Indicaties voor Immuunsupressie en Biologicals bij IMID. Robert Landewé Hoogleraar reumatologie, amc/uva Reumatoloog, AMC Heerlen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Indicaties voor Immuunsupressie en Biologicals bij IMID. Robert Landewé Hoogleraar reumatologie, amc/uva Reumatoloog, AMC Heerlen"

Transcriptie

1 Indicaties voor Immuunsupressie en Biologicals bij IMID Robert Landewé Hoogleraar reumatologie, amc/uva Reumatoloog, AMC Heerlen

2 IMID?? Immune-Mediated Inflammatory Diseases Inflammatie Immuunsysteem is belangrijk Innate immune system Adaptive immune system

3 Vraag 1: Welke test voor IMID wordt hier verbeeld?

4 Vraag 2: Welke inflammatoire aandoening ziet U hier?

5 Woordenboek Immuun-suppressieve geneesmiddelen Chemical compounds Interfereren op enigerlei wijze met het immuunsysteem Vaak onbegrepen (breed) werkingsmechanisme Serendipity Biologicals Biologisch ontwikkeld in genetisch gemodificeerde bacteriën, gisten, etc. Grijpen aan op één target Zijn specifiek ontwikkeld voor dat target (maar soms ook niet) Targeted therapies

6 Woordenboek Immuun-suppressieve geneesmiddelen Prednison (glucocorticoiden), azathioprine, cyclosporine, methotrexaat, cyclofosfamide etc. Goudverbindingen? Hydroxychloroquine? Leflunomide? Biologicals TNF-remmers (n=5), Rituximab, Tocilizumab, Abatacept, Anakinra, Ustekinumab Scala aan targeted therapies in de pijplijn

7 Populaire connotaties Immuun-suppressieve genees middelen: Chemisch dus gevaarlijk, vervelende bijwerkingen, infectierisico Geassocieerd met maligniteiten Relatief goedkoop Biologicals: Biologisch ( humaan ) dus veilig Geassocieerd met maligniteiten Peperduur (dus overheidsbemoeienis)

8 Inhoud Voorbeelden van chronische inflammatoire ziekten Voorbeelden van behandelingen Plaats van immuun-suppressieve therapie en biologicals bij IMID

9 Verschillende biologicals met verschillen in structuur, dosering, toediening en ervaring HUMIRA Enbrel Remicade Cimzia Simponi Orencia Mabthera RoActemra Stelara adalimumab etanercept infliximab certolizumab golimumab abatacept rituximab tocilizumab ustekinuma b Bedrijf Molecuul structuur Molecule type Humaan MAB Humaan fusie eiwit Chimerisch MAB Gepegileerd, gehumaniseerd Fab Humaan MAB Humaan fusie eiwit Chimerisch MAB Gehumaniseerd MAB Humaan MAB Target TNF-α TNF-α TNF-α TNF-α TNF-α T-cel B-cel IL-6R IL-12/IL-23 Dosering 40 mg / 2wkn 25 mg 2/wk of 50 mg/wk mg/kg Elke 8 wkn 200 mg /2wkn 50 mg /mnd 10 mg/kg /mnd 1000 mg IV 2QW + vervolginfusie (6mnd) 8mg/kg, maar niet minder dan 480mg per mnd 45mg W0, W1, elke 12 weken Toediening PEN PEN Infusie Spuit PEN 30 min infusie 2-3 uur infusie 1 uur Infusie Spuit Introductie

10 Verschillende biologicals met verschillen in geregistreerde indicaties Indicatie adalimumab etanercept infliximab golimumab certolizumab abatacept rituximab tocilizumab ustekinumab Artritis psoriatica X X X X X Colitis ulcerosa X X X X X X X X Juveniele idiopathische artritis (>4 jaar) (>2 jaar) X X X (>6 jaar) X X X Plaque psoriasis X X X X X Plaque psoriasis bij kinderen X X X X X X X X Reumatoïde artritis X M. Bechterew X X X X X M. Crohn X X X X X X X M. Crohn bij kinderen X X X X X X X X

11 Verschillende immuun-suppressiva met verschillen in geregistreerde indicaties Indicatie Artritis psoriatica Colitis ulcerosa i.m. goud MTX AZA Cyclosporine Prednison Leflunomide Cyclofosfamide Hydroxychloroquine Mycofenolaat Juveniele idiopathische artritis Plaque psoriasis Plaque psoriasis bij kinderen Reumatoïde artritis M. Bechterew M. Crohn M. Crohn bij kinderen

12 Geneesmiddelen Top 5 (omzet) in NL Adalimumab (148 mln) Atorvastatine (146 mln) Etanercept (129 mln) Salmeteron/fluticason (122 mln) Pantoprazol (80 mln)

13 Geregistreerde Indicaties Aan overheid en ziekenhuisbesturen: Absence of evidence is not evidence of absence (Carl Sagan; ) Aan collega-specialisten in het veld: Wees verstandig en slim bij de toepassing van peperdure nieuwe behandelingen bij zeldzame maar potentieel ernstige aandoeningen uit het IMID spectrum Aan de samenleving: Vaak is kosten-effectiviteit in de GZ een gerechtvaardigd issue; soms ook niet

14

15 Reumatoïde artritis Start met DMARD therapie Vroeg consult reumatoloog Natuurlijk beloop Late behandeling Vroege behandeling Progressie Ideale behandeling Start symptomen Start beschadiging Consult bij reumatoloog Tijd

16 Concept Rheumatoid arthritis Function loss Ankylosing spondylitis Function loss Inflammation Structural damage Signs, symptoms Structural damage Signs, symptoms Inflammation

17 Far-reaching Consequences of Structural Damage in RA Relationship Between Unit Change in TSS and Decreasing Odds of Favorable Employment Status 1 Percentage Decreasing Odds of Favorable Employment Status In this analysis, a 10-point increase in baseline TSS was associated with a 9.6% decrease in the odds of achieving Favorable Employment Status (P < 0.05) Unit Change in Total Sharp Score TSS = Total Sharp Score Van Vollenhoven et al. Arthritis Care and Research, 2010;62:226-34

18 Behandelingsopties in RA 15 middelen 7 DMARDs 8 biologicals Verschillende combinaties

19 Smolen & Landewé et al Ann Rheum Dis 2010;69:964-75

20 Treating RA to Target Symposium Flow-chart

21 Juveniele Idiopathische Artritis Inflammatoire gewrichtsaandoening bij kinderen

22 Behandelingsprincipes Vrij heterogene ziekte DMARDs werken minder goed dan bij RA Artritis Systemische verschijnselen Patiënten met ernstige ziekte gaan relatief snel naar biologicals (atnf)

23 Artritis psoriatica Ernstige schade aan gewrichten & huid component (psoriasis)

24 Behandelingsprincipes Vrij heterogene ziekte DMARDs werken minder goed dan bij RA Artritis Huid Patiënten met ernstige ziekte gaan relatief snel naar biologicals (atnf)

25 Ziekte van Bechterew Gewrichten axiaal/perifeer (artritis; enthesitis) & Extra-articulaire manifestaties (psoriasis, IBD, uveitis)

26 Behandelingsprincipes Oefentherapie, educatie en NSAIDs DMARDs/immunosuppressiva werken NIET atnf werkt voortreffelijk Geen aangetoonde effectiviteit van andere bij RA effectieve biologicals IL-12/IL-23

27 Plaque psoriasis Huidcomponent

28 Behandelingsprincipes Van bijna niets tot zeer ernstig Scala aan topische middelen, PUVA en conventionele immuun-suppressieve therapie Alleen de kleine groep zeer ernstige patienten gaat over naar biologicals

29 Uveitis Chronische ideopathische ontsteking van de uvea Uveitis anterior en uveitis posterior Associatie met een aantal IMIDs

30 Uvea

31 Uveitis: De behandeling Immuun-suppressieve middelen glucocorticoiden (systemisch of in het oog) azathioprine methotrexaat ciclosporine (Neoral) Biologicals: Adalimumab of Infliximab

32 Sarcoïdose Ziekte van Besnier-Boeck-Schaumann Lupus Pernio Chronisch verlopende systemische ontstekingsziekte Niet-verkazende (niet-necrotiserende) granulomen Multipele organen Zeer heterogeen

33 Sarcoïdose: Localisaties Long (90%) Verschillende andere organen lymfeklieren huid ogen gewrichten hart zenuwstelsel milt

34 Sarcoidose: De Behandeling Meestal geen immuun-suppressieve therapie nodig Immuun-suppressieve therapie: Glucocorticoiden MTX, AZT Biologicals: Infliximab of adalimumab

35 Hidradenitis Suppurativa Acne Inversa Ectopisch Acne Ziekte van Verneuil Chronische, veretterende ontsteking van het haarfollikeltalgkliercomplex Ontstekingen vormen abcessen (etterbuilen)

36 Hidradenitis Suppurativa In de oksels Onder borsten (submammair) In de regio pubica, liezen, bilspleet en het peri-anogenitale gebied

37 Hydradenitis Suppurativa

38 Hidradenitis Suppurativa: Behandeling Hurley stage I Hurley stage II Hurley stage III Antibiotica CO 2 laserablatie Lichttherapie Hormonale therapie Immuun-suppressieve Uitgebreide excisies therapie Retinoiden Beperkte excisies Open leggen van de sinusgangen Zink Lichttherapie Cryotherapie Radiotherapie Botox-injecties Radiotherapie Glucocorticoide TNF blokkers

39 Ziekte van Behçet Hulsi Behçet ( ), een Turkse dermatoloog, beschreef in 1936 de eerste drie patiënten obv de trias recidiverende orale (1) en genitale (2) ulceraties en uveitis (3) Chronisch systemische ontstekingsziekte Vasculitis als vermoedelijk pathologisch substraat Zeer heterogeen Middellandse zeegebied en China/Japan The Old Silk Route

40 Ziekte van Behçet 98% heeft orale ulceraties Huidaandoeningen Papulopustulaire en acneiforme laesies of pseudofolliculitis op gezicht, nek, borst en rug Erythema nodosum Genitale ulceraties Uveitis posterior of anterior, retina vasculitis Gastrointestinale manifestaties Vasculaire manifestaties Neurologische manifestaties Artralgie en/of artritis

41 Ziekte van Behçet

42 Behçet: Pathergie test

43 De Behandeling Ingewikkeld! glucocorticoiden cyclosporine cyclofosfamide colchicine methotrexaat azathioprine dapsone thalidomide (Softenon) interferon-alfa TNF-blokkers

44 Scala aan niet-geregistreerde indicaties Chronisch inflammatoire ziekte Gewoonlijk speelt TNF een rol bij het onderhouden van de ontsteking en veroorzaken van schade Vaak zeldzame ziekten ( orphan diseases ), vaak geen RCTs voorhanden Bewijsvoering is moeizaam. Veel eminence-based decisions

45 Behandeling van IMID Tientallen verschillende aandoeningen met chronische inflammatie en vaak systemische uitbreiding als gemeenschappelijk kenmerk vaak zeldzaam, en met een zeer heterogeen beloop dat veelal niet valt te voorspellen relatief vaak met een gunstige uitkomst maar af en toe ook zeer (levens)bedreigend

46 Het dilemma Tientallen anti-inflammatoire en immuunsuppressieve therapieën en combinaties waarvan het werkingsmechanisme vaak onduidelijk is en de effectiviteit nooit formeel bewezen en die potentieel ernstige bijwerkingen hebben

47 Het dilemma Een tiental biologicals met verschillende targets met bewezen effectiviteit bij een groeiend aantal IMIDs waarschijnlijke effectiviteit bij andere IMIDs en een zeer acceptabel bijwerkingenpatroon die helaas te duur zijn om ze ongebreideld toe te passen.

48 Conclusie

Biologicals. Dr. E.J.A. Kroot, reumatoloog

Biologicals. Dr. E.J.A. Kroot, reumatoloog Biologicals Dr. E.J.A. Kroot, reumatoloog 19 e Grande Conférence Verona 2013 Indicaties Reumatoïde artritis Artritis psoriatica Ankylosing Spondylitis (Bechterew) Sarcoidose Verschillende indicaties verschillen

Nadere informatie

B I J S O M M I G E V R A G E N I S H E T M O G E L I J K M E E R D E R E A N T W O O R D E N A A N T E K R U I S E N

B I J S O M M I G E V R A G E N I S H E T M O G E L I J K M E E R D E R E A N T W O O R D E N A A N T E K R U I S E N Vra g e n l i j s t B I J S O M M I G E V R A G E N I S H E T M O G E L I J K M E E R D E R E A N T W O O R D E N A A N T E K R U I S E N Diagnose Vraag 1 Welke diagnose is er bij u gesteld? Reumatoïde

Nadere informatie

Plaats van biologicals in reumatisch lijden. AZ Damiaan Oostende Dr. M. Maertens Reumatologie

Plaats van biologicals in reumatisch lijden. AZ Damiaan Oostende Dr. M. Maertens Reumatologie Plaats van biologicals in reumatisch lijden AZ Damiaan Oostende Dr. M. Maertens Reumatologie Welke aandoeningen? Plaats van deze biologicals? Welke biologicals? Specifieke aandachtspunten bij patiënt behandeld

Nadere informatie

Reumatoïde Artritis. Prof Dr Patrick Verschueren UZ Gasthuisberg Leuven. Trefpunt Zelfhulp 27 maart 2010

Reumatoïde Artritis. Prof Dr Patrick Verschueren UZ Gasthuisberg Leuven. Trefpunt Zelfhulp 27 maart 2010 Reumatoïde Artritis Prof Dr Patrick Verschueren UZ Gasthuisberg Leuven Trefpunt Zelfhulp 27 maart 2010 Allemaal tijdverlies! George, 46 jaar, zegt dat ze niet moet zagen... Paul, reumatoloog Ik zal even

Nadere informatie

TNF blokkerende medicijnen

TNF blokkerende medicijnen TNF blokkerende medicijnen Reumatologie 1 TNF blokkerende medicijnen Etanercept (Enbrel ), Adalimumab (Humira ), Golimumab (Symponi ), Certolizumab pegol (Cimzia ) en Infliximab (Remicade ) Uw reumatoloog

Nadere informatie

Vaccinatie voor mensen met auto-immune reumatische ontstekingsziekten

Vaccinatie voor mensen met auto-immune reumatische ontstekingsziekten Vaccinatie voor mensen met auto-immune reumatische ontstekingsziekten 27 maart 2017 INLEIDING Vaccinaties zijn een manier om infecties te voorkomen vooraleer ze optreden. Vaccins helpen het immuunsysteem

Nadere informatie

Biologicals. Een klasse apart. Henk Visser

Biologicals. Een klasse apart. Henk Visser Biologicals Een klasse apart Henk Visser Biologicals: Revolutie in behandeling van reuma - Werkingsmechanisme - Hoge effectiviteit - Snelheid waarmee nieuwe middelen beschikbaar komen - Hoge kosten Biologisch?

Nadere informatie

BEHANDELING VAN PSORIASIS MET BIOLOGICALS

BEHANDELING VAN PSORIASIS MET BIOLOGICALS BEHANDELING VAN PSORIASIS MET BIOLOGICALS WAT ZIJN BIOLOGICALS / BIOLOGICS? Biologicals of biologics zijn kunstmatig gemaakte eiwitten, die dezelfde structuur hebben als eiwitten die natuurlijk in ons

Nadere informatie

Biologicals: wat moet u weten?

Biologicals: wat moet u weten? Biologicals: wat moet u weten? INHOUD 1. Wat moet u weten voordat u met een biological begint? 2. Wat doet de arts van tevoren? 3. Wat kunt u zelf doen om een biological goed te laten werken? 4. Wie kan

Nadere informatie

TNF blokkerende medicijnen

TNF blokkerende medicijnen TNF blokkerende medicijnen Etanercept (Enbrel ), adalimumab (Humira ), golimumab (Symponi ), certolizumab pegol (Cimzia ) en infliximab (Remicade/Remsima/Inflectra ) Uw reumatoloog heeft etanercept, adalimumab,

Nadere informatie

Resultaten monitor overheveling TNFalfaremmers

Resultaten monitor overheveling TNFalfaremmers Resultaten monitor overheveling TNFalfaremmers en andere en Prof.dr. C.A. Uyl-de Groot D.T. Stierman Institute for Medical Technology Assessment / Instituut voor Beleid en Management Gezondheidszorg Erasmus

Nadere informatie

TNF blokkerende medicijnen

TNF blokkerende medicijnen TNF blokkerende medicijnen Etanercept (Enbrel ), adalimumab (Humira ), golimumab (Symponi ), certolizumab pegol (Cimzia ) en infliximab (Remicade/Remsima/Inflectra ) Uw reumatoloog heeft etanercept, adalimumab,

Nadere informatie

2. NEDERLANDSE SAMENVATTING

2. NEDERLANDSE SAMENVATTING Chapter 10 2. NEDERLANDSE SAMENVATTING Inleiding Het onderwerp van dit proefschrift is de medicamenteuze behandeling van de aandoening ankyloserende spondylitis (AS). In Nederland wordt AS nog vaak de

Nadere informatie

Medicamenteuze Therapie

Medicamenteuze Therapie www.printo.it/pediatric-rheumatology/nl/intro Medicamenteuze Therapie Versie 2016 13. Biologische geneesmiddelen (biologicals) Er zijn de afgelopen jaren nieuwe, veelbelovende geneesmiddelen geïntroduceerd

Nadere informatie

Immunotherapie bij reuma. Maarten Rood, reumatoloog

Immunotherapie bij reuma. Maarten Rood, reumatoloog Immunotherapie bij reuma Maarten Rood, reumatoloog RA pathogenese Normale situatie 1 2 bot bedekt met kraakbeen 3 In het gewricht bevindt zich het synoviaal vocht 4 Het synoviaal membraan sluit deze ruimte

Nadere informatie

Monitor Biologische Geneesmiddelen

Monitor Biologische Geneesmiddelen Monitor Biologische Geneesmiddelen Naomi Jessurun Projectleider 12-1-2017 Missie Bijwerkingencentrum Lareb Het signaleren van risico s van het gebruik van geneesmiddelen in de dagelijkse prak

Nadere informatie

Sarcoïdose en interstitiële longziekten in het MCH-Bronovo. Copyright Dr M.J. Overbeek

Sarcoïdose en interstitiële longziekten in het MCH-Bronovo. Copyright Dr M.J. Overbeek Sarcoïdose en interstitiële longziekten in het MCH-Bronovo Dr. R. Nocker Longarts Dr. R. vd Heijde Longarts Dr. M.J. Overbeek Longarts J. de Bruijn Verpleegkundig specialist ILD/sarcoïdose C. Van Ree

Nadere informatie

Biologicals. informatie voor patiënten

Biologicals. informatie voor patiënten Biologicals informatie voor patiënten Voor de behandeling van uw reumatische aandoening heeft uw reumatoloog een biological voorgeschreven. Afhankelijk van de specifieke indicatie kan een bepaalde biological

Nadere informatie

INFORMATIE OVER RITUXIMAB (MABTHERA ) FRANCISCUS VLIETLAND

INFORMATIE OVER RITUXIMAB (MABTHERA ) FRANCISCUS VLIETLAND INFORMATIE OVER RITUXIMAB (MABTHERA ) FRANCISCUS VLIETLAND Inleiding Uw reumatoloog heeft u een Biological (rituximab) voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn

Nadere informatie

Informatiebrochure. Reumatoïde Artritis. Hier komt titel van persbericht. Pagina 1

Informatiebrochure. Reumatoïde Artritis. Hier komt titel van persbericht. Pagina 1 Informatiebrochure Reumatoïde Artritis Pagina 1 Hier komt titel van persbericht Reumatoïde artritis Reumatoïde artritis (RA) is een vorm van gewrichtsontsteking waarbij het afweer- of verdedigingssysteem

Nadere informatie

Instructie zelf onderhuids toedienen biological

Instructie zelf onderhuids toedienen biological Instructie zelf onderhuids toedienen biological Abatacept (ORENCIA) / Adalimumab (HUMIRA) / Anakinra (KINERET) / Certolizumab (CIMZIA) / Etanercept (ENBREL) /Golimumab (SIMPONI) / Tocilizumab (ROACTEMRA)

Nadere informatie

Tumor Necrosis Factor (TNF)

Tumor Necrosis Factor (TNF) Reumatologie Tumor Necrosis Factor (TNF) alfa blokkerende behandeling TNF-alfa blokkerende behandeling Toedieningsvorm: Infliximab: intraveneus, via een infuus in de bloedvaten. Dit gebeurt op de afdeling

Nadere informatie

Reumatoïde Artritis (1/2)

Reumatoïde Artritis (1/2) Reumatoïde Artritis (1/2) chronische inflammatoire gewrichtsaandoening prevalent (1%, elke leeftijd, vrouwen>mannen) symptomen: pijn, stramheid, zwelling schade: anatomisch, functioneel, sociaal & economisch

Nadere informatie

Behandeling van bindweefselziekten en het secundair optreden van het Sjögrensyndroom. aandoeningen

Behandeling van bindweefselziekten en het secundair optreden van het Sjögrensyndroom. aandoeningen Behandeling van bindweefselziekten en het secundair optreden van het Sjögrensyndroom bij reumatische aandoeningen M. Walravens, reumatoloog K. Thevissen, reumatoloog i.o. Hoboken, 12 oktober 2013 Opbouw

Nadere informatie

Therapeutic Drug Monitoring BiologicalDMARDs Utile or Futile

Therapeutic Drug Monitoring BiologicalDMARDs Utile or Futile Therapeutic Drug Monitoring BiologicalDMARDs Utile or Futile Dr. Bart van den Bemt, apotheker/onderzoeker Afdeling Farmacie Sint Maartenskliniek, Nijmegen Inhoud: 1) Is TDM bij anti-tnf bij reumatische

Nadere informatie

Psoriasisartritis bij volwassenen en kinderen

Psoriasisartritis bij volwassenen en kinderen Psoriasisartritis bij volwassenen en kinderen Luc De Clercq, Voorzitter van de Koninklijke Belgische Vereniging voor Reumatologie 11-10-2009 Inflammatoire reumatische aandoeningen Reumatoide Artritis

Nadere informatie

Adalimumab (Humira ) bij reumatische aandoeningen

Adalimumab (Humira ) bij reumatische aandoeningen Adalimumab (Humira ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel adalimumab te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Rituximab (Mab Thera ) bij reumatische aandoeningen

Rituximab (Mab Thera ) bij reumatische aandoeningen Rituximab (Mab Thera ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel rituximab te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Behandeling reumatoïde artritis

Behandeling reumatoïde artritis Behandeling reumatoïde artritis Drs. P. Adhien apotheker/epidemioloog 8 februari 2016 Timm, Timm & Timm Docent Prem Adhien Apotheker Voorzitter SIG Diabetes NDF Hogeschool Rotterdam: docent diabetesverpleegkundigen

Nadere informatie

Dosisgids bestemd voor de arts voor de behandeling van Reumatoïde Artritis (RA) met RoACTEMRA

Dosisgids bestemd voor de arts voor de behandeling van Reumatoïde Artritis (RA) met RoACTEMRA De Europese gezondheidsautoriteiten hebben bepaalde voorwaarden verbonden aan het in de handel brengen van het geneesmiddel RoACTEMRA. Het verplicht plan voor risicobeperking in België, waarvan deze informatie

Nadere informatie

Anakinra. (Kineret ) Sterk in beweging

Anakinra. (Kineret ) Sterk in beweging Anakinra (Kineret ) Sterk in beweging Inhoudsopgave Hoe werkt het? 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Bijwerkingen 3 Andere geneesmiddelen 4 Zwangerschap 4 Autorijden 4 Vaccinaties 4 Allergieën 5 Wanneer u op

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Rituximab terTER_

Patiënteninformatie. Rituximab terTER_ Patiënteninformatie Rituximab 1234567890-terTER_ Rituximab Ter voorbereiding op uw afspraak informeren we u met deze folder over de gang van zaken rondom rituximab. Daarnaast zetten we een aantal praktische

Nadere informatie

REMICADE (INFLIXIMAB)

REMICADE (INFLIXIMAB) REMICADE (INFLIXIMAB) Lees de hele bijsluiter aandachtig door alvorens dit geneesmiddel te gebruiken. Behalve deze bijsluiter zult u een patiëntenkaart ontvangen waarin belangrijke veiligheidsinformatie

Nadere informatie

Meest voorkomende medische interventie

Meest voorkomende medische interventie 2 Meest voorkomende medische interventie 3 Cardinal Figures Rheumatology - ± 5100 + 1700 new referrals annually - ± 6.800 + 2300 chronic patients - ± 200 + 320 admissions SMK: Radboudumc: inflammatory

Nadere informatie

Sarcoïdose. & medicijnen

Sarcoïdose.  & medicijnen Sarcoïdose & medicijnen Voor sarcoïdose bestaat geen specifiek geneesmiddel. Meestal gaat sarcoïdose binnen enkele jaren vanzelf over en naast regelmatige medische controles is vaak geen behandeling nodig.

Nadere informatie

Eerste resultaten van POEET studie. Marjan Ghiti AIOS reumatologie, MST Enschede

Eerste resultaten van POEET studie. Marjan Ghiti AIOS reumatologie, MST Enschede Eerste resultaten van POEET studie Marjan Ghiti AIOS reumatologie, MST Enschede 13-03-2013 Achtergrond De effectiviteit van TNFi bij de behandeling van RA is in vele studies aangetoond. Wanneer RA patiënten

Nadere informatie

Hoe belangrijk is herstel of genezing van het darmslijmvlies (mucosa) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa tijdens de behandeling?

Hoe belangrijk is herstel of genezing van het darmslijmvlies (mucosa) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa tijdens de behandeling? Hoe belangrijk is herstel of genezing van het darmslijmvlies (mucosa) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa tijdens de behandeling? Hoe belangrijk is genezing van het darmslijmvlies voor afname van

Nadere informatie

Adalimumab Humira. Ziekenhuis Gelderse Vallei

Adalimumab Humira. Ziekenhuis Gelderse Vallei Adalimumab Humira Ziekenhuis Gelderse Vallei Het doel van deze folder is u praktische informatie te geven over het nieuwe medicijn dat u gaat gebruiken: adalimumab. Hoe werkt adalimumab? Bij patiënten

Nadere informatie

Psoriasis. Poli Dermatologie

Psoriasis. Poli Dermatologie 00 Psoriasis Poli Dermatologie Inhoud In deze folder leest u vervolgens over: Wat is psoriasis? Ontstaan. Verschijnselen. Diagnose. Behandeling. Lokale therapie. Lichttherapie. Systemische therapie. Wat

Nadere informatie

Blau Syndroom/Juveniele Sarcoïdose

Blau Syndroom/Juveniele Sarcoïdose www.printo.it/pediatric-rheumatology/nl/intro Blau Syndroom/Juveniele Sarcoïdose Versie 2016 1. WAT IS DE ZIEKTE VAN BLAU/JUVENIELE SARCOÏDOSE 1.1 Wat is het? Het Blau syndroom is een genetische aandoening.

Nadere informatie

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar 2 Inleiding Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van Adalimumab (Humira).

Nadere informatie

Etanercept. Enbrel, Benepali

Etanercept. Enbrel, Benepali Etanercept Enbrel, Benepali Inhoud Hoe werkt etanercept? 3 Voor welke aandoeningen wordt etanercept gebruikt? 3 Hoe moet ik het gebruiken? 3 Hoe moet ik het bewaren? 4 Wat zijn mogelijke bijwerkingen?

Nadere informatie

Etanercept Enbrel, Benepali

Etanercept Enbrel, Benepali Etanercept Enbrel, Benepali Ziekenhuis Gelderse Vallei Het doel van deze folder is u praktische informatie te geven over het nieuwe medicijn dat u gaat gebruiken: etanercept. Hoe werkt etanercept? Bij

Nadere informatie

Adalimumab. (Humira ) Sterk in beweging

Adalimumab. (Humira ) Sterk in beweging Adalimumab (Humira ) Sterk in beweging Inhoudsopgave Hoe werkt het? 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Bijwerkingen 4 Andere geneesmiddelen 5 Zwangerschap 5 Autorijden 5 Vaccinaties 5 Wanneer u op vakantie gaat

Nadere informatie

De behandeling van sarcoïdose: een stapsgewijze benadering

De behandeling van sarcoïdose: een stapsgewijze benadering De behandeling van sarcoïdose: een stapsgewijze benadering Bij de behandeling van sarcoïdose zijn de volgende drie vragen met name van belang: welke patiënten hebben behandeling nodig, waarmee dienen deze

Nadere informatie

Etanercept. (Enbrel ) Sterk in beweging

Etanercept. (Enbrel ) Sterk in beweging Etanercept (Enbrel ) Sterk in beweging Inhoudsopgave Wanneer wordt het gebruikt en hoe werkt het 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Mogelijke bijwerkingen 4 Andere geneesmiddelen 5 Zwangerschap en borstvoeding

Nadere informatie

WAT IS ORENCIA (ABATACEPT)?

WAT IS ORENCIA (ABATACEPT)? WAT IS ORENCIA (ABATACEPT)? Wat is ORENCIA? Wat is ORENCIA? 3 Waarom heb ik ORENCIA voorgeschreven gekregen? 4 Wat kan ik verwachten van de behandeling met ORENCIA? 4 Hoe werkt ORENCIA? 4 Hoe neem ik ORENCIA?

Nadere informatie

Adalimumab (Humira ) Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Adalimumab (Humira ) Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Adalimumab (Humira ) Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Ziekenhuis Gelderse Vallei Uw behandelend arts en/of verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van Adalimumab (Humira ). In

Nadere informatie

Reumatologie. Patiënteninformatie. Biologicals. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis

Reumatologie. Patiënteninformatie. Biologicals. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis Reumatologie Biologicals i Patiënteninformatie Bij reumatische aandoeningen Slingeland Ziekenhuis Algemeen Veel reumatische aandoeningen zijn tegenwoordig goed te behandelen met medicijnen. De medicijnen

Nadere informatie

OPTIMALE BEHANDELING DOOR INTEGRALE BENADERING. Patrick Verschueren MD PhD Reumatologie UZ Leuven

OPTIMALE BEHANDELING DOOR INTEGRALE BENADERING. Patrick Verschueren MD PhD Reumatologie UZ Leuven OPTIMALE BEHANDELING DOOR INTEGRALE BENADERING Patrick Verschueren MD PhD Reumatologie UZ Leuven World Arthritis Day 1996-2013 12 October To raise awareness of RMDs amongst the medical community, people

Nadere informatie

Anakinra. (Kineret ) Sterk in beweging

Anakinra. (Kineret ) Sterk in beweging Anakinra (Kineret ) Sterk in beweging Inhoudsopgave Hoe werkt het? 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Bijwerkingen 3 Andere geneesmiddelen 4 Zwangerschap 4 Autorijden 4 Vaccinaties 4 Allergieën 5 Wanneer u op

Nadere informatie

Golimumab (Simponi ) Bij colitis ulcerosa. Informatiefolder. NNIC folder Golimumab uitgave november 2014

Golimumab (Simponi ) Bij colitis ulcerosa. Informatiefolder. NNIC folder Golimumab uitgave november 2014 Golimumab (Simponi ) Bij colitis ulcerosa Informatiefolder NNIC folder Golimumab uitgave november 2014 Deze folder is tot stand gekomen door samenwerkende IBD verpleegkundigen en MDL artsen binnen respectievelijk

Nadere informatie

Infliximab (Remicade )

Infliximab (Remicade ) Infliximab (Remicade ) Maatschap reumatologie Kennemerland INFLIXIMAB (REMICADE ) U heeft in overleg met uw arts besloten Infliximab te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Adalimumab (Humira) Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Adalimumab (Humira) Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Adalimumab (Humira) Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Uw behandelend arts en/of verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van Adalimumab (Humira ). In deze folder krijgt u informatie

Nadere informatie

Infliximab (Remicade ) bij reumatische aandoeningen

Infliximab (Remicade ) bij reumatische aandoeningen Infliximab (Remicade ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel infliximab te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

www.printo.it/pediatric-rheumatology/nl/intro De Ziekte Van Behçet Versie 2016 2. DIAGNOSE EN THERAPIE 2.1 Hoe wordt het gediagnosticeerd? De diagnose is voornamelijk klinisch. Het kan een tot vijf jaar

Nadere informatie

Etanercept (Enbrel )

Etanercept (Enbrel ) Etanercept (Enbrel ) Maatschap reumatologie Kennemerland ETANERCEPT (ENBREL ) U heeft in overleg met uw arts besloten Etanercept te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Inflammatoir Darmlijden Wat verwacht de gastro-enteroloog/patiënt van de diëtist?

Inflammatoir Darmlijden Wat verwacht de gastro-enteroloog/patiënt van de diëtist? Inflammatoir Darmlijden Wat verwacht de gastro-enteroloog/patiënt van de diëtist? Prof. Dr. Harald Peeters Gastro-enterologie AZ Sint-Lucas Gent 4 de Symposium Diëtiek 16 oktober 2014 Inflammatoire Darmziekten

Nadere informatie

Richtlijnen voor patiënten

Richtlijnen voor patiënten Biologische medicatie bij reuma Richtlijnen voor patiënten (versie 10/2013) ReumaNet vzw - Bresserdijk 75, 2400 Mol - Ond.nr. 881.851.249 - www.reumanet.be - info@reumanet.be TNFa chrystal structure In

Nadere informatie

Infliximab Inflectra, Remicade, Remsima

Infliximab Inflectra, Remicade, Remsima Infliximab Inflectra, Remicade, Remsima Ziekenhuis Gelderse Vallei Het doel van deze folder is u praktische informatie te geven over het nieuwe medicijn dat u gaat gebruiken: infliximab. Hoe werkt infliximab?

Nadere informatie

Nieuwe inzichten in de behandeling van reumatoïde artritis. Dr. C. F. Allaart

Nieuwe inzichten in de behandeling van reumatoïde artritis. Dr. C. F. Allaart Nieuwe inzichten in de behandeling van reumatoïde artritis Dr. C. F. Allaart Onderwerpen Wat is reumatoïde artritis? Hoe behandel je dat? Wat is je doel en hoe meet je het resultaat? Wat is de beste aanpak?

Nadere informatie

Tocilizumab (RoActemra )

Tocilizumab (RoActemra ) Tocilizumab (RoActemra ) Uw behandelend arts heeft u voorgesteld om een behandeling met tocilizumab (merknaam RoActemra ) te starten. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Lees de folder

Nadere informatie

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar 2 Inleiding Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van Adalimumab (Humira).

Nadere informatie

INFORMATIE OVER ANAKINRA (KINERET )

INFORMATIE OVER ANAKINRA (KINERET ) INFORMATIE OVER ANAKINRA (KINERET ) FRANCISCUS VLIETLAND Inleiding Uw reumatoloog heeft u anakinra (Kineret ) voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn goed te kunnen

Nadere informatie

Ongedifferentieerde spondylartritis

Ongedifferentieerde spondylartritis Ongedifferentieerde spondylartritis Wat is ongedifferentieerde spondylartritis? Spondylartritiden is een groep van chronische ziekten die bij elkaar horen omdat patiënten vaak dezelfde klachten hebben.

Nadere informatie

BEHANDELING REUMAPATIENTEN MET BIOLOGICALS; WAT BRENGT DE TOEKOMST?

BEHANDELING REUMAPATIENTEN MET BIOLOGICALS; WAT BRENGT DE TOEKOMST? BEHANDELING REUMAPATIENTEN MET BIOLOGICALS; WAT BRENGT DE TOEKOMST? Monique Geurts, reumatoloog JBZ s-hertogenbosch NVDK Congres 2013 Eindhoven BEHANDELING REUMAPATIENTEN MET BIOLOGICALS Wat is reuma Kliniek

Nadere informatie

Reumatologie. Patiënteninformatie. Biologicals. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis

Reumatologie. Patiënteninformatie. Biologicals. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis Reumatologie Biologicals i Patiënteninformatie Bij reumatische aandoeningen Slingeland Ziekenhuis Algemeen Veel reumatische aandoeningen zijn tegenwoordig goed te behandelen met medicijnen. De medicijnen

Nadere informatie

STARTEN MET EEN BIOLOGICAL, SUB-CUTAAN FRANCISCUS GASTHUIS

STARTEN MET EEN BIOLOGICAL, SUB-CUTAAN FRANCISCUS GASTHUIS STARTEN MET EEN BIOLOGICAL, SUB-CUTAAN FRANCISCUS GASTHUIS Inleiding Deze folder is bestemd voor patiënten die door de behandelend reumatoloog een Biological voorgeschreven hebben gekregen. Voorbeelden

Nadere informatie

Wanneer wordt het gebruikt en hoe werkt het 3. Hoe wordt het gebruikt? 3. Mogelijke bijwerkingen 4. Andere geneesmiddelen 5

Wanneer wordt het gebruikt en hoe werkt het 3. Hoe wordt het gebruikt? 3. Mogelijke bijwerkingen 4. Andere geneesmiddelen 5 Golimumab Simponi Inhoud Wanneer wordt het gebruikt en hoe werkt het 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Mogelijke bijwerkingen 4 Andere geneesmiddelen 5 Zwangerschap en borstvoeding 5 Autorijden 5 Vaccinaties

Nadere informatie

www.printo.it/pediatric-rheumatology/be_fm/intro De Ziekte van Behçet Versie 2016 2. DIAGNOSE EN THERAPIE 2.1 Hoe wordt het gediagnosticeerd? De diagnose is voornamelijk klinisch. Het kan een tot vijf

Nadere informatie

Tocilizumab (RoActemra)

Tocilizumab (RoActemra) Tocilizumab (RoActemra) Uw reumatoloog heeft u tocilizumab voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn goed te kunnen gebruiken, is het belangrijk dat u er een aantal

Nadere informatie

Golimumab (Simponi )

Golimumab (Simponi ) Golimumab (Simponi ) Maatschap reumatologie Kennemerland GOLIMUMAB (SIMPONI ) U heeft in overleg met uw arts besloten om Golimumab te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Golimumab verkreeg de vergunning voor de behandeling van matige tot ernstige colitis ulcerosa bij volwassenen.

Golimumab verkreeg de vergunning voor de behandeling van matige tot ernstige colitis ulcerosa bij volwassenen. Golimumab : SIMPONI Deze fiche werd in 2016 opgesteld door de gastro-enterologen van de GETAID (Groupe d Etude Thérapeutique des Affections Inflammatoires Digestives). Ze is bestemd voor patiënten met

Nadere informatie

Adalimumab (Humira ) Reumatologie

Adalimumab (Humira ) Reumatologie Adalimumab (Humira ) Reumatologie Inleiding U heeft in overleg met uw arts besloten het geneesmiddel Adalimumab (Humira ) te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel. Heeft

Nadere informatie

Artritis Psoriatica. Cathelijne Appels 18-9-2013

Artritis Psoriatica. Cathelijne Appels 18-9-2013 Artritis Psoriatica Cathelijne Appels 18-9-2013 Spondylartropathieën Reactieve artritis Artritis Bechterew psoriatica Artritis bij een inflammatoire darmziekte Ongedifferentieerde spondylartropathie Musculoskeletaal

Nadere informatie

Certolizumab pegol (Cimzia ) bij reumatische aandoeningen

Certolizumab pegol (Cimzia ) bij reumatische aandoeningen Certolizumab pegol (Cimzia ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel certolizumab pegol te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit

Nadere informatie

Betreft : Infliximab bij ernstige, therapieresistente hidradenitis suppurativa

Betreft : Infliximab bij ernstige, therapieresistente hidradenitis suppurativa Betreft : Infliximab bij ernstige, therapieresistente hidradenitis suppurativa 1. Vraagstelling De Centrale raad voor Beroep heeft het CVZ verzocht om te beoordelen of van het geneesmiddel infliximab (Remicade

Nadere informatie

MDL. Adalimumab (Humira ) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

MDL. Adalimumab (Humira ) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa MDL Adalimumab (Humira ) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Inhoudsopgave Algemeen 4 Werking 4 Voorzorgsmaatregelen 5 Gebruik 6 Interacties met andere geneesmiddelen 6 Bijwerkingen 7 Zwangerschap

Nadere informatie

Ongedifferentieerde spondylarthropathieën (gewrichtsontsteking)

Ongedifferentieerde spondylarthropathieën (gewrichtsontsteking) Ongedifferentieerde spondylarthropathieën (gewrichtsontsteking) Inleiding Bij u is vastgesteld dat u een ongedifferentieerde spondylarthropathie (gewrichtsontsteking) heeft. De klachten die u als gevolg

Nadere informatie

Hidradenitis. Inleiding. Klinisch beeld. Dr. J. Mekkes, drs. R.J. Borgonjen

Hidradenitis. Inleiding. Klinisch beeld. Dr. J. Mekkes, drs. R.J. Borgonjen 128 13 Hidradenitis Dr. J. Mekkes, drs. R.J. Borgonjen De richtlijn dateert uit 2010. Onderstaande samenvatting is herzien in 2014, zonder dat de essentie van de richtlijn is gewijzigd. Inleiding De richtlijn

Nadere informatie

Adalimumab verkreeg de vergunning voor de behandeling van de ziekte van Crohn bij volwassenen en kinderen en van colitis ulcerosa bij volwassenen.

Adalimumab verkreeg de vergunning voor de behandeling van de ziekte van Crohn bij volwassenen en kinderen en van colitis ulcerosa bij volwassenen. Adalimumab: Humira Deze fiche werd in 2016 opgesteld door de gastro-enterologen van de GETAID (Groupe d Etude Thérapeutique des Affections Inflammatoires Digestives). Ze is bestemd voor patiënten met chronische

Nadere informatie

Zeldzame Juveniele Primaire Systemische Vasculitis

Zeldzame Juveniele Primaire Systemische Vasculitis www.printo.it/pediatric-rheumatology/be_fm/intro Zeldzame Juveniele Primaire Systemische Vasculitis Versie 2016 2. DIAGNOSE EN THERAPIE 2.1 Wat voor types vasculitis zijn er? Hoe wordt vasculitis geclassificeerd?

Nadere informatie

Infliximab: REMICADE INFLECTRA REMSIMA

Infliximab: REMICADE INFLECTRA REMSIMA Infliximab: REMICADE INFLECTRA REMSIMA Deze fiche werd in 2016 opgesteld door de gastro-enterologen van de GETAID (Groupe d Etude Thérapeutique des Affections Inflammatoires Digestives). Ze is bestemd

Nadere informatie

Rituximab (Mabthera )

Rituximab (Mabthera ) Rituximab (Mabthera ) Maatschap reumatologie Kennemerland RITUXIMAB (MABTHERA ) Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel Rituximab te behandelen. Deze folder geeft informatie over dit

Nadere informatie

Infliximab (Remicade) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Infliximab (Remicade) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Infliximab (Remicade) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Polikliniek Maag-Darm-Leverziekten Uw behandelend arts of IBD-verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van Infliximab (Remicade).

Nadere informatie

Heeft behandeling van ankyloserende spondylitis met medicatie enig nadelig effect op de nakomelingen?

Heeft behandeling van ankyloserende spondylitis met medicatie enig nadelig effect op de nakomelingen? Heeft behandeling van ankyloserende spondylitis met medicatie enig nadelig effect op de nakomelingen? Zoals in de inleiding reeds aangehaald, gaan anti-reumatische medicijnen nog steeds gepaard met een

Nadere informatie

37. Psoriasis. dermatologie 10

37. Psoriasis. dermatologie 10 37. Psoriasis dermatologie 10 DBC code Omschrijving diagnose Omschrijving behandeling Geprognost. aantal 2008 ZN zorgprofiel 10 11 20 11 Psoriatiforme dermatosen poliklinisch 12306 poliklinisch conservatief

Nadere informatie

Biosimilars. Overstappen: het perspectief van de medisch specialist

Biosimilars. Overstappen: het perspectief van de medisch specialist Biosimilars Overstappen: het perspectief van de medisch specialist Dr. Sander W. Tas, internist-reumatoloog Afd. Klinische Immunologie & Reumatologie AMC/Universiteit van Amsterdam 2 e Nationaal IBN symposium

Nadere informatie

INFLIXIMAB (REMICADE ) BIJ HIDRADENITIS SUPPURATIVA

INFLIXIMAB (REMICADE ) BIJ HIDRADENITIS SUPPURATIVA INFLIXIMAB (REMICADE ) BIJ HIDRADENITIS SUPPURATIVA 1. WAT IS INFLIXIMAB EN HOE WERKT HET? Infliximab (anti-tnf-α, merknaam Remicade) is een kunstmatig gemaakt antilichaam dat zich bindt aan het in het

Nadere informatie

Bijlage A : Formulier voor een eerste aanvraag

Bijlage A : Formulier voor een eerste aanvraag Bijlage A : Formulier voor een eerste aanvraag Formulier voor eerste aanvraag tot terugbetaling van de specialiteit RoACTEMRA (tocilizumab) voor de behandeling van actieve systemische juveniele idiopathische

Nadere informatie

Etanercept (Enbrel ) Reumatologie

Etanercept (Enbrel ) Reumatologie Etanercept (Enbrel ) Reumatologie Inleiding U heeft in overleg met uw arts besloten het geneesmiddel Etanercept (Enbrel ) te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel. Heeft

Nadere informatie

Ik bevestig dat chronische lumbalgie aanwezig is sedert meer dan 3 maanden, startende voor de leeftijd van 45 jaar bij de rechthebbende.

Ik bevestig dat chronische lumbalgie aanwezig is sedert meer dan 3 maanden, startende voor de leeftijd van 45 jaar bij de rechthebbende. BIJLAGE B : Formulier met klinische beschrijving voor de aanvang van de behandeling met de specialiteit HUMIRA voor ernstige axiale spondylartritis zonder röntgenologisch bewijs van spondylitis ankylosans

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING Nieuwe inzichten in de behandeling van de ziekte van Bechterew met anti- TNF medicatie.

NEDERLANDSE SAMENVATTING Nieuwe inzichten in de behandeling van de ziekte van Bechterew met anti- TNF medicatie. NEDERLANDSE SAMENVATTING Nieuwe inzichten in de behandeling van de ziekte van Bechterew met anti- TNF medicatie. Achtergrond De ziekte van Bechterew is een chronische ontstekingsziekte van de wervelkolom

Nadere informatie

Methotrexaat bij reumatische aandoeningen. Maatschap Interne Geneeskunde IJsselland Ziekenhuis

Methotrexaat bij reumatische aandoeningen. Maatschap Interne Geneeskunde IJsselland Ziekenhuis Methotrexaat bij reumatische aandoeningen Maatschap Interne Geneeskunde IJsselland Ziekenhuis Inleiding U heeft van uw behandelend arts het medicijn methotrexaat voorgeschreven gekregen. Om dit medicijn

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Infliximab (Remicade)

Patiënteninformatie. Infliximab (Remicade) Patiënteninformatie Infliximab (Remicade) Infliximab (Remicade) Ter voorbereiding op uw afspraak informeren we u met deze folder over dit medicijn voor reumatische aandoeningen. Daarnaast zetten we een

Nadere informatie

I Reumatoïde artritis. 1. Indicatie biological

I Reumatoïde artritis. 1. Indicatie biological RICHTLIJN DOELMATIG GEBRUIK VAN BIOLOGICALS BIJ REUMATOIDE ARTRITIS, AXIALE SPONDYLOARTRITIS EN ARTRITIS PSORIATICA. 2014 UPDATE NEDERLANDSE VERENIGING VOOR REUMATOLOGIE Deze richtlijn is bedoeld om de

Nadere informatie

Juveniele Idiopathische Artritis

Juveniele Idiopathische Artritis www.printo.it/pediatric-rheumatology/nl/intro Juveniele Idiopathische Artritis Versie 2016 3. DIAGNOSE EN THERAPIE 3.1 Wat voor laboratoriumonderzoeken zijn nodig? Op het moment van de diagnose zijn bepaalde

Nadere informatie

Bijsluiter: informatie voor de patiënt. Humira 40 mg oplossing voor injectie in voorgevulde injectiespuit adalimumab

Bijsluiter: informatie voor de patiënt. Humira 40 mg oplossing voor injectie in voorgevulde injectiespuit adalimumab Product HUMIRA 40 mg oplossing voor injectie in voorgevulde spuit Farmaceutisch bedrijf (AbbVie SA) Bijsluiter: informatie voor de patiënt Humira 40 mg oplossing voor injectie in voorgevulde injectiespuit

Nadere informatie

ONGEDIFFERENTIEERDE SPONDYLARTHROPATHIE FRANCISCUS GASTHUIS

ONGEDIFFERENTIEERDE SPONDYLARTHROPATHIE FRANCISCUS GASTHUIS ONGEDIFFERENTIEERDE SPONDYLARTHROPATHIE FRANCISCUS GASTHUIS Inleiding Uw reumatoloog heeft u verteld dat u een spondylarthropathie hebt, een vorm van reuma. Er komen ongetwijfeld veel vragen in u op. Vragen

Nadere informatie

Anakinra Kineret. Ziekenhuis Gelderse Vallei

Anakinra Kineret. Ziekenhuis Gelderse Vallei Anakinra Kineret Ziekenhuis Gelderse Vallei Het doel van deze folder is u praktische informatie te geven over het nieuwe medicijn dat u gaat gebruiken: anakinra. Hoe werkt anakinra? Bij patiënten met een

Nadere informatie