Biologicals. Een klasse apart. Henk Visser

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Biologicals. Een klasse apart. Henk Visser"

Transcriptie

1 Biologicals Een klasse apart Henk Visser

2 Biologicals: Revolutie in behandeling van reuma - Werkingsmechanisme - Hoge effectiviteit - Snelheid waarmee nieuwe middelen beschikbaar komen - Hoge kosten

3 Biologisch? - Biologicals - Biologische DMARD s - Biologic response modifiers Gemodificeerde eiwitten geproduceerd door eukaryote cellen en toegepast als geneesmiddel.

4 Hoe geproduceerd? : etanercept Recombinant DNA techniek Chinese hamster ovarium cellen DNA Hamster DNA mens Specifiek eiwit Recombinant DNA

5 Hoe werken biologicals? Reumatoide artritis

6 Erosieve afwijkingen bij RA

7 Normale situatie bot bedekt met kraakbeen In het gewricht bevindt zich het synoviaal vocht Het synoviaal membraan sluit deze ruimte Daaromheen liggen de kapsels, spieren en pezen

8 Reumatoide artritis: persisterende artritis 1 Synoviale membraan ontstoken; toont daarbij verdikking en woekering waarbij ingroei in bot Ontstekingscellen en cytokinen verschijnen in het gewricht, forse toename synoviaal vocht. 3 Aantasting bot en kraakbeen; beschadiging gewricht en deformatie

9 Immuno-pathogenese RA Antigen presenting cell (APC) CD80/86 Major Histocompatibility Complex (MHC) Co-stimulatory pathway T-cell receptor (TCR) CD28 Activated T cell Macrophage Cytokine release including TNF-α, IL-1, & IL-6 Inflammation and destruction B cell

10 Cytokinen - Communicatie molekulen - Verzorgen de signaal overdracht tussen cellen betrokken bij onstekingsreacties - Induceren productie van andere cytokinen - Werken door binding aan celoppervlakte receptoren van doelwitcellen waardoor activatie (of remming) - B.v. interferonen, interleukines, TNF-α,

11 RA: blijvend verstoorde balans Pro-inflammatoire signalen TNF-alpha Il-6, Il-1, Il-8, IFNγ Anti-inflammatoire signalen CTLA4 Soluble TNF-α receptor Il-1 receptor antagonist Il-10 Destructie Transformatie. synoviale cellen Metalloproteinasen Osteoclasten Homeostase en herstel Weefsel remmers metalloproteinasen Osteoprotegrine Groeifactoren

12 Herstel balans door biologicals Pro-inflammatoire signalen TNF-alpha anti-tnf Mab s Il-6 Tocilizumab Il-1, Il-8, IFNγ, Anti-inflammatoire signalen CTLA4 Abatacept sol.tnf-α receptor Etanercept Il-1 receptor antagonist Il-10 Destructie Transformatie. synoviale cellen Metalloproteinasen Osteoclasten Homeostase en herstel Weefsel remmers metalloproteinasen Osteoprotegrine Groeifactoren

13 Cytokine remming Strategie van de brief en de brievenbus Wegvangen van cytokine Monoclonaal antilichaam Blokkeren van receptor Monoclonaal antilichaam Oplosbare receptor

14 Remming cytokine produktie T-cel remming B-cel remming

15 Nomenclatuur -cept : receptor+ FC deel humaan Ig -mab : monoclonaal antibody (mab) mab ximab zumab mumab

16 Aangrijpingspunten biologicals Antigen presenting cell (APC) CD80/86 Major Histocompatibility Complex (MHC) Co-stimulatory pathway T- cel remmer CD28 T-cell receptor (TCR) Activated T cell TNF-α remmer Macrophage Cytokine release including TNF-α, IL-1, & IL-6 Inflammation and destruction B cell B-cel remmer Il-6 remmer

17 TNF-α inhibitor s Receptor Fab IgG1 Fc IgG 1Fc PEG receptor fusie eiwit mab fragment mab

18 Infliximab; Adalimumab; Golimumab; Certolizumabpegol Activated Mφ Target cell Signal TNFR TNF mab = monoclonal anti-body

19 Eigenschappen TNF remmers Etanercept Infliximab Adalimumab Certolizumab Golimumab ENBREL REMICADE HUMIRA CIMZIA SIMPONI Toediening Subcutaan Pen Infuus Subcutaan Pen Subcutaan Spuit Subcutaan Pen Interval 1week 8 weken 2 weken 2 weken 4 weken

20 Indicatie/ Effectiviteit - TNF blokkers zijn geïndiceerd voor: actieve RA die gefaald heeft op DMARD behandeling (bij voorkeur MTX) - 5 TNF-blokkers vergelijkbaar effectief. - Snelle en belangrijke daling ziekte activiteit (ACR20 response 66% vs 15% placebo). - Voorkomen ziekte progressie / radiologische schade. - Goed effect bij 2/3 van de patiënten die niet op MTX reageren. - Combinatie MTX + TNF blokker beter dan MTX of TNF blokker monotherapie.

21 Overige indicaties m Bechterew Artritis psoriatica JIA Psoriasis Infliximab, Adalumimab, Etanercept, Golimumab Infliximab, Adalumimab, Etanercept, Golimumab Adalumimab, Etanercept Infliximab, Adalimumab, Etanercept m Crohn Colitis Ulcerosa Infliximab, Adalimumab Infliximab

22 2) Il-6 remming Antigen presenting cell (APC) CD80/86 Major Histocompatibility Complex (MHC) Co-stimulatory pathway T-cell receptor (TCR) CD28 Activated T cell Macrophage Cytokine release including TNF-α, IL-1, & IL-6 Inflammation and destruction B cell Tocilizumab (Roactemra)

23 Tocilizumab, anti-il6-receptor mab Gehumaniseerd monoklonaal a.l.tegen IL-6 receptor remt IL-6 effect

24 Indicaties/toediening Tocilizumab is geïndiceerd voor: actieve RA die gefaald heeft op DMARD behandeling (bij voorkeur MTX) Maandelijks infuus; 8 mgr/kg (Overige indicaties: systemische JIA)

25 Effectiviteit Snelle en belangrijke daling ziekte activiteit Remt ziekte progressie / radiologische schade. Effectief bij falers op MTX Beter dan MTX monotherapie: (ACR20: 70% versus 52 %) Ook effectief bij falers op MTX én TNF-blokkers: (ACR20: 50%, versus 10% placebo).

26 3) T cel remming Antigen presenting cell (APC) CD80/86 Major Histocompatibility Complex (MHC) Co-stimulatory pathway Abatacept (Orencia) CD28 T-cell receptor (TCR) Activated T cell Macrophage Cytokine release including TNF-α, IL-1, & IL-6 Inflammation and destruction B cell

27 T-cel activatie Twee signalen zijn nodig voor volledige activatie van de T-lymfocyt. APC Signaal 2 (co-stimulatie) Signaal 1 Activated T cell Chambers CA et al. Cold Spring Harb Symp Quant Biol. 1999; 64:

28

29 Abatacept Selectieve Co-stimulatie Modulator 1 Linsley et al. J Exp Med 1991; 174(3):

30 Indicatie/toediening Abatacept is geïndiceerd voor: actieve RA die gefaald heeft op DMARD behandeling (bij voorkeur MTX) Maandelijks infuus, 10 mg/kg ( In VS inmiddels een sc vorm geregistreerd) (Overige indicaties: JIA)

31 Effectiviteit Belangrijke daling ziekte activiteit Belangrijke remming ziekteprogressie en gewrichtsschade. Effectief bij falers op MTX Effectief bij falers op MTX en TNF blokkers (ACR20 respons: 50% versus 19% placebo) Effect treedt op binnen weken.

32 4) B-cel remming Antigen presenting cell (APC) CD80/86 Major Histocompatibility Complex (MHC) Co-stimulatory pathway T-cell receptor (TCR) CD28 Activated T cell Rituximab (MabThera) Macrophage Cytokine release including TNF-α, IL-1, & IL-6 B cell Autoantibody production RF, anti-ccp Inflammation and destruction

33 Werking Rituximab Chimeer monoklonaal antilichaam gericht tegen het CD20-molekuul op B cellen

34 Maturatie van B-cellen: CD20 slechts tot expressie gebracht in subset van B-cellen

35 Indicatie / Effectiviteit Geindiceerd voor actieve RA die gefaald heeft op DMARD behandeling (bij voorkeur MTX) en tenminste één TNF-α blokker 2 infusies met rituximab (t = 0 en t = 2 wk) à 500 mgr Effect treedt op na 8-10 weken; duur effect 6-12 mnd Belangrijke daling van ziekte activiteit (ACR 20 na 24 wk: 51% vs 18% placebo) Belangrijke remming van radiologische progressie van gewrichtsschade

36 Mediaan aantal B-cellen (cellen/ µl) Placebo + MTX (n=201) Rituximab 1000 mg x 2 + MTX (n=298) Mediaan aantal CD19-positieve cellen (cellen cellen/µl) Weeks Last observation carried forward for missing values

37 Behandelstrategie RA Doel is: snelle en blijvende remissie van ziekteactiviteit Vroege diagnose Treat to Target - Starten met Methotrexaat evt in combinatie met ander DMARD - Prednison ter overbrugging - Intensieve monitoring ziekteactiviteit (per 4-6 weken) - Bij onvoldoende resultaat in vroeg stadium inzetten biologicals Biological wordt ip gecombineerd met MTX of leflunomide Eerste biological ip TNF-blokker..

38 Bijwerkingen (I) Worden over algemeen zeer goed verdragen. Toename infectierisico; bacterieel / viraal LWI, UWI, huid en weke delen, herpes zoster verergering hepatitis B infectie reactivatie latente tuberculose (TNF-α blokkers) Bij infecties: therapie onderbreken tot herstel, op gebruikelijke wijze behandelen, zorgvuldige controle. Bedacht zijn op ongebruikelijke manifestaties van gewone infecties en op opportunistische infecties.

39 Bijwerkingen (II) Lokale irritatie op de plek van de sc injectie/ infusiereacties (mn infliximab en rituximab) Mogelijk toename hartfalen bij NYHA klasse III/IV (TNF blokkers) Toename kans op non-melanoma huidtumoren (basaalcel/plaveiselcelcarcinoom) (TNF blokkers; <0,7%) Mogelijk ontstaan/exacerbatie demyeliniserende ziekte (MS) (TNF blokkers); geen bewijs Psoriatiforme huidafwijkingen (TNF blokkers)

40 Contra-indicaties Actieve ernstige infecties - Bacterieel - Viraal ( herpes zoster, hepatitis B) - Schimmel Geïnfecteerde, niet genezende huidulcera Onbehandelde latente TBC Ernstig hartfalen NYHA III/IV (TNF blokkers) Demyeliniserende ziekte (TNF blokkers)

41 Voorzorgsmaatregelen Instructies - Bij serieuze infectie/koorts snel contact opnemen met arts en biological niet spuiten. - Voedingsadvies (vermijden producten van ongepast. melk (listeriosis), rauwe eieren (salmonella), etc Screening op - Latente tuberculose - hepatitis B/C - op indicatie: strongyloides Vaccinaties - jaarlijks influenza - geen levende vaccins tijdens gebruik! (gele koorts) - bij plannen voor verre reizen verwijzing travel clinic

42 Operaties TNF blokkers kunnen waarschijnlijk bij electieve operaties worden doorgebruikt In individuele gevallen (hoog infectierisico) peri-operatief staken Ervaringen met overige biologicals te beperkt voor gefundeerd advies: evt. infusie uitstellen Na tocilizumab infusie ontbreekt acute fase respons!

43 Zwangerschap TNF blokkers lijken veilig maar de ervaring is te gering om dit te kunnen claimen. TNF blokkers in principe stoppen; evt. in individuele gevallen continueren. Overige biologicals stoppen. Bij man kunnen TNF blokkers worden doorgegeven.

44 Biologicals zijn duur Medicament Kostprijs per jaar Sulfasalazine Methotrexaat Infliximab Adalumimab Etanercept Abatacept Rituximab 263,- 282, , , , , ,- Jaarlijkse geneesmiddelkosten: vijf miljard euro Jaarlijkse kosten biologicals: één miljard euro Jaarlijkse kosten TNF-alfa-remmers: 353 miljoen euro

45 Toekomst/uitdagingen? Nieuwe middelen Bio-similars Voor welk type patiënt is welk biological geschikt?; biomarkers Optimaliseren strategieën voor doelmatig gebruik / kostenbeheersing (kunnen TNF blokkers ook gestopt worden?)

46 RA patiënten (n=1000); > half jaar in remissie met TNF blokker Randomisatie: 2/3 stopt; 1/3 gaat door 1 jaar vervolg Primaire uitkomst: ziekteactiviteit

47 Goed dat ze er zijn! Biologicals

Biologicals. Dr. E.J.A. Kroot, reumatoloog

Biologicals. Dr. E.J.A. Kroot, reumatoloog Biologicals Dr. E.J.A. Kroot, reumatoloog 19 e Grande Conférence Verona 2013 Indicaties Reumatoïde artritis Artritis psoriatica Ankylosing Spondylitis (Bechterew) Sarcoidose Verschillende indicaties verschillen

Nadere informatie

Plaats van biologicals in reumatisch lijden. AZ Damiaan Oostende Dr. M. Maertens Reumatologie

Plaats van biologicals in reumatisch lijden. AZ Damiaan Oostende Dr. M. Maertens Reumatologie Plaats van biologicals in reumatisch lijden AZ Damiaan Oostende Dr. M. Maertens Reumatologie Welke aandoeningen? Plaats van deze biologicals? Welke biologicals? Specifieke aandachtspunten bij patiënt behandeld

Nadere informatie

TNF blokkerende medicijnen

TNF blokkerende medicijnen TNF blokkerende medicijnen Reumatologie 1 TNF blokkerende medicijnen Etanercept (Enbrel ), Adalimumab (Humira ), Golimumab (Symponi ), Certolizumab pegol (Cimzia ) en Infliximab (Remicade ) Uw reumatoloog

Nadere informatie

BEHANDELING VAN PSORIASIS MET BIOLOGICALS

BEHANDELING VAN PSORIASIS MET BIOLOGICALS BEHANDELING VAN PSORIASIS MET BIOLOGICALS WAT ZIJN BIOLOGICALS / BIOLOGICS? Biologicals of biologics zijn kunstmatig gemaakte eiwitten, die dezelfde structuur hebben als eiwitten die natuurlijk in ons

Nadere informatie

Medicamenteuze Therapie

Medicamenteuze Therapie www.printo.it/pediatric-rheumatology/nl/intro Medicamenteuze Therapie Versie 2016 13. Biologische geneesmiddelen (biologicals) Er zijn de afgelopen jaren nieuwe, veelbelovende geneesmiddelen geïntroduceerd

Nadere informatie

Indicaties voor Immuunsupressie en Biologicals bij IMID. Robert Landewé Hoogleraar reumatologie, amc/uva Reumatoloog, AMC Heerlen

Indicaties voor Immuunsupressie en Biologicals bij IMID. Robert Landewé Hoogleraar reumatologie, amc/uva Reumatoloog, AMC Heerlen Indicaties voor Immuunsupressie en Biologicals bij IMID Robert Landewé Hoogleraar reumatologie, amc/uva Reumatoloog, AMC Heerlen IMID?? Immune-Mediated Inflammatory Diseases Inflammatie Immuunsysteem is

Nadere informatie

B I J S O M M I G E V R A G E N I S H E T M O G E L I J K M E E R D E R E A N T W O O R D E N A A N T E K R U I S E N

B I J S O M M I G E V R A G E N I S H E T M O G E L I J K M E E R D E R E A N T W O O R D E N A A N T E K R U I S E N Vra g e n l i j s t B I J S O M M I G E V R A G E N I S H E T M O G E L I J K M E E R D E R E A N T W O O R D E N A A N T E K R U I S E N Diagnose Vraag 1 Welke diagnose is er bij u gesteld? Reumatoïde

Nadere informatie

Biologicals: wat moet u weten?

Biologicals: wat moet u weten? Biologicals: wat moet u weten? INHOUD 1. Wat moet u weten voordat u met een biological begint? 2. Wat doet de arts van tevoren? 3. Wat kunt u zelf doen om een biological goed te laten werken? 4. Wie kan

Nadere informatie

Infliximab (Remicade )

Infliximab (Remicade ) Infliximab (Remicade ) Maatschap reumatologie Kennemerland INFLIXIMAB (REMICADE ) U heeft in overleg met uw arts besloten Infliximab te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Informatiebrochure. Reumatoïde Artritis. Hier komt titel van persbericht. Pagina 1

Informatiebrochure. Reumatoïde Artritis. Hier komt titel van persbericht. Pagina 1 Informatiebrochure Reumatoïde Artritis Pagina 1 Hier komt titel van persbericht Reumatoïde artritis Reumatoïde artritis (RA) is een vorm van gewrichtsontsteking waarbij het afweer- of verdedigingssysteem

Nadere informatie

TNF blokkerende medicijnen

TNF blokkerende medicijnen TNF blokkerende medicijnen Etanercept (Enbrel ), adalimumab (Humira ), golimumab (Symponi ), certolizumab pegol (Cimzia ) en infliximab (Remicade/Remsima/Inflectra ) Uw reumatoloog heeft etanercept, adalimumab,

Nadere informatie

Tumor Necrosis Factor (TNF)

Tumor Necrosis Factor (TNF) Reumatologie Tumor Necrosis Factor (TNF) alfa blokkerende behandeling TNF-alfa blokkerende behandeling Toedieningsvorm: Infliximab: intraveneus, via een infuus in de bloedvaten. Dit gebeurt op de afdeling

Nadere informatie

Etanercept (Enbrel )

Etanercept (Enbrel ) Etanercept (Enbrel ) Maatschap reumatologie Kennemerland ETANERCEPT (ENBREL ) U heeft in overleg met uw arts besloten Etanercept te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Infliximab Inflectra, Remicade, Remsima

Infliximab Inflectra, Remicade, Remsima Infliximab Inflectra, Remicade, Remsima Ziekenhuis Gelderse Vallei Het doel van deze folder is u praktische informatie te geven over het nieuwe medicijn dat u gaat gebruiken: infliximab. Hoe werkt infliximab?

Nadere informatie

Reumatoïde Artritis. Prof Dr Patrick Verschueren UZ Gasthuisberg Leuven. Trefpunt Zelfhulp 27 maart 2010

Reumatoïde Artritis. Prof Dr Patrick Verschueren UZ Gasthuisberg Leuven. Trefpunt Zelfhulp 27 maart 2010 Reumatoïde Artritis Prof Dr Patrick Verschueren UZ Gasthuisberg Leuven Trefpunt Zelfhulp 27 maart 2010 Allemaal tijdverlies! George, 46 jaar, zegt dat ze niet moet zagen... Paul, reumatoloog Ik zal even

Nadere informatie

Etanercept. Enbrel, Benepali

Etanercept. Enbrel, Benepali Etanercept Enbrel, Benepali Inhoud Hoe werkt etanercept? 3 Voor welke aandoeningen wordt etanercept gebruikt? 3 Hoe moet ik het gebruiken? 3 Hoe moet ik het bewaren? 4 Wat zijn mogelijke bijwerkingen?

Nadere informatie

Adalimumab Humira. Ziekenhuis Gelderse Vallei

Adalimumab Humira. Ziekenhuis Gelderse Vallei Adalimumab Humira Ziekenhuis Gelderse Vallei Het doel van deze folder is u praktische informatie te geven over het nieuwe medicijn dat u gaat gebruiken: adalimumab. Hoe werkt adalimumab? Bij patiënten

Nadere informatie

Etanercept Enbrel, Benepali

Etanercept Enbrel, Benepali Etanercept Enbrel, Benepali Ziekenhuis Gelderse Vallei Het doel van deze folder is u praktische informatie te geven over het nieuwe medicijn dat u gaat gebruiken: etanercept. Hoe werkt etanercept? Bij

Nadere informatie

Eerste resultaten van POEET studie. Marjan Ghiti AIOS reumatologie, MST Enschede

Eerste resultaten van POEET studie. Marjan Ghiti AIOS reumatologie, MST Enschede Eerste resultaten van POEET studie Marjan Ghiti AIOS reumatologie, MST Enschede 13-03-2013 Achtergrond De effectiviteit van TNFi bij de behandeling van RA is in vele studies aangetoond. Wanneer RA patiënten

Nadere informatie

WAT IS ORENCIA (ABATACEPT)?

WAT IS ORENCIA (ABATACEPT)? WAT IS ORENCIA (ABATACEPT)? Wat is ORENCIA? Wat is ORENCIA? 3 Waarom heb ik ORENCIA voorgeschreven gekregen? 4 Wat kan ik verwachten van de behandeling met ORENCIA? 4 Hoe werkt ORENCIA? 4 Hoe neem ik ORENCIA?

Nadere informatie

Behandeling reumatoïde artritis

Behandeling reumatoïde artritis Behandeling reumatoïde artritis Drs. P. Adhien apotheker/epidemioloog 8 februari 2016 Timm, Timm & Timm Docent Prem Adhien Apotheker Voorzitter SIG Diabetes NDF Hogeschool Rotterdam: docent diabetesverpleegkundigen

Nadere informatie

Biologicals. informatie voor patiënten

Biologicals. informatie voor patiënten Biologicals informatie voor patiënten Voor de behandeling van uw reumatische aandoening heeft uw reumatoloog een biological voorgeschreven. Afhankelijk van de specifieke indicatie kan een bepaalde biological

Nadere informatie

Anakinra. (Kineret ) Sterk in beweging

Anakinra. (Kineret ) Sterk in beweging Anakinra (Kineret ) Sterk in beweging Inhoudsopgave Hoe werkt het? 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Bijwerkingen 3 Andere geneesmiddelen 4 Zwangerschap 4 Autorijden 4 Vaccinaties 4 Allergieën 5 Wanneer u op

Nadere informatie

TNF blokkerende medicijnen

TNF blokkerende medicijnen TNF blokkerende medicijnen Etanercept (Enbrel ), adalimumab (Humira ), golimumab (Symponi ), certolizumab pegol (Cimzia ) en infliximab (Remicade/Remsima/Inflectra ) Uw reumatoloog heeft etanercept, adalimumab,

Nadere informatie

Certolizumab pegol (Cimzia ) bij reumatische aandoeningen

Certolizumab pegol (Cimzia ) bij reumatische aandoeningen Certolizumab pegol (Cimzia ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel certolizumab pegol te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit

Nadere informatie

Adalimumab (Humira ) bij reumatische aandoeningen

Adalimumab (Humira ) bij reumatische aandoeningen Adalimumab (Humira ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel adalimumab te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

INFORMATIE OVER RITUXIMAB (MABTHERA ) FRANCISCUS VLIETLAND

INFORMATIE OVER RITUXIMAB (MABTHERA ) FRANCISCUS VLIETLAND INFORMATIE OVER RITUXIMAB (MABTHERA ) FRANCISCUS VLIETLAND Inleiding Uw reumatoloog heeft u een Biological (rituximab) voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn

Nadere informatie

Tocilizumab RoActemra

Tocilizumab RoActemra Tocilizumab RoActemra Ziekenhuis Gelderse Vallei Het doel van deze folder is u praktische informatie te geven over het nieuwe medicijn dat u gaat gebruiken: tocilizumab. Hoe werkt tocilizumab? Bij patiënten

Nadere informatie

Anakinra. (Kineret ) Sterk in beweging

Anakinra. (Kineret ) Sterk in beweging Anakinra (Kineret ) Sterk in beweging Inhoudsopgave Hoe werkt het? 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Bijwerkingen 3 Andere geneesmiddelen 4 Zwangerschap 4 Autorijden 4 Vaccinaties 4 Allergieën 5 Wanneer u op

Nadere informatie

Reumatologie. Patiënteninformatie. Biologicals. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis

Reumatologie. Patiënteninformatie. Biologicals. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis Reumatologie Biologicals i Patiënteninformatie Bij reumatische aandoeningen Slingeland Ziekenhuis Algemeen Veel reumatische aandoeningen zijn tegenwoordig goed te behandelen met medicijnen. De medicijnen

Nadere informatie

Certolizumab pegol (Cimzia )

Certolizumab pegol (Cimzia ) Certolizumab pegol (Cimzia ) behandeling met U heeft in overleg met uw arts besloten Certolizumab pegol te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit medicijn. Heeft u na het lezen nog vragen,

Nadere informatie

Rituximab Mab Thera. Ziekenhuis Gelderse Vallei

Rituximab Mab Thera. Ziekenhuis Gelderse Vallei Rituximab Mab Thera Ziekenhuis Gelderse Vallei Het doel van deze folder is u praktische informatie te geven over het nieuwe medicijn dat u gaat gebruiken: rituximab. Hoe werkt rituximab? Bij patiënten

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Rituximab terTER_

Patiënteninformatie. Rituximab terTER_ Patiënteninformatie Rituximab 1234567890-terTER_ Rituximab Ter voorbereiding op uw afspraak informeren we u met deze folder over de gang van zaken rondom rituximab. Daarnaast zetten we een aantal praktische

Nadere informatie

Golimumab (Simponi )

Golimumab (Simponi ) Golimumab (Simponi ) Maatschap reumatologie Kennemerland GOLIMUMAB (SIMPONI ) U heeft in overleg met uw arts besloten om Golimumab te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Richtlijnen voor patiënten

Richtlijnen voor patiënten Biologische medicatie bij reuma Richtlijnen voor patiënten (versie 10/2013) ReumaNet vzw - Bresserdijk 75, 2400 Mol - Ond.nr. 881.851.249 - www.reumanet.be - info@reumanet.be TNFa chrystal structure In

Nadere informatie

Anakinra Kineret. Ziekenhuis Gelderse Vallei

Anakinra Kineret. Ziekenhuis Gelderse Vallei Anakinra Kineret Ziekenhuis Gelderse Vallei Het doel van deze folder is u praktische informatie te geven over het nieuwe medicijn dat u gaat gebruiken: anakinra. Hoe werkt anakinra? Bij patiënten met een

Nadere informatie

Dosisgids bestemd voor de arts voor de behandeling van Reumatoïde Artritis (RA) met RoACTEMRA

Dosisgids bestemd voor de arts voor de behandeling van Reumatoïde Artritis (RA) met RoACTEMRA De Europese gezondheidsautoriteiten hebben bepaalde voorwaarden verbonden aan het in de handel brengen van het geneesmiddel RoACTEMRA. Het verplicht plan voor risicobeperking in België, waarvan deze informatie

Nadere informatie

Vaccinatie voor mensen met auto-immune reumatische ontstekingsziekten

Vaccinatie voor mensen met auto-immune reumatische ontstekingsziekten Vaccinatie voor mensen met auto-immune reumatische ontstekingsziekten 27 maart 2017 INLEIDING Vaccinaties zijn een manier om infecties te voorkomen vooraleer ze optreden. Vaccins helpen het immuunsysteem

Nadere informatie

Abatacept Orencia. Ziekenhuis Gelderse Vallei

Abatacept Orencia. Ziekenhuis Gelderse Vallei Abatacept Orencia Ziekenhuis Gelderse Vallei Het doel van deze folder is u praktische informatie te geven over het nieuwe medicijn dat u gaat gebruiken: abatacept. Hoe werkt abatacept? Bij patiënten met

Nadere informatie

Rituximab. MabThera, Rixathon

Rituximab. MabThera, Rixathon Rituximab MabThera, Rixathon Inhoud Hoe werkt rituximab? 3 Voor welke aandoeningen wordt rituximab gebruikt? 3 Hoe moet ik het gebruiken? 3 Hoe moet ik het bewaren? 4 Wat zijn mogelijke bijwerkingen? 4

Nadere informatie

Etanercept. (Enbrel ) Sterk in beweging

Etanercept. (Enbrel ) Sterk in beweging Etanercept (Enbrel ) Sterk in beweging Inhoudsopgave Wanneer wordt het gebruikt en hoe werkt het 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Mogelijke bijwerkingen 4 Andere geneesmiddelen 5 Zwangerschap en borstvoeding

Nadere informatie

MDL. Adalimumab (Humira ) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

MDL. Adalimumab (Humira ) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa MDL Adalimumab (Humira ) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Inhoudsopgave Algemeen 4 Werking 4 Voorzorgsmaatregelen 5 Gebruik 6 Interacties met andere geneesmiddelen 6 Bijwerkingen 7 Zwangerschap

Nadere informatie

Tocilizumab (RoActemra )

Tocilizumab (RoActemra ) Tocilizumab (RoActemra ) Uw behandelend arts heeft u voorgesteld om een behandeling met tocilizumab (merknaam RoActemra ) te starten. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Lees de folder

Nadere informatie

Infliximab (Remicade ) bij reumatische aandoeningen

Infliximab (Remicade ) bij reumatische aandoeningen Infliximab (Remicade ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel infliximab te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Adalimumab (Humira ) Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Adalimumab (Humira ) Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Adalimumab (Humira ) Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Ziekenhuis Gelderse Vallei Uw behandelend arts en/of verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van Adalimumab (Humira ). In

Nadere informatie

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar 2 Inleiding Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van Adalimumab (Humira).

Nadere informatie

Adalimumab (Humira) Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Adalimumab (Humira) Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Adalimumab (Humira) Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Uw behandelend arts en/of verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van Adalimumab (Humira ). In deze folder krijgt u informatie

Nadere informatie

Downloaded from UvA-DARE, the institutional repository of the University of Amsterdam (UvA)

Downloaded from UvA-DARE, the institutional repository of the University of Amsterdam (UvA) Downloaded from UvA-DARE, the institutional repository of the University of Amsterdam (UvA) http://hdl.handle.net/11245/2.70972 File ID Filename Version uvapub:70972 Nederlandse samenvatting unknown SOURCE

Nadere informatie

Chapter 9 Samenvatting

Chapter 9 Samenvatting Samenvatting Marcel D. Posthumus SAMENVATTING Reumatoïde artritis (RA) is een aandoening die voorkomt bij 0,5-1% van de bevolking en die gekenmerkt wordt door een chronische ontsteking van meerdere gewrichten

Nadere informatie

Nieuwe inzichten in de behandeling van reumatoïde artritis. Dr. C. F. Allaart

Nieuwe inzichten in de behandeling van reumatoïde artritis. Dr. C. F. Allaart Nieuwe inzichten in de behandeling van reumatoïde artritis Dr. C. F. Allaart Onderwerpen Wat is reumatoïde artritis? Hoe behandel je dat? Wat is je doel en hoe meet je het resultaat? Wat is de beste aanpak?

Nadere informatie

STARTEN MET EEN BIOLOGICAL, SUB-CUTAAN FRANCISCUS GASTHUIS

STARTEN MET EEN BIOLOGICAL, SUB-CUTAAN FRANCISCUS GASTHUIS STARTEN MET EEN BIOLOGICAL, SUB-CUTAAN FRANCISCUS GASTHUIS Inleiding Deze folder is bestemd voor patiënten die door de behandelend reumatoloog een Biological voorgeschreven hebben gekregen. Voorbeelden

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Golimumab (Simponi )

PATIËNTEN INFORMATIE. Golimumab (Simponi ) PATIËNTEN INFORMATIE Golimumab (Simponi ) 2 PATIËNTENINFORMATIE In deze folder vindt u informatie over behandeling met het middel golimumab. Het doel van een behandeling met golimumab is het ontstekingsproces

Nadere informatie

Rheumatoid arthritis: predictors of clinical response to TNF blockade Klaasen, R.

Rheumatoid arthritis: predictors of clinical response to TNF blockade Klaasen, R. UvA-DARE (Digital Academic Repository) Rheumatoid arthritis: predictors of clinical response to TNF blockade Klaasen, R. Link to publication Citation for published version (APA): Klaasen, R. (2012). Rheumatoid

Nadere informatie

Certolizumab (Cimzia)

Certolizumab (Cimzia) Certolizumab (Cimzia) U heeft in overleg met uw reumatoloog besloten dat u, vanwege reumatische klachten, certolizumab gaat gebruiken of u overweegt dit te gaan doen. Deze folder geeft informatie over

Nadere informatie

Adalimumab verkreeg de vergunning voor de behandeling van de ziekte van Crohn bij volwassenen en kinderen en van colitis ulcerosa bij volwassenen.

Adalimumab verkreeg de vergunning voor de behandeling van de ziekte van Crohn bij volwassenen en kinderen en van colitis ulcerosa bij volwassenen. Adalimumab: Humira Deze fiche werd in 2016 opgesteld door de gastro-enterologen van de GETAID (Groupe d Etude Thérapeutique des Affections Inflammatoires Digestives). Ze is bestemd voor patiënten met chronische

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Adalimumab (Humira ) Informatie over de behandeling met het medicijn adalimumab bij de ziekte van Crohn en collitis ulcerosa

Patiënteninformatie. Adalimumab (Humira ) Informatie over de behandeling met het medicijn adalimumab bij de ziekte van Crohn en collitis ulcerosa Patiënteninformatie Adalimumab (Humira ) Informatie over de behandeling met het medicijn adalimumab bij de ziekte van Crohn en collitis ulcerosa Adalimumab (Humira ) Informatie over de behandeling met

Nadere informatie

Golimumab (Simponi ) Bij colitis ulcerosa. Informatiefolder. NNIC folder Golimumab uitgave november 2014

Golimumab (Simponi ) Bij colitis ulcerosa. Informatiefolder. NNIC folder Golimumab uitgave november 2014 Golimumab (Simponi ) Bij colitis ulcerosa Informatiefolder NNIC folder Golimumab uitgave november 2014 Deze folder is tot stand gekomen door samenwerkende IBD verpleegkundigen en MDL artsen binnen respectievelijk

Nadere informatie

Secukinumab Cosentyx. Ziekenhuis Gelderse Vallei

Secukinumab Cosentyx. Ziekenhuis Gelderse Vallei Secukinumab Cosentyx Ziekenhuis Gelderse Vallei Het doel van deze folder is u praktische informatie te geven over het nieuwe medicijn dat u gaat gebruiken: secukinumab. Hoe werkt secukinumab? Bij patiënten

Nadere informatie

Ustekinumab Stelara. Ziekenhuis Gelderse Vallei

Ustekinumab Stelara. Ziekenhuis Gelderse Vallei Ustekinumab Stelara Ziekenhuis Gelderse Vallei Het doel van deze folder is u praktische informatie te geven over het nieuwe medicijn dat u gaat gebruiken: ustekinumab. Hoe werkt ustekinumab? Bij patiënten

Nadere informatie

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar 2 Inleiding Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van Adalimumab (Humira).

Nadere informatie

Infliximab (Remicade ) Reumatologie

Infliximab (Remicade ) Reumatologie Infliximab (Remicade ) Reumatologie Inleiding U heeft in overleg met uw arts besloten Infliximab (Remicade ) te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na het lezen

Nadere informatie

TNF-alpha blokkerende therapie

TNF-alpha blokkerende therapie TNF-alpha blokkerende therapie TNF-ALPHA BLOKKERENDE THERAPIE Uw behandelend maag-darm-leverarts heeft in overleg met u besloten u te behandelen met TNF-alpha-blokkerende therapie; infliximab (Remicade)

Nadere informatie

Reumatologie. Patiënteninformatie. Biologicals. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis

Reumatologie. Patiënteninformatie. Biologicals. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis Reumatologie Biologicals i Patiënteninformatie Bij reumatische aandoeningen Slingeland Ziekenhuis Algemeen Veel reumatische aandoeningen zijn tegenwoordig goed te behandelen met medicijnen. De medicijnen

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Adalimumab (Humira )

PATIËNTEN INFORMATIE. Adalimumab (Humira ) PATIËNTEN INFORMATIE Adalimumab (Humira ) 2 PATIËNTENINFORMATIE In deze folder vindt u informatie over behandeling met het middel adalimumab. Het doel van een behandeling met adalimumab is het ontstekingsproces

Nadere informatie

Afdeling Reumatologie en Klinische Immunologie, locatie AZU. Langwerkende antireumatische middelen: TNF-remmers : Golimumab (Simponi )

Afdeling Reumatologie en Klinische Immunologie, locatie AZU. Langwerkende antireumatische middelen: TNF-remmers : Golimumab (Simponi ) Afdeling Reumatologie en Klinische Immunologie, locatie AZU Langwerkende antireumatische middelen: TNF-remmers : Golimumab (Simponi ) In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten het geneesmiddel

Nadere informatie

Tocilizumab. RoActemra

Tocilizumab. RoActemra Tocilizumab RoActemra Inhoud Hoe werkt tocilizumab? 3 Voor welke aandoeningen wordt tocilizumab gebruikt? 3 Hoe moet ik het gebruiken? 3 Hoe moet ik het bewaren? 4 Wat zijn mogelijke bijwerkingen? 4 Zijn

Nadere informatie

INFLECTRA (infliximab) RISICO MINIMALISATIE MATERIALEN BETREFFENDE INFLECTRA (INFLIXIMAB) VOOR DE VOORSCHRIJVERS. Biologics

INFLECTRA (infliximab) RISICO MINIMALISATIE MATERIALEN BETREFFENDE INFLECTRA (INFLIXIMAB) VOOR DE VOORSCHRIJVERS. Biologics INFLECTRA (infliximab) Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring RISICO MINIMALISATIE MATERIALEN BETREFFENDE INFLECTRA (INFLIXIMAB) VOOR DE VOORSCHRIJVERS De risico minimalisatie materialen

Nadere informatie

Behandeling met rituximab (MabThera ) bij reumatoïde artritis

Behandeling met rituximab (MabThera ) bij reumatoïde artritis REUMATOLOGIE Behandeling met rituximab (MabThera ) bij reumatoïde artritis BEHANDELING Behandeling met rituximab (MabThera ) bij reumatoïde artritis Uw arts heeft u voorgesteld om uw reumatoïde artritis

Nadere informatie

Certolizumab pegol (Cimzia ) Reumatologie

Certolizumab pegol (Cimzia ) Reumatologie Certolizumab pegol (Cimzia ) Reumatologie Certolizumab pegol (Cimzia ) Inleiding U heeft in overleg met uw arts besloten het geneesmiddel Certolizumab pegol (Cimzia ) te gaan gebruiken. Deze folder geeft

Nadere informatie

Infliximab (Remicade) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Infliximab (Remicade) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Infliximab (Remicade) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Polikliniek Maag-Darm-Leverziekten Uw behandelend arts of IBD-verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van Infliximab (Remicade).

Nadere informatie

Bijgevoegd vindt u de risico minimalisatie materialen.

Bijgevoegd vindt u de risico minimalisatie materialen. Begeleidende brief voor HCP Betreft: Risico minimalisatie materialen betreffende, infliximab voor voorschrijvers Geachte Heer / Mevrouw, REMSIMA (Infliximab) 100 mg poeder voor concentraat voor oplossing

Nadere informatie

Infliximab (Remicade ) bij huidaandoeningen

Infliximab (Remicade ) bij huidaandoeningen Infliximab (Remicade ) bij huidaandoeningen U heeft in overleg met uw arts besloten infliximab te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na het lezen nog vragen,

Nadere informatie

Ustekinumab. Stelara

Ustekinumab. Stelara Ustekinumab Stelara Inhoud Hoe werkt ustekinumab? 3 Voor welke aandoeningen wordt ustekinumab gebruikt? 3 Hoe moet ik het gebruiken? 3 Hoe moet ik het bewaren? 4 Wat zijn mogelijke bijwerkingen? 4 Zijn

Nadere informatie

bij patiënten met een ernstige, actieve vorm van de ziekte die nog niet eerder met methotrexaat zijn behandeld;

bij patiënten met een ernstige, actieve vorm van de ziekte die nog niet eerder met methotrexaat zijn behandeld; EMA/502328/2014 EMEA/H/C/000955 EPAR-samenvatting voor het publiek tocilizumab Dit document is een samenvatting van het Europees openbaar beoordelingsrapport (EPAR) voor. Het geeft uitleg over de aanpak

Nadere informatie

Tocilizumab (RoActemra ) bij reumatische aandoeningen

Tocilizumab (RoActemra ) bij reumatische aandoeningen Tocilizumab (RoActemra ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel tocilizumab te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Chapter 11. Samenvatting en bespreking

Chapter 11. Samenvatting en bespreking Chapter 11 Samenvatting en bespreking 1 2 DE WEG NAAR BEHANDELING OP MAAT VOOR PATIENTEN MET BEGINNENDE REUMATOIDE ARTRITIS In dit proefschrift wordt de effectiviteit van verschillende behandelstrategieën

Nadere informatie

Infliximab. (Inflectra /Remicade /Remsima ) Informatiefolder. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. N-ICC folder IFX uitgave november 2014

Infliximab. (Inflectra /Remicade /Remsima ) Informatiefolder. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. N-ICC folder IFX uitgave november 2014 Infliximab (Inflectra /Remicade /Remsima ) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Informatiefolder N-ICC folder IFX uitgave november 2014 Deze folder is tot stand gekomen door samenwerkende IBD verpleegkundigen

Nadere informatie

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Afdeling: Onderwerp: MDL-centrum (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Inleiding Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van (Humira). In deze folder krijgt u informatie

Nadere informatie

Abatacept (Orencia ) subcutaan bij reumatische aandoeningen

Abatacept (Orencia ) subcutaan bij reumatische aandoeningen Abatacept (Orencia ) subcutaan bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel abatacept te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Infliximab. Remsima of Remicade

Infliximab. Remsima of Remicade Infliximab Remsima of Remicade Inhoudsopgave Wanneer wordt het gebruikt en hoe werkt het? 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Bijwerkingen 4 Zwangerschap en vruchtbaarheid 5 Autorijden 5 Vaccinaties 5 Noteer hier

Nadere informatie

INFORMATIE VOOR MENSEN DIE ORENCIA (ABATACEPT) GEBRUIKEN

INFORMATIE VOOR MENSEN DIE ORENCIA (ABATACEPT) GEBRUIKEN INFORMATIE VOOR MENSEN DIE ORENCIA (ABATACEPT) GEBRUIKEN Alles over ORENCIA Inhoudsopgave Wat is ORENCIA? 3 Waarom heb ik ORENCIA voorgeschreven gekregen? 3 Wat kan ik verwachten van de behandeling met

Nadere informatie

Infliximab: REMICADE INFLECTRA REMSIMA

Infliximab: REMICADE INFLECTRA REMSIMA Infliximab: REMICADE INFLECTRA REMSIMA Deze fiche werd in 2016 opgesteld door de gastro-enterologen van de GETAID (Groupe d Etude Thérapeutique des Affections Inflammatoires Digestives). Ze is bestemd

Nadere informatie

Infliximab. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Infliximab. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Infliximab U heeft in overleg met uw arts besloten dat u, vanwege reumatische klachten, infliximab gaat gebruiken of u overweegt dit te gaan doen. Deze folder geeft meer informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Golimumab (Simponi ) Reumatologie

Golimumab (Simponi ) Reumatologie Golimumab (Simponi ) Reumatologie Inleiding U heeft in overleg met uw arts besloten het geneesmiddel Golimumab (Simponi ) te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel. Heeft

Nadere informatie

Etanercept (Enbrel) Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Etanercept (Enbrel) Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Etanercept (Enbrel) U heeft in overleg met uw arts besloten dat u, vanwege reumatische klachten, etanercept gaat gebruiken of u overweegt dit te gaan doen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Tocilizumab (Ro-Actemra)

Tocilizumab (Ro-Actemra) Tocilizumab (Ro-Actemra) U heeft in overleg met uw reumatoloog besloten dat u tocilizumab gaat gebruiken of u overweegt dit te doen. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel. Neem altijd uw

Nadere informatie

Tocilizumab; behandeling met

Tocilizumab; behandeling met Tocilizumab; behandeling met (Roactemra ) U heeft in overleg met uw arts besloten Tocilizumab te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit medicijn. Heeft u na het lezen nog vragen, dan kunt

Nadere informatie

Wanneer wordt het gebruikt en hoe werkt het 3. Hoe wordt het gebruikt? 3. Mogelijke bijwerkingen 4. Andere geneesmiddelen 5

Wanneer wordt het gebruikt en hoe werkt het 3. Hoe wordt het gebruikt? 3. Mogelijke bijwerkingen 4. Andere geneesmiddelen 5 Golimumab Simponi Inhoud Wanneer wordt het gebruikt en hoe werkt het 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Mogelijke bijwerkingen 4 Andere geneesmiddelen 5 Zwangerschap en borstvoeding 5 Autorijden 5 Vaccinaties

Nadere informatie

Psoriasisartritis bij volwassenen en kinderen

Psoriasisartritis bij volwassenen en kinderen Psoriasisartritis bij volwassenen en kinderen Luc De Clercq, Voorzitter van de Koninklijke Belgische Vereniging voor Reumatologie 11-10-2009 Inflammatoire reumatische aandoeningen Reumatoide Artritis

Nadere informatie

Instructie zelf onderhuids toedienen biological

Instructie zelf onderhuids toedienen biological Instructie zelf onderhuids toedienen biological Abatacept (ORENCIA) / Adalimumab (HUMIRA) / Anakinra (KINERET) / Certolizumab (CIMZIA) / Etanercept (ENBREL) /Golimumab (SIMPONI) / Tocilizumab (ROACTEMRA)

Nadere informatie

Abatacept (Orencia ) Voorgeschreven door de reumatoloog

Abatacept (Orencia ) Voorgeschreven door de reumatoloog Abatacept (Orencia ) Voorgeschreven door de reumatoloog Albert Schweitzer ziekenhuis juni 2013 pavo 0896 Inleiding De reumatoloog heeft met u besproken dat u abatacept gaat gebruiken. In deze folder leest

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Infliximab (Remicade)

Patiënteninformatie. Infliximab (Remicade) Patiënteninformatie Infliximab (Remicade) Infliximab (Remicade) Ter voorbereiding op uw afspraak informeren we u met deze folder over dit medicijn voor reumatische aandoeningen. Daarnaast zetten we een

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Tocilizumab (RoActemra ) infuus of injecties

PATIËNTEN INFORMATIE. Tocilizumab (RoActemra ) infuus of injecties PATIËNTEN INFORMATIE Tocilizumab (RoActemra ) infuus of injecties 2 PATIËNTENINFORMATIE In deze folder vindt u informatie over de behandeling met het middel tocilizumab. Het doel van een behandeling met

Nadere informatie

Remicade. Interne geneeskunde

Remicade. Interne geneeskunde Remicade Interne geneeskunde Uw behandelend arts of verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van Infliximab (Remicade ). In deze folder krijgt u informatie over de werking en het gebruik

Nadere informatie

Therapeutic Drug Monitoring BiologicalDMARDs Utile or Futile

Therapeutic Drug Monitoring BiologicalDMARDs Utile or Futile Therapeutic Drug Monitoring BiologicalDMARDs Utile or Futile Dr. Bart van den Bemt, apotheker/onderzoeker Afdeling Farmacie Sint Maartenskliniek, Nijmegen Inhoud: 1) Is TDM bij anti-tnf bij reumatische

Nadere informatie

Resultaten monitor overheveling TNFalfaremmers

Resultaten monitor overheveling TNFalfaremmers Resultaten monitor overheveling TNFalfaremmers en andere en Prof.dr. C.A. Uyl-de Groot D.T. Stierman Institute for Medical Technology Assessment / Instituut voor Beleid en Management Gezondheidszorg Erasmus

Nadere informatie

Adalimumab. (Humira ) Sterk in beweging

Adalimumab. (Humira ) Sterk in beweging Adalimumab (Humira ) Sterk in beweging Inhoudsopgave Hoe werkt het? 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Bijwerkingen 4 Andere geneesmiddelen 5 Zwangerschap 5 Autorijden 5 Vaccinaties 5 Wanneer u op vakantie gaat

Nadere informatie

Wanneer wordt het gebruikt en hoe werkt het? 3. Hoe wordt het gebruikt? 3. Mogelijke bijwerkingen 4. Zwangerschap en vruchtbaarheid 4

Wanneer wordt het gebruikt en hoe werkt het? 3. Hoe wordt het gebruikt? 3. Mogelijke bijwerkingen 4. Zwangerschap en vruchtbaarheid 4 Abatacept Orencia Inhoud Wanneer wordt het gebruikt en hoe werkt het? 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Mogelijke bijwerkingen 4 Zwangerschap en vruchtbaarheid 4 Andere geneesmiddelen 4 Autorijden 5 Vaccinaties

Nadere informatie

Tocilizumab. Roactemra

Tocilizumab. Roactemra Tocilizumab Roactemra Inhoudsopgave Wanneer wordt het gebruikt en hoe werkt het 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Mogelijke bijwerkingen 4 Andere geneesmiddelen 5 Zwangerschap en borstvoeding 5 Autorijden 5

Nadere informatie

Abatacept (Orencia) Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Abatacept (Orencia) Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Abatacept (Orencia) U heeft in overleg met uw reumatoloog besloten dat u abatacept gaat gebruiken of u overweegt dit om te doen. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel. Neem altijd uw verzekeringsgegevens

Nadere informatie