Biologicals. Een klasse apart. Henk Visser

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Biologicals. Een klasse apart. Henk Visser"

Transcriptie

1 Biologicals Een klasse apart Henk Visser

2 Biologicals: Revolutie in behandeling van reuma - Werkingsmechanisme - Hoge effectiviteit - Snelheid waarmee nieuwe middelen beschikbaar komen - Hoge kosten

3 Biologisch? - Biologicals - Biologische DMARD s - Biologic response modifiers Gemodificeerde eiwitten geproduceerd door eukaryote cellen en toegepast als geneesmiddel.

4 Hoe geproduceerd? : etanercept Recombinant DNA techniek Chinese hamster ovarium cellen DNA Hamster DNA mens Specifiek eiwit Recombinant DNA

5 Hoe werken biologicals? Reumatoide artritis

6 Erosieve afwijkingen bij RA

7 Normale situatie bot bedekt met kraakbeen In het gewricht bevindt zich het synoviaal vocht Het synoviaal membraan sluit deze ruimte Daaromheen liggen de kapsels, spieren en pezen

8 Reumatoide artritis: persisterende artritis 1 Synoviale membraan ontstoken; toont daarbij verdikking en woekering waarbij ingroei in bot Ontstekingscellen en cytokinen verschijnen in het gewricht, forse toename synoviaal vocht. 3 Aantasting bot en kraakbeen; beschadiging gewricht en deformatie

9 Immuno-pathogenese RA Antigen presenting cell (APC) CD80/86 Major Histocompatibility Complex (MHC) Co-stimulatory pathway T-cell receptor (TCR) CD28 Activated T cell Macrophage Cytokine release including TNF-α, IL-1, & IL-6 Inflammation and destruction B cell

10 Cytokinen - Communicatie molekulen - Verzorgen de signaal overdracht tussen cellen betrokken bij onstekingsreacties - Induceren productie van andere cytokinen - Werken door binding aan celoppervlakte receptoren van doelwitcellen waardoor activatie (of remming) - B.v. interferonen, interleukines, TNF-α,

11 RA: blijvend verstoorde balans Pro-inflammatoire signalen TNF-alpha Il-6, Il-1, Il-8, IFNγ Anti-inflammatoire signalen CTLA4 Soluble TNF-α receptor Il-1 receptor antagonist Il-10 Destructie Transformatie. synoviale cellen Metalloproteinasen Osteoclasten Homeostase en herstel Weefsel remmers metalloproteinasen Osteoprotegrine Groeifactoren

12 Herstel balans door biologicals Pro-inflammatoire signalen TNF-alpha anti-tnf Mab s Il-6 Tocilizumab Il-1, Il-8, IFNγ, Anti-inflammatoire signalen CTLA4 Abatacept sol.tnf-α receptor Etanercept Il-1 receptor antagonist Il-10 Destructie Transformatie. synoviale cellen Metalloproteinasen Osteoclasten Homeostase en herstel Weefsel remmers metalloproteinasen Osteoprotegrine Groeifactoren

13 Cytokine remming Strategie van de brief en de brievenbus Wegvangen van cytokine Monoclonaal antilichaam Blokkeren van receptor Monoclonaal antilichaam Oplosbare receptor

14 Remming cytokine produktie T-cel remming B-cel remming

15 Nomenclatuur -cept : receptor+ FC deel humaan Ig -mab : monoclonaal antibody (mab) mab ximab zumab mumab

16 Aangrijpingspunten biologicals Antigen presenting cell (APC) CD80/86 Major Histocompatibility Complex (MHC) Co-stimulatory pathway T- cel remmer CD28 T-cell receptor (TCR) Activated T cell TNF-α remmer Macrophage Cytokine release including TNF-α, IL-1, & IL-6 Inflammation and destruction B cell B-cel remmer Il-6 remmer

17 TNF-α inhibitor s Receptor Fab IgG1 Fc IgG 1Fc PEG receptor fusie eiwit mab fragment mab

18 Infliximab; Adalimumab; Golimumab; Certolizumabpegol Activated Mφ Target cell Signal TNFR TNF mab = monoclonal anti-body

19 Eigenschappen TNF remmers Etanercept Infliximab Adalimumab Certolizumab Golimumab ENBREL REMICADE HUMIRA CIMZIA SIMPONI Toediening Subcutaan Pen Infuus Subcutaan Pen Subcutaan Spuit Subcutaan Pen Interval 1week 8 weken 2 weken 2 weken 4 weken

20 Indicatie/ Effectiviteit - TNF blokkers zijn geïndiceerd voor: actieve RA die gefaald heeft op DMARD behandeling (bij voorkeur MTX) - 5 TNF-blokkers vergelijkbaar effectief. - Snelle en belangrijke daling ziekte activiteit (ACR20 response 66% vs 15% placebo). - Voorkomen ziekte progressie / radiologische schade. - Goed effect bij 2/3 van de patiënten die niet op MTX reageren. - Combinatie MTX + TNF blokker beter dan MTX of TNF blokker monotherapie.

21 Overige indicaties m Bechterew Artritis psoriatica JIA Psoriasis Infliximab, Adalumimab, Etanercept, Golimumab Infliximab, Adalumimab, Etanercept, Golimumab Adalumimab, Etanercept Infliximab, Adalimumab, Etanercept m Crohn Colitis Ulcerosa Infliximab, Adalimumab Infliximab

22 2) Il-6 remming Antigen presenting cell (APC) CD80/86 Major Histocompatibility Complex (MHC) Co-stimulatory pathway T-cell receptor (TCR) CD28 Activated T cell Macrophage Cytokine release including TNF-α, IL-1, & IL-6 Inflammation and destruction B cell Tocilizumab (Roactemra)

23 Tocilizumab, anti-il6-receptor mab Gehumaniseerd monoklonaal a.l.tegen IL-6 receptor remt IL-6 effect

24 Indicaties/toediening Tocilizumab is geïndiceerd voor: actieve RA die gefaald heeft op DMARD behandeling (bij voorkeur MTX) Maandelijks infuus; 8 mgr/kg (Overige indicaties: systemische JIA)

25 Effectiviteit Snelle en belangrijke daling ziekte activiteit Remt ziekte progressie / radiologische schade. Effectief bij falers op MTX Beter dan MTX monotherapie: (ACR20: 70% versus 52 %) Ook effectief bij falers op MTX én TNF-blokkers: (ACR20: 50%, versus 10% placebo).

26 3) T cel remming Antigen presenting cell (APC) CD80/86 Major Histocompatibility Complex (MHC) Co-stimulatory pathway Abatacept (Orencia) CD28 T-cell receptor (TCR) Activated T cell Macrophage Cytokine release including TNF-α, IL-1, & IL-6 Inflammation and destruction B cell

27 T-cel activatie Twee signalen zijn nodig voor volledige activatie van de T-lymfocyt. APC Signaal 2 (co-stimulatie) Signaal 1 Activated T cell Chambers CA et al. Cold Spring Harb Symp Quant Biol. 1999; 64:

28

29 Abatacept Selectieve Co-stimulatie Modulator 1 Linsley et al. J Exp Med 1991; 174(3):

30 Indicatie/toediening Abatacept is geïndiceerd voor: actieve RA die gefaald heeft op DMARD behandeling (bij voorkeur MTX) Maandelijks infuus, 10 mg/kg ( In VS inmiddels een sc vorm geregistreerd) (Overige indicaties: JIA)

31 Effectiviteit Belangrijke daling ziekte activiteit Belangrijke remming ziekteprogressie en gewrichtsschade. Effectief bij falers op MTX Effectief bij falers op MTX en TNF blokkers (ACR20 respons: 50% versus 19% placebo) Effect treedt op binnen weken.

32 4) B-cel remming Antigen presenting cell (APC) CD80/86 Major Histocompatibility Complex (MHC) Co-stimulatory pathway T-cell receptor (TCR) CD28 Activated T cell Rituximab (MabThera) Macrophage Cytokine release including TNF-α, IL-1, & IL-6 B cell Autoantibody production RF, anti-ccp Inflammation and destruction

33 Werking Rituximab Chimeer monoklonaal antilichaam gericht tegen het CD20-molekuul op B cellen

34 Maturatie van B-cellen: CD20 slechts tot expressie gebracht in subset van B-cellen

35 Indicatie / Effectiviteit Geindiceerd voor actieve RA die gefaald heeft op DMARD behandeling (bij voorkeur MTX) en tenminste één TNF-α blokker 2 infusies met rituximab (t = 0 en t = 2 wk) à 500 mgr Effect treedt op na 8-10 weken; duur effect 6-12 mnd Belangrijke daling van ziekte activiteit (ACR 20 na 24 wk: 51% vs 18% placebo) Belangrijke remming van radiologische progressie van gewrichtsschade

36 Mediaan aantal B-cellen (cellen/ µl) Placebo + MTX (n=201) Rituximab 1000 mg x 2 + MTX (n=298) Mediaan aantal CD19-positieve cellen (cellen cellen/µl) Weeks Last observation carried forward for missing values

37 Behandelstrategie RA Doel is: snelle en blijvende remissie van ziekteactiviteit Vroege diagnose Treat to Target - Starten met Methotrexaat evt in combinatie met ander DMARD - Prednison ter overbrugging - Intensieve monitoring ziekteactiviteit (per 4-6 weken) - Bij onvoldoende resultaat in vroeg stadium inzetten biologicals Biological wordt ip gecombineerd met MTX of leflunomide Eerste biological ip TNF-blokker..

38 Bijwerkingen (I) Worden over algemeen zeer goed verdragen. Toename infectierisico; bacterieel / viraal LWI, UWI, huid en weke delen, herpes zoster verergering hepatitis B infectie reactivatie latente tuberculose (TNF-α blokkers) Bij infecties: therapie onderbreken tot herstel, op gebruikelijke wijze behandelen, zorgvuldige controle. Bedacht zijn op ongebruikelijke manifestaties van gewone infecties en op opportunistische infecties.

39 Bijwerkingen (II) Lokale irritatie op de plek van de sc injectie/ infusiereacties (mn infliximab en rituximab) Mogelijk toename hartfalen bij NYHA klasse III/IV (TNF blokkers) Toename kans op non-melanoma huidtumoren (basaalcel/plaveiselcelcarcinoom) (TNF blokkers; <0,7%) Mogelijk ontstaan/exacerbatie demyeliniserende ziekte (MS) (TNF blokkers); geen bewijs Psoriatiforme huidafwijkingen (TNF blokkers)

40 Contra-indicaties Actieve ernstige infecties - Bacterieel - Viraal ( herpes zoster, hepatitis B) - Schimmel Geïnfecteerde, niet genezende huidulcera Onbehandelde latente TBC Ernstig hartfalen NYHA III/IV (TNF blokkers) Demyeliniserende ziekte (TNF blokkers)

41 Voorzorgsmaatregelen Instructies - Bij serieuze infectie/koorts snel contact opnemen met arts en biological niet spuiten. - Voedingsadvies (vermijden producten van ongepast. melk (listeriosis), rauwe eieren (salmonella), etc Screening op - Latente tuberculose - hepatitis B/C - op indicatie: strongyloides Vaccinaties - jaarlijks influenza - geen levende vaccins tijdens gebruik! (gele koorts) - bij plannen voor verre reizen verwijzing travel clinic

42 Operaties TNF blokkers kunnen waarschijnlijk bij electieve operaties worden doorgebruikt In individuele gevallen (hoog infectierisico) peri-operatief staken Ervaringen met overige biologicals te beperkt voor gefundeerd advies: evt. infusie uitstellen Na tocilizumab infusie ontbreekt acute fase respons!

43 Zwangerschap TNF blokkers lijken veilig maar de ervaring is te gering om dit te kunnen claimen. TNF blokkers in principe stoppen; evt. in individuele gevallen continueren. Overige biologicals stoppen. Bij man kunnen TNF blokkers worden doorgegeven.

44 Biologicals zijn duur Medicament Kostprijs per jaar Sulfasalazine Methotrexaat Infliximab Adalumimab Etanercept Abatacept Rituximab 263,- 282, , , , , ,- Jaarlijkse geneesmiddelkosten: vijf miljard euro Jaarlijkse kosten biologicals: één miljard euro Jaarlijkse kosten TNF-alfa-remmers: 353 miljoen euro

45 Toekomst/uitdagingen? Nieuwe middelen Bio-similars Voor welk type patiënt is welk biological geschikt?; biomarkers Optimaliseren strategieën voor doelmatig gebruik / kostenbeheersing (kunnen TNF blokkers ook gestopt worden?)

46 RA patiënten (n=1000); > half jaar in remissie met TNF blokker Randomisatie: 2/3 stopt; 1/3 gaat door 1 jaar vervolg Primaire uitkomst: ziekteactiviteit

47 Goed dat ze er zijn! Biologicals

Biologicals. Dr. E.J.A. Kroot, reumatoloog

Biologicals. Dr. E.J.A. Kroot, reumatoloog Biologicals Dr. E.J.A. Kroot, reumatoloog 19 e Grande Conférence Verona 2013 Indicaties Reumatoïde artritis Artritis psoriatica Ankylosing Spondylitis (Bechterew) Sarcoidose Verschillende indicaties verschillen

Nadere informatie

Plaats van biologicals in reumatisch lijden. AZ Damiaan Oostende Dr. M. Maertens Reumatologie

Plaats van biologicals in reumatisch lijden. AZ Damiaan Oostende Dr. M. Maertens Reumatologie Plaats van biologicals in reumatisch lijden AZ Damiaan Oostende Dr. M. Maertens Reumatologie Welke aandoeningen? Plaats van deze biologicals? Welke biologicals? Specifieke aandachtspunten bij patiënt behandeld

Nadere informatie

TNF blokkerende medicijnen

TNF blokkerende medicijnen TNF blokkerende medicijnen Reumatologie 1 TNF blokkerende medicijnen Etanercept (Enbrel ), Adalimumab (Humira ), Golimumab (Symponi ), Certolizumab pegol (Cimzia ) en Infliximab (Remicade ) Uw reumatoloog

Nadere informatie

Indicaties voor Immuunsupressie en Biologicals bij IMID. Robert Landewé Hoogleraar reumatologie, amc/uva Reumatoloog, AMC Heerlen

Indicaties voor Immuunsupressie en Biologicals bij IMID. Robert Landewé Hoogleraar reumatologie, amc/uva Reumatoloog, AMC Heerlen Indicaties voor Immuunsupressie en Biologicals bij IMID Robert Landewé Hoogleraar reumatologie, amc/uva Reumatoloog, AMC Heerlen IMID?? Immune-Mediated Inflammatory Diseases Inflammatie Immuunsysteem is

Nadere informatie

B I J S O M M I G E V R A G E N I S H E T M O G E L I J K M E E R D E R E A N T W O O R D E N A A N T E K R U I S E N

B I J S O M M I G E V R A G E N I S H E T M O G E L I J K M E E R D E R E A N T W O O R D E N A A N T E K R U I S E N Vra g e n l i j s t B I J S O M M I G E V R A G E N I S H E T M O G E L I J K M E E R D E R E A N T W O O R D E N A A N T E K R U I S E N Diagnose Vraag 1 Welke diagnose is er bij u gesteld? Reumatoïde

Nadere informatie

Informatiebrochure. Reumatoïde Artritis. Hier komt titel van persbericht. Pagina 1

Informatiebrochure. Reumatoïde Artritis. Hier komt titel van persbericht. Pagina 1 Informatiebrochure Reumatoïde Artritis Pagina 1 Hier komt titel van persbericht Reumatoïde artritis Reumatoïde artritis (RA) is een vorm van gewrichtsontsteking waarbij het afweer- of verdedigingssysteem

Nadere informatie

Biologicals: wat moet u weten?

Biologicals: wat moet u weten? Biologicals: wat moet u weten? INHOUD 1. Wat moet u weten voordat u met een biological begint? 2. Wat doet de arts van tevoren? 3. Wat kunt u zelf doen om een biological goed te laten werken? 4. Wie kan

Nadere informatie

TNF blokkerende medicijnen

TNF blokkerende medicijnen TNF blokkerende medicijnen Etanercept (Enbrel ), adalimumab (Humira ), golimumab (Symponi ), certolizumab pegol (Cimzia ) en infliximab (Remicade/Remsima/Inflectra ) Uw reumatoloog heeft etanercept, adalimumab,

Nadere informatie

Infliximab (Remicade )

Infliximab (Remicade ) Infliximab (Remicade ) Maatschap reumatologie Kennemerland INFLIXIMAB (REMICADE ) U heeft in overleg met uw arts besloten Infliximab te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Tumor Necrosis Factor (TNF)

Tumor Necrosis Factor (TNF) Reumatologie Tumor Necrosis Factor (TNF) alfa blokkerende behandeling TNF-alfa blokkerende behandeling Toedieningsvorm: Infliximab: intraveneus, via een infuus in de bloedvaten. Dit gebeurt op de afdeling

Nadere informatie

Behandeling reumatoïde artritis

Behandeling reumatoïde artritis Behandeling reumatoïde artritis Drs. P. Adhien apotheker/epidemioloog 8 februari 2016 Timm, Timm & Timm Docent Prem Adhien Apotheker Voorzitter SIG Diabetes NDF Hogeschool Rotterdam: docent diabetesverpleegkundigen

Nadere informatie

Etanercept (Enbrel )

Etanercept (Enbrel ) Etanercept (Enbrel ) Maatschap reumatologie Kennemerland ETANERCEPT (ENBREL ) U heeft in overleg met uw arts besloten Etanercept te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Biologicals. informatie voor patiënten

Biologicals. informatie voor patiënten Biologicals informatie voor patiënten Voor de behandeling van uw reumatische aandoening heeft uw reumatoloog een biological voorgeschreven. Afhankelijk van de specifieke indicatie kan een bepaalde biological

Nadere informatie

Reumatoïde Artritis. Prof Dr Patrick Verschueren UZ Gasthuisberg Leuven. Trefpunt Zelfhulp 27 maart 2010

Reumatoïde Artritis. Prof Dr Patrick Verschueren UZ Gasthuisberg Leuven. Trefpunt Zelfhulp 27 maart 2010 Reumatoïde Artritis Prof Dr Patrick Verschueren UZ Gasthuisberg Leuven Trefpunt Zelfhulp 27 maart 2010 Allemaal tijdverlies! George, 46 jaar, zegt dat ze niet moet zagen... Paul, reumatoloog Ik zal even

Nadere informatie

Eerste resultaten van POEET studie. Marjan Ghiti AIOS reumatologie, MST Enschede

Eerste resultaten van POEET studie. Marjan Ghiti AIOS reumatologie, MST Enschede Eerste resultaten van POEET studie Marjan Ghiti AIOS reumatologie, MST Enschede 13-03-2013 Achtergrond De effectiviteit van TNFi bij de behandeling van RA is in vele studies aangetoond. Wanneer RA patiënten

Nadere informatie

Certolizumab pegol (Cimzia ) bij reumatische aandoeningen

Certolizumab pegol (Cimzia ) bij reumatische aandoeningen Certolizumab pegol (Cimzia ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel certolizumab pegol te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit

Nadere informatie

Adalimumab (Humira ) bij reumatische aandoeningen

Adalimumab (Humira ) bij reumatische aandoeningen Adalimumab (Humira ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel adalimumab te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

WAT IS ORENCIA (ABATACEPT)?

WAT IS ORENCIA (ABATACEPT)? WAT IS ORENCIA (ABATACEPT)? Wat is ORENCIA? Wat is ORENCIA? 3 Waarom heb ik ORENCIA voorgeschreven gekregen? 4 Wat kan ik verwachten van de behandeling met ORENCIA? 4 Hoe werkt ORENCIA? 4 Hoe neem ik ORENCIA?

Nadere informatie

Anakinra. (Kineret ) Sterk in beweging

Anakinra. (Kineret ) Sterk in beweging Anakinra (Kineret ) Sterk in beweging Inhoudsopgave Hoe werkt het? 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Bijwerkingen 3 Andere geneesmiddelen 4 Zwangerschap 4 Autorijden 4 Vaccinaties 4 Allergieën 5 Wanneer u op

Nadere informatie

Golimumab (Simponi )

Golimumab (Simponi ) Golimumab (Simponi ) Maatschap reumatologie Kennemerland GOLIMUMAB (SIMPONI ) U heeft in overleg met uw arts besloten om Golimumab te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Reumatologie. Patiënteninformatie. Biologicals. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis

Reumatologie. Patiënteninformatie. Biologicals. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis Reumatologie Biologicals i Patiënteninformatie Bij reumatische aandoeningen Slingeland Ziekenhuis Algemeen Veel reumatische aandoeningen zijn tegenwoordig goed te behandelen met medicijnen. De medicijnen

Nadere informatie

Richtlijnen voor patiënten

Richtlijnen voor patiënten Biologische medicatie bij reuma Richtlijnen voor patiënten (versie 10/2013) ReumaNet vzw - Bresserdijk 75, 2400 Mol - Ond.nr. 881.851.249 - www.reumanet.be - info@reumanet.be TNFa chrystal structure In

Nadere informatie

Anakinra. (Kineret ) Sterk in beweging

Anakinra. (Kineret ) Sterk in beweging Anakinra (Kineret ) Sterk in beweging Inhoudsopgave Hoe werkt het? 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Bijwerkingen 3 Andere geneesmiddelen 4 Zwangerschap 4 Autorijden 4 Vaccinaties 4 Allergieën 5 Wanneer u op

Nadere informatie

Tocilizumab (RoActemra )

Tocilizumab (RoActemra ) Tocilizumab (RoActemra ) Uw behandelend arts heeft u voorgesteld om een behandeling met tocilizumab (merknaam RoActemra ) te starten. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Lees de folder

Nadere informatie

Etanercept. (Enbrel ) Sterk in beweging

Etanercept. (Enbrel ) Sterk in beweging Etanercept (Enbrel ) Sterk in beweging Inhoudsopgave Wanneer wordt het gebruikt en hoe werkt het 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Mogelijke bijwerkingen 4 Andere geneesmiddelen 5 Zwangerschap en borstvoeding

Nadere informatie

Downloaded from UvA-DARE, the institutional repository of the University of Amsterdam (UvA)

Downloaded from UvA-DARE, the institutional repository of the University of Amsterdam (UvA) Downloaded from UvA-DARE, the institutional repository of the University of Amsterdam (UvA) http://hdl.handle.net/11245/2.70972 File ID Filename Version uvapub:70972 Nederlandse samenvatting unknown SOURCE

Nadere informatie

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar 2 Inleiding Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van Adalimumab (Humira).

Nadere informatie

MDL. Adalimumab (Humira ) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

MDL. Adalimumab (Humira ) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa MDL Adalimumab (Humira ) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Inhoudsopgave Algemeen 4 Werking 4 Voorzorgsmaatregelen 5 Gebruik 6 Interacties met andere geneesmiddelen 6 Bijwerkingen 7 Zwangerschap

Nadere informatie

Certolizumab (Cimzia)

Certolizumab (Cimzia) Certolizumab (Cimzia) U heeft in overleg met uw reumatoloog besloten dat u, vanwege reumatische klachten, certolizumab gaat gebruiken of u overweegt dit te gaan doen. Deze folder geeft informatie over

Nadere informatie

Nieuwe inzichten in de behandeling van reumatoïde artritis. Dr. C. F. Allaart

Nieuwe inzichten in de behandeling van reumatoïde artritis. Dr. C. F. Allaart Nieuwe inzichten in de behandeling van reumatoïde artritis Dr. C. F. Allaart Onderwerpen Wat is reumatoïde artritis? Hoe behandel je dat? Wat is je doel en hoe meet je het resultaat? Wat is de beste aanpak?

Nadere informatie

Chapter 9 Samenvatting

Chapter 9 Samenvatting Samenvatting Marcel D. Posthumus SAMENVATTING Reumatoïde artritis (RA) is een aandoening die voorkomt bij 0,5-1% van de bevolking en die gekenmerkt wordt door een chronische ontsteking van meerdere gewrichten

Nadere informatie

Infliximab (Remicade ) Reumatologie

Infliximab (Remicade ) Reumatologie Infliximab (Remicade ) Reumatologie Inleiding U heeft in overleg met uw arts besloten Infliximab (Remicade ) te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na het lezen

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Golimumab (Simponi )

PATIËNTEN INFORMATIE. Golimumab (Simponi ) PATIËNTEN INFORMATIE Golimumab (Simponi ) 2 PATIËNTENINFORMATIE In deze folder vindt u informatie over behandeling met het middel golimumab. Het doel van een behandeling met golimumab is het ontstekingsproces

Nadere informatie

Infliximab (Remicade ) bij huidaandoeningen

Infliximab (Remicade ) bij huidaandoeningen Infliximab (Remicade ) bij huidaandoeningen U heeft in overleg met uw arts besloten infliximab te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na het lezen nog vragen,

Nadere informatie

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar 2 Inleiding Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van Adalimumab (Humira).

Nadere informatie

TNF-alpha blokkerende therapie

TNF-alpha blokkerende therapie TNF-alpha blokkerende therapie TNF-ALPHA BLOKKERENDE THERAPIE Uw behandelend maag-darm-leverarts heeft in overleg met u besloten u te behandelen met TNF-alpha-blokkerende therapie; infliximab (Remicade)

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Adalimumab (Humira ) Informatie over de behandeling met het medicijn adalimumab bij de ziekte van Crohn en collitis ulcerosa

Patiënteninformatie. Adalimumab (Humira ) Informatie over de behandeling met het medicijn adalimumab bij de ziekte van Crohn en collitis ulcerosa Patiënteninformatie Adalimumab (Humira ) Informatie over de behandeling met het medicijn adalimumab bij de ziekte van Crohn en collitis ulcerosa Adalimumab (Humira ) Informatie over de behandeling met

Nadere informatie

Golimumab (Simponi ) Bij colitis ulcerosa. Informatiefolder. NNIC folder Golimumab uitgave november 2014

Golimumab (Simponi ) Bij colitis ulcerosa. Informatiefolder. NNIC folder Golimumab uitgave november 2014 Golimumab (Simponi ) Bij colitis ulcerosa Informatiefolder NNIC folder Golimumab uitgave november 2014 Deze folder is tot stand gekomen door samenwerkende IBD verpleegkundigen en MDL artsen binnen respectievelijk

Nadere informatie

Afdeling Reumatologie en Klinische Immunologie, locatie AZU. Langwerkende antireumatische middelen: TNF-remmers : Golimumab (Simponi )

Afdeling Reumatologie en Klinische Immunologie, locatie AZU. Langwerkende antireumatische middelen: TNF-remmers : Golimumab (Simponi ) Afdeling Reumatologie en Klinische Immunologie, locatie AZU Langwerkende antireumatische middelen: TNF-remmers : Golimumab (Simponi ) In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten het geneesmiddel

Nadere informatie

Infliximab (Remicade) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Infliximab (Remicade) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Infliximab (Remicade) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Polikliniek Maag-Darm-Leverziekten Uw behandelend arts of IBD-verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van Infliximab (Remicade).

Nadere informatie

Certolizumab pegol (Cimzia ) Reumatologie

Certolizumab pegol (Cimzia ) Reumatologie Certolizumab pegol (Cimzia ) Reumatologie Certolizumab pegol (Cimzia ) Inleiding U heeft in overleg met uw arts besloten het geneesmiddel Certolizumab pegol (Cimzia ) te gaan gebruiken. Deze folder geeft

Nadere informatie

Infliximab. (Inflectra /Remicade /Remsima ) Informatiefolder. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. N-ICC folder IFX uitgave november 2014

Infliximab. (Inflectra /Remicade /Remsima ) Informatiefolder. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. N-ICC folder IFX uitgave november 2014 Infliximab (Inflectra /Remicade /Remsima ) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Informatiefolder N-ICC folder IFX uitgave november 2014 Deze folder is tot stand gekomen door samenwerkende IBD verpleegkundigen

Nadere informatie

Behandeling met rituximab (MabThera ) bij reumatoïde artritis

Behandeling met rituximab (MabThera ) bij reumatoïde artritis REUMATOLOGIE Behandeling met rituximab (MabThera ) bij reumatoïde artritis BEHANDELING Behandeling met rituximab (MabThera ) bij reumatoïde artritis Uw arts heeft u voorgesteld om uw reumatoïde artritis

Nadere informatie

INFLECTRA (infliximab) RISICO MINIMALISATIE MATERIALEN BETREFFENDE INFLECTRA (INFLIXIMAB) VOOR DE VOORSCHRIJVERS. Biologics

INFLECTRA (infliximab) RISICO MINIMALISATIE MATERIALEN BETREFFENDE INFLECTRA (INFLIXIMAB) VOOR DE VOORSCHRIJVERS. Biologics INFLECTRA (infliximab) Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring RISICO MINIMALISATIE MATERIALEN BETREFFENDE INFLECTRA (INFLIXIMAB) VOOR DE VOORSCHRIJVERS De risico minimalisatie materialen

Nadere informatie

Bijgevoegd vindt u de risico minimalisatie materialen.

Bijgevoegd vindt u de risico minimalisatie materialen. Begeleidende brief voor HCP Betreft: Risico minimalisatie materialen betreffende, infliximab voor voorschrijvers Geachte Heer / Mevrouw, REMSIMA (Infliximab) 100 mg poeder voor concentraat voor oplossing

Nadere informatie

bij patiënten met een ernstige, actieve vorm van de ziekte die nog niet eerder met methotrexaat zijn behandeld;

bij patiënten met een ernstige, actieve vorm van de ziekte die nog niet eerder met methotrexaat zijn behandeld; EMA/502328/2014 EMEA/H/C/000955 EPAR-samenvatting voor het publiek tocilizumab Dit document is een samenvatting van het Europees openbaar beoordelingsrapport (EPAR) voor. Het geeft uitleg over de aanpak

Nadere informatie

Tocilizumab; behandeling met

Tocilizumab; behandeling met Tocilizumab; behandeling met (Roactemra ) U heeft in overleg met uw arts besloten Tocilizumab te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit medicijn. Heeft u na het lezen nog vragen, dan kunt

Nadere informatie

Golimumab (Simponi ) Reumatologie

Golimumab (Simponi ) Reumatologie Golimumab (Simponi ) Reumatologie Inleiding U heeft in overleg met uw arts besloten het geneesmiddel Golimumab (Simponi ) te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel. Heeft

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Infliximab (Remicade)

Patiënteninformatie. Infliximab (Remicade) Patiënteninformatie Infliximab (Remicade) Infliximab (Remicade) Ter voorbereiding op uw afspraak informeren we u met deze folder over dit medicijn voor reumatische aandoeningen. Daarnaast zetten we een

Nadere informatie

Infliximab. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Infliximab. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Infliximab U heeft in overleg met uw arts besloten dat u, vanwege reumatische klachten, infliximab gaat gebruiken of u overweegt dit te gaan doen. Deze folder geeft meer informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Tocilizumab (RoActemra ) bij reumatische aandoeningen

Tocilizumab (RoActemra ) bij reumatische aandoeningen Tocilizumab (RoActemra ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel tocilizumab te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Afdeling: Onderwerp: MDL-centrum (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Inleiding Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van (Humira). In deze folder krijgt u informatie

Nadere informatie

Tocilizumab. Roactemra

Tocilizumab. Roactemra Tocilizumab Roactemra Inhoudsopgave Wanneer wordt het gebruikt en hoe werkt het 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Mogelijke bijwerkingen 4 Andere geneesmiddelen 5 Zwangerschap en borstvoeding 5 Autorijden 5

Nadere informatie

Psoriasisartritis bij volwassenen en kinderen

Psoriasisartritis bij volwassenen en kinderen Psoriasisartritis bij volwassenen en kinderen Luc De Clercq, Voorzitter van de Koninklijke Belgische Vereniging voor Reumatologie 11-10-2009 Inflammatoire reumatische aandoeningen Reumatoide Artritis

Nadere informatie

Adalimumab (Humira )

Adalimumab (Humira ) Adalimumab (Humira ) Maatschap reumatologie Kennemerland ADALIMUMAB (HUMIRA ) U heeft in overleg met uw arts besloten Adalimumab te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Infliximab. Remsima of Remicade

Infliximab. Remsima of Remicade Infliximab Remsima of Remicade Inhoudsopgave Wanneer wordt het gebruikt en hoe werkt het? 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Bijwerkingen 4 Zwangerschap en vruchtbaarheid 5 Autorijden 5 Vaccinaties 5 Noteer hier

Nadere informatie

Remicade. Interne geneeskunde

Remicade. Interne geneeskunde Remicade Interne geneeskunde Uw behandelend arts of verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van Infliximab (Remicade ). In deze folder krijgt u informatie over de werking en het gebruik

Nadere informatie

Rituximab (Mabthera )

Rituximab (Mabthera ) Rituximab (Mabthera ) Maatschap reumatologie Kennemerland RITUXIMAB (MABTHERA ) Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel Rituximab te behandelen. Deze folder geeft informatie over dit

Nadere informatie

Vedolizumab (Entyvio )

Vedolizumab (Entyvio ) Vedolizumab (Entyvio ) Uw behandelend arts heeft met u gesproken over een behandeling met vedolizumab (Entyvio ). In deze folder krijgt u informatie over de werking en het gebruik van dit medicijn en hoe

Nadere informatie

Infliximab (Remicade )

Infliximab (Remicade ) MDL Infliximab (Remicade ) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Inhoudsopgave Algemeen...4 Werking...4 Voorzorgsmaatregelen...5 Gebruik...6 Bijwerkingen...7 Interactie met andere geneesmiddelen...8

Nadere informatie

Biologicals 20-10-2014 COI. Biologicals. Vraag I. In mijn praktijk behandel ik. patiënten met een biological. GEEN APOTHEKER ZIJN IS LEUK!!!

Biologicals 20-10-2014 COI. Biologicals. Vraag I. In mijn praktijk behandel ik. patiënten met een biological. GEEN APOTHEKER ZIJN IS LEUK!!! COI Biologicals Bjorn Brassé Ziekenhuisapotheker Medisch Manager GEEN geen korting geen loonsverhoging geen snoepreisjes geen ondersteuning bedrijfsvoering geen gesponsord onderzoek geen (eindejaars) cadeautjes

Nadere informatie

Chapter 9. Samenvatting

Chapter 9. Samenvatting Samenvatting Reumatoïde artritis (RA) wordt gekenmerkt door een chronische gewrichtsontsteking met gewrichtsbeschadiging. Ongeveer 1 % van de westerse bevolking krijgt ooit RA waarbij driemaal zoveel vrouwen

Nadere informatie

Adalimumab (Humira ) Reumatologie

Adalimumab (Humira ) Reumatologie Adalimumab (Humira ) Reumatologie Inleiding U heeft in overleg met uw arts besloten het geneesmiddel Adalimumab (Humira ) te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel. Heeft

Nadere informatie

PPP Algemene Vergadering 21 oktober 2006. Reumatoïde Artritis: een update R. Westhovens

PPP Algemene Vergadering 21 oktober 2006. Reumatoïde Artritis: een update R. Westhovens PPP Algemene Vergadering 21 oktober 2006 Reumatoïde Artritis: een update R. Westhovens I. Infectierisico II. III. IV. Vaccinaties bij RA Comorbiditeit Meetinstrumenten: HAQ, DAS V. Systeemmanifestaties

Nadere informatie

Rituximab (Mab Thera ) bij reumatische aandoeningen

Rituximab (Mab Thera ) bij reumatische aandoeningen Rituximab (Mab Thera ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel rituximab te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Methotrexaat. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Bij reumatische aandoeningen

Methotrexaat. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Bij reumatische aandoeningen Methotrexaat Bij reumatische aandoeningen In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten dat u in verband met reumatische klachten, Methotrexaat zult gaan gebruiken. Deze folder geeft informatie over

Nadere informatie

Nederlandse. samenvatting

Nederlandse. samenvatting Nederlandse samenvatting Sinds de opkomst van de biologicals heeft de behandeling van verscheidene aandoeningen een vlucht genomen. Biologicals zijn geneesmiddelen bestaande uit natuurlijke eiwitten zoals

Nadere informatie

Wanneer wordt het gebruikt en hoe werkt het? 3. Hoe wordt het gebruikt? 3. Mogelijke bijwerkingen 4. Zwangerschap en vruchtbaarheid 4

Wanneer wordt het gebruikt en hoe werkt het? 3. Hoe wordt het gebruikt? 3. Mogelijke bijwerkingen 4. Zwangerschap en vruchtbaarheid 4 Abatacept Orencia Inhoud Wanneer wordt het gebruikt en hoe werkt het? 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Mogelijke bijwerkingen 4 Zwangerschap en vruchtbaarheid 4 Andere geneesmiddelen 4 Autorijden 5 Vaccinaties

Nadere informatie

BEHANDELING REUMAPATIENTEN MET BIOLOGICALS; WAT BRENGT DE TOEKOMST?

BEHANDELING REUMAPATIENTEN MET BIOLOGICALS; WAT BRENGT DE TOEKOMST? BEHANDELING REUMAPATIENTEN MET BIOLOGICALS; WAT BRENGT DE TOEKOMST? Monique Geurts, reumatoloog JBZ s-hertogenbosch NVDK Congres 2013 Eindhoven BEHANDELING REUMAPATIENTEN MET BIOLOGICALS Wat is reuma Kliniek

Nadere informatie

Infliximab (Remicade )

Infliximab (Remicade ) Infliximab (Remicade ) bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Waarom deze folder? Je dokter heeft met je gesproken over het gebruik van Infliximab (Remicade ). In deze folder

Nadere informatie

REMICADE (Infliximab) Informatiebrochure voor gezondheidsmedewerkers

REMICADE (Infliximab) Informatiebrochure voor gezondheidsmedewerkers De gezondheidsautoriteiten van de EU hebben een aantal voorwaarden gekoppeld aan het in de handel brengen van het geneesmiddel REMICADE. Het verplichte plan voor risicobeperking in België, waarvan deze

Nadere informatie

2. NEDERLANDSE SAMENVATTING

2. NEDERLANDSE SAMENVATTING Chapter 10 2. NEDERLANDSE SAMENVATTING Inleiding Het onderwerp van dit proefschrift is de medicamenteuze behandeling van de aandoening ankyloserende spondylitis (AS). In Nederland wordt AS nog vaak de

Nadere informatie

Behandeling met tocilizumab (RoActemra )

Behandeling met tocilizumab (RoActemra ) REUMATOLOGIE Behandeling met tocilizumab (RoActemra ) bij reumatoïde artritis BEHANDELING Behandeling met tocilizumab (RoActemra ) Uw reumatoloog heeft u tocilizumab (RoActemra ) voorgeschreven voor de

Nadere informatie

Samenvatting. Reumatoïde artritis: biologicals en bot

Samenvatting. Reumatoïde artritis: biologicals en bot * Samenvatting Reumatoïde artritis: biologicals en bot Samenvatting In deel I van dit proefschrift worden resultaten gepresenteerd van onderzoek naar gegeneraliseerd botverlies (osteoporose) in patiënten

Nadere informatie

Workshop reumatologie

Workshop reumatologie Workshop reumatologie 1. Welke nieuwe ontwikkelingen zijn er, diagnostisch en therapeutisch? 2. Hebben deze ontwikkelingen effect op de prognose & kwaliteit van leven, inclusief arbeidsleven? 3. Zijn er

Nadere informatie

Abatacept (Orencia ) Behandeling tweedelijns antireumatica

Abatacept (Orencia ) Behandeling tweedelijns antireumatica Abatacept (Orencia ) Behandeling tweedelijns antireumatica Abatacept (Orencia ) is een antireumatisch geneesmiddel dat er voor zorgt dat de ontsteking en de pijn in uw gewrichten afneemt. Het zorgt er

Nadere informatie

Behandeling met infliximab Ter behandeling van de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Behandeling met infliximab Ter behandeling van de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Behandeling met infliximab Ter behandeling van de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Afdeling maag-darm-leverziekten Inleiding Uw arts heeft een behandeling met infliximab voorgesteld. Infliximab is

Nadere informatie

Abatacept (Orencia ) bij reumatische aandoeningen

Abatacept (Orencia ) bij reumatische aandoeningen Abatacept (Orencia ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel abatacept te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft

Nadere informatie

REMICADE (INFLIXIMAB)

REMICADE (INFLIXIMAB) REMICADE (INFLIXIMAB) Lees de hele bijsluiter aandachtig door alvorens dit geneesmiddel te gebruiken. Behalve deze bijsluiter zult u een patiëntenkaart ontvangen waarin belangrijke veiligheidsinformatie

Nadere informatie

Chapter 6. Nederlandse samenvatting

Chapter 6. Nederlandse samenvatting Chapter 6 Nederlandse samenvatting Chapter 6 122 Nederlandse samenvatting Het immuunsysteem Het immuunsysteem (of afweersysteem) beschermt het lichaam tegen lichaamsvreemde en ziekmakende organismen zoals

Nadere informatie

Infliximab (Remicade) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa)

Infliximab (Remicade) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Infliximab (Remicade) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van infliximab In deze folder leest u over de werking

Nadere informatie

Medisch jaarboek 2011

Medisch jaarboek 2011 Medisch jaarboek 2011 Medisch jaarboek 2011 Onder redactie van: dr. J.N. Keeman dr. J.A. Mazel prof. dr. F.G. Zitman Houten 2011 2011 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media Alle rechten

Nadere informatie

Hoe belangrijk is herstel of genezing van het darmslijmvlies (mucosa) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa tijdens de behandeling?

Hoe belangrijk is herstel of genezing van het darmslijmvlies (mucosa) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa tijdens de behandeling? Hoe belangrijk is herstel of genezing van het darmslijmvlies (mucosa) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa tijdens de behandeling? Hoe belangrijk is genezing van het darmslijmvlies voor afname van

Nadere informatie

Humira REUMATOLOGIE. Werking

Humira REUMATOLOGIE. Werking REUMATOLOGIE Humira Uw behandelend reumatoloog heeft u het medicijn Humira voorgeschreven. Om dit medicijn goed te kunnen gebruiken, is het van belang dat u er een aantal dingen over weet. Lees daarom

Nadere informatie

Enbrel. Behandeling met. Poli Reumatologie

Enbrel. Behandeling met. Poli Reumatologie 00 Enbrel Behandeling met Poli Reumatologie Om Enbrel goed te gebruiken, is het belangrijk dat u een aantal dingen weet. Lees daarom deze folder goed door. Heeft u na het lezen nog vragen, stel ze aan

Nadere informatie

Adalumimab. Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa

Adalumimab. Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Adalumimab Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Uw maag-, darm- en leverarts heeft u adalumimab (merknaam Humira ) voorgeschreven voor de behandeling van de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa.

Nadere informatie

Behandeling met adalimumab (Humira )

Behandeling met adalimumab (Humira ) REUMATOLOGIE Behandeling met adalimumab (Humira ) BEHANDELING Behandeling met adalimumab (Humira ) Uw arts heeft u voorgesteld uw reumatische aandoening te behandelen met het medicijn Humira. De werkzame

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Proteasomen en aminopeptidases zijn verantwoordelijk voor de afbraak van intracellulaire eiwitten die verkeerd gevouwen, beschadigd of overbodig zijn. Deze eiwitten kunnen vervolgens

Nadere informatie

De laatste jaren was de algemene tendens in de farmaceutische

De laatste jaren was de algemene tendens in de farmaceutische Monoklonale antilichamen Een sterk groeiend segment binnen de farma-industrie 6 De laatste jaren was de algemene tendens in de farmaceutische industrie een eerder beperkte registratie van vernieuwende

Nadere informatie

Vaccinaties en reizen bij IBDpatiënten. Dinsdag 17 mei 2016 Wout Mares MDL-arts ziekenhuis Gelderse Vallei

Vaccinaties en reizen bij IBDpatiënten. Dinsdag 17 mei 2016 Wout Mares MDL-arts ziekenhuis Gelderse Vallei Vaccinaties en reizen bij IBDpatiënten Dinsdag 17 mei 2016 Wout Mares MDL-arts ziekenhuis Gelderse Vallei Vaccinatie en reizen bij IBD-patiënten Achtergrond IBD Medicatie en afweersysteem Vaccinatie Vaccinatie

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting Dit proefschrift heeft als belangrijkste onderwerp het verlies aan gelokaliseerd en gegeneraliseerd botmineraaldichtheid

Nederlandse samenvatting Dit proefschrift heeft als belangrijkste onderwerp het verlies aan gelokaliseerd en gegeneraliseerd botmineraaldichtheid Nederlandse samenvatting Dit proefschrift heeft als belangrijkste onderwerp het verlies aan gelokaliseerd en gegeneraliseerd botmineraaldichtheid (BMD) in recent gediagnosticeerde reumatoïde artritis (RA).

Nadere informatie

Infliximab (Remicade ) bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Infliximab (Remicade ) bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Infliximab (Remicade ) bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Informatiefolder NNIC folder IFX, kinder Uitgave juni 2015 Deze folder is tot stand gekomen door samenwerkende

Nadere informatie

Afdeling Reumatologie en Klinische Immunologie, locatie AZU. Langwerkende antireumatische middelen: tocilizumab (RoActemra )

Afdeling Reumatologie en Klinische Immunologie, locatie AZU. Langwerkende antireumatische middelen: tocilizumab (RoActemra ) Afdeling Reumatologie en Klinische Immunologie, locatie AZU Langwerkende antireumatische middelen: tocilizumab (RoActemra ) In overleg met uw arts heeft u besloten het geneesmiddel tocilizumab te gaan

Nadere informatie

Behandeling met infliximab

Behandeling met infliximab REUMATOLOGIE/INTERNE GENEESKUNDE Behandeling met infliximab bij reumatoïde artritis BEHANDELING Behandeling met infliximab bij reumatoïde artritis Uw arts heeft u voorgesteld uw reumatoïde artritis (RA)

Nadere informatie

Infliximab (Remicade ) Voorgeschreven door de reumatoloog

Infliximab (Remicade ) Voorgeschreven door de reumatoloog Infliximab (Remicade ) Voorgeschreven door de reumatoloog Albert Schweitzer ziekenhuis juli 2013 pavo 0904 Inleiding De reumatoloog heeft met u besproken dat u infliximab gaat gebruiken. In deze folder

Nadere informatie

Biologicals in de longziekten. Piet van Valenberg, longarts.

Biologicals in de longziekten. Piet van Valenberg, longarts. Biologicals in de longziekten. Piet van Valenberg, longarts. Biologicals Astma : anti IgE : omalizumab = Xolair Sarcoidosis : infliximab : anti-tnfalfa Bronchuscarcinoom Bronchus carcinoom Chemotherapie

Nadere informatie

Methotrexaat. Poli Reumatologie

Methotrexaat. Poli Reumatologie 00 Methotrexaat Poli Reumatologie 1 U heeft in overleg met uw arts besloten Methotrexaat te gaan gebruiken. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na het lezen nog vragen dan kunt

Nadere informatie

Pleidooi voor praktisch toepasbaar onderzoek en meer samenwerking

Pleidooi voor praktisch toepasbaar onderzoek en meer samenwerking www.medidact.com/reumatologie Oktober 2015 / vol. 6 / nr. 3 Redactioneel Beter luisteren naar onze patiënten Een paar jaar geleden hield zorgverzekeraar en oud-minister van Volksgezondheid Ab Klink een

Nadere informatie

Methotrexaat REUMATOLOGIE. Gebruik van methotrexaat

Methotrexaat REUMATOLOGIE. Gebruik van methotrexaat REUMATOLOGIE Methotrexaat Gebruik van methotrexaat Deze folder is een gezamenlijke uitgave van de poli reumatologie van het Laurentius Ziekenhuis Roermond en het Sint Jans Gasthuis te Weert. Inleiding

Nadere informatie

Tocilizumab (Ro-Actemra)

Tocilizumab (Ro-Actemra) Tocilizumab (Ro-Actemra) U heeft in overleg met uw reumatoloog besloten dat u, vanwege reumatische klachten, tocilizumab gaat gebruiken of u overweegt dit te gaan doen. Deze folder geeft informatie over

Nadere informatie