Verdieping: Eerste reactie partijen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verdieping: Eerste reactie partijen"

Transcriptie

1 Verdieping: Eerste reactie partijen Korte omschrijving werkvorm: Uit de berekeningen van het CPB blijkt dat het begrotingstekort van Nederland in 2013 en 2014 niet onder de door de EU gestelde 3%-norm blijft. Het kabinet moet daarom nog meer gaan bezuinigen dan gepland. Mark Rutte wil dat deze nieuwe bezuinigingen breed gedragen worden onder andere partijen en sociale partners. In de Eerste Kamer is steun van andere partijen zelfs noodzakelijk, anders is er geen meerderheid voor de plannen van het kabinet. In deze opdracht bestuderen leerlingen de eerste reacties van de politieke partijen in de Tweede Kamer. Welke partijen zullen het kabinet steunen? Welke partijen hebben hele andere prioriteiten? Leerdoel: Leerlingen weten wat de resultaten zijn van de berekeningen van het CPB. Leerlingen weten wat de eerste reactie is van de politieke partijen op de CPB-cijfers. Leerlingen krijgen inzicht in de verhoudingen tussen de politieke partijen in de Tweede Kamer. Bronnen: Duur: ca. 20 minuten Handleiding: 1. Vertel de leerlingen dat ze een werkblad krijgen met daarop de voorspellingen van het CPB. Op het werkblad staat van iedere partij uit de Tweede Kamer de reactie op de voorspellingen. Leerlingen moeten voor iedere partij twee vragen beantwoorden: a. Wat is voor deze partij het allerbelangrijkste dat er moet gebeuren op dit moment? b. Is het waarschijnlijk dat deze partij uiteindelijk het kabinet steunt in haar keuze? Waarom wel of niet? c. Bonusvraag voor VWO: voorspel welke maatregelen uiteindelijk door zullen gaan. Het is leuk als u hier als docent t.z.t. nog even op terugkomt om te zien wie er juist had voorspeld. 2. Deel de werkbladen uit. Laat de leerlingen de opdracht individueel maken. 3. Bespreek de opdracht na met de klas. Welke partijen zijn sowieso tegen? Welke partijen stemmen sowieso voor? Bij welke partijen is het nog spannend wat ze gaan doen? Hoe zouden ze hun keuze bepalen etc.

2 De CPB-cijfers De volgende punten zijn uit de CPB-cijfers gekomen: 1. Het begrotingstekort is in ,4% van het bruto binnenlands product (bbp). Dit is meer dan de 3% die is toegestaan door de Europese Unie. Nederland zal dus meer moeten bezuinigen om het tekort kleiner te maken. 2. De economie (het bbp) krimpt in 2013 met 0,5%. In 2014 groeit de economie met 1%. 3. De werkloosheid stijgt in 2013 naar 6,25% en in 2014 naar 6,5% van de beroepsbevolking. Het CPB verwacht dat er in werklozen bijkomen. 4. De staatsschuld loopt op van 74% van het bbp in 2013 naar 75% in In 2013 groeit de export van producten met 3,25%, in 2014 is de groei 5%. 6. De koopkracht daalt in 2013 met 1,25%, maar in 2014 stijgt de koopkracht met 0,75%. Het bruto binnenlands product is de totale geldwaarde van alle in een land geproduceerde goederen en diensten. Wat wil het kabinet? Het kabinet wil doorgaan met de geplande koers, de hervormingen moeten doorgaan. Daar moet een breed draagvlak voor gezocht worden. Daarom wil het kabinet graag afspraken maken met de partijen in de Eerste en Tweede Kamer en met werkgevers en werknemers. Opdracht Lees de eerste reacties van de partijen in de Tweede Kamer op de CPB-cijfers. Beantwoord voor iedere partij de volgende vragen: a. Wat is voor deze partij het allerbelangrijkste dat er moet gebeuren op dit moment? b. Is het waarschijnlijk dat deze partij uiteindelijk het kabinet steunt in haar keuze? Waarom wel of niet?

3 De eerste reacties op de CPB-cijfers Partij Reactie op CPB-cijfers Wat moet als eerste gebeuren? VVD De VVD vindt de cijfers van het CPB heftig, maar fractievoorzitter Zijlstra ziet ook "licht aan het eind van de tunnel". In 2013 kan volgens hem alleen de 3%-norm worden gehaald als de belasting wordt verhoogd en dat vindt hij geen goed middel. "Als we tussen die twee kwaden moeten kiezen, kiezen we voor het niet halen van de 3 procent", zegt hij. Voor 2014 moet het tekort wel onder de 3 procent komen, vindt Zijlstra. Hij erkent dat er dan ook lastenverhogingen zullen komen. Maar volgens hem moet de begroting echt op orde komen, wil er op lange termijn stabiliteit zijn. Steun aan kabinet? PvdA PVV GL De PvdA is vooral bezorgd over de stijgende werkloosheid. Dit jaar moeten de economie en de werkgelegenheid zich herstellen. "Er is een brede samenwerking nodig om de economische moeilijkheden het hoofd te bieden", zegt de partij. "Dat gaat niet zonder extra bezuinigingen, die pijnlijk kunnen zijn." De uitgangspunten van de PvdA daarbij zijn behoud van werkgelegenheid, ondersteuning van de koopkracht van kwetsbare mensen en terugdringing van het begrotingstekort. PVV-leider Wilders wil dat het kabinet stopt met bezuinigen, omdat het de economie schaadt. De partij pleit voor belastingverlagingen. "De maat is vol. De economie wordt kapot bezuinigd", zegt Wilders. Volgens Wilders zijn er nog miljarden euro's weg te halen bij de overheid en bij de Europese Unie. Hij herhaalt zijn pleidooi voor bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking. "De CPB-cijfers laten zien dat de crisis verdiept. Met dank aan het ondoordachte bezuinigingsbeleid van dit kabinet", zegt GroenLinks-fractievoorzitter Van Ojik. "We

4 CU CDA moeten nu de economie slim en duurzaam hervormen. Bijvoorbeeld door vervuiling te belasten, zodat we arbeid goedkoper kunnen maken. Goed voor het milieu, goed voor de koopkracht en goed voor de werkgelegenheid." De ChristenUnie vindt de situatie ernstig, nu het tekort "misschien iets lager" is dan gedacht. Partijleider Slob benadrukt de werkloosheid. Hij hoopt dat het kabinet draagvlak weet te vinden voor maatregelen, niet alleen in maar ook buiten de Kamer. "Een sociaal akkoord is cruciaal". De CPB-cijfers bevestigen de zorgen over de Nederlandse economie en de stijgende werkloosheid, zegt fractieleider Buma. Hij wil geen verdere belastingverhogingen. "Het kabinet moet zo niet verdergaan. Het strooit alleen maar zand in de machine, in plaats van olie. We moeten de economie aan de praat krijgen en zorgen dat er weer vertrouwen komt." 50+ Het begrotingstekort van 3,4 procent voor volgend jaar is een meevallende tegenvaller, zegt leider Henk Krol van 50Plus. "Ik heb veel zorg over de oplopende werkloosheid en het lage consumentenvertrouwen. Een goed begin voor het herstel van het consumentenvertrouwen: de aangekondigde pensioenkorting schrappen. Dat kost het kabinet bovendien geen geld. 50Plus-voorman Krol wil dat het kabinet niet voortdurend maatregelen neemt die dan de volgende dag weer worden bijgesteld. Hij biedt het kabinet "een luisterend oor", maar steun is nog te veel gevraagd. PvdD De Partij voor de Dieren noemt de cijfers een drama voor veel Nederlanders die de gevolgen hard gaan voelen. Volgens partijleider Thieme kunnen er meteen miljarden worden bespaard door te stoppen met subsidies op activiteiten die schadelijk zijn voor het milieu. Op Twitter zei Marianne Thieme: Nergens is economische krimp zo n drama als in een

5 D66 SGP SP samenleving die verslaafd is aan groei. D66 noemt de cijfers van het CPB slecht nieuws, maar niet onoverkomelijk. Volgens partijleider Pechtold is het probleem van de werkloosheid zorgwekkender dan het begrotingstekort. Hij roept het kabinet en de sociale partners op om snel met oplossingen te komen en niet te verzanden in eindeloze overleggen. Pechtold maakt zich zorgen over geluiden dat VVD en PvdA 2013 als een verloren jaar beschouwen. De SGP vindt dat het tekort volgend jaar moet worden teruggedrongen, maar voegt eraan toe dat de burgers niet elke keer te maken moeten krijgen met nieuwe lastenverhogingen. De inzet moet daarom zijn om door een mix van hervormingen en het verminderen van overheidsuitgaven te voorkomen dat de staatsschuld nog groter wordt. Het kabinet moet daarom werk blijven maken van de verkleining van het begrotingstekort, ook in Bij de begroting voor 2014 dient uit te worden gegaan van een begrotingstekort van maximaal 3 procent. Op dit moment is het allereerst zaak te voorkomen dat nieuwe lastenverzwaringen op korte termijn de koopkracht verder aantasten. Dat zou de mogelijkheden voor banengroei en economisch herstel frustreren. Het overheidsbeleid moet duidelijkheid bieden en vertrouwen wekken. De SP wil dat het kabinet stopt met bezuinigen. "Het kabinet is doof en blind. Allerlei economen zeggen dat bezuinigen slecht is voor de economie, maar het gaat maar door", stelt fractieleider Roemer. Volgens Roemer doet Nederland het slechter dan omringende landen. Hij pleit voor investeringen in plaats van bezuinigingen. Volgens hem zou dat zorgen voor herstel van vertrouwen. "Het kabinet heeft een enorme plaat voor de kop", aldus Roemer.

6 Antwoordmodel: De eerste reacties op de CPB-cijfers Partij Reactie op CPB-cijfers Wat moet als eerste gebeuren? VVD De VVD vindt de cijfers van het CPB heftig, Prioriteit van de VVD is de maar fractievoorzitter Zijlstra ziet ook "licht begroting op orde aan het eind van de tunnel". In 2013 kan brengen. Dus onder de volgens hem alleen de 3%-norm worden 3%-norm. gehaald als de belasting wordt verhoogd en dat vindt hij geen goed middel. "Als we tussen die twee kwaden moeten kiezen, kiezen we voor het niet halen van de 3 procent", zegt hij. Voor 2014 moet het tekort wel onder de 3 procent komen, vindt Zijlstra. Hij erkent dat er dan ook lastenverhogingen zullen komen. Maar volgens hem moet de begroting echt op orde komen, wil er op lange termijn stabiliteit zijn. Steun aan kabinet? Ja, want coalitiepartij. PvdA De PvdA is vooral bezorgd over de stijgende werkloosheid. Dit jaar moeten de economie en de werkgelegenheid zich herstellen. "Er is een brede samenwerking nodig om de economische moeilijkheden het hoofd te bieden", zegt de partij. "Dat gaat niet zonder extra bezuinigingen, die pijnlijk kunnen zijn." De uitgangspunten van de PvdA daarbij zijn behoud van werkgelegenheid, ondersteuning van de koopkracht van kwetsbare mensen en terugdringing van het begrotingstekort. PvdA lijkt zowel werkloosheid, koopkracht als terugdringen van begrotingstekort als prioriteit te zien. Ja, want coalitiepartij. PVV PVV-leider Wilders wil dat het kabinet stopt met bezuinigen, omdat het de economie schaadt. De partij pleit voor belastingverlagingen. "De maat is vol. De economie wordt kapot bezuinigd", zegt Wilders. Volgens Wilders zijn er nog miljarden euro's weg te halen bij de overheid en bij de Europese Unie. Hij herhaalt zijn pleidooi voor bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking. Wilders heeft belastingverlaging als belangrijkste punt. Er is al te veel bezuinigd. Nee, hij zet zich fel af tegen het beleid van het kabinet. GL "De CPB-cijfers laten zien dat de crisis verdiept. Met dank aan het ondoordachte bezuinigingsbeleid van dit kabinet", zegt GroenLinks-fractievoorzitter Van Ojik. "We Duurzame hervormingen zijn belangrijk voor GroenLinks. Uit deze eerste reactie blijkt niet dat ze het kabinet steunen. Ze noemen

7 CU moeten nu de economie slim en duurzaam hervormen. Bijvoorbeeld door vervuiling te belasten, zodat we arbeid goedkoper kunnen maken. Goed voor het milieu, goed voor de koopkracht en goed voor de werkgelegenheid." De ChristenUnie vindt de situatie ernstig, nu het tekort "misschien iets lager" is dan gedacht. Partijleider Slob benadrukt de werkloosheid. Hij hoopt dat het kabinet draagvlak weet te vinden voor maatregelen, niet alleen in maar ook buiten de Kamer. "Een sociaal akkoord is cruciaal". De ChristenUnie maakt zich zorgen om de werkloosheid. het ondoordacht bezuinigingsbeleid. Uit deze eerste reactie blijkt dat de CU graag een breed draagvlak wil in de kamer voor de steun van het kabinet. Hieruit zou je kunnen afleiden dat CU het kabinet steunt. CDA De CPB-cijfers bevestigen de zorgen over de Nederlandse economie en de stijgende werkloosheid, zegt fractieleider Buma. Hij wil geen verdere belastingverhogingen. "Het kabinet moet zo niet verdergaan. Het strooit alleen maar zand in de machine, in plaats van olie. We moeten de economie aan de praat krijgen en zorgen dat er weer vertrouwen komt." Vertrouwen in de economie en geen extra belastingverhoging is belangrijk voor het CDA. Het is onduidelijk of het CDA zal instemmen met de plannen van het kabinet. 50+ Het begrotingstekort van 3,4 procent voor volgend jaar is een meevallende tegenvaller, zegt leider Henk Krol van 50Plus. "Ik heb veel zorg over de oplopende werkloosheid en het lage consumentenvertrouwen. Een goed begin voor het herstel van het consumentenvertrouwen: de aangekondigde pensioenkorting schrappen. Dat kost het kabinet bovendien geen geld. 50Plus-voorman Krol wil dat het kabinet niet voortdurend maatregelen neemt, die dan de volgende dag weer worden bijgesteld. Hij biedt het kabinet "een luisterend oor", maar steun is nog te veel gevraagd. 50+ komt ook in deze situatie op voor de belangen van ouderen. Door de pensioenkorting te schrappen stijgt volgens hem het consumentenvertrouwen. Verder stoort Henk Krol zich aan de steeds wisselende maatregelen van het kabinet. Zoals Henk Krol zelf al zegt: Steun is nog teveel gevraagd. PvdD De Partij voor de Dieren noemt de cijfers een drama voor veel Nederlanders die de gevolgen hard gaan voelen. Volgens partijleider Thieme kunnen er meteen miljarden worden bespaard door te stoppen met subsidies op activiteiten die schadelijk zijn voor het milieu. Op Twitter zei Marianne Thieme: Nergens Prioriteit voor de PvdD blijft: zorgen dat er beter wordt omgegaan met het milieu. Het lijkt erop dat de PvdD alleen zal instemmen als de bezuinigingen ten goede komen aan het milieu.

8 is economische krimp zo n drama als in een samenleving die verslaafd is aan groei. D66 D66 noemt de cijfers van het CPB slecht nieuws, maar niet onoverkomelijk. Volgens partijleider Pechtold is het probleem van de werkloosheid zorgwekkender dan het begrotingstekort. Hij roept het kabinet en de sociale partners op snel met oplossingen te komen en niet te verzanden in eindeloze overleggen. Pechtold maakt zich zorgen over geluiden dat VVD en PvdA 2013 als een verloren jaar beschouwen. D66 vind het probleem van werkloosheid zorgwekkender dan het begrotingstekort. D66 wil niet eindeloos overleggen en hoopt dat er snel een akkoord is. Dit kan erop wijzen dat ze instemmen met de plannen van het kabinet. SGP De SGP vindt dat het tekort volgend jaar moet worden teruggedrongen, maar voegt eraan toe dat de burgers niet elke keer te maken moeten krijgen met nieuwe lastenverhogingen. De inzet moet daarom zijn om door een mix van hervormingen en het verminderen van overheidsuitgaven te voorkomen dat de staatsschuld nog groter wordt. Het kabinet moet daarom werk blijven maken van de verkleining van het begrotingstekort, ook in Bij de begroting voor 2014 dient uit te worden gegaan van een begrotingstekort van maximaal 3 procent. De SGP vindt het belangrijk dat het begrotingstekort wordt teruggedrongen, maar de belastingen moeten niet worden verhoogd. Uit deze tekst blijkt niet of de SGP wel of niet mee gaat stemmen met het kabinet. Op dit moment is het allereerst zaak te voorkomen dat nieuwe lastenverzwaringen op korte termijn de koopkracht verder aantasten. Dat zou de mogelijkheden voor banengroei en economisch herstel frustreren. Het overheidsbeleid moet duidelijkheid bieden en vertrouwen wekken.

9 SP De SP wil dat het kabinet stopt met bezuinigen. "Het kabinet is doof en blind. Allerlei economen zeggen dat bezuinigen slecht is voor de economie, maar het gaat maar door", stelt fractieleider Roemer. Volgens Roemer doet Nederland het slechter dan omringende landen. Hij pleit voor investeringen in plaats van bezuinigingen. Volgens hem herstelt dat het vertrouwen van de mensen. "Het kabinet heeft een enorme plaat voor de kop", aldus Roemer. De SP vindt dat de overheid moet investeren, in plaats van bezuinigen. Nee, de SP keert zich fel tegen de plannen van het kabinet.

Belangen: Macht van de Eerste Kamer

Belangen: Macht van de Eerste Kamer Belangen: Macht van de Eerste Kamer Korte omschrijving werkvorm: Aan de hand van een werkblad ontdekken leerlingen dat de plannen van het kabinet waarschijnlijk wel door de Tweede Kamer komen, maar niet

Nadere informatie

1 januari 2015. Onderzoek:

1 januari 2015. Onderzoek: 1 januari 2015 Onderzoek: Verwachtingen 2015 1 Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 40.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

Korte omschrijving werkvorm Aan de hand van grafieken bespreekt u met de leerlingen verschillende aspecten van de verkiezingsuitslag.

Korte omschrijving werkvorm Aan de hand van grafieken bespreekt u met de leerlingen verschillende aspecten van de verkiezingsuitslag. In beeld: De uitslag Korte omschrijving werkvorm Aan de hand van grafieken bespreekt u met de leerlingen verschillende aspecten van de verkiezingsuitslag. Leerdoel Kennis opdoen over de verkiezingsuitslag

Nadere informatie

VERKIEZINGSUITSLAG 2017

VERKIEZINGSUITSLAG 2017 VERKIEZINGSUITSLAG 2017 MAART 2017 AAN DE SLAG MET #1 DE WERKVORM IN HET KORT De leerlingen krijgen twee werkbladen. Ze verdiepen zich eerst in de zetelverdeling voor de verkiezingen. Daarna bekijken ze

Nadere informatie

Onderzoek stemgedrag jongeren Door NCRV Rondom 10 en Netwerk 28 mei 2010

Onderzoek stemgedrag jongeren Door NCRV Rondom 10 en Netwerk 28 mei 2010 Onderzoek stemgedrag jongeren Door NCRV Rondom 10 en Netwerk 28 mei 2010 Ben je van plan om op 9 juni te gaan stemmen? Ja 698 83,1 Nee 39 4,6 Ik weet het nog niet 103 12,3 Stemgedrag PVV/ Wilders PvdA

Nadere informatie

Belangen: Nederland en de Europese Unie

Belangen: Nederland en de Europese Unie Belangen: Nederland en de Europese Unie Korte omschrijving werkvorm: De docent vertelt iets over de achtergrond van de Europese samenwerking. Door samen te werken in Europa konden we grote problemen oplossen.

Nadere informatie

De week waarin alles anders werd (of niet?)

De week waarin alles anders werd (of niet?) De week waarin alles anders werd (of niet?) Er is waarschijnlijk geen week geweest in de Nederlandse politieke geschiedenis waar in een korte tijd zoveel veranderde als de afgelopen 7 dagen. In die periode

Nadere informatie

Puzzel: De stem van de Statenleden

Puzzel: De stem van de Statenleden Puzzel: De stem van de Statenleden Korte omschrijving werkvorm De verkiezingen voor de Provinciale Staten zijn geweest, de uitslag is bekend en de volgende verkiezingen staan alweer voor de deur: die van

Nadere informatie

In Beeld: Infographic de Europese schuldencrisis

In Beeld: Infographic de Europese schuldencrisis In Beeld: Infographic de Europese schuldencrisis Korte omschrijving werkvorm: Leerlingen analyseren aan de hand van een stappenplan een infographic over de schuldencrisis. Leerdoel: De leerlingen leren

Nadere informatie

Historisch lage vertrouwensscore kabinet

Historisch lage vertrouwensscore kabinet Historisch lage vertrouwensscore kabinet Rutte en Samsom scoren dikke onvoldoende bij electoraat 13 september Vlak voor Prinsjesdag is het slecht gesteld met het vertrouwen in de huidige regering. Slechts

Nadere informatie

Onderzoek: Politicus van het Jaar

Onderzoek: Politicus van het Jaar Onderzoek: Politicus van het Jaar Publicatiedatum: 16 december 2016 Over dit onderzoek JijVandaag, onderdeel van EenVandaag, bestaat uit 5.000 jongeren van 12 tot en met 24 jaar. Aan dit online onderzoek,

Nadere informatie

Wat is de essentie van het 6 miljard pakket? Waarom is er besloten om te bezuinigen? Wordt de economie kapot bezuinigd?

Wat is de essentie van het 6 miljard pakket? Waarom is er besloten om te bezuinigen? Wordt de economie kapot bezuinigd? Wat is de essentie van het 6 miljard pakket? Er is een pakket van 6 miljard euro aan aanvullende bezuinigingen overeenkomen. De bezuinigingen worden hoofdzakelijk gevonden via uitgavenbeperkingen binnen

Nadere informatie

Algemene Beschouwingen 2011

Algemene Beschouwingen 2011 Algemene Beschouwingen 2011 Naar aanleiding van de Algemene Beschouwingen 2011 zijn na de 1e en de 2e dag uitgebreide onderzoeken gedaan naar de reactie van de kiezers op hetgeen was voorgevallen. In totaal

Nadere informatie

Aanrechtsubsidie afschaffen en investeren in duurzaamheid

Aanrechtsubsidie afschaffen en investeren in duurzaamheid Aanrechtsubsidie afschaffen en investeren in duurzaamheid Politieke Barometer week 7 nader toegelicht Om de gevolgen van de kredietcrisis te bestrijden worden momenteel stimuleringsmaatregelen overwogen.

Nadere informatie

Onderzoek verkiezingsthema Europa

Onderzoek verkiezingsthema Europa Onderzoek verkiezingsthema Europa Over het onderzoek Aan het onderzoek deden 22.055 leden van het EenVandaag Opiniepanel mee. Het onderzoek vond plaats van 5 tot en met 7 september 2012. Over het EenVandaag

Nadere informatie

De stemming van 27 april 2012

De stemming van 27 april 2012 De stemming van 27 april 2012 De PvdA heeft ten opzichte van afgelopen zondag 5 zetels verloren en staat nu op 19 zetels. Groen Links stijgt 3 zetels naar 8, D66 2 zetels naar 17 en de ChristenUnie 1 zetel

Nadere informatie

16 januari Onderzoek: Partijen uitsluiten bij formatie?

16 januari Onderzoek: Partijen uitsluiten bij formatie? 16 januari 2017 Onderzoek: Partijen uitsluiten bij formatie? Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

De Stemming van 18 december 2016

De Stemming van 18 december 2016 De Stemming van 18 december 2016 Hoewel er wel belangwekkende gebeurtenissen waren op het politieke vlak, zoals de aanvullende verklaring inzake het verdrag met Oekraine en de positieve prognose van het

Nadere informatie

Belangen: wat zijn de punten van de politieke partijen in Duitsland?

Belangen: wat zijn de punten van de politieke partijen in Duitsland? Belangen: wat zijn de punten van de politieke partijen in Duitsland? Korte omschrijving werkvorm: Op 22 september zijn er in Duitsland verkiezingen voor de Bondsdag. Welke partijen doen hier aan mee? Lijken

Nadere informatie

Verdieping: Het huishoudboekje van Nederland

Verdieping: Het huishoudboekje van Nederland Verdieping: Het huishoudboekje van Nederland Korte omschrijving werkvorm In deze werkvorm leren leerlingen meer over de inkomsten en uitgaven van Nederland. In 2015 heeft de Nederlandse regering voor het

Nadere informatie

STEM JIJ OOK? VERKIEZINGEN TWEEDE KAMER WAAROM IS STEMMEN BELANGRIJK? OP WIE KAN IK STEMMEN? WAAROVER BESLIST DE TWEEDE KAMER? HOE MOET IK STEMMEN?

STEM JIJ OOK? VERKIEZINGEN TWEEDE KAMER WAAROM IS STEMMEN BELANGRIJK? OP WIE KAN IK STEMMEN? WAAROVER BESLIST DE TWEEDE KAMER? HOE MOET IK STEMMEN? STEM JIJ OOK? Kijk voor meer informatie op: www.stemjijook.nu WAAROM IS STEMMEN BELANGRIJK? OP WIE KAN IK STEMMEN? WAAROVER BESLIST DE TWEEDE KAMER? HOE MOET IK STEMMEN? VERKIEZINGEN TWEEDE KAMER WOENSDAG

Nadere informatie

MARK RUTTE MEEST POPULAIR ALS PREMIER

MARK RUTTE MEEST POPULAIR ALS PREMIER MARK RUTTE MEEST POPULAIR ALS PREMIER 22 december 2016 Wensen en verwachtingen met betrekking tot de verkiezingsuitslag lopen uiteen We hebben de kiezers eind november gevraagd welke partij hun eerste

Nadere informatie

Onderzoek uitwerking Lenteakkoord

Onderzoek uitwerking Lenteakkoord Onderzoek uitwerking Lenteakkoord Over het onderzoek Aan het onderzoek deden ruim 15.000 leden van het EenVandaag Opiniepanel mee. Het onderzoek vond plaats van 16 tot en met 17 mei 2012. Over het EenVandaag

Nadere informatie

Verkiezingen Tweede Kamer 2012

Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Nederlandse politieke partijen langs de Europese meetlat Financiën dr. Edwin van Rooyen Update: 6-9-2012 Tussen de politieke partijen in Nederland bestaat aanzienlijke verdeeldheid

Nadere informatie

NEDERLANDERS & OVERHEIDSBUDGET ONTWIKKELINGS- SAMENWERKING ONDERZOEKSREEKS

NEDERLANDERS & OVERHEIDSBUDGET ONTWIKKELINGS- SAMENWERKING ONDERZOEKSREEKS NEDERLANDERS & OVERHEIDSBUDGET ONTWIKKELINGS- SAMENWERKING 3 ONDERZOEKSREEKS NCDO is het Nederlandse kennis- en adviescentrum voor burgerschap en internationale samenwerking. NCDO bevordert het publiek

Nadere informatie

Nederlanders & Overheidsbudget Ontwikkelingssamenwerking. onderzoeksreeks

Nederlanders & Overheidsbudget Ontwikkelingssamenwerking. onderzoeksreeks Nederlanders & Overheidsbudget Ontwikkelingssamenwerking 3 onderzoeksreeks NCDO is het Nederlandse kennis- en adviescentrum voor burgerschap en internationale samenwerking. NCDO bevordert het publiek bewustzijn

Nadere informatie

Stand van zaken Participatiewet / Quotumwet. Sjoerd Potters

Stand van zaken Participatiewet / Quotumwet. Sjoerd Potters Stand van zaken Participatiewet / Quotumwet Sjoerd Potters Allereerst: de overheidsuitgaven De uitdaging is om de uitgaven te beheersen. Grootste uitgaven zijn de sociale zekerheid (77,6 miljard) en de

Nadere informatie

Prinsjesdag in het nieuws 2014 - Primair onderwijs

Prinsjesdag in het nieuws 2014 - Primair onderwijs Prinsjesdag in het nieuws 2014 - Primair onderwijs Inhoudsopgave Toelichting voor docenten 3 Toelichting voor docenten: Antwoorden 4 1. Prinsjesdag 7 2. Van wie zijn de plannen? 8 3. Troonrede 13 4. Het

Nadere informatie

Prinsjesdag Theorie en woordenlijst

Prinsjesdag Theorie en woordenlijst Maatschappijleer: Prinsjesdag Theorie en woordenlijst Don van Baar Murmelliusgymnasium Leerjaar 2011-2012 Murmellius2014 www.compudo.nl/murmellius2014 Maatschappijleer Prinsjesdag Theorie Prinsjesdag verloopt

Nadere informatie

16 juli 2015. Onderzoek: Akkoord Griekenland

16 juli 2015. Onderzoek: Akkoord Griekenland 16 juli 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de peilingen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 Vragen gesteld door de leden der Kamer 2012Z18838 Vragen van de leden Pechtold (D66),Wilders (PVV), Roemer (SP), Van Haersma Buma (CDA), Slob (ChristenUnie),

Nadere informatie

Opiniepeiling in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van 2012

Opiniepeiling in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van 2012 bezoekadres Marnixkade 109 1015 ZL Amsterdam postadres Postbus 15262 1001 MG Amsterdam E moti@motivaction.nl T +31 (0)20 589 83 83 F +31 (0)20 589 83 00 W www.motivaction.nl Opiniepeiling in aanloop naar

Nadere informatie

Verkiezingsuitslagen Drechtsteden

Verkiezingsuitslagen Drechtsteden Verkiezingsuitslagen Tweede Kamer, 13 september De verkiezingen voor de Tweede Kamer van 13 september waren tot het eind toe spannend. De VVD en PvdA zijn de grootste winnaars. Ten koste van PVV, CDA en

Nadere informatie

2016 / Maurice de Hond

2016  / Maurice de Hond De NOS heeft aangekondigd zich ten aanzien van de weergave van de peilingen vooral te beperken tot de Peilingwijzer. O.a. met als argument dat pas na het bekend worden van 3 a 4 verschillende peilingen

Nadere informatie

Stand van zaken Participatiewet. Sjoerd Potters

Stand van zaken Participatiewet. Sjoerd Potters Stand van zaken Participatiewet Sjoerd Potters Allereerst: de overheidsuitgaven (1/2) De uitdaging is om de uitgaven te beheersen. Grootste uitgaven zijn zorg (77,8 miljard) en sociale zekerheid (78,6

Nadere informatie

Crisis in de EU docentenhandleiding

Crisis in de EU docentenhandleiding Crisis in de EU docentenhandleiding In deze les vergelijken leerlingen de economische situatie van verschillende EU-leden met elkaar. Daarbij maken zij gebruik van de interactieve kaart en grafiek Economische

Nadere informatie

Inbreng Sybrand Buma (debat begrotingsakkoord)

Inbreng Sybrand Buma (debat begrotingsakkoord) Gesproken woord geldt Inbreng Sybrand Buma (debat begrotingsakkoord) Wat Nederland nodig heeft is een beleid gericht op meer banen, en het structureel versterken van de economie. Zonder verdere belastingverhoging,

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Rapport. NOS Prinsjesdagonderzoek 2015

Rapport. NOS Prinsjesdagonderzoek 2015 Rapport NOS Prinsjesdagonderzoek 2015 Inhoudsopgave 2 Samenvatting 3 De stand van de economie 9 De economie en de rol van het kabinet 14 Internationale crises 15 Griekenland 17 Vluchtelingencrisis 21 Onderzoeksopzet

Nadere informatie

Ouderen en de arbeidsmarkt. Inhoudsopgave. 1 Algemeen...1

Ouderen en de arbeidsmarkt. Inhoudsopgave. 1 Algemeen...1 Inhoudsopgave 1...1 2 Hoofdsectie...2 1 In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende stellingen met betrekking tot ouderen van 55 + en de arbeidsmarkt?...2 2 Oudere werknemers moeten goedkoper

Nadere informatie

Verkiezingen Tweede Kamer 2012

Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Nederlandse politieke partijen langs de Europese meetlat Europese Unie dr. Edwin van Rooyen 10-9-2012 PvdA, VVD en SP zijn voorstander van het vergroten van de controle op

Nadere informatie

VVD EN PVV WEER GELIJK AAN KOP

VVD EN PVV WEER GELIJK AAN KOP POLITIEKE PEILING I&O RESEARCH VVD EN PVV WEER GELIJK AAN KOP 19 januari 2017 VVD en PVV gelijk aan kop; verschuiving sinds zondagmiddag In vergelijking met een maand geleden levert de PVV 7 zetels in

Nadere informatie

CDA en GroenLinks aanhang ontevreden The day after de Tweede Kamerverkiezingen 2012

CDA en GroenLinks aanhang ontevreden The day after de Tweede Kamerverkiezingen 2012 CDA en GroenLinks aanhang ontevreden The day after de Tweede Kamerverkiezingen 2012 Bestuurlijk Nederland blikt terug en kijkt vooruit Bijna 2600 benoemde en gekozen bestuurders van het Europees Parlement,

Nadere informatie

It s the economy stupid

It s the economy stupid It s the economy stupid De achtergrond van sterke stijging van SP en daling van PVV in de afgelopen maand De peiling van deze week is een voortzetting van het patroon dat zich aandient sinds half december.

Nadere informatie

10-puntenplan voor het herstel van de Nederlandse economie

10-puntenplan voor het herstel van de Nederlandse economie 10-puntenplan voor het herstel van de Nederlandse economie Nederland zit in een grote economische crisis. Het consumentenvertrouwen is dramatisch laag. Nederlanders zijn onzeker over hun baan, hun huis,

Nadere informatie

Ontwikkeling politieke voorkeur in 2015

Ontwikkeling politieke voorkeur in 2015 Een politiek systeem in ontbinding De peiling van vandaag laat zien in welke bijzondere electorale situatie Nederland eind 2015 is beland. Deze resultaten kunnen geplaatst worden in het verlengde van het

Nadere informatie

De overheid geeft (te)veel uit? Weet u hoeveel

De overheid geeft (te)veel uit? Weet u hoeveel Page 1 of 6 Gepubliceerd op DeWereldMorgen.be (http://www.dewereldmorgen.be) De overheid geeft (te)veel uit? Weet u hoeveel en aan wat? door Phi-Rana di, 2013-11-12 15:45 Phi-Rana Er wordt vaak gezegd

Nadere informatie

Puzzel: het parlementaire jaar

Puzzel: het parlementaire jaar Puzzel: het parlementaire jaar Korte omschrijving werkvorm: Leerlingen moeten de gebeurtenissen van het parlementaire jaar in de juiste volgorde plaatsen. Leerdoel: Leerlingen leren hoe het verloop van

Nadere informatie

D66 leidt in aanloop naar Europese verkiezingen dankzij vastberaden eurofielen

D66 leidt in aanloop naar Europese verkiezingen dankzij vastberaden eurofielen D66 leidt in aanloop naar Europese verkiezingen dankzij vastberaden eurofielen Gegroeid optimisme over toekomst Europa vertaalt zich niet in afname euroscepsis 15 mei Een week voor de verkiezingen voor

Nadere informatie

Prinsjesdag 2012 Sterker uit de crisis

Prinsjesdag 2012 Sterker uit de crisis Prinsjesdag 212 Sterker uit de crisis Kennis & Economisch Onderzoek 19 september 212 In de greep van bezuinigingsdrift Prinsjesdag 212 Begroting Bruto consolidatie-inspanningen 6 % BBP % BBP 6 5 5 4 Lente-akkoord

Nadere informatie

Verdieping: Kan een land failliet gaan?

Verdieping: Kan een land failliet gaan? Verdieping: Kan een land failliet gaan? Korte omschrijving werkvorm De leerlingen lezen fragmenten uit artikelen over wat het betekent als Griekenland failliet gaat en maken daar verwerkingsvragen over.

Nadere informatie

2 Algemene politieke beschouwingen

2 Algemene politieke beschouwingen 2 Aan de orde zijn de algemene politieke beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor het jaar 2014 (33750). Ik heet de minister-president, de ministers en de staatssecretarissen van harte welkom.

Nadere informatie

Aangenomen en overgenomen amendementen

Aangenomen en overgenomen amendementen Overzicht van stemmingen in de Tweede Kamer afdeling Inhoudelijke Ondersteuning aan De leden van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid datum 13 september 2016 Betreffende wetsvoorstel:

Nadere informatie

In deze werkvorm koppelen leerlingen historische verkiezingsleuzen aan het juiste affiche.

In deze werkvorm koppelen leerlingen historische verkiezingsleuzen aan het juiste affiche. DE LEUZENKRAKER KORTE OMSCHRIJVING WERKVORM In deze werkvorm koppelen leerlingen historische verkiezingsleuzen aan het juiste affiche. LEERDOEL Leerlingen komen spelenderwijs in aanraking met diverse (historische)

Nadere informatie

ANTWOORDEN HOOFDSTUK 5

ANTWOORDEN HOOFDSTUK 5 ANTWOORDEN EINDTOETS HOOFDSTUK 5 RONDKOMEN ANTWOORDEN HOOFDSTUK 5 TOETS 1 RONDKOMEN 1 Prioriteiten stellen. 2 B 3 2,55 + 2,80 = 5,35 4 52 27 : 12 + 95 : 2 + 40,50 : 3 + 25 = 203. 5 A 3; B 4; C 2; D 1.

Nadere informatie

Rapportage. Amsterdam, Standaard rapportage. Gesloten vragen. DirectResearch Herengracht CA Amsterdam

Rapportage. Amsterdam, Standaard rapportage. Gesloten vragen. DirectResearch Herengracht CA Amsterdam DirectResearch Herengracht 454 1017 CA Amsterdam 020 770 75 79 info@directresearch.nl www.directresearch.nl Rapportage Amsterdam, 17-06-2016 Oekraïne Oekraïne referendum referendum (meting 2) Standaard

Nadere informatie

Zorgtaken voor de gemeente

Zorgtaken voor de gemeente De Sociale Databank Nederland presenteert in samenwerking met de gemeente een verbreding van inzicht en kennis over structurele oorzaken van de crisis met het terugeisen van 50,9 miljard aan verdwenen

Nadere informatie

Tweede Kamerverkiezingen 2012

Tweede Kamerverkiezingen 2012 Tweede Kamerverkiezingen 2012 Algemene informatie over de belangrijkste onderwerpen en de standpunten van de politieke partijen Door Thomas Roode Inleiding Natuurlijk begint deze brochure met Europa, dat

Nadere informatie

Sprongetje PVV - samen met VVD virtueel grootste partij

Sprongetje PVV - samen met VVD virtueel grootste partij Sprongetje PVV - samen met VVD virtueel grootste partij Draagvlak voor (verder) bezuinigen op defensie danig geslonken; Nederlander wil investeringen in zorg en onderwijs 16 september, Prinsjesdag 2014.

Nadere informatie

Tweede Kamerverkiezingen

Tweede Kamerverkiezingen Herziene versie 2017 Tweede Kamerverkiezingen groepen 6-8 inhoud 1. Inleiding 3 2. Democratie 4 3. Politieke partijen 5 4. De Tweede Kamer 8 5. Kiezen 9 6. De uitslag 10 7. De meerderheid 11 8. Ministers

Nadere informatie

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Internationale Economie Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Wim Boonstra, 27 november 2014 Basisscenario: Magere groei wereldeconomie, neerwaartse risico s De wereldeconomie

Nadere informatie

Gemeente Gouda Verkiezing Tweede Kamer Inhoudsopgave. Deelnemende partijen 3. Stembureaus 4

Gemeente Gouda Verkiezing Tweede Kamer Inhoudsopgave. Deelnemende partijen 3. Stembureaus 4 Inhoudsopgave Blz. Deelnemende partijen 3 Stembureaus 4 Aantal stemmen per partij absoluut 2012 met historische vergelijking 2010 5 Aantal stemmen per partij percentage 2012 met historische vergelijking

Nadere informatie

Macro-economische uitdagingen ten gevolge van de vergrijzing

Macro-economische uitdagingen ten gevolge van de vergrijzing Macro-economische uitdagingen ten gevolge van de vergrijzing Gert Peersman Universiteit Gent Seminarie VGD Accountants 3 november 2014 Dé grootste uitdaging voor de regering Alsmaar stijgende Noordzeespiegel

Nadere informatie

De Tweede Kamerverkiezingen van 12 september 2012

De Tweede Kamerverkiezingen van 12 september 2012 De Tweede Kamerverkiezingen van 12 september 2012 In plaats van een nieuwe peiling enkele dagen na de verkiezingen komen we vandaag met een analyse van de verkiezingsuitslag van 12 september. Op de dag

Nadere informatie

Examen VWO. economie. tijdvak 2 woensdag 20 juni 13.30-16.30 uur

Examen VWO. economie. tijdvak 2 woensdag 20 juni 13.30-16.30 uur Examen VWO 2012 2 tijdvak 2 woensdag 20 juni 13.30-16.30 uur economie Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 61 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met

Nadere informatie

Advies informateurs na verkiezingen Provinciale Staten 2015

Advies informateurs na verkiezingen Provinciale Staten 2015 Advies informateurs na verkiezingen Provinciale Staten 2015 M.H.F. Schuurmans-Wijdeven mr. G.J. Jansen 31 maart 2015 Provincie Gelderland Advies informateurs na verkiezingen Provinciale Staten 2015 Inleiding

Nadere informatie

Aanpassingen lesbrieven havo

Aanpassingen lesbrieven havo Aanpassingen lesbrieven havo 2012-2013 Lesbrief Vervoer blz. 5, na 5 e regel onder foto:..is aangesloten bij TCA. Toevoegen: Vanwege het grote marktaandeel mag TCA de marktleider genoemd worden. blz. 5,

Nadere informatie

19 maart Onderzoek: Day after Provinciale Statenverkiezingen

19 maart Onderzoek: Day after Provinciale Statenverkiezingen 19 maart 2015 Onderzoek: Day after Provinciale Statenverkiezingen Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van

Nadere informatie

Aan de voorzitter van de fractie van de ChristenUnie in de Tweede Kamer der Staten-Generaal mr. A. Rouvoet Postbus EA DEN HAAG

Aan de voorzitter van de fractie van de ChristenUnie in de Tweede Kamer der Staten-Generaal mr. A. Rouvoet Postbus EA DEN HAAG Aan de voorzitter van de fractie van de ChristenUnie in de mr. A. Rouvoet Kenmerk: 201000220 Den Haag, 29 juni 2010 Aan de voorzitter van de PVV-fractie in de De heer G. Wilders Kenmerk: 201000216 Den

Nadere informatie

Opiniepeiling naar stemgedrag en stemmotieven van Nieuwe Nederlanders voor de 2e Kamerverkiezingen van 2012

Opiniepeiling naar stemgedrag en stemmotieven van Nieuwe Nederlanders voor de 2e Kamerverkiezingen van 2012 Opiniepeiling naar stemgedrag en stemmotieven van Nieuwe Nederlanders voor de 2e Kamerverkiezingen van 2012 Opdrachtgever Uitvoering veldwerk Etnicon Het Opiniehuis Rotterdam, September 2012 Het auteursrecht

Nadere informatie

De Stemming van 15 januari 2017

De Stemming van 15 januari 2017 De Stemming van 15 januari 2017 Deze week zien we een aantal -kleine- bewegingen. De PVV daalt er 1, alsmede 50PLUS en de Partij voor de Dieren. GroenLinks stijgt er 2 en het CDA stijgt er 1. Nog steeds

Nadere informatie

Puzzel: Wat vinden de Nederlandse partijen?

Puzzel: Wat vinden de Nederlandse partijen? Puzzel: Wat vinden de Nederlandse partijen? Korte omschrijving werkvorm De leerlingen proberen uit te vinden welk standpunt vijf politieke partijen (GroenLinks, PvdD, PVV, SGP en VVD) innemen in de discussie

Nadere informatie

Module 8 havo 5. Hoofdstuk 1 conjunctuurbeweging

Module 8 havo 5. Hoofdstuk 1 conjunctuurbeweging Module 8 havo 5 Hoofdstuk 1 conjunctuurbeweging Economische conjunctuur hoogconjunctuur Reëel binnenlands product groeit procentueel sterker dan gemiddeld. laagconjunctuur Reëel binnenlands product groeit

Nadere informatie

Pringles-chips zijn vooral een succes foto 1 geworden door de beroemde koker waarin je de chips wel vijftien maanden kunt bewaren.

Pringles-chips zijn vooral een succes foto 1 geworden door de beroemde koker waarin je de chips wel vijftien maanden kunt bewaren. Chips Pringles-chips zijn vooral een succes foto 1 geworden door de beroemde koker waarin je de chips wel vijftien maanden kunt bewaren. Pringles worden in Nederland onder andere verkocht in kokers van

Nadere informatie

Prinsjesdag in het nieuws Primair onderwijs

Prinsjesdag in het nieuws Primair onderwijs Prinsjesdag in het nieuws 2016 - Primair onderwijs Inhoudsopgave Toelichting voor docenten 3 Antwoorden 4 1. Prinsjesdag 7 2. Van wie zijn de plannen? 8 3. Troonrede 13 4. Het koffertje 15 5. Prinsjesdag

Nadere informatie

Stem ook! Woensdag 12 september Tweede Kamerverkiezingen

Stem ook! Woensdag 12 september Tweede Kamerverkiezingen Tweede Kamerverkiezingen Wil jij weten welke politieke partij bij jou past? Geef je mening over de stellingen op www.stemwijzer.nl. Ontdek welke politieke partij het best bij jou past. Woensdag 1 september

Nadere informatie

PVV levert in; VVD stabiel D66 en GroenLinks vinden aansluiting

PVV levert in; VVD stabiel D66 en GroenLinks vinden aansluiting PVV levert in; VVD stabiel D66 en GroenLinks vinden aansluiting POLITIEKE PEILING I&O RESEARCH 15 2017 PVV levert in, VVD stabiel; D66, GroenLinks en CDA sluiten aan Ten opzichte van twee weken geleden

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 havo 2006-II

Eindexamen economie 1-2 havo 2006-II Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 Voorbeelden van een juist antwoord zijn: kosten van politie-inzet

Nadere informatie

Spreektekst Partij Voor de Vrijheid. Algemene Beschouwingen en Voorjaarsnota. 03 juli 2013

Spreektekst Partij Voor de Vrijheid. Algemene Beschouwingen en Voorjaarsnota. 03 juli 2013 Spreektekst Partij Voor de Vrijheid Algemene Beschouwingen en Voorjaarsnota 03 juli 2013 De Drentse bevolking zit midden in een financiële en economische crisis. En met dit kabinet van VVD en PvdA weten

Nadere informatie

12 Stemmingen moties Begroting Sociale Zaken en Werkgelegenheid

12 Stemmingen moties Begroting Sociale Zaken en Werkgelegenheid 12 Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het

Nadere informatie

Reaktie na bekend worden van uitwerking van Lente Akkoord

Reaktie na bekend worden van uitwerking van Lente Akkoord Reaktie na bekend worden van uitwerking van Lente Akkoord Sinds 16 mei 2012 zijn de details van het Lente-akkoord bekend geworden. Wat denkt Nederland nu van dit akkoort en de 5 partijen die het akkoord

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2008 2009 31 874 Wijziging van de Wet kinderopvang in verband met een herziening van het stelsel van gastouderopvang Nr. 47 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK

Nadere informatie

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014 Een uitdagende arbeidsmarkt Erik Oosterveld 24 juni 2014 Wat waren de gevolgen van de recessie? Hoeveel banen zijn er verloren gegaan? In welke sectoren heeft de recessie het hardst toegeslagen? Werkgelegenheid

Nadere informatie

Ambtenarenenquête decentralisatie jeugd, werk en zorg

Ambtenarenenquête decentralisatie jeugd, werk en zorg jeugd, werk en zorg Kluwer 15-09-2014 Inhoud Fout! Geen inhoudsopgavegegevens gevonden. 15-09-2014 - This report has been generated by SyncForce Surveyworld - www.surveyworld.net 2 van 23 Survey Statistieken

Nadere informatie

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen Slides en video s op www.jooplengkeek.nl Goede tijden, slechte tijden Soms zit het mee, soms zit het tegen 1 De toegevoegde waarde De toegevoegde waarde is de verkoopprijs van een product min de ingekochte

Nadere informatie

Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren

Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren Partij van de Arbeid (PvdA) Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) Christen-democratisch Appèl (CDA) Democraten

Nadere informatie

Herziene versie 2012 MET WERKBLAD EN PUZZEL. groepen 6-8

Herziene versie 2012 MET WERKBLAD EN PUZZEL. groepen 6-8 Herziene versie 2012 M WRKBLAD N PUZZL groepen 6-8 inhoud blz. 1. Inleiding 3 2. Democratie 4 3. Politieke partijen 5 4. De weede Kamer 6 5. Kiezen 7 6. De uitslag 8 7. De meerderheid 9 8. Het kabinet

Nadere informatie

Examen VWO. wiskunde C (pilot) tijdvak 1 dinsdag 20 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen VWO. wiskunde C (pilot) tijdvak 1 dinsdag 20 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen VWO 2014 tijdvak 1 dinsdag 20 mei 13.30-16.30 uur wiskunde C (pilot) Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 22 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 73 punten te behalen.

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Nederland hoort bij de wereldtop

Nederland hoort bij de wereldtop Globalistische politiek vereist draagvlak in de provincie Sibolt.Mulder@tns-nipo.com Duurzaamheidsdialoog 19/01/2012 Nederland hoort bij de wereldtop 1 Macro-economisch doen we het prima! Werkeloosheid

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2001-I

Eindexamen economie 1 vwo 2001-I Opgave 1 Hoge druk op de arbeidsmarkt Gedurende een aantal jaren groeide de economie in Nederland snel waardoor de druk op de arbeidsmarkt steeds groter werd. Het toenemende personeelstekort deed de vrees

Nadere informatie

DE PERFECTE STORM Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken Gert Peersman & Koen Schoors Universiteit Gent

DE PERFECTE STORM Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken Gert Peersman & Koen Schoors Universiteit Gent DE PERFECTE STORM Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken Gert Peersman & Koen Schoors Universiteit Gent 1 2 De Perfecte Storm Samenloop van drie crisissen die economische

Nadere informatie

Nog geen gamechangers

Nog geen gamechangers Nog geen gamechangers Kiezers stemmen vooral inhoudelijk POLITIEKE PEILING I&O RESEARCH 1 maart 20 Nog geen gamechangers In de I&O-peiling van 28 februari (die liep van vrijdagmiddag 18 uur tot en met

Nadere informatie

20 feb Onderzoek: 10 Jaar PVV

20 feb Onderzoek: 10 Jaar PVV 20 feb 2016 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de peilingen

Nadere informatie

Tussenbalans. Maurice de Hond Peil.nl

Tussenbalans. Maurice de Hond Peil.nl Tussenbalans Maurice de Hond Peil.nl Inleiding We zitten nu in een windstille periode van deze verkiezingen. Het startschot van de campagne is eigenlijk gegeven op 1 april, toen de 20 ambtelijke commissies

Nadere informatie

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8 Tweede Kamerverkiezingen groep 7 en 8 inhoud blz. 1. Inleiding 3 2. Democratie 4 3. Politieke partijen 5 4. De Tweede Kamer 6 5. Kiezen 7 6. De uitslag 8 7. De meerderheid 9 8. Het kabinet 10 9. De oppositie

Nadere informatie

20 juni Onderzoek: Brexit, Nexit en Europa

20 juni Onderzoek: Brexit, Nexit en Europa 20 juni 2016 Onderzoek: Brexit, Nexit en Europa Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl)

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl) Economie 1 (nieuwe stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Donderdag 17 mei 13.30 16.30 uur 20 01 Voor dit examen zijn maximaal 65 punten te behalen; het examen bestaat uit

Nadere informatie