ) bij reumatische aandoeningen Certolizumab pegol (Cimzia ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel certolizumab pegol te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit

Nadere informatie

Bijsluiter: informatie voor de patiënt. Humira 40 mg oplossing voor injectie in voorgevulde injectiespuit adalimumab

Bijsluiter: informatie voor de patiënt. Humira 40 mg oplossing voor injectie in voorgevulde injectiespuit adalimumab Product HUMIRA 40 mg oplossing voor injectie in voorgevulde spuit Farmaceutisch bedrijf (AbbVie SA) Bijsluiter: informatie voor de patiënt Humira 40 mg oplossing voor injectie in voorgevulde injectiespuit

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Infliximab (Remicade)

Patiënteninformatie. Infliximab (Remicade) Patiënteninformatie Infliximab (Remicade) Infliximab (Remicade) Ter voorbereiding op uw afspraak informeren we u met deze folder over dit medicijn voor reumatische aandoeningen. Daarnaast zetten we een

Nadere informatie

Artritis Psoriatica. Cathelijne Appels 18-9-2013

Artritis Psoriatica. Cathelijne Appels 18-9-2013 Artritis Psoriatica Cathelijne Appels 18-9-2013 Spondylartropathieën Reactieve artritis Artritis Bechterew psoriatica Artritis bij een inflammatoire darmziekte Ongedifferentieerde spondylartropathie Musculoskeletaal

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING Nieuwe inzichten in de behandeling van de ziekte van Bechterew met anti- TNF medicatie.

NEDERLANDSE SAMENVATTING Nieuwe inzichten in de behandeling van de ziekte van Bechterew met anti- TNF medicatie. NEDERLANDSE SAMENVATTING Nieuwe inzichten in de behandeling van de ziekte van Bechterew met anti- TNF medicatie. Achtergrond De ziekte van Bechterew is een chronische ontstekingsziekte van de wervelkolom

Nadere informatie

Infliximab (Remicade) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Infliximab (Remicade) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Infliximab (Remicade) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Polikliniek Maag-Darm-Leverziekten Uw behandelend arts of IBD-verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van Infliximab (Remicade).

Nadere informatie

Heeft behandeling van ankyloserende spondylitis met medicatie enig nadelig effect op de nakomelingen?

Heeft behandeling van ankyloserende spondylitis met medicatie enig nadelig effect op de nakomelingen? Heeft behandeling van ankyloserende spondylitis met medicatie enig nadelig effect op de nakomelingen? Zoals in de inleiding reeds aangehaald, gaan anti-reumatische medicijnen nog steeds gepaard met een

Nadere informatie

Methotrexaat bij reumatische aandoeningen. Maatschap Interne Geneeskunde IJsselland Ziekenhuis

Methotrexaat bij reumatische aandoeningen. Maatschap Interne Geneeskunde IJsselland Ziekenhuis Methotrexaat bij reumatische aandoeningen Maatschap Interne Geneeskunde IJsselland Ziekenhuis Inleiding U heeft van uw behandelend arts het medicijn methotrexaat voorgeschreven gekregen. Om dit medicijn

Nadere informatie

Uw brief van Uw kenmerk Datum 10 februari 2011 Farma-3050566 15 april 2011

Uw brief van Uw kenmerk Datum 10 februari 2011 Farma-3050566 15 april 2011 Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 2500 EJ s Gravenhage Uw brief van Uw kenmerk Datum 10 februari 2011 Farma-3050566 15 april 2011 Ons kenmerk Behandeld door Doorkiesnummer

Nadere informatie

Ik bevestig dat chronische lumbalgie aanwezig is sedert meer dan 3 maanden, startende voor de leeftijd van 45 jaar bij de rechthebbende.

Ik bevestig dat chronische lumbalgie aanwezig is sedert meer dan 3 maanden, startende voor de leeftijd van 45 jaar bij de rechthebbende. BIJLAGE B : Formulier met klinische beschrijving voor de aanvang van de behandeling met de specialiteit HUMIRA voor ernstige axiale spondylartritis zonder röntgenologisch bewijs van spondylitis ankylosans

Nadere informatie

Tocilizumab (RoActemra ) bij reumatische aandoeningen

Tocilizumab (RoActemra ) bij reumatische aandoeningen Tocilizumab (RoActemra ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel tocilizumab te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Infliximab. Remsima of Remicade

Infliximab. Remsima of Remicade Infliximab Remsima of Remicade Inhoudsopgave Wanneer wordt het gebruikt en hoe werkt het? 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Bijwerkingen 4 Zwangerschap en vruchtbaarheid 5 Autorijden 5 Vaccinaties 5 Noteer hier

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Adalimumab (Humira ) Informatie over de behandeling met het medicijn adalimumab bij de ziekte van Crohn en collitis ulcerosa

Patiënteninformatie. Adalimumab (Humira ) Informatie over de behandeling met het medicijn adalimumab bij de ziekte van Crohn en collitis ulcerosa Patiënteninformatie Adalimumab (Humira ) Informatie over de behandeling met het medicijn adalimumab bij de ziekte van Crohn en collitis ulcerosa Adalimumab (Humira ) Informatie over de behandeling met

Nadere informatie

Pleidooi voor praktisch toepasbaar onderzoek en meer samenwerking

Pleidooi voor praktisch toepasbaar onderzoek en meer samenwerking www.medidact.com/reumatologie Oktober 2015 / vol. 6 / nr. 3 Redactioneel Beter luisteren naar onze patiënten Een paar jaar geleden hield zorgverzekeraar en oud-minister van Volksgezondheid Ab Klink een

Nadere informatie

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Afdeling: Onderwerp: MDL-centrum (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Inleiding Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van (Humira). In deze folder krijgt u informatie

Nadere informatie

Vedolizumab (Entyvio )

Vedolizumab (Entyvio ) Vedolizumab (Entyvio ) Uw behandelend arts heeft met u gesproken over een behandeling met vedolizumab (Entyvio ). In deze folder krijgt u informatie over de werking en het gebruik van dit medicijn en hoe

Nadere informatie

Certolizumab pegol (Cimzia ) Reumatologie

Certolizumab pegol (Cimzia ) Reumatologie Certolizumab pegol (Cimzia ) Reumatologie Certolizumab pegol (Cimzia ) Inleiding U heeft in overleg met uw arts besloten het geneesmiddel Certolizumab pegol (Cimzia ) te gaan gebruiken. Deze folder geeft

Nadere informatie

Bijsluiter: informatie voor de patiënt. Humira 40 mg oplossing voor injectie in voorgevulde injectiespuit Adalimumab

Bijsluiter: informatie voor de patiënt. Humira 40 mg oplossing voor injectie in voorgevulde injectiespuit Adalimumab Bijsluiter: informatie voor de patiënt Humira 40 mg oplossing voor injectie in voorgevulde injectiespuit Adalimumab Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken, want er staat

Nadere informatie

Plan van aanpak Overheveling TNF alfaremmers

Plan van aanpak Overheveling TNF alfaremmers Plan van aanpak Overheveling TNF alfaremmers 8 juli 2011 Verantwoording Dit plan van aanpak biedt ziekenhuizen een handvat bij de overheveling van TNF alfaremmers van het Geneesmiddelenvergoedingssysteem

Nadere informatie

Luchtwegen: luchtpijp. luchtwegen spirometrie. Longblaasjes: Alveolen longvolumes diffusie

Luchtwegen: luchtpijp. luchtwegen spirometrie. Longblaasjes: Alveolen longvolumes diffusie Interstitiële longziekten Prof. Dr. Guy Brusselle Dienst Longziekten UZ GENT BVP, 23/11/2013 Interstitiële longziekten (ILZ): Inleiding Kenmerken overzicht ILZ met gekende oorzaken ILZ met ongekende oorzaken:

Nadere informatie

Golimumab (Simponi ) Reumatologie

Golimumab (Simponi ) Reumatologie Golimumab (Simponi ) Reumatologie Inleiding U heeft in overleg met uw arts besloten het geneesmiddel Golimumab (Simponi ) te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel. Heeft

Nadere informatie

Resultaten monitor overheveling TNFalfaremmers, groeihormonen, oncologische- en andere geneesmiddelen.

Resultaten monitor overheveling TNFalfaremmers, groeihormonen, oncologische- en andere geneesmiddelen. Resultaten monitor overheveling TNFalfaremmers, groeihormonen, oncologische- en andere geneesmiddelen. Analyse gegevens december 2012-december 2013 10 maart 2014 Prof.dr. C.A. Uyl-de Groot D.T. Stierman

Nadere informatie

Reumatoïde Artritis. Fred Habraken, Master Physician Assistant Reumatologie

Reumatoïde Artritis. Fred Habraken, Master Physician Assistant Reumatologie Reumatoïde Artritis Fred Habraken, Master Physician Assistant Reumatologie Inhoud Inleiding Geschiedenis Incidentie/prevalentie Pathofysiologie van RA Diagnostiek Behandeling REGIONAAL REUMACENTRUM ZUIDOOST-BRABANT

Nadere informatie

Biologicals 20-10-2014 COI. Biologicals. Vraag I. In mijn praktijk behandel ik. patiënten met een biological. GEEN APOTHEKER ZIJN IS LEUK!!!

Biologicals 20-10-2014 COI. Biologicals. Vraag I. In mijn praktijk behandel ik. patiënten met een biological. GEEN APOTHEKER ZIJN IS LEUK!!! COI Biologicals Bjorn Brassé Ziekenhuisapotheker Medisch Manager GEEN geen korting geen loonsverhoging geen snoepreisjes geen ondersteuning bedrijfsvoering geen gesponsord onderzoek geen (eindejaars) cadeautjes

Nadere informatie

Downloaded from UvA-DARE, the institutional repository of the University of Amsterdam (UvA)

Downloaded from UvA-DARE, the institutional repository of the University of Amsterdam (UvA) Downloaded from UvA-DARE, the institutional repository of the University of Amsterdam (UvA) http://hdl.handle.net/11245/2.70972 File ID Filename Version uvapub:70972 Nederlandse samenvatting unknown SOURCE

Nadere informatie

lupus begrijpen BE/BEL/ 00 14 /14a A ugus tus 20 14 3

lupus begrijpen BE/BEL/ 00 14 /14a A ugus tus 20 14 3 lupus begrijpen 3 Wat is lupus? Lupus is een auto-immuunziekte. Een voorbeeld van een andere autoimmuunziekte is reumatoïde artritis. Normaal produceert het immuunsysteem antistoffen die het lichaam beschermen

Nadere informatie

Infliximab. (Inflectra /Remicade /Remsima ) Informatiefolder. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. N-ICC folder IFX uitgave november 2014

Infliximab. (Inflectra /Remicade /Remsima ) Informatiefolder. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. N-ICC folder IFX uitgave november 2014 Infliximab (Inflectra /Remicade /Remsima ) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Informatiefolder N-ICC folder IFX uitgave november 2014 Deze folder is tot stand gekomen door samenwerkende IBD verpleegkundigen

Nadere informatie

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van Adalimumab (Humira). In deze folder krijgt u informatie over de werking en

Nadere informatie

Pyoderma Gangrenosum Behandeling met biologicals. C. Dekkers, verpleegkundig specialist W. Huisman, ANIOS dermatologie

Pyoderma Gangrenosum Behandeling met biologicals. C. Dekkers, verpleegkundig specialist W. Huisman, ANIOS dermatologie Pyoderma Gangrenosum Behandeling met biologicals C. Dekkers, verpleegkundig specialist W. Huisman, ANIOS dermatologie Inhoud Introductie Epidemiologie Pathogenese Co-morbiditeit Symptomen Pathologie Differentiaal

Nadere informatie

Ustekinumab (Stelara )

Ustekinumab (Stelara ) Ustekinumab (Stelara ) Ustekinumab (Stelara ) U heeft in overleg met uw dermatoloog of reumatoloog besloten ustekinumab (Stelara) te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Juveniele spondylartropathie/enthesitis gerelateerde artritis (SpA-ERA)

Juveniele spondylartropathie/enthesitis gerelateerde artritis (SpA-ERA) www.printo.it/pediatric-rheumatology/nl/intro Juveniele spondylartropathie/enthesitis gerelateerde artritis (SpA-ERA) Versie 2016 1. WAT IS JUVENIELE SPONDYLARTROPATHIE/ENTHESITIS GERELATEERDE ARTRITIS

Nadere informatie

Vragenlijstonderzoek bij richtlijn psoriasis

Vragenlijstonderzoek bij richtlijn psoriasis Vragenlijstonderzoek bij richtlijn psoriasis 1.2 Doelen vragenlijstonderzoek behandeltevredenheid 1. Het vaststellen van de mate van tevredenheid van psoriasis patiënten met hun voorgaande dermatologische

Nadere informatie

Infliximab (Remicade ) Reumatologie

Infliximab (Remicade ) Reumatologie Infliximab (Remicade ) Reumatologie Inleiding U heeft in overleg met uw arts besloten Infliximab (Remicade ) te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na het lezen

Nadere informatie

Ustekinumab. (Stelara )

Ustekinumab. (Stelara ) Ustekinumab (Stelara ) Inhoud Inleiding 3 Wanneer wordt ustekinumab gebruikt en hoe werkt het? 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Mogelijke bijwerkingen 4 Zwangerschap, borstvoeding en vruchtbaarheid 5 Andere

Nadere informatie

Dermatologie. Psoriasis. Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep

Dermatologie. Psoriasis. Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Dermatologie Psoriasis Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Wat is psoriasis? Psoriasis is een niet-besmettelijke huidaandoening met rode en schilferende

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Golimumab (Simponi )

PATIËNTEN INFORMATIE. Golimumab (Simponi ) PATIËNTEN INFORMATIE Golimumab (Simponi ) 2 PATIËNTENINFORMATIE In deze folder vindt u informatie over behandeling met het middel golimumab. Het doel van een behandeling met golimumab is het ontstekingsproces

Nadere informatie

Inleiding. Wat is infliximab

Inleiding. Wat is infliximab Infliximab-infuus Inleiding In overleg met uw maag-, darm-, leverarts (MDL-arts) gaat u starten met de behandeling infliximab. In deze folder vindt u informatie over infliximab, over de werking en de behandeling,

Nadere informatie

Infliximab (Remicade ) Voorgeschreven door de reumatoloog

Infliximab (Remicade ) Voorgeschreven door de reumatoloog Infliximab (Remicade ) Voorgeschreven door de reumatoloog Albert Schweitzer ziekenhuis juli 2013 pavo 0904 Inleiding De reumatoloog heeft met u besproken dat u infliximab gaat gebruiken. In deze folder

Nadere informatie

Wat is de invloed van reuma op hart- en vaatziekten?

Wat is de invloed van reuma op hart- en vaatziekten? Continuing Nursing Education (CNE) Hartrevalidatie Wat is de invloed van reuma op hart- en vaatziekten? Vokko van Halm, AMC / Jan van Breemen Instituut / Reade Wie zijn dit? Anita Witzier Gordon Queen

Nadere informatie

IBD (inflammatory bowel disease) Fazia Mana Afdelingshoofd gastroenterologie UZBrussel

IBD (inflammatory bowel disease) Fazia Mana Afdelingshoofd gastroenterologie UZBrussel IBD (inflammatory bowel disease) Fazia Mana Afdelingshoofd gastroenterologie UZBrussel IBD IBS IBD = inflammatory bowel disease IBS = irritable bowel syndrome Toename van de incidentie van immuungemedieerde

Nadere informatie

Uw brief van Uw kenmerk Datum 10 november 2009 Farmatec/FZ-2969066 30 maart 2010

Uw brief van Uw kenmerk Datum 10 november 2009 Farmatec/FZ-2969066 30 maart 2010 Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 350 00 EJ s Gravenhage Uw brief van Uw kenmerk Datum november 09 Farmatec/FZ-2969066 maart Ons kenmerk Behandeld door Doorkiesnummer ZA/043824

Nadere informatie

10. Psoriasis. Dermatologie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

10. Psoriasis. Dermatologie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! 10. Psoriasis Dermatologie Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Wat is psoriasis? Psoriasis is een huidziekte met rode plekken en witte schilfers. U kunt deze plekken op uw hele

Nadere informatie

Abatacept (Orencia ) bij reumatische aandoeningen

Abatacept (Orencia ) bij reumatische aandoeningen Abatacept (Orencia ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel abatacept te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft

Nadere informatie

Tegelijkertijd meerdere aandoeningen bij Reuma Comorbiditeit

Tegelijkertijd meerdere aandoeningen bij Reuma Comorbiditeit Tegelijkertijd meerdere aandoeningen bij Reuma Comorbiditeit Dr. Mike Nurmohamed, reumatoloog *,** *Jan van Breemen Research Instituut Reade & **VU medisch centrum, Amsterdam Comorbiditeit Bijkomende ziekte

Nadere informatie

Infliximab (Remicade )

Infliximab (Remicade ) Patiënteninformatie Infliximab (Remicade ) Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Inhoudsopgave Pagina 1 Algemeen 5 2 Werking van infliximab 5 3 Voorzorgsmaatregelen 6 4 Hoe gebruikt u infliximab?

Nadere informatie

Juveniele Idiopathische Artritis

Juveniele Idiopathische Artritis www.printo.it/pediatric-rheumatology/nl/intro Juveniele Idiopathische Artritis Versie 2016 1. WAT IS JIA 1.1 Wat is het? Juveniele idiopathische artritis (JIA) is een chronische ziekte, die gekenmerkt

Nadere informatie

Workshop reumatologie

Workshop reumatologie Workshop reumatologie 1. Welke nieuwe ontwikkelingen zijn er, diagnostisch en therapeutisch? 2. Hebben deze ontwikkelingen effect op de prognose & kwaliteit van leven, inclusief arbeidsleven? 3. Zijn er

Nadere informatie

Infliximab (Remicade ) bij huidaandoeningen

Infliximab (Remicade ) bij huidaandoeningen Infliximab (Remicade ) bij huidaandoeningen U heeft in overleg met uw arts besloten infliximab te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na het lezen nog vragen,

Nadere informatie

Behandeling met tocilizumab (RoActemra )

Behandeling met tocilizumab (RoActemra ) REUMATOLOGIE Behandeling met tocilizumab (RoActemra ) bij reumatoïde artritis BEHANDELING Behandeling met tocilizumab (RoActemra ) Uw reumatoloog heeft u tocilizumab (RoActemra ) voorgeschreven voor de

Nadere informatie

Methotrexaat (ledertrexate / emthexate) bij reumatische ziekten

Methotrexaat (ledertrexate / emthexate) bij reumatische ziekten Methotrexaat (ledertrexate / emthexate) bij reumatische ziekten Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel methotrexaat te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit

Nadere informatie

Humira REUMATOLOGIE. Werking

Humira REUMATOLOGIE. Werking REUMATOLOGIE Humira Uw behandelend reumatoloog heeft u het medicijn Humira voorgeschreven. Om dit medicijn goed te kunnen gebruiken, is het van belang dat u er een aantal dingen over weet. Lees daarom

Nadere informatie

Behandeling met infliximab Ter behandeling van de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Behandeling met infliximab Ter behandeling van de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Behandeling met infliximab Ter behandeling van de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Afdeling maag-darm-leverziekten Inleiding Uw arts heeft een behandeling met infliximab voorgesteld. Infliximab is

Nadere informatie

Acne. Sommige vormen van acné ontstaan door uitwendige factoren

Acne. Sommige vormen van acné ontstaan door uitwendige factoren Acne Hoe ontstaat het Acné wordt veroorzaakt door een ontsteking van de talgklierfollikel. Bij het ontstaan van acné spelen verschillende factoren een rol. In de meeste gevallen begint acné in de puberteit,

Nadere informatie