16 Actueel Tekst: Frank den Hoed, Paul Scheer, foto: Truus van Gog, Google Earth, bewerking Curve

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "16 Actueel Tekst: Frank den Hoed, Paul Scheer, foto: Truus van Gog, Google Earth, bewerking Curve"

Transcriptie

1 16 Actueel Tekst: Frank den Hoed, Paul Scheer, foto: Truus van Gog, Google Earth, bewerking Curve Het gaat hier

2 FORUM 13 november fantastisch! Het gaat slecht, verder gaat het goed, zegt Frits van Egters in De Avonden. Nederland kan het hem nazeggen. De kredietcrisis is niet leuk, maar vergeleken met andere landen valt de schade hier tot nu toe wel mee en staan we er best goed voor. Hoe komt dat? e

3 18 FORUM 13 november 2008 Nederlanders kijken een stuk opgewekter tegen de kredietcrisis aan dan de gemiddelde Europeaan. Alles relatief natuurlijk, want rijk wordt bijna niemand van de crisis. We moeten allemaal een tandje minder. Maar toch: het kan altijd slechter. In een Europese vergelijking stond het Nederlandse consumentenvertrouwen in oktober op -9, net als dat van Luxemburg, Polen en Zweden. Alleen de Denen en de Finnen waren beter gestemd. De Finnen stonden zelfs in de plus. De rest van Europa zag het somberder in, met als uitschieters Spanje (-44) en Griekenland (-57). Terwijl daar toch doorgaans de zon schijnt. Het regenachtige Nederland heeft blijkbaar reden om de toekomst zonniger tegemoet te zien. Op een aantal fronten Orderportefeuille waterbouwers zit tjokvol Het lichtpuntje in de duisternis, dat zijn wij! Fries Heinis, directeur van de vbko (Vereniging van Waterbouwers in Bagger-, Kust- en Oeverwerken), klinkt optimistisch. Natuurlijk, ook wij merken wel iets van de malaise, maar lang niet zo veel als in veel andere sectoren. Het beste bewijs levert Boskalis. Dat bedrijf meldde deze week dat gewoon wordt vast gehouden aan de oorspronkelijke winstverwachting van 15 procent. Heinis stelt tevreden vast dat de orderportefeuille van de bedrijven in zijn sector tjokvol zit. We hebben het geluk dat we grotendeels afhankelijk zijn van overheidsopdrachten. Grote projecten, zoals Ruimte voor de rivier (om overstromingen van het rivierengebied te voorkomen, red.) en de aanpak van de zwakke punten in de kustverdediging. Klimaatverandering staat in ons land hoog op de agenda. Het gaat om de veiligheid van mensen en ik zie het nog niet gebeuren dat daar op wordt bezuinigd. Een andere markt waarvoor niet snel de hand op de knip gaat, is die van het vervoer over water. Heinis: We hebben nu nog volop werk in onder meer aanleg en uitdiepen van havens. En ik heb niet het idee dat hier snel verandering in komt. Je merkt dat alleen in het Midden-Oosten een pas op de plaats wordt gemaakt. In landen als Dubai staan nog veel grote projecten op de rol. Maar men kijkt daar nu even de kat uit de boom, wil even weten hoe de crisis zich verder ontwikkelt. Lex van lieshout/anp scoren wij duidelijk beter dan de ons omringende landen. En zijn er zelfs sectoren die hun groeiverwachtingen níet hebben bijgesteld naar beneden. Wat zijn de factoren die ons behoeden voor erger? ARBEIDSMARKT: MINDER KRAP De krapte op de arbeidsmarkt is in betere tijden een punt van zorg voor werkgevers en de overheid, maar nu komt die niet eens zo slecht uit. Nederland ging de kredietcrisis in met een recordaantal vacatures. Het werkloosheidscijfer is het laagste van Europa. Dat van Nederland ligt tussen de 3 en 4 procent, dat van Europa bedraagt het dubbele. Nederland scoort onder de evenwichtswerkloosheid van 6 procent. Dat is het natuurlijke werkloosheidsniveau om de arbeidsmarkt soepel te laten draaien. Natuurlijk zullen er ook in Nederland ontslagen vallen als gevolg van de kredietcrisis, zeker nu die de reële economie heeft bereikt. Nederlandse bedrijven hebben daarbij als voordeel dat zij zich eerst van hun flexibele schil kunnen ontdoen: de medewerkers die op tijdelijke contracten zijn ingehuurd. Nederland loopt hiermee voor op andere Europese landen. Dat begon al in de jaren negentig, toen de sociale partners in de Stichting van de Arbeid en akkoord Flexibiliteit en Zekerheid sloten, waarbij flexibiliteit voor werkgevers werd uitgeruild tegen zekerheid voor werknemers. Dat poldersucces betaalt zich nu uit. Het is nooit leuk om op straat gezet te worden, maar flexwerkers hebben niet voor niets die naam en zullen in veel gevallen een oplossing vinden. De arbeidsrust blijft behouden. In de ideale situatie kunnen flexwerkers meteen weer aan de slag gezien het aantal openstaande vacatures. Zo zou meteen de krapte op de arbeidsmarkt wat verlicht kunnen worden, en daarmee de opwaartse druk op de lonen. Ook het in oktober gesloten najaarsakkoord tussen werkgevers, vakbonden en kabinet speelt hierin een stimulerende rol, met aandacht voor loonmatiging, behoud van koopkracht en vergroting van de arbeidsdeelname. SOCIAAL VANGNET: GEEN PANIEK Werknemers die op straat komen te staan en niet snel ander werk vinden, vallen niet meteen in een diep financieel gat, zoals in de Verenigde Staten. De sociale voorzieningen in ons land waarover menig werkgever regelmatig klaagt (te veel, te duur) fungeren in tijden van crisis als vangnet dat erger voorkomt. Ontslagen werknemers raken niet meteen aan de bedelstaf. Ze kunnen in hun huis blijven wonen, hun vaste lasten betalen en hun consumptieve uitgaven op peil houden. Dat is goed voor henzelf, voor de economie en voor het vertrouwen in de toekomst. Nederland heeft bovendien de afgelopen jaren orde geschapen in de sociale zekerheid. Regelingen voor prepensioen, ziekteverzuim, arbeidsongeschiktheid en bijstand zijn meer afgestemd op het activeren van mensen die langs de kant staan. Nederland is daar niet uniek in, maar was er vroeg bij. In de zuidelijke Europese lidstaten is de omslag naar pensioen op latere leeftijd bijvoorbeeld nog niet gemaakt.

4 FORUM 13 november Woningbouw in Nederland wordt jaren van tevoren gepland en gaat gewoon door WONINGMARKT: ALTIJD TE WEINIG De Nederlandse woningmarkt functioneert niet op basis van vraag en aanbod. Net als de krapte op de arbeidsmarkt is dat nu een blessing in disguise. Nederland kampt vanwege het ruimtegebrek en de vele procedures rond woningbouw met een structureel tekort aan huisvesting. Dat heeft nu tot gevolg dat de huizenprijzen geen vrije val doormaken. In andere landen waar de afgelopen jaren volop is gebouwd en huizen zijn gekocht met gemakkelijk verkregen hypotheken, is wel sprake van scherpe prijsdalingen die bijdragen aan verergering van de crisis. Dat geldt bijvoorbeeld in de vs, Spanje en Ierland. Woningbouw in Nederland wordt jaren van tevoren gepland en gaat de komende tijd gewoon door. De situatie rond nieuwe projecten is nog ongewis, maar lopende projecten worden niet zomaar stopgezet. Voor de economie is dat goed, zeker omdat woningbouw arbeidsintensief is en er weinig gebruik wordt gemaakt van geïmporteerde kapitaalgoederen. HYPOTHEEKMARKT: LEKKER VEILIG Nederland heeft een van de sterkste hypotheekmarkten in Europa. De beruchte subprime-hypotheken die in Amerika zoveel schade hebben berokkend, zijn hier niet verkocht. Banken stellen een vast inkomen als voorwaarde voor het krijgen van een hypotheek en hanteren een maximum van 4,5 keer het bruto jaarsalaris. Ze proberen de gedwongen verkoop van huizen te voorkomen door tussentijdse leningen te verstrekken aan huizenbezitters die in de problemen zijn geraakt. Niemand zit te wachten op beelden van mensen die uit hun huis worden gezet. In de vs werd daar tot voor kort minder moeilijk over gedaan. Mensen leverden hun sleutels in bij de bank en konden zonder moeite elders een nieuwe hypotheek afsluiten. Nederlanders zijn voorzichtige types. Ook dat is nu een voordeel. Slechts 15 procent van de hypotheken kent een variabele rente (Duitsland: 72 procent). De rente wordt ook voor langere tijd vastgezet, vaak tien tot twintig jaar. OVERHEIDSFINANCIËN: PLUSPUNTJE Nederland heeft nog steeds een begrotingsoverschot. Met dank aan de gasbaten. En natuurlijk het structurele begrotingbeleid. Dit jaar is het overschot 1,2 procent, volgend jaar 0,5 procent. Het houdt niet over, maar plus is plus. De Europese Unie als geheel zit al in de min: dit jaar een tekort van 1,6 procent, volgend jaar oplopend tot 2,3 procent. De schuldigen zijn onder meer Frankrijk en Engeland, die volgend jaar -3,5 procent respectievelijk -5,6 procent noteren. Zij zaten voor de kredietcrisis al in de gevarenzone. Het kabinet ziet geen reden voor extra bezuinigingen. Pas als het begrotingstekort de 2 procent nadert, worden extra maatregelen genomen, omdat dan de in emu-verband afgesproken grens van -3 procent in beeld komt. In plaats van te bezuinigen overweegt het kabinet zelfs om grote infrastructurele investeringen naar voren te halen in het streven knelpunten eerder op te lossen en de economie draaiende te houden. e

5 20 FORUM 13 november 2008 peter brom/anp Daling autoverkopen valt mee Nederlandse autobedrijven hebben in oktober minder nieuwe personenauto s verkocht. Maar de schade is binnen de perken gebleven. Arjan van der Knaap, woordvoerder van de brancheorganisatie van autobedrijven bovag, zegt zelfs blij verrast te zijn. We hadden voor heel 2008 ingezet op een daling van de autoverkopen. Maar tot nu toe is daarvan nog geen sprake. Van der Knaap kan geen keiharde verklaring geven voor de bescheiden daling van de autoverkopen. Het zou kunnen liggen aan het veranderde fiscaal beleid van het kabinet. Dat stimuleert de verkoop van kleine, zuinige auto s. In een land als Frankrijk zie je een vergelijkbare ontwikkeling. Hij bestrijdt de visie van sommige economen dat personenauto s een luxegoed zijn en de verkopen ervan dus sterk conjunctuurgevoelig zijn. De realiteit is anders. Voor veel mensen is de auto een eerste levensbehoefte. Dat blijkt nu, ten tijde van de kredietcrisis. Maar ook al eerder, toen de brandstofprijzen tot ongekende hoogten stegen. De totale verkopen mogen dan nog steeds in de plus zitten, de verschuiving van grote naar kleine auto s zou de branche op termijn wél in de problemen kunnen brengen. Van der Knaap: De marges op kleine auto s zijn kleiner. Dat komt slecht uit. De sector staat voor enorme uitdagingen op het gebied van onderzoek en ontwikkeling en daar is wél veel geld voor nodig. Drie risico s Goed nieuws dus in slechte tijden, maar laten we nu niet denken dat het allemaal rozengeur en maneschijn is. Volgens het Centraal Planbureau liggen er voor Nederland drie risico s op de loer. Ten eerste de gevoeligheid voor de wereldhandel. 1 Procent minder groei van de wereldhandel kost ons 0,3 procent economische groei (bruto binnenlands product). Het gaat niet alleen om de export van eigen goederen, maar ook om de doorvoer vanuit bijvoorbeeld Azië. Die doorvoer bedraagt inmiddels meer dan de helft van de totale uitvoer. Voordeel haalt Nederland nog wel uit de lage stand van de euro. Die maakt het goedkoper voor niet-eurolanden om Nederlandse producten te importeren. De pensioenfondsen vormen het tweede risico. Nederland heeft een goed pensioenstelsel, maar dat is wel sterk afhankelijk van beleggingen in aandelen. De koersdaling op de beursen heeft al geleid tot een forse daling van de dekkingsgraad van pensioenfondsen. Na de vorige beurscrisis aan het begin van deze eeuw is afgesproken dat pensioenfondsen 1 Procent minder groei van de wereldhandel kost ons 0,3 procent economische groei maatregelen moeten nemen als hun dekkingsgraad onder de 105 procent komt. Dan krijgen zij drie jaar de tijd om daar weer boven te komen. Ze kunnen de indexering schrappen of de pensioenpremies verhogen. Voordeel van die toen ingevoerde regels is wel dat de pensioenfondsen deze crisis een stuk robuuster zijn ingegaan dan die van begin deze eeuw. Ze kunnen dus wel een stootje hebben. Mogelijk worden de regels tijdelijk ook wat minder strak gehanteerd vanwege de bijzondere omstandigheden van de kredietcrisis. Maat regelen die het inkomen van gepensioneerden, werknemers en werkgevers aantasten zijn immers niet echt welkom. Het derde risico is toch de huizenmarkt. Als de huizenprijzen inzakken, is dat slecht voor het consumentenvertrouwen. Voor consumenten ook degenen die geen koophuis hebben gelden twee graadmeters voor hun vertrouwen in de toekomst: de huizenprijs en de aandelenkoers. De Nederlandse Vereniging van Makelaars noteerde vorige week voor het eerst sinds 1990 een daling van de gemiddelde huizenprijs. Die ligt nu op euro, en dat is 0,3 procent lager dan in het tweede kwartaal. Ook daalde het aantal verkochte woningen met 13 procent. Maar zoals gezegd kan de Nederlandse woningmarkt wel een stootje hebben. Massale leegstand zal hier niet snel voorkomen. Dat is dan weer het voordeel van een klein, vol land. y

6 FORUM november Mensen blijven gelukkig eten Nederland treft het met zijn voedingsmiddelenindustrie. De sector heeft, zeker afgezet tegen die in het buitenland, een grote betekenis voor de nationale economie. De voedingsindustrie heeft een jaarlijkse omzet van meer dan 55 miljard euro en representeert 15 procent van de industriële werkgelegenheid. Dan komt het mooi uit dat de sector (nog) niet zwaar te lijden heeft onder de kredietcrisis. Mensen blijven gelukkig altijd eten. Treffender kan Murk Boerstra van de Federatie Nederlandse Levensmiddelenindustrie (fnli) de veerkracht van zijn sector niet omschrijven. Om er gelijk aan toe te voegen dat de gevolgen van de kredietcrisis ook niet geheel aan deze tak van industrie voorbijgaan. De levensmiddelensector mag dan relatief ongevoelig zijn voor conjuncturele ontwikkelingen, Boerstra ziet wél dat de consument aan het reageren is. Mensen die genoeg te verteren hebben, zetten hun oude consumptiepatroon gewoon voort. Maar er zijn ook mensen die gaan downtraden. Die kiezen voor een goedkoper huismerk, of vervangen een vers product door iets uit pot of blik. Het komt ook voor dat mensen minder kopen of een combinatie van beiden. Discounters varen volgens Boerstra wel bij de huidige stand van de economie; die genereren meer omzet. En de terugloop waarmee de horeca wordt geconfronteerd pakt weer gunstig uit voor de supermarkten. Mensen eten meer thuis. En daar moeten weer (extra) inkopen voor worden gedaan. De kredietcrisis is niet het echte probleem van de levensmiddelensector. De sector gaat al langer gebukt onder hoge grondstof- en energieprijzen. Uit onderzoek van de Rabobank blijkt dat de meerkosten die dat met zich meebrengt nog niet voor de helft kunnen worden doorberekend. En dan helpt zo n crisis natuurlijk niet, aldus Boerstra. Nou en of! Ik zou hier, geïnspireerd door de Amerikaanse verkiezingsuitslag, een bevlogen verhaal kunnen afsteken over hoop, verandering en geloof in eigen kunnen. Maar ik wil het gewoon over de A4 hebben. Terwijl in de vs een historische doorbraak heeft plaatsgevonden, zitten wij nog altijd met zeven kilometer snelweg zonder asfalt tussen Delft en Schiedam. Al sinds de jaren vijftig wordt daarover gesteggeld, zoals dat in goed politiek Haags heet. Volgend jaar moet de knoop definitief worden doorgehakt (wel of niet aanleggen, en zo ja, hoe). Ik heb er een hard hoofd in. In de lange rij van bezwaarmakers sloot onlangs de ChristenUnie aan. Die partij wil de weg aan laten leggen, maar dan als tunnel met een vaart erboven. Dat oogt lekker natuurlijk. Het plan dat minister Eurlings van Verkeer en Waterstaat voor ogen heeft, gaat uit van een weg verdiept in het landschap. Je ziet m wel, maar je moet goed kijken. Zo n tunnel met vaart-variant zorgt ongetwijfeld voor nieuwe vertraging, want die moet worden onderzocht en dat biedt weer ruimte voor nieuwe bezwaren. Ik begrijp het wel hoor, die (christelijke) wens om de natuur zo weinig mogelijk aan te tasten. Het gebied Midden-Delfland is leuk om doorheen te fietsen. Je kunt je tentje opslaan op natuurcamping De Grutto. Maar het is onontkoombaar dat de mensheid ingrijpt in de natuur. Dan kun je milieuvriendelijke varianten uitdenken totdat je een ons weegt, maar op een gegeven moment moet er een besluit vallen. Ik geef toe dat er eigenbelang in het spel is. Ik woon namelijk vlakbij het Kleinpolderplein bij Rotterdam, waar de A13 en de A20 samenkomen. Een fijnstof-hotspot die flink ontlast zou worden als het verkeer vanuit de richting Den Haag meteen de A4 kan nemen naar het zuiden. Sceptici brengen daar tegenin dat die ontlasting hooguit tijdelijk is en dat ook de A4 zal dichtslibben. Ik wil de gok wel nemen. Los daarvan zou het goed zijn voor het moraal in Nederland om eens een besluit te nemen en dat ook uit te voeren. SCHEER Eurlings straalt uit dat ie het wil: het ontbrekende stuk aanleggen. Maar hoe vaker hij zegt dat de schop nu eindelijk in de grond moet, hoe minder ik m geloof. Misschien kan hij wat leren van Barack Obama en diens Yes, we can. Die slogan heeft ie van kinderheld Bob the Builder, bij ons bekend als Bob de Bouwer. Zijn slogan: Kunnen wij het maken? Nou en of!. Ook geschikt voor de A4. En er zijn overeenkomsten met Obama: Eurlings is ook jong en mediageniek, en als Limburger zelfs een beetje allochtoon. Nu nog winnen. Paul Scheer paul dijkstra/anp

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

De Wet Werk en Zekerheid in economisch grillige tijden

De Wet Werk en Zekerheid in economisch grillige tijden WHITEPAPER SEPTEMBER 2014 De Wet Werk en Zekerheid in economisch grillige tijden Goed nieuws: de economische crisis lijkt voorbij te zijn. Het Centraal Planbureau 1 meldde in maart van dit jaar dat de

Nadere informatie

Gemiddelde hypotheekrentes in 2012 met NHG

Gemiddelde hypotheekrentes in 2012 met NHG rente rente Datum: 2 januari 2013 Terugblik renteontwikkeling 2012: de hypotheekmarkt is dood 2012 was een heel saai jaar. Er waren maar heel weinig wijzigingen in de hypotheekrentes. Je kunt wel zeggen

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Hieronder vindt u de belangrijkste sheets uit de presentatie van Mr. Drs. J. Wijn, zoals deze zijn vertoond tijdens de 'ABN AMRO blikt

Hieronder vindt u de belangrijkste sheets uit de presentatie van Mr. Drs. J. Wijn, zoals deze zijn vertoond tijdens de 'ABN AMRO blikt Hieronder vindt u de belangrijkste sheets uit de presentatie van Mr. Drs. J. Wijn, zoals deze zijn vertoond tijdens de 'ABN AMRO blikt vooruit'-bijeenkomsten, gehouden tussen 21 en 28 september 2010. Een

Nadere informatie

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen Slides en video s op www.jooplengkeek.nl Goede tijden, slechte tijden Soms zit het mee, soms zit het tegen 1 De toegevoegde waarde De toegevoegde waarde is de verkoopprijs van een product min de ingekochte

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar In de vorige nieuwsbrief in september is geprobeerd een antwoord te geven op de vraag: wat is de invloed van de economische situatie op de arbeidsmarkt? Het antwoord op deze vraag was niet geheel eenduidig.

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2001-I

Eindexamen economie 1 vwo 2001-I Opgave 1 Hoge druk op de arbeidsmarkt Gedurende een aantal jaren groeide de economie in Nederland snel waardoor de druk op de arbeidsmarkt steeds groter werd. Het toenemende personeelstekort deed de vrees

Nadere informatie

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl)

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl) Economie 1 (nieuwe stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Donderdag 17 mei 13.30 16.30 uur 20 01 Voor dit examen zijn maximaal 65 punten te behalen; het examen bestaat uit

Nadere informatie

10-puntenplan voor het herstel van de Nederlandse economie

10-puntenplan voor het herstel van de Nederlandse economie 10-puntenplan voor het herstel van de Nederlandse economie Nederland zit in een grote economische crisis. Het consumentenvertrouwen is dramatisch laag. Nederlanders zijn onzeker over hun baan, hun huis,

Nadere informatie

Werkloosheid in de Europese Unie

Werkloosheid in de Europese Unie in de Europese Unie Diana Janjetovic en Bart Nauta De werkloosheid in de Europese Unie vertoont sinds 2 als gevolg van de conjunctuur een wisselend verloop. Door de economische malaise in de jaren 21 23

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland Vierde kwartaal 2012 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014 Een uitdagende arbeidsmarkt Erik Oosterveld 24 juni 2014 Wat waren de gevolgen van de recessie? Hoeveel banen zijn er verloren gegaan? In welke sectoren heeft de recessie het hardst toegeslagen? Werkgelegenheid

Nadere informatie

Uitslag enquête Consumentenvertrouwen en kredietcrisis EénVandaag Opiniepanel 17-6-2008 22 000 deelnemers

Uitslag enquête Consumentenvertrouwen en kredietcrisis EénVandaag Opiniepanel 17-6-2008 22 000 deelnemers Uitslag enquête Consumentenvertrouwen en kredietcrisis EénVandaag Opiniepanel 17-6-2008 22 000 deelnemers Staat de Nederlandse economie er volgens u beter, slechter of ongeveer hetzelfde voor als 12 maanden

Nadere informatie

Verdieping: Eerste reactie partijen

Verdieping: Eerste reactie partijen Verdieping: Eerste reactie partijen Korte omschrijving werkvorm: Uit de berekeningen van het CPB blijkt dat het begrotingstekort van Nederland in 2013 en 2014 niet onder de door de EU gestelde 3%-norm

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

CBS: Koopkracht van werknemers in de zorg gestegen

CBS: Koopkracht van werknemers in de zorg gestegen Persbericht PB14 037 02 06 2014 16.00 uur CBS: Koopkracht van werknemers in de zorg gestegen Koopkracht van werknemers in gezondheids- en welzijnszorg steeg in 2008-2012 elk jaar Zelfstandigen en pensioenontvangers

Nadere informatie

Wat is de essentie van het 6 miljard pakket? Waarom is er besloten om te bezuinigen? Wordt de economie kapot bezuinigd?

Wat is de essentie van het 6 miljard pakket? Waarom is er besloten om te bezuinigen? Wordt de economie kapot bezuinigd? Wat is de essentie van het 6 miljard pakket? Er is een pakket van 6 miljard euro aan aanvullende bezuinigingen overeenkomen. De bezuinigingen worden hoofdzakelijk gevonden via uitgavenbeperkingen binnen

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis Twaalf grafieken over de ernst van de crisis 1 Frank Knopers 26-04-2012 1x aanbevolen Voeg toe aan leesplank We hebben een aantal grafieken verzameld die duidelijk maken hoe ernstig de huidige crisis is.

Nadere informatie

VVMA Congres 18 mei 2010

VVMA Congres 18 mei 2010 VVMA Congres 18 mei 2010 Jan Klaver, VNO-NCW Verwachtingen over Nederlandse economie, 2010-2015 1 Lijn van mijn verhaal 1. Impact economische crisis op Nederlandse economie en bedrijfsleven 2. Het herstel

Nadere informatie

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar Maart 215 stijgt naar 91 punten Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar De is in het eerste kwartaal van 215 gestegen van 88 naar 91 punten. Veel huishoudens kijken positiever vooruit en verwachten

Nadere informatie

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE 3 E KWARTAAL 211 Gemaakt voor NVM Wonen Gemaakt door NVM Data & Research Inhoudsopgave 1 Introductie enquête... 3 1.1 Periode... 3 1.2 Respons... 3 2 Staat van de woningmarkt...

Nadere informatie

Ontwikkelingen in 2012

Ontwikkelingen in 2012 1 Jaarbericht 2012 Ontwikkelingen in 2012 2012 was, in alle opzichten, weer een bewogen jaar. We kregen onder meer te maken met hectische ontwikkelingen op de financiële markten, met veranderingen in de

Nadere informatie

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011 Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 3 oktober Grote Recessie was geen Grote Depressie Wereldhandel Aandelenmarkt 9 8 7 8 VS - S&P-5 vergelijking met crash 99 Wereld industriële

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Economische krimp in 2009 Aantal vacatures sterk gedaald Werkloosheid in Breda stijgt me 14% Bredase bijstand daalt minimaal Bijstand onder jongeren sterk gestegen

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2011 tijdvak 2 maatschappijleer 2 CSE GL en TL Tekstboekje GT-0323-a-11-2-b Analyse maatschappelijk vraagstuk: jeugdwerkloosheid tekst 1 FNV vreest enorme stijging werkloosheid jongeren

Nadere informatie

Makelaar kan juist in deze zware tijden zijn meerwaarde bewijzen

Makelaar kan juist in deze zware tijden zijn meerwaarde bewijzen 02 december 2008 Ger Hukker, voorzitter NVM: Makelaar kan juist in deze zware tijden zijn meerwaarde bewijzen Dagelijks staan de kranten bol van zorgwekkende berichten over de gevolgen van de kredietcrisis

Nadere informatie

Woningmarkt in Nederland is weer volop in beweging

Woningmarkt in Nederland is weer volop in beweging Woningmarkt in Nederland is weer volop in beweging Het belang van een dynamische woningmarkt voor de Nederlandse economie valt amper te overschatten. Die absolute waarheid hebben we de afgelopen acht crisisjaren

Nadere informatie

Vraag Antwoord Scores. Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend.

Vraag Antwoord Scores. Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. Beoordelingsmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. Bankzaken 1 maximumscore 1 Voorbeeld van een juiste verklaring: De inflatie van 1,6% is een gemiddelde waarin de

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Inkomen huishoudens gecorrigeerd voor inflatie licht gedaald. Meer inkomen uit vermogen en pensioen

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Inkomen huishoudens gecorrigeerd voor inflatie licht gedaald. Meer inkomen uit vermogen en pensioen Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB06-074 13 juli 2006 9.30 uur Uitgaven huishoudens hoger dan inkomsten De Nederlandse economie is in 2005 met 1,5 procent gegroeid. Het voor inflatie gecorrigeerde

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 8 Overall conclusie De kredietcrisis zorgt voor een terugval van de economische bedrijvigheid in Nederland die sinds het begin van de jaren tachtig niet is voorgekomen.

Nadere informatie

Eén panellid, werkzaam in de juridische dienstverlening, geeft juist aan dat zijn omzet is toegenomen door de kredietcrisis.

Eén panellid, werkzaam in de juridische dienstverlening, geeft juist aan dat zijn omzet is toegenomen door de kredietcrisis. Respons Van 25 juni tot en met 5 juli is aan de leden van het Brabantpanel een vragenlijst voorgelegd met als thema Kredietcrisis. Ruim de helft van de 1601 panelleden (54%) vulde de vragenlijst in. Hieronder

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

Visiedocument Neutralis. Visiedocument Neutralis 2013-06- 07

Visiedocument Neutralis. Visiedocument Neutralis 2013-06- 07 Visiedocument Neutralis 1 Inhoudsopgave: 1. Doel Visiedocument.... 3 2. Ontwikkelingen in de wereldeconomie... 4 3. Ontwikkelingen in de Nederlandse economie. 6 4. Ontwikkelingen binnen de financiële branche

Nadere informatie

Vooral boven water huishouden lost extra af

Vooral boven water huishouden lost extra af Juli 2015 naar recordhoogte 96 punten Vooral boven water huishouden lost extra af De staat op zijn hoogste stand ooit. In het tweede kwartaal van 2015 steeg de barometer met maar liefst 5 punten van 91

Nadere informatie

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder?

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Zoals u waarschijnlijk weet, is de beurs nog steeds bijzonder nerveus en vooral negatief. De directe aanleiding is de tegenvallende groei in China waar wij

Nadere informatie

Crisis in de EU docentenhandleiding

Crisis in de EU docentenhandleiding Crisis in de EU docentenhandleiding In deze les vergelijken leerlingen de economische situatie van verschillende EU-leden met elkaar. Daarbij maken zij gebruik van de interactieve kaart en grafiek Economische

Nadere informatie

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Algemeen Mijnwerkersfonds

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Algemeen Mijnwerkersfonds Uw pensioenbulletin juli 2011 Beleggingsbeleid doorgelicht Algemeen Mijnwerkersfonds Externe deskundigen hebben in opdracht van het bestuur een zogenaamde ALM-studie (Asset Liability Management) uitgevoerd.

Nadere informatie

Economie Elementaire economie 3 VWO

Economie Elementaire economie 3 VWO Economie Elementaire economie 3 VWO Les 13 Introductie overheid Ontwerp power point: Henk Douna docent: Jeannette de Beus De komende weken: de overheid Consumenten De markt Producenten Bijvoorbeeld Goederenmarkt

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE FRANKRIJK

LANDEN ANALYSE FRANKRIJK LANDEN ANALYSE FRANKRIJK Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee9 de sector (cijfermabg) inzicht in de huidige (2013) en toekomsbge (2018) waarde van de consumpbe van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

25-01-2015, Jaargang 2, Editie 4. Mario Draghi slaagt voor zijn eerste examen

25-01-2015, Jaargang 2, Editie 4. Mario Draghi slaagt voor zijn eerste examen 25-01-2015, Jaargang 2, Editie 4 Mario Draghi slaagt voor zijn eerste examen Het is alweer ruim twee jaar geleden, dat Mario Draghi een verdere verdieping van de crisis in Europa afwendde. Hij deed dat

Nadere informatie

In dit artikel leest u over de belangrijkste elementen uit het sociaal akkoord voor de detailhandel.

In dit artikel leest u over de belangrijkste elementen uit het sociaal akkoord voor de detailhandel. Sociale partners en kabinet hebben voor het eerst sinds heel lange tijd een veelomvattend sociaal akkoord gesloten. "Een sociaal akkoord is belangrijk, omdat het een gemeenschappelijke opvatting tot uitdrukking

Nadere informatie

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q3

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q3 NVM-Betaalbaarheidsanalyse 2000-Q1 tot en met 2014-Q3 NVM Data & Research 9 oktober 2014 1 Samenvatting De (theoretische) betaalbaarheidsindex maakt in het derde kwartaal van 2014 een zeer sterke opwaartse

Nadere informatie

Deutsche Bank Nederland Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland

Deutsche Bank Nederland Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland In deze nieuwsbrief Voorwoord Wat betekenen de nieuwe pensioenmaatregelen voor u? De informatie in dit document is eigendom van en mag noch in haar geheel noch gedeeltelijk van. Page 2 of 5 Voorwoord In

Nadere informatie

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2012-Q1

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2012-Q1 NVM-Betaalbaarheidsanalyse 2000-Q1 tot en met 2012-Q1 NVM Data & Research 2 april 2012 Inhoudsopgave 1 Samenvatting... 3 2 Inleiding: beschrijving van de gebruikte betaalbaarheidsindicatoren en grafieken...

Nadere informatie

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q4

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q4 NVM-Betaalbaarheidsanalyse 2000-Q1 tot en met 2014-Q4 NVM Data & Research 15 januari 2015 1 Samenvatting De (theoretische) betaalbaarheidsindex maakt in het vierde kwartaal van 2014 nog steeds een opwaartse

Nadere informatie

Gevolgen kredietcrisis voelbaar op woningmarkt. Verbeterde betaalbaarheid biedt kans op herstel

Gevolgen kredietcrisis voelbaar op woningmarkt. Verbeterde betaalbaarheid biedt kans op herstel Gevolgen kredietcrisis voelbaar op woningmarkt Verbeterde betaalbaarheid biedt kans op herstel Nieuwegein, 15 januari 2009 Na een slecht vierde kwartaal komt de prijsdaling op de Nederlandse woningmarkt

Nadere informatie

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Beleggingsthema s 2016 What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Inleiding De dagen die in 2015 het verschil maakten, zijn de dagen waarop centrale bankiers uitspraken deden, what a difference

Nadere informatie

Informatie 10 januari 2015

Informatie 10 januari 2015 Informatie 10 januari 2015 ARMOEDE: FEITEN EN CIJFERS ARMOEDE WERELDWIJD Wereldwijd leven ongeveer 1,2 miljard mensen in absolute armoede leven: zij beschikken niet over basisbehoeften zoals schoon drinkwater,

Nadere informatie

Toerisme in perspectief

Toerisme in perspectief Toerisme in perspectief NBTC afdeling Research Den Haag 18-1-2013 Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en de factoren

Nadere informatie

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 11: Financiële en economische crisis in Duitsland. 11.1 Overzicht

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 11: Financiële en economische crisis in Duitsland. 11.1 Overzicht Naslagwerk Economie van Duitsland 11.1 Overzicht Duitsland leed sterk onder de financiële en later economische crisis. Deze begon in 2007 op de Amerikaanse huizenmarkt. De hypotheken in de laagste prijsklassen

Nadere informatie

Marktontwikkelingen varkenssector

Marktontwikkelingen varkenssector Marktontwikkelingen varkenssector 1. Inleiding In de deze nota wordt ingegaan op de marktontwikkelingen in de varkenssector in Nederland en de Europese Unie. Waar mogelijk wordt vooruitgeblikt op de te

Nadere informatie

Kentering op de Europese woningmarkten

Kentering op de Europese woningmarkten Na een hausse die twaalf jaar duurde, is nu in de meeste Europese landen waaronder Nederland een afvlakking van de huizenprijsstijging te zien. In enkele landen dalen de prijzen zelfs. Een belangrijke

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 ONDERNEMERS, LAAT ZIEN DAT FLEXWERKERS WAARDEVOL ZIJN 4 OMZET FREELANCERS EN FLEXWERKERS DAALT DOOR TOENEMENDE

Nadere informatie

Extra informatie pensioenverlaging

Extra informatie pensioenverlaging Extra informatie pensioenverlaging Wat is de invloed van de verlaging op mijn netto pensioen? Als u nog niet met pensioen bent, kunnen we u nu niet zeggen hoe uw netto pensioen

Nadere informatie

Examen HAVO en VHBO. Economie 1,2 oude en nieuwe stijl

Examen HAVO en VHBO. Economie 1,2 oude en nieuwe stijl Economie 1,2 oude en nieuwe stijl Examen HAVO en VHBO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Vooropleiding Hoger Beroeps Onderwijs HAVO Tijdvak 2 VHBO Tijdvak 3 Woensdag 21 juni 13.30 16.30 uur 20 00 Dit

Nadere informatie

Te behalen uitkering varieert bij DC-pensioen sterker dan bij DB

Te behalen uitkering varieert bij DC-pensioen sterker dan bij DB date: 23.06.2014 place: Amsterdam Te behalen uitkering varieert bij DC-pensioen sterker dan bij DB Frank van Alphen, FD media Het verschil tussen de uitkering in een pessimistisch en een optimistisch scenario

Nadere informatie

SUB-PRIME HYPOTHEKEN IN NEDERLAND Onderzoek door mr P.G. Lijesen/NHP augustus 2008

SUB-PRIME HYPOTHEKEN IN NEDERLAND Onderzoek door mr P.G. Lijesen/NHP augustus 2008 SUB-PRIME HYPOTHEKEN IN NEDERLAND Onderzoek door mr P.G. Lijesen/NHP augustus 2008 Aanleiding Na afloop van iedere rente-vast-periode wordt hypotheekrente opnieuw voor een bepaalde periode vast gezet.

Nadere informatie

Sectorupdate. Export bloemen en planten. 25 juni 2012. Economisch Bureau, Sector & Commodity Research

Sectorupdate. Export bloemen en planten. 25 juni 2012. Economisch Bureau, Sector & Commodity Research Sectorupdate Export bloemen en planten Economisch Bureau, Sector & Commodity Research 25 juni 2012 Exportgroei ondanks crisis in de eurozone Rusland vierde exportbestemming door sterke toename van de export

Nadere informatie

Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen

Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen De voorbeelden in de casussen zijn verzonnen door de auteurs en komen niet noodzakelijkerwijs

Nadere informatie

Lesbrief Verdienen en uitgeven 2 e druk

Lesbrief Verdienen en uitgeven 2 e druk Hoofdstuk 1. Inkomen verdienen 1.22 1.23 1.24 1.25 1.26 1.27 1.28 1.29 1.30 1.31 1.32 1.33 1.34 D A C C A D B A D D B C D 1.35 a. 1.000.000 425.000 350.000 40.000 10.000 30.000 = 145.000. b. 1.000.000

Nadere informatie

Valutamarkt. De euro op koers. Havo Economie 2010-2011 VERS

Valutamarkt. De euro op koers. Havo Economie 2010-2011 VERS Valutamarkt De euro op koers Havo Economie 2010-2011 VERS 2 Hoofdstuk 1 : Inleiding Opdracht 1 a. Dirham b. Internet c. Duitsland - Ierland - Nederland - Griekenland - Finland - Luxemburg - Oostenrijk

Nadere informatie

1. De detailhandel in Nederland

1. De detailhandel in Nederland 1 2 1. De detailhandel in Nederland De detailhandel is een belangrijke economische sector die wordt gekenmerkt door een zeer arbeidsintensief karakter. Er werken ongeveer 750.000 mensen. Het belang voor

Nadere informatie

Eindexamen economie havo II

Eindexamen economie havo II Opgave 1 Buitenland en overheid in de kringloop In de economische wetenschap wordt gebruikgemaakt van modellen. Een kringloopschema is een model waarmee een vereenvoudigd beeld van de economie van een

Nadere informatie

Medewerkers met schulden

Medewerkers met schulden Medewerkers met schulden oplossen en voorkomen Financieel inzicht met de digitale loonstrook We verkeren wereldwijd in een financiële crisis. Deze economische situatie heeft z n weerslag op ieder persoonlijk.

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 havo 2000-II

Eindexamen economie 1-2 havo 2000-II Opgave 1 Uit een krant: Uitzendbranche blijft groeien Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat de uitzendbranche in het eerste kwartaal van 1998 flink is gegroeid. In vergelijking

Nadere informatie

Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012

Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012 Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012 t.b.v. Monitor Arbeidsmarkt en Onderwijs Provincie Noord-Holland IJmuiden, 23 november 2012 Arjan Heyma www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Belangrijkste

Nadere informatie

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland Derde kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland Conjunctuurenquête Nederland I rapport derde kwartaal 212 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen

Nadere informatie

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Europa in crisis George Gelauff Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Opzet Baten en kosten van Europa Banken en overheden Muntunie en schulden Conclusie 2 Europa in crisis Europa veruit

Nadere informatie

Interview Alex Wynaendts, Aegon. Tekst: Martin Voorn. Kop

Interview Alex Wynaendts, Aegon. Tekst: Martin Voorn. Kop Interview Alex Wynaendts, Aegon Tekst: Martin Voorn Kop (suggestie 1:) Globalisering kan financiële markten hard raken (suggestie 2:) Verzekeren is lokale kennis wereldwijd inzetten (suggestie 3:) Globalisering

Nadere informatie

Atradius Landenrapport

Atradius Landenrapport Atradius Landenrapport Nederland November 214 Overzicht Algemene informatie Belangrijkste sectoren (213, % van bbp) Hoofdstad: Amsterdam Diensten: 72% Regeringsvorm: Constitutionele monarchie Industrie:

Nadere informatie

JAARMONITOR 2015 JANUARI 2016. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

JAARMONITOR 2015 JANUARI 2016. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland JAARMONITOR 2015 JANUARI 2016 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 NÚ KAN DE WERKLOOSHEID OMLAAG 4 FREELANCERS EN FLEXWERKERS STIMULEREN GROEI BEDRIJVEN 5 OMZETONTWIKKELING

Nadere informatie

Verlaging overdrachtsbelasting heeft positief effect

Verlaging overdrachtsbelasting heeft positief effect Verlaging overdrachtsbelasting heeft positief effect Door laag consumentenvertrouwen en schuldencrisis zijn kopers nog altijd schuw Aantal transacties stijgt in het derde kwartaal met 4% Banken moeten

Nadere informatie

HYPOTHEEK INDEX 2E KWARTAAL 2016

HYPOTHEEK INDEX 2E KWARTAAL 2016 HYPOTHEEK INDEX 2E KWARTAAL 2016 De Hypotheek Index geeft ieder kwartaal inzicht in het consumentengedrag op het gebied van hypotheken. De kerncijfers zijn afkomstig van De Hypotheker die met ruim 10 procent

Nadere informatie

Zekerheden over een onzeker land

Zekerheden over een onzeker land Zekerheden over een onzeker land Parijs, 27 januari 2012 Paul Schnabel Universiteit Utrecht Demografische feiten 2012-2020 Bevolking 17 miljoen (plus 0,5 miljoen) Jonger dan 20 jaar 3,7 miljoen (min 0,2

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2014. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2014. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR OKTOBER 2014 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 4 WERKGEVERS KIEZEN STEEDS VAKER VOOR FLEXWERKERS 5 FLEXWERKERS ZIJN IN ALLE REGIO S IN TREK 6 OMZET FREELANCERS

Nadere informatie

Noordervliet: Deze resultaten tonen dat de woningbezitter zich heel goed bewust is van de huidige situatie op de woningmarkt. Dat vooral starters zich

Noordervliet: Deze resultaten tonen dat de woningbezitter zich heel goed bewust is van de huidige situatie op de woningmarkt. Dat vooral starters zich Het vertrouwen in de woningmarkt is in het derde kwartaal gestegen naar 94 punten. Dit is de eerste stijging sinds het derde kwartaal van 2011. Zeven op de tien koopwoningbezitters denkt dat zijn huis

Nadere informatie

Einde in zicht voor de VUT

Einde in zicht voor de VUT Einde in zicht voor de VUT 11 0 Drs. J.L. Gebraad en mw. T.R. Pfaff Publicatiedatum CBS-website: 1 september 2011 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer ** =

Nadere informatie

Fiscale hervorming pensioenopbouw 2015

Fiscale hervorming pensioenopbouw 2015 Fiscale hervorming pensioenopbouw 2015 De parlementaire behandeling van de fiscale hervorming van de pensioenen is afgerond. Op dinsdag 27 mei is de Eerste Kamer in meerderheid akkoord gegaan met de plannen

Nadere informatie

Herstel woningmarkt laat op zich wachten

Herstel woningmarkt laat op zich wachten PERSBERICHT Aan Van Betreft : de financieel-economische redacties en vakpers : de Nederlandse Vereniging van Makelaars o.g. en Vastgoeddeskundigen : Herstel woningmarkt laat op zich wachten Datum : Nieuwegein,

Nadere informatie

Verkoop door woningcorporaties

Verkoop door woningcorporaties 2 14 Ruim 22.000 corporatiewoningen verkocht Vanaf 199 tot en met de eerste helft van 14 hebben de woningcorporaties ruim 22.000 bestaande woningen verkocht aan particulieren. Het aantal verkopen kwam

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 havo 2000-I

Eindexamen economie 1 havo 2000-I Opgave 1 Meer mensen aan de slag Het terugdringen van de werkloosheid is in veel landen een belangrijke doelstelling van de overheid. Om dat doel te bereiken, streeft de overheid meestal naar groei van

Nadere informatie

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf Uw pensioenbulletin juli 2011 Beleggingsbeleid doorgelicht Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf Externe deskundigen hebben in opdracht van het bestuur een zogenaamde ALM-studie (Asset Liability Management)

Nadere informatie

DE GRENS BEREIKT. De worsteling van pomphouders in de grensstreek

DE GRENS BEREIKT. De worsteling van pomphouders in de grensstreek DE GRENS BEREIKT De worsteling van pomphouders in de grensstreek Emile Roemer, voorzitter SPTweede Kamerfractie Februari 2014 INHOUD INLEIDING 3 ACHTERGROND 4 STEEKPROEF 5 RESULTATEN 6 REACTIES POMPHOUDERS

Nadere informatie

Inhoudsopgave atlas. antwoorden met uitleg voorbeeldopgaven Aardrijkskunde. Wereldorientatie-pabo antwoord 1 van 12

Inhoudsopgave atlas. antwoorden met uitleg voorbeeldopgaven Aardrijkskunde. Wereldorientatie-pabo antwoord 1 van 12 antwoord 1 van 12 Inhoudsopgave atlas kaart 1 De Aarde Godsdiensten kaart 2 De Aarde Ziekenhuizen per land kaart 3 De Aarde Talen kaart 4 Azië Grote steden kaart 5 Azië Telefoons kaart 6 Amerika Auto's

Nadere informatie

Notitie. 11 juni 2010. Datum. Onderwerp De meest gestelde vragen over het principe-akkoord AOW-pensioen. 1 Gemiddelde op basis van het verleden

Notitie. 11 juni 2010. Datum. Onderwerp De meest gestelde vragen over het principe-akkoord AOW-pensioen. 1 Gemiddelde op basis van het verleden Notitie Datum 11 juni 2010 Onderwerp De meest gestelde vragen over het principe-akkoord AOW-pensioen 1. Waarover gaat dit raadgevend referendum? De FNV heeft samen met de andere vakcentrales afspraken

Nadere informatie

Nieuwsbrief Zeeuwse arbeidsmarktmonitor Nummer 5: december 2015

Nieuwsbrief Zeeuwse arbeidsmarktmonitor Nummer 5: december 2015 Nieuwsbrief Zeeuwse arbeidsmarktmonitor Nummer : december 2 Zeeuwse ondernemers blijven gunstig gestemd Winstgevendheid bouwondernemers pas volgend jaar op peil Krapte aan personeel in sectoren ICT en

Nadere informatie

Naar gezonde financiële verhoudingen en vertrouwen

Naar gezonde financiële verhoudingen en vertrouwen Naar gezonde financiële verhoudingen en vertrouwen Geen renteniersland maar een vermogende toekomst Arnoud W. A. Boot Universiteit van Amsterdam Utrecht, Grip op je vermogen, 24 april 2015 Zijn economen

Nadere informatie

Starters zien door de wolken toch de zon

Starters zien door de wolken toch de zon M201206 Starters zien door de wolken toch de zon drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Starters zien door de wolken toch de zon Enkele jaren nadat zij met een bedrijf zijn begonnen, en met enkele jaren financieel-economische

Nadere informatie

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel Na de snelle daling van de bedrijfswinsten door de kredietcrisis, is er recentelijk weer sprake van winstherstel. De crisis heeft echter geen gat geslagen in de grote financiële buffers van bedrijven.

Nadere informatie

M201012. Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2010 en 2011

M201012. Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2010 en 2011 M201012 Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2010 en 2011 drs. K.L. Bangma drs. D. Snel Zoetermeer, juli 2010 Economisch herstel MKB blijft achter bij grootbedrijf Ondanks het toegenomen optimisme

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 29 544 Arbeidsmarktbeleid Nr. 364 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie