i\an: Repro Van: Bibliotheek S.v.p. -A. keer kopieeren ENKELZIJDIG T^BUBBELZIJ IG Voorkant/achterkant op (pik,^ WIT / papier daarna NfETJ^/ INBINDEN

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "i\an: Repro Van: Bibliotheek S.v.p. -A. keer kopieeren ENKELZIJDIG T^BUBBELZIJ IG Voorkant/achterkant op (pik,^ WIT / papier daarna NfETJ^/ INBINDEN"

Transcriptie

1 ministerie van verkeer en waterstaat rijkswaterstaat Mogelijkheden voor zilverterugwinning bij ziekenhuizen Beleid en implementatie riza rijksinstituut voor integraal zoetwaterbeheer en afvalwaterbehandeling tel , fax ! doorkiesnummer Werkdocument X i\an: Repro Van: Bibliotheek S.v.p. -A. keer kopieeren ENKELZIJDIG T^BUBBELZIJ IG Voorkant/achterkant op (pik,^ WIT / papier daarna NfETJ^/ INBINDEN Bij voorbaat dank Auteur ing. J. Meijerink Datum 15 juni 1995

2 Inhoud werkdocument 1. Inleiding 3 2. Relatie ontzilvering bij ziekenhuizen versus ontzilvering bij de grafische industrie 3 3. Technische uitvoering van on-line elektrolyse van fixeer en ionenwisseling van het spoelwater 5 4. De concentratie-eis van zilver in het spoelwater van fotografische processen 7 5. Aanbevelingen 8 Bijlage: Kosten en baten van ontzilvering als functie van het fixeergebruik 10

3 1. Inleiding Bij het fotografisch ontwikkelen van rontgenfilms in ziekenhuizen treedt er een emissie op van zilver. Dit zilver wordt in de regel geloosd met het spoelwater. Door middel van het toepassen van zilverterugwinapparatuur is het mogelijk de zilveremissie uit ziekenhuizen te reduceren. Deze ontzilvering kan worden uitgevoerd door het toepassen van on-line elektrolyse van de fixeer en door ionenwisseling van het spoelwater. In de grafische industrie is recentelijk de maatregel van kracht geworden dat bedrijven die jaarlijks meer dan 700 liter gebruiksklare fixeer gebruiken de zilveremissie dienen te beperken door de toepassing van on-line zilverterugwinapparatuur (elektrolyse). In dit rapport wordt ingegaan op de mogelijkheden voor implementatie van een zelfde maatregel bij ziekenhuizen. Een ander aspect waarop in dit rapport zal worden ingegaan is de gebruikelijke concentratie-eis van zilver van 1 milligram per liter te lozen spoelwater. Door de totstandkoming van ontwikkelmachines met een zeer laag spoelwatergebruik is het niet altijd mogelijk de concentratie zilver in het spoelwater van fotografische ontwikkelprocessen beneden de 1 milligram per liter te houden. Zelfs met toepassing van on-line elektrolyse van fixeer blijkt een maximale zilverconcentratie van 1 milligram per liter spoelwater niet altijd haalbaar. Hoe in dit geval in de vergunningverlening kan worden omgegaan met de concentratie-eis voor zilver in het spoelwater, zal in dit rapport worden besproken. 2. Relatie ontzilvering bij ziekenhuizen versus ontzilvering bij de grafische industrie Het doelgroepoverleg grafische industrie dat is gestart in 1989, heeft op 8 april 1993 geresulteerd in een milieubeleidsovereenkomst welke bestaat uit 3 delen. Een van deze delen, het Uitvoeringsprogramma milieubeleidsovereenkomst grafische industrie en verpakkingsdrukkerijen, is uitgewerkt in een handboek. Dit Handboek Milieumaatregelen Grafische Industrie en Verpakkingsdrukkerijen is reeds toegezonden aan de waterkwaliteitsbeheerders met een aanbiedingsbrief van de Unie van Waterschappen (kenmerk U 8467 WW/ES, d.d. 14 november 1993). Een van belang zijnd aspect in het handboek is de beperking van de zilveremissie bij (film)ontwikkelapparatuur. In het handboek staat vermeld dat grafische bedrijven die jaarlijks meer dan 700 liter gebruiksklare fixeer gebruiken, de zilveremissie dienen te beperken door on-line zilverterugwinning toe te passen (zie factsheet module 0, Voorbereiding). De maatregel dient direkt te worden uitgevoerd. Met gebruiksklaar wordt hier bedoeld: klaar voor gebruik, na mengen en verdunnen volgens de gebruiksaanwijzing van de leverancier.

4 I IX..1 Het handboek dient, voor wat betreft de vergunningverlening in het kader van de Wet verontreiniging oppervlaktewateren bij de grafische industrie, te worden gezien als een aanvulling, wijziging of aanscherping van de volgende, reeds bestaande CUWVO-rapporten: 1) Afvalwaterproblematiek grafische industrie (1982); 2) Afvalwaterproblematiek fotografische industrie (1987); 3) Afvalwaterproblematiek zeefdrukkerijen (1989); In het CUWVO-rapport "Afvalwaterproblematiek van ziekenhuizen" uit 1986 wordt aangegeven dat een vermindering van de zilveremissie via het spoelwater kan worden gerealiseerd door toepassing van zilverterugwinapparatuur. Voor de technische mogelijkheden en kosten verwijst het CUWVO-rapport "Afvalwaterproblematiek van ziekenhuizen" naar het CUWVO-rapport "Afvalwaterproblematiek fotografische industrie". Fotografische processen in ziekenhuizen verschillen in essentie niet van die in de grafische industrie. Verder is on-line zilverterugwinning een maatregel die algemeen en breed toepasbaar is bij fotografische processen. Tot de verschijning van het handboek werd er altijd van uitgegaan dat on-line elektrolyse van fixeer alleen diende te worden toegepast om de zilverconcentratie in het spoelwater omlaag te brengen naar 1 milligram per liter. Dat is ook het uitgangspunt dat is aangehouden in het CUWVO-rapport "Afvalwaterproblematiek fotografische industrie". Het Handboek Milieumaatregelen Grafische Industrie en Verpakkingsdrukkerijen stelt echter dat, ongeacht de zilverconcentratie in het spoelwater, on-line elektrolyse van fixeer dient te worden toegepast bij een gebruik van meer dan 700 liter gebruiksklare fixeer per jaar. Dit is een precisering van het in het CUWVO-rapport "Afvalwaterproblematiek fotografische industrie" vermeldde uitgangspunt, waarbij een nadere invulling is gegeven aan het begrip "best uitvoerbare technieken" (but) met betrekking tot de zilveremissie als gevolg van het lozen van fotografisch spoelwater. In de grafische industrie is circa 60% van de zilveremissie afkomstig van enkele honderden grootverbruikers van fixeer. Met het invoeren van on-line elektrolyse boven een fixeergebruik van 700 liter per jaar, wordt in de grafische industrie de zilveremissie aanzienlijk gereduceerd. Nederland telt enkele honderden algemene en academische ziekenhuizen. Deze behoren in verhouding tot de grafische industrie bijna allemaal tot de zogenaamde grootverbruikers van fixeer. Met de implementatie van ontzilvering van fixeer bij ziekenhuizen kan in verhouding tot de grafische industrie een grote reductie van de zilveremissie worden verkregen. Ter indicatie: uitgaande van 180 algemene en academische ziekenhuizen met een gemiddeld fixeergebruik van circa 3000 liter per jaar (schatting), waar door on-line elektrolyse 1,5 gram zilver minder wordt geloosd per liter fixeer, betekent het uitvoeren van deze maatregel een landelijke reductie van circa 800 kilogram zilver. 4

5 3. Technische uitvoering van on-line elektrolyse van fixeer en ionenwisseling van het spoelwater Zoals het woord on-line bij elektrolyse al aangeeft is dit een on-line techniek. De fixeer stroomt vanuit de ontwikkelmachine in de elektrolysecel waar de fixeer wordt ontzilverd. Na ontzilvering wordt de fixeer weer naar de ontwikkelmachine teruggepompt. Naast de ontzilvering van fixeer bestaat de mogelijkheid de zilveremissie te reduceren door ionenwisseling van het spoelwater. Ionenwisseling van het spoelwater is een nageschakelde techniek. Het spoelwater stroomt alvorens te worden geloosd op het riool door een (aantal) anionharskolom(men) alwaar de ontzilvering plaatsvindt. oversleep flowmeter fixeer filter replenishing van fixeer elektrolysecel De vermindering van de zilveremissie door on-line elektrolyse van fixeer is gebaseerd op een verlaging van het zilvergehalte in de fixeer waardoor er een verminderde badoversleep van zilver naar het spoelwater plaatsvindt. De zilveremissie wordt op deze wijze gereduceerd, maar er blijft een restlozing over. Bij ionenwisseling wordt zilver bijna kwantitatief verwijderd uit het spoelwater. De twee technieken kunnen zowel afzonderlijk als in combinatie worden toegepast. Bij combinatie van de twee technieken kan na de ontzilvering van de fixeer door on-line elektrolyse, een verdere reductie van de zilveremissie worden verkregen door ionenewisseling van het spoelwater. Indien ionenwisseling op deze wijze wordt gebruikt kan ze een uitkomst bieden indien met het toepassen van alleen on-line elektrolyse van fixeer de concentratie-eis van 1 milligram per liter spoelwater niet kan worden gehaald. On-line elektrolyse voorafgaand aan ionenwisseling zal de standtijd van de ionenwisselaar aanzienlijk verlengen. pomp Afbeelding 1 Stroomschema on-line elektrolyse van fixeer On-line elektrolyse is een techniek die bij zelfstandige toepassing in het geval van voldoende fixeergebruik kostenneutraal of zelfs kostenbesparend kan worden uitgevoerd en het wordt in de grafische industrie en bij ziekenhuizen dan ook wel uit kosten efficientie toegepast. De redenen hiervoor zijn: 1) Door het gebruik van on-line elektrolyse gaat de fixeer langer mee waardoor er kan worden bespaard op de aanschafkosten van fixeer. 2) De totale verwerkingskosten voor afgewerkte fixeer gaan omlaag omdat er minder fixeer behoeft te worden afgevoerd. 3) Er zijn opbrengsten uit teruggewonnen zilver.

6 wmmmmmmmmm Het zelfstandig toepassen van ionenwisseling van het spoelwater is economisch gezien niet lonend, ondanks dat er water wordt bespaard (tot 75% besparing door hergebruik) en er een hoeveelheid zilver wordt teruggewonnen. overloop riool spoelwater filter oversleep fixeer watertoevoer *2222] f- ^ flowmeter harskolom drukvat Afbeelding 2 stroomschema ionenwisseling van spoelwater In de bijlage bij dit rapport is een berekening gemaakt van de kosten en baten van het toepassen van on-line elektrolyse van fixeer en ionenwisseling van het spoelwater. Hierin is de berekening eerst uitgevoerd voor het zelfstandig toepassen van on-line elektrolyse en vervolgens voor de combinatie van beide technieken. Bij de berekening van de opbrengsten uit teruggewonnen zilver is een mime marge aangehouden in verband met onder andere een sterk wisselende zilverprijs. Uit de berekeningen in de bijlage blijkt dat het toepassing van alleen on-line elektrolyse kostenneutraal kan worden uitgevoerd bij een gebruik van circa 1180 liter gebruiksklare fixeer per jaar en dat de combinatie van zowel on-line elektrolyse van fixeer als ionenwisseling van het spoelwater kostenneutraal kan worden uitgevoerd bij een gebruik van circa 2800 liter gebruiksklare fixeer per jaar. Hierbij is geen rekening gehouden met kosten die die worden gemaakt voor de terughouding van zilver. Wordt, evenals bij het opstellen van het handboek, rekening gehouden met een financiele inspanning van maximaal (bij een matige zilveropbrengst) f 400,- per kilogram teruggehouden zilver, dan kan het een en ander worden uitgevoerd bij een fixeergebruik van respectievelijk 780 liter en 1840 liter gebruiksklare fixeer per jaar. Gezien de schadelijkheid van zilver geldt dat ten aanzien van de sanering van deze stof het uitgangspunt but kan worden aangehouden. Een dergelijke financiele inspanning als hiervoor genoemd kan worden beschouwd als vallend onder dit uitgangspunt. Om het beleid wat betreft de ontzilvering van fixeer Iandelijk gezien eenduidig te houden verdient het de voorkeur ook bij ziekenhuizen een grens van 700 liter gebruiksklare fixeer per jaar aan te houden voor het toepassen van alleen on-line elektrolyse. Voor uitbreiding met ionenwisseling verdient het de voorkeur een grens van 1800 liter gebruiksklare fixeer aan te houden. Bij de plaatsing van de zilverterugwinapparatuur dient in beginsel daar waar mogelijk apparatuur te worden gekoppeld. In ziekenhuizen vindt het gebruik van fixeer vaak verspreid plaats over meerdere ontwikkelmachines. Hierbij dient te worden opgemerkt dat in extreme situaties, waar bijvoorbeeld een ontwikkelmachine met een lage doorzet in m 2 papier of film (dat wil zeggen met lage emissies) ver verwijderd staat van andere machines.

7 een koppeling met andere zilverterugwinapparatuur moeilijk te realiseren en een extra zilverterugwinner onnodig duur kan zijn. In dergelijke situaties kan naar een oplossing worden gezocht die nog wel haalbaar is. 4. De concentratie-eis van zilver in het spoelwater van fotografische processen Op de markt voor ontwikkelapparatuur voor rontgenfilms zijn er qua spoelwaterdebiet verschillende ontwikkelmachines te koop. Jaren geleden is reeds door de fabrikanten van deze apparatuur de tendens ingezet naar machines met een veel lager spoelwatergebruik. Het spoelwaterdebiet is hierbij soms zo laag dat niet aan de norm van 1 milligram zilver per liter spoelwater kan worden voldaan, immers dezelfde hoeveelheid fixeeroversleep moet worden afgespoeld. Ook met on-line elektrolyse van fixeer wordt niet altijd aan de norm van 1 milligram zilver per liter spoelwater voldaan. In het laatste geval zou ontzilvering van het spoelwater een oplossing kunnen bieden. Deze oplossing kan per kilogram teruggehouden zilver hoge kosten met zich mee brengen. De toepassing van on-line elektrolyse van de fixeer en ionenwisseling van het spoelwater kost bij een fixeergebruik van 1800 liter gebruiksklare fixeer circa f 400,- per kilogram teruggehouden zilver. Bij een aflopend fixeergebruik tot 700 liter per jaar loopt de prijs voor terughouding op tot circa f 3.500,- per kilogram zilver. De huidige richtlijn voor de zilverconcentratie in spoelwater van ontwikkelapparatuur is 1 milligram per liter. Deze concentratie is vastgelegd in het CUWVO-rapport "Afvalwaterproblematiek fotografische industrie" uit In de CUWVO-modelvergunningsvoorschriften ten behoeve van ziekenhuizen wordt eveneens voorgesteld een limiet van 1 milligram zilver per liter spoelwater te hanteren. In het geval dat ondanks toepassing van on-line elektrolyse van fixeer niet aan de norm van 1 milligram zilver per liter spoelwater kan worden voldaan. kan de zilveremissie worden gerelateerd aan het gebruikte aantal nr papier/film. Dit houdt in dat in dat geval de vracht zilver maatgevend is en niet de zilverconcentratie. Om te kunnen berekenen wat de zilveremissie naar het spoelwater is per nr film/papier, zijn de volgende gegevens van belang: - het zilvergehalte in het fixeerbad met gebruikmaking van zilverterugwinapparatuur bedraagt minder dan 1 gram per liter; - de opname van fixeer door film/papier wordt gesteld op 30 tot 40 milliliter per nr film/papier (door het goed afgestellen van de machine kan de opname worden beperkt tot 22 milliliter per nr film). Uit deze twee gegevens kan worden berekend dat de zilveremissie naar het spoelwater 30 tot 40 milligram zilver per nr film/papier bedraagt. Spoelwaterdebieten varieren in de regel van 10 tot 150 liter per nr film/papier. (Kleingebruikers van fotografische materialen gebruiken vaak meer dan 150 liter spoelwater per nr film/papier. Ziekenhuizen vallen hier echter over het algemeen niet onder.)

8 De zilverconcentratie in het spoelwater varieert dus, afhankelijk van het spoelwaterdebiet, van 4 tot 0,2 milligram per liter. Let wel: de geemitteerde vracht zilver verandert hierbij niet. Het is uit handhaafbaar-technisch oogpunt niet wenselijk om een zilveremissie uitgedrukt in milligram zilver per nr film/papier in een vergunning op te nemen. Daar waar ziekenhuizen aangeven, ondanks toepassing van on-line elektrolyse van fixeer, niet aan de norm van 1 milligram per liter spoelwater te kunnen voldoen, kan een concentratie-eis voor zilver op worden genomen van maximaal 4 milligram per liter spoelwater. Het verdient hierbij de voorkeur de zilverconcentratie te bepalen aan de hand van analyseresultaten. Indien dit niet mogelijk is kan de juiste concentratie-eis kan worden berekend door de zilveremissie van 30 tot 40 milligram zilver per nr film/papier (een gegeven) te delen door het aantal liter spoelwater per m 2 film/papier. Deze gegevens zijn te halen uit de aanvraag waar de produktie-capaciteit van de in gebruik zijnde fotografische apparatuur en de hoeveelheid te gebruiken water dienen te worden vermeld. 5. Aanbevelingen Naar aanleiding van bovenstaande informatie worden de volgende aanbevelingen gedaan. Ziekenhuizen die: - minder dan 700 liter gebruiksklare fixeer per jaar gebruiken kunnen de zilveremissie minimaliseren door toepassing van "good house keeping"; - tussen de 700 en 1800 liter gebruiksklare fixeer per jaar gebruiken kunnen de zilveremissie minimaliseren door het toepassen van on-line elektrolyse van fixeer; - meer dan 1800 liter gebruiksklare fixeer per jaar gebruiken kunnen de zilveremissie minimaliseren door toepassing van on-line elektrolyse van de fixeer in combinatie met ionenwisseling van het spoelwater of door toepassing van alleen ionenwisseling van het spoelwater (men dient zich te realiseren dat met deze laatste mogelijkheid de baten op financieel gebied laag zijn). Indien ziekenhuizen in een van eerste twee gevallen de concentratie-eis voor zilver van 1 milligram per liter spoelwater overschrijden omdat ze een ontwikkelmachine hebben die water besparend is uitgevoerd, dan kan in de vergunning een concentratie-eis voor zilver worden gehanteerd tot maximaal 4 milligram per liter spoelwater. Het verdient daarbij de voorkeur om het zilvergehalte in het spoelwater te bepalen aan de hand van analyseresultaten uit steekmonsters en de vergunning op deze waarde aan te passen. Indien dit niet mogelijk mocht zijn of als er geen concentratiegegevens van zilver in het spoelwater voor handen zijn. dan kan de concentratie-eis worden berekend door de zilveremissie van 30 tot 40 milligram zilver per nr film of papier (een gegeven) te delen door het aantal liter spoelwater per nr film/papier. Deze gegevens zijn te halen uit de aanvraag waar de produktie- S

9 capaciteit van de in gebruik zijnde fotografische apparatuur en de hoeveelheid te gebruiken water dienen te worden vermeld. 9

10 Bijlage: Kosten en baten van ontzilvering als functie van het fixeergebruik Bij de berekening van het terugverdienen van de investering voor on-line elektrolyse van fixeer en de ionenwisseling van het spoelwater, is uitgegaan van de volgende gegevens: - een investering van f 8000,- voor de on-line elektrolyse van fixeer en een investering van f ,- voor de ionenwisseling van het spoelwater; - een afschrijving van 25,7% van de investering per jaar (afschrijving (lineair) van de apparatuur in 5 jaar bij een rente van 9%); - een vermindering van het fixeergebruik van 60%: - afvoerkosten van gebruikte fixeer van f 1,- per liter; - kostprijs gebruiksklare fixeer van f 1,40 per liter; - een zilverprijs van f 200,- per teruggehouden kilogram; - de installatie van een apparaat (een on-line elektrolyse apparaat voor de fixeer en een ionenwisselaar voor het spoelwater) per ontwikkelmachine. - een gebruik van 150 liter spoelwater per nr film of papier; - een zilverconcentratie in het spoelwater van 6 milligram per liter zonder gebruikmaking van on-line elektrolyse; - een zilverconcentratie in het spoelwater van 1 milligram per liter met gebruikmaking van on-line elektrolyse; - een gebruik van 0,5 liter gebruiksklare fixeer per nr film of papier zonder zilverterugwinning; Uit de laatste vier gegevens kan worden berekend dat er per liter gebruiksklare fixeer 1,5 gram zilver minder wordt geloosd door toepassing van zilverterugwinning. In afbeelding 3 wordt grafisch weergegeven wat de kosten en baten zijn van het toepassen van on-line elektrolyse van fixeer als functie van het fixeergebruik. In afbeelding 4 wordt grafisch weergegeven wat de kosten en baten zijn van het toepassen van de combinatie van on-line elektrolyse van fixeer en ionenwisseling van het spoelwater als functie van het fixeergebruik. Hierbij is bij de berekening van de kosten/baten geen rekening gehouden met extra zilverterughouding door de ionenwisselaar. Tevens is geen rekening gehouden met een verminderd spoelwatergebruik als gevolg van de toepassing van ionenwisseling. 10

11 ~ 1500 a X -T f kosten neutraal kosten f 400,-/kg Kosten en baten in-line elektrolyse van fixeer fixeergebruik (I) Afbeelding 3: Grafiek van de kosten/baten indien alleen ontzilvering van fixeer wordt toegepast Uit afbeelding 3 blijkt dat de aanschaf van on-line elektrolyse van fixeer zichzelf terugverdient bij een fixeergebruik van ongeveer 1180 liter per jaar. Omdat het kosten neutraal uitvoeren van een maatregel geen basis is voor een redelijke ondergrens is, evenals bij het opstelling van het handboek is gedaan, rekening gehouden met een financiele inspanning van circa f per kilogram teruggehouden zilver. Bij een fixeergebruik van 1180 liter wordt circa 1,8 kilogram zilver teruggehouden. Dat wil zeggen dat er bij een gebruik van 1180 liter fixeer een financiele inspanning wordt gevraagd van circa f 708,-. In de afbeelding komt dit overeen met een fixeergebruik van circa 780 liter per jaar. In het handboek is gekozen voor een ondergrens van 700 liter. 11

12 Kosten en baten in-line elektrolyse en ionen-wisseling fixeergebruik (I) 4000 Afbeelding 4: Grafiek van de kosten/baten bij toepassing van de combinatie van ontzilvering van de fixeer en ionen-wisseling van het spoelwater Uit afbeelding 4 blijkt dat de aanschaf van zowel on-line elektrolyse van fixeer als ionenwisseling van het spoelwater zichzelf terugverdient bij een fixeergebruik van ongeveer 2800 liter per jaar. Ook hier ligt een financiele inspanning van f 400,- per kilogram teruggehouden zilver in de rede. Bij een fixeergebruik van 2800 liter wordt circa 4,2 kilogram zilver teruggehouden. Dat wil zeggen dat er bij een gebruik van 2800 liter fixeer een financiele inspanning wordt gevraagd van circa f 1680,-. Deze inspanning komt overeen met een fixeergebruik van circa 1800 liter. 12

Emissie-aanpak en biologisch goed afbreekbare (potentieel) zwarte lijst-stoffen.

Emissie-aanpak en biologisch goed afbreekbare (potentieel) zwarte lijst-stoffen. Emissie-aanpak en biologisch goed afbreekbare (potentieel) zwarte lijst-stoffen. Aan: Van: Bibliotheek S.v.p.../.. keer kopieeren (^KELZIJDIG^Dt^ELZIJPTG VpQrkant/achterkant orfdlkz (W> papier daai-ria^nde-te^)/

Nadere informatie

Samenvatting van: Effecten van het Lozingenbesluit Open Teelt en Veehouderij (LOTV) op de waterkwaliteit.

Samenvatting van: Effecten van het Lozingenbesluit Open Teelt en Veehouderij (LOTV) op de waterkwaliteit. Ministerie van Verkeer en Waterstaat Directoraat-Generaal Rijkswaterstaat Rijksinstituut voor Integraal Zoetwaterbeheer en Afvalwaterbehandeling/RIZA Samenvatting van: Effecten van het Lozingenbesluit

Nadere informatie

Deelrapport Luchtkwaliteit Aanvulling

Deelrapport Luchtkwaliteit Aanvulling Deelrapport Luchtkwaliteit Aanvulling Vlaams-Nederlandse Scheldecommissie Postbus 299-4600 AG Bergen op Zoom + 31 (0)164 212 800 nieuwesluisterneuzen@vnsc.eu www.nieuwesluisterneuzen.eu Rapport Vlaams

Nadere informatie

Gemeentelijk besluit Energiebesparing bij Openbare Verlichting (OVL)

Gemeentelijk besluit Energiebesparing bij Openbare Verlichting (OVL) Gemeentelijk besluit Energiebesparing bij Openbare Verlichting (OVL) Inleiding De primaire functie van openbare verlichting is een bijdrage te leveren aan verkeersveiligheid en de sociale veiligheid op

Nadere informatie

ACTUALISATIE MKBA ASBESTDAKEN

ACTUALISATIE MKBA ASBESTDAKEN ACTUALISATIE MKBA ASBESTDAKEN Datum: 28januari 2015 Onze ref. NL221-30019 Deze rapportage geeft de resultaten weer van de actualisatie van de maatschappelijke kosten-baten analyse (MKBA) daken en gevelpanelen,

Nadere informatie

Voortgangsrapportage 5 CO 2 -Prestatieladder

Voortgangsrapportage 5 CO 2 -Prestatieladder CO 2 -Prestatieladder Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. BRANDSTOF... 4 REDUCTIEDOELSTELLING... 4 RESULTATEN... 4 3. ELEKTRICITEIT... 5 4. GROENAFVAL... 6 KETENANALYSE... 6 REDUCTIEDOELSTELLING... 6 HOEVEELHEID

Nadere informatie

S A U S R R A O E. Naar lagere lokale emissies in de stadsregio Arnhem Nijmegen

S A U S R R A O E. Naar lagere lokale emissies in de stadsregio Arnhem Nijmegen S R L G S A H R R U T Y O U A E E D R A F O R A S Naar lagere lokale emissies in de stadsregio Arnhem Nijmegen Eolus Naar lagere lokale emissies in de stadsregio Arnhem Nijmegen Het programma Eolus beantwoordt

Nadere informatie

Handhaving Oplosmiddelenbesluit

Handhaving Oplosmiddelenbesluit Handhaving Oplosmiddelenbesluit Schakeldagen voorjaar 2009 Erwin Theelen In opdracht van Inhoudsopgave Specifieke wensen? 1. Inleiding Oplosmiddelenbesluit (10 min) 2. Praktijkblad Handhaving Oplosmiddelenbesluit

Nadere informatie

Voortgangsrapportage 1 CO 2 -Prestatieladder

Voortgangsrapportage 1 CO 2 -Prestatieladder CO 2 -Prestatieladder Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. BRANDSTOF, SCOPE ÉÉN EMISSIE... 4 2.1 REDUCTIEDOELSTELLING... 4 2.2 RESULTATEN... 4 3. ELEKTRICITEIT, SCOPE TWEE EMISSIE... 5 3.1 REDUCTIEDOELSTELLING...

Nadere informatie

Instituut voor Toegepaste Milieu-Economie

Instituut voor Toegepaste Milieu-Economie KOSTEN EFFECTIVITEIT VOS MAATREGELEN 2010 Achtergronddocument Energieproductie/Nogepa Jochem Jantzen Henk van der Woerd 6 oktober 2003 Instituut voor Toegepaste Milieu-Economie (TME) Hogeveenseweg 24 2631

Nadere informatie

ISG De heer P. Carton Oostpolder XT EEMSHAVEN. Gedoogbeschikking. Geachte heer Carton,

ISG De heer P. Carton Oostpolder XT EEMSHAVEN. Gedoogbeschikking. Geachte heer Carton, ISG De heer P. Carton Oostpolder 4 9979 XT EEMSHAVEN Uw brief van: 2 maart 2016 Groningen, 29 maart 2016 Uw kenmerk: PC 001 Ons kenmerk: Z/16/000375/1 Behandeld door: I.F. (Iris) Nijhof Bijlage(n): - Onderwerp:

Nadere informatie

S.A.M. Schagen BV. 3.B.1_1 CO2 reductiedoelstellingen 2016. Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.2

S.A.M. Schagen BV. 3.B.1_1 CO2 reductiedoelstellingen 2016. Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.2 S.A.M. Schagen BV 3.B.1_1 CO2 reductiedoelstellingen 2016 Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.2 Halfjaarlijkse publicatie januari t/m juni 2013. Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1. Doelstellingen

Nadere informatie

Instituut voor Toegepaste Milieu-Economie

Instituut voor Toegepaste Milieu-Economie KOSTEN EFFECTIVITEIT VOS MAATREGELEN 2010 Achtergronddocument Benzinestations Jochem Jantzen Henk van der Woerd 5 september 2003 Instituut voor Toegepaste Milieu-Economie (TME) Hogeveenseweg 24 2631 PH

Nadere informatie

Deze regeling zal met toelichting in de Staatscourant worden geplaatst. De Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat, J.M. de Vries.

Deze regeling zal met toelichting in de Staatscourant worden geplaatst. De Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat, J.M. de Vries. VW Regeling meldingen Lozingenbesluit open teelt en veehouderij Regeling houdende vaststelling van nadere regels met betrekking tot gegevens, die bij een melding van voorgenomen agrarische activiteiten

Nadere informatie

Folder Molybdeen in afvalwater en slib

Folder Molybdeen in afvalwater en slib Folder Molybdeen in afvalwater en slib w Kathleen Geertjes Kees Baas Stephan Verschuren Remco Kaashoek Cor Graveland CBS Den Haag Henri Faasdreef 312 2492 JP Den Haag Postbus 24500 2490 HA Den Haag +31

Nadere informatie

Cursus Afvalwaterbehandeling en zuiveringstechnieken

Cursus Afvalwaterbehandeling en zuiveringstechnieken Cursus Afvalwaterbehandeling en zuiveringstechnieken Inleiding Afvalwaterzuivering is het zuiveren van afvalwater van organische en chemische afvalstoffen. Doelstelling daarbij is in het algemeen dat het

Nadere informatie

Achtergrondinformatie bij het artikel: Rooikosten verlagen door het beter benutten van rooiers en kippers.

Achtergrondinformatie bij het artikel: Rooikosten verlagen door het beter benutten van rooiers en kippers. Achtergrondinformatie bij het artikel: Rooikosten verlagen door het beter benutten van rooiers en kippers. Dit document is opgesteld als achtergrondinformatie bij het artikel Lagere rooikosten bij betere

Nadere informatie

ECLI:NL:RVS:2007:BB2492

ECLI:NL:RVS:2007:BB2492 ECLI:NL:RVS:2007:BB2492 Instantie Raad van State Datum uitspraak 29-08-2007 Datum publicatie 29-08-2007 Zaaknummer 200607060/1 Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Bestuursrecht Eerste

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL. Datum: 12 maart 2014 Nummer: Onderwerp: Invoering Regeling Bring your own device

RAADSVOORSTEL. Datum: 12 maart 2014 Nummer: Onderwerp: Invoering Regeling Bring your own device RAADSVOORSTEL Datum: 12 maart 2014 Nummer: Onderwerp: Invoering Regeling Bring your own device Voorgesteld raadsbesluit: De Verordening rechtspositie wethouders, raadsleden en (raads)commissieleden gemeente

Nadere informatie

Gebruik van de Duurzame Tool Als de tool geopend wordt moet de beveiliging worden uitgezet. Handleiding 1/10. Inbo Van. Aan

Gebruik van de Duurzame Tool Als de tool geopend wordt moet de beveiliging worden uitgezet. Handleiding 1/10. Inbo Van. Aan Aan Inbo Van Matti Boeschoten Datum 31 mei 2010 Handleiding Handleiding Geachte gebruiker Welkom bij de DuurzameTtool. Deze tool is als afstudeer opdracht door Matti Boeschoten onder begeleiding van Inbo

Nadere informatie

Raadscommissievoorstel

Raadscommissievoorstel Raadscommissievoorstel Status: Voorbereidend besluitvormend Agendapunt: 9 Onderwerp: Grondslag rioolheffing Datum: 11 november 2014 Portefeuillehouder: dhr. N.L. Agricola Decosnummer: 279 Informant: G.

Nadere informatie

Officiële uitgave van het dagelijks bestuur van het Waterschap Scheldestromen. Beleidsregels berekening van vervuilingswaarde IBA systemen

Officiële uitgave van het dagelijks bestuur van het Waterschap Scheldestromen. Beleidsregels berekening van vervuilingswaarde IBA systemen WATERSCHAPSBLAD Officiële uitgave van het dagelijks bestuur van het Waterschap Scheldestromen Nr. 7132 2 augustus 2017 Beleidsregels berekening van vervuilingswaarde IBA systemen Artikel 1 Definities In

Nadere informatie

Uitwerking grondwaterzuiveringsinstallatie

Uitwerking grondwaterzuiveringsinstallatie Notitie Concept Contactpersoon Ronnie Berg Datum 27 februari 2014 Uitwerking grondwaterzuiveringsinstallatie 1 Inleiding In de saneringsafweging notitie waren twee varianten onderscheiden: een bemalingsvariant

Nadere informatie

Energiemanagement Actieplan 2015 CO 2 -Prestatieladder

Energiemanagement Actieplan 2015 CO 2 -Prestatieladder Bijlage E Energiemanagement Actieplan CO2- Prestatieladder Energiemanagement Actieplan 2015 CO 2 -Prestatieladder Sarens Nederland Pagina 28 van 40 E.1 Inleiding Uit CO2 uitstoot berekeningen over 2013

Nadere informatie

Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015. Versie 2.0 (summary)

Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015. Versie 2.0 (summary) Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015 Versie 2.0 (summary) Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Februari 2012 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue verbetering...

Nadere informatie

vergelijking VStacks vs. Stacks berekening geurbelasting veehouderijen provincie Noord-Brabant AH AH266-18/ ing. S.

vergelijking VStacks vs. Stacks berekening geurbelasting veehouderijen provincie Noord-Brabant AH AH266-18/ ing. S. notitie Witteveen+Bos Van Twickelostraat 2 Postbus 233 74 AE Deventer 7 69 79 11 www.witteveenbos.nl onderwerp project opdrachtgever projectcode referentie opgemaakt door vergelijking VStacks vs. Stacks

Nadere informatie

Achtergrondinformatie bij het artikel Uitgekiende onkruidbestrijding bespaart geld!

Achtergrondinformatie bij het artikel Uitgekiende onkruidbestrijding bespaart geld! Achtergrondinformatie bij het artikel Uitgekiende onkruidbestrijding bespaart geld! Dit document is opgesteld als achtergrondinformatie bij het artikel Uitgekiende onkruidbestrijding bespaart geld!, IRS

Nadere informatie

De Laatste Hendrik. Energiescan & Investeringsvoorstel

De Laatste Hendrik. Energiescan & Investeringsvoorstel De Laatste Hendrik Energiescan & Investeringsvoorstel Bedrijf : Efficient Energie Auteur : ing. Harry de Jonge Adres : Westhavenweg 58 F Plaats : Amsterdam Postcode : 1042 AL Telefoonnummer : 020-6922661

Nadere informatie

Werkdocument Kd-waarden van zware metalen in zoetwatersediment[riza nr.96.180.x]

Werkdocument Kd-waarden van zware metalen in zoetwatersediment[riza nr.96.180.x] Ministerie van Verkeer en WalersUai Directoraat-Generaal Rijkswaterstaat Rijksinstituut voor Integraal Zoetwaterbeheer en Afvalwaterbehandeling RIZA doorkiesnummer 0320 298498 Werkdocument Kd-waarden van

Nadere informatie

Inventarisatie stand van zaken lozingen huishoudelijk afvalwater op Rijkswateren stand van zaken medio oktober 2005

Inventarisatie stand van zaken lozingen huishoudelijk afvalwater op Rijkswateren stand van zaken medio oktober 2005 Bijlage 2 Datum huishoudelijk afvalwater op Rijkswateren stand van zaken medio oktober 2005 2 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Belangrijkste conclusies 3 2 age 4 2.1 Algemene opmerking 4 3 Stand van zaken

Nadere informatie

Z Naast de gegevens uit het E-PRTR is er gebruik gemaakt van de gegevens uit de vigerende vergunning.

Z Naast de gegevens uit het E-PRTR is er gebruik gemaakt van de gegevens uit de vigerende vergunning. Notitie Aan Van Onafhankelijk Papendrecht OZHZ Dossier Nedstaal Zaaknummer Kenmerk Datum 14 december 2016 Onderwerp Beantwoording vragen Z-16-313511 BEANTWOORDING VRAGEN EX ARTIKEL 40 REGLEMENT VAN ORDE

Nadere informatie

VOORSCHRIFTEN. behorende bij het ontwerpbesluit. betreffende de Wet milieubeheer voor de inrichting

VOORSCHRIFTEN. behorende bij het ontwerpbesluit. betreffende de Wet milieubeheer voor de inrichting VOORSCHRIFTEN behorende bij het ontwerpbesluit betreffende de Wet milieubeheer voor de inrichting Jellice Pioneer Europe te Kapitein Antiferstraat 31 te Emmen 2 INHOUDSOPGAVE 1 OPSLAG GEVAARLIJKE STOFFEN

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO 2 emissies ProRail Scope 1 en 2, eigen energiegebruik

Voortgangsrapportage CO 2 emissies ProRail Scope 1 en 2, eigen energiegebruik Voortgangsrapportage CO 2 emissies ProRail Scope 1 en 2, eigen energiegebruik Rapportage 1 e half jaar 2017 en prognose CO 2 voetafdruk 2017 Autorisatie paraaf datum gecontroleerd prl Projectleider Van

Nadere informatie

Instituut voor Toegepaste Milieu-Economie

Instituut voor Toegepaste Milieu-Economie KOSTEN EFFECTIVITEIT VOS MAATREGELEN 2010 Achtergronddocument Verf, bouw en doe het zelf Jochem Jantzen Henk van der Woerd Oktober 2003 Instituut voor Toegepaste Milieu-Economie (TME) Hogeveenseweg 24

Nadere informatie

Kwantitatieve reductiedoelstelling

Kwantitatieve reductiedoelstelling CO 2 Prestatieladder Kwantitatieve reductiedoelstelling Auteur: Dhr. A.J. van Doornmalen Aspect(en): 3.B.1, 3.B.2, 4.B.1, 1.D.1 Vrijgegeven: Dhr. A.J. van der Heul Datum: 18 april 2014 Inhoudsopgave 1.0

Nadere informatie

MEMO. Toelichting op maatregelen Oranjebuurt in de Lier.

MEMO. Toelichting op maatregelen Oranjebuurt in de Lier. MEMO Aan: Koos verbeek Van: J. den Dulk Datum: 23 mei 2007 Onderwerp: Stand van zaken maatregelen ter voorkoming wateroverlast Oranjebuurt, De Lier Bijlagen: Functioneel programma van eisen voor de verbetering

Nadere informatie

Ons kenmerk C210/ Aantal bijlagen

Ons kenmerk C210/ Aantal bijlagen Aan de leden van de commissie Algemeen Bestuur Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon (024) 329 91 11 Telefax (024) 329 9162 E-mail gemeente@nijmegen.nl Postadres Postbus 9105 6500 HG Nijmegen Datum

Nadere informatie

PUBLICATIE- EN RAPPORTBELEID VAN HET RIZA. een handleiding voor auteurs. Werkdocument 91.035X

PUBLICATIE- EN RAPPORTBELEID VAN HET RIZA. een handleiding voor auteurs. Werkdocument 91.035X PUBLICATIE- EN RAPPORTBELEID VAN HET RIZA een handleiding voor auteurs Werkdocument 91.035X PUBLICATTE- EN RAPPORTBELEID VAN HET RIJKSINSTITUUT VOOR INTEGRAAL ZOETWATERBEHEER EN AFVALWATERBEHANDELING herziene

Nadere informatie

Eco-line hoge-drukunit

Eco-line hoge-drukunit Eco-line hoge-drukunit AT Cleaning systems heeft een hogedruk-unit ontwikkeld die werkt op batterijen/accu s. Wij hebben hiervoor gekozen omdat er alleen maar voordelen mee te behalen zijn. M.V.O. waar

Nadere informatie

Resultaat Toetsing TNO Lean and Green Awards

Resultaat Toetsing TNO Lean and Green Awards ID Naam Koploper Datum toetsing 174 M. Van Happen Transport BV 2-4-2012 Toetsingscriteria 1. Inhoud en breedte besparingen 2. Nulmeting en meetmethode 3. Haalbaarheid minimaal 20% CO2-besparing na 5 jaar

Nadere informatie

Lasrookemissie Neptune

Lasrookemissie Neptune Lasrookemissie Neptune Inleiding Met behulp van de module C.3.1 Lassen van het werkboek metalektro industrie van maart 05 is een visie ontwikkeld op de te nemen milieumaatregelen bij het lasproces. De

Nadere informatie

sectorplan 27 Industrieel afvalwater

sectorplan 27 Industrieel afvalwater sectorplan Industrieel afvalwater 1 Achtergrondgegevens 1. Belangrijkste afvalstoffen Industriële afvalwaterstromen (niet reinigbaar in biologische afvalwaterzuiveringsinstallaties) 2. Belangrijkste bronnen

Nadere informatie

JM Vrij beheer b.v. Reductie onderzoek, doelstellingen en het energiemeetplan 2014-2020. AH Vrij Groen, Grond en Infra Vrij Materieel

JM Vrij beheer b.v. Reductie onderzoek, doelstellingen en het energiemeetplan 2014-2020. AH Vrij Groen, Grond en Infra Vrij Materieel JM Vrij beheer b.v. AH Vrij Groen, Grond en Infra Vrij Materieel onderzoek, en het energiemeetplan 2014-2020 Conform niveau 3 op de CO 2 -Prestatieladder 3.0 Documenten 1.B1.1, 3.B1.1 en 3.B2.2 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Verlaging van afvalstoffenheffing door uitvoering van de Raamovereenkomst verpakkingen

Verlaging van afvalstoffenheffing door uitvoering van de Raamovereenkomst verpakkingen Bijlage Verlaging van afvalstoffenheffing door uitvoering van de Raamovereenkomst verpakkingen mei 2009 Pagina 1 van 7 Samenvatting In deze bijlage wordt inzicht gegeven in de mate waarin als gevolg van

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO2 Prestatieladder Q1-Q2-Q3 2015 GKB Groep B.V.

Voortgangsrapportage CO2 Prestatieladder Q1-Q2-Q3 2015 GKB Groep B.V. Voortgangsrapportage CO2 Prestatieladder Q1-Q2-Q3 2015 GKB Groep B.V. Barendrecht, 11-11-2015 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Algemeen... 3 3. Energiestromen... 3 3.1 Doelstellingen... 4 4. Inzage energieverbruik...

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO2 Prestatieladder (Q4 -) 2015 GKB Groep B.V.

Voortgangsrapportage CO2 Prestatieladder (Q4 -) 2015 GKB Groep B.V. Voortgangsrapportage CO2 Prestatieladder (Q4 -) 2015 GKB Groep B.V. Barendrecht, 25-01-2016 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Algemeen... 3 3. Energiestromen... 3 3.1 Doelstellingen... 4 4. Inzage energieverbruik...

Nadere informatie

Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015. Versie 3.0 (Summary)

Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015. Versie 3.0 (Summary) Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015 Versie 3.0 (Summary) Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Update: Augustus 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue

Nadere informatie

Datum : 28 oktober 2003 Nummer PS :PS2003WEM21 Dienst/sector : WEM/Water Commissie :17 november 2003. Ontwerpbesluit I pag. 3 Ontwerpbesluit II pag.

Datum : 28 oktober 2003 Nummer PS :PS2003WEM21 Dienst/sector : WEM/Water Commissie :17 november 2003. Ontwerpbesluit I pag. 3 Ontwerpbesluit II pag. 6 7 $ 7 ( 1 9 2 2 5 6 7 ( / Datum : 28 oktober 2003 Nummer PS :PS2003WEM21 Dienst/sector : WEM/Water Commissie :17 november 2003 Registratienummer : 2003WEM005053i Portefeuillehouder:Binnekamp 7LWHO Aanpassing

Nadere informatie

2 3 FEB, 2075. Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu

2 3 FEB, 2075. Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu RWS ONGECLASSIFICEERD beschikking Nummer Onderwerp 2 3 FEB, 2075 Maatwerkvoorschrift op grond van artikel 2.1, vierde lid van het Besluit lozen buiten

Nadere informatie

Voortgangsrapportage Scope 3 Ketenanalyse Coaten kasten Verkeersregelautomaat (VRA) Dynniq Mobility

Voortgangsrapportage Scope 3 Ketenanalyse Coaten kasten Verkeersregelautomaat (VRA) Dynniq Mobility Voortgangsrapportage Scope 3 Ketenanalyse Coaten kasten Verkeersregelautomaat (VRA) Dynniq Mobility Berry Krouwel Directeur Operations Dynniq Mobility Datum Handtekening Pieter van Manen HSE Manager Dynniq

Nadere informatie

Business Cases LED verlichting in de Zorgsector

Business Cases LED verlichting in de Zorgsector Business Cases LED verlichting in de Zorgsector Business Cases Het gebruik van LED verlichting in de Zorgsector Door: Daan Bording Betreft: Afstudeeropdracht Bachelor Science, Business & Innovation (SBI)

Nadere informatie

Reductie doelstellingen (B: Reductie)

Reductie doelstellingen (B: Reductie) Reductie doelstellingen (B: Reductie) Eis 3.B.1. Barendrecht, 28 oktober 2014 Auteur: E. Oudshoorn Geaccordeerd door: L.A. Droog Directeur E. Oudshoorn Bedrijfsleider/ MVO Verantwoordelijk CO 2 prestatieladder

Nadere informatie

Scope III analyse 2015

Scope III analyse 2015 Scope III analyse 2015 Beheer document Versie Datum wijziging Gewijzigd door Scope III Analyse 12-5-2016 M. Hoogeland Inhoud Inleiding... 4 1.De waardeketen... 4 Algemene beschrijving... 4 Meetperiode...

Nadere informatie

Wavin Certaro NS Olieafscheiders. Optimale behandeling. van oliehoudend water

Wavin Certaro NS Olieafscheiders. Optimale behandeling. van oliehoudend water Wavin Certaro NS Olieafscheiders Optimale behandeling van oliehoudend water Optimale behandeling van oliehoudend water Compact, effectief en betrouwbaar Fris, helder drinkwater uit de kraan en een schone

Nadere informatie

Papierproef minicontainers Bennekel, Eindhoven. Evaluatie. Opdrachtgever: Peter van der Linden. Auteur: Paul Wacanno

Papierproef minicontainers Bennekel, Eindhoven. Evaluatie. Opdrachtgever: Peter van der Linden. Auteur: Paul Wacanno Papierproef minicontainers Bennekel, Eindhoven Evaluatie Opdrachtgever: Peter van der Linden Auteur: Paul Wacanno Datum: 16/04/2013 Inhoudsopgave 1. Achtergronden... 3 2. Resultaten... 3 3. Projectorganisatie...

Nadere informatie

2 Concentratie in oplossingen

2 Concentratie in oplossingen 2 Concentratie in oplossingen 2.1 Concentratiebegrippen gehalte Er zijn veel manieren om de samenstelling van een mengsel op te geven. De samenstelling van voedingsmiddelen staat op de verpakking vermeld.

Nadere informatie

Energiemanagement Actieplan CO 2 -Prestatieladder

Energiemanagement Actieplan CO 2 -Prestatieladder Bijlage D Energiemanagement Actieplan CO2- Prestatieladder Energiemanagement Actieplan CO 2 -Prestatieladder Sarens Nederland Pagina 26 van 39 D.1 Inleiding In het vorige hoofdstuk is kenbaar gemaakt dat

Nadere informatie

Break-even analyse C2020 1. Ir. drs. M. M. J. Latten

Break-even analyse C2020 1. Ir. drs. M. M. J. Latten Break-even analyse C2020 1 Break-even analyse Ir. drs. M. M. J. Latten 1. Inleiding C2020 3 2. Principe C2020 3 2.1. Analytisch C2020 3 2.2. Grafisch C2020 4 3. Realiteitsgehalte C2020 6 3.1. Aannames

Nadere informatie

R A A D S V O O R S T E L E N O N T W E R P B E S L U I T

R A A D S V O O R S T E L E N O N T W E R P B E S L U I T R A A D S V O O R S T E L E N O N T W E R P B E S L U I T Registratienummer raad 1108973 Datum: Behandeld door: 3 December 2013 griffie Afdeling/Team: Griffie / Onderwerp: digitalisering raad Samenvatting:

Nadere informatie

Instituut voor Toegepaste Milieu-Economie

Instituut voor Toegepaste Milieu-Economie KOSTEN EFFECTIVITEIT VOS MAATREGELEN 2010 Achtergronddocument Op- en overslag Jochem Jantzen Henk van der Woerd 3 oktober 2003 Instituut voor Toegepaste Milieu-Economie (TME) Hogeveenseweg 24 2631 PH NOOTDORP

Nadere informatie

Energie Management Programma A&M Recycling

Energie Management Programma A&M Recycling Energie Management Programma A&M Recycling Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Reductiedoelstellingen 4 2.1 Bedrijfsdoelstelling 4 2.2 Scope 1 4 2.3 Scope 2 4 3. Plan van Aanpak 5 3.1 Maatregelen voor behalen

Nadere informatie

CARBON FOOTPRINT CO 2 PRESTATIELADDER VOORTGANGSRAPPORTAGE KETENANALYSE RAPPORTAGE SCOPE

CARBON FOOTPRINT CO 2 PRESTATIELADDER VOORTGANGSRAPPORTAGE KETENANALYSE RAPPORTAGE SCOPE PRESTATIELADDER VOORTGANGSRAPPORTAGE KETENANALYSE RAPPORTAGE SCOPE 3 DOCUMENTNAAM AUTEUR: VERSIE: DATUM: STATUS: Voortgangsrapportage ketenanalyse KAM Definitief 01-06-2016 CONCEPT AUTORISATIE OPGESTELD

Nadere informatie

3.C.1 Voortgangrapportage CO H1 Ter Riele

3.C.1 Voortgangrapportage CO H1 Ter Riele Datum: 17-08-2016 Versie: 1 3.C.1 Voortgangrapportage CO 2 2016 H1 Ter Riele A.J.J ter Riele Directeur 1. Inleiding Middels deze rapportage wil Ter Riele B.V. (Ter Riele) de voortgang op de CO 2 reductiedoelstellingen

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO2 Prestatieladder Q1-Q2 2015 GKB Groep B.V.

Voortgangsrapportage CO2 Prestatieladder Q1-Q2 2015 GKB Groep B.V. Voortgangsrapportage CO2 Prestatieladder Q1-Q2 2015 GKB Groep B.V. Barendrecht, 19-08-2015 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Algemeen... 3 3. Energiestromen... 3 3.1 Doelstellingen... 4 4. Inzage energieverbruik...

Nadere informatie

DB-vergadering 25-05-2009 Agendapunt 6

DB-vergadering 25-05-2009 Agendapunt 6 DB-vergadering 25-05-2009 Agendapunt 6 Onderwerp Evaluatie Uitvoeringsregels Inkoop en Aanbesteding Portefeuillehouder(s) R.L.M. Sleijpen Afdeling Middelen Bestuursprogramma / Waterbeheersplan Niet van

Nadere informatie

Ontwerp Watervergunning

Ontwerp Watervergunning Ontwerp Watervergunning Datum : 28 augustus 2014 Documentnummer : 2014025455 Case nr. : WV114.0470 AANHEF Het dagelijks bestuur van het waterschap Scheldestromen heeft op 25 juni 2014 een aanvraag ontvangen

Nadere informatie

RI&E 3 ADVIES rapport: Milieumaatregelen. Van Elst Grafisch Afwerker BV

RI&E 3 ADVIES rapport: Milieumaatregelen. Van Elst Grafisch Afwerker BV PRAKTISCH MILIEUBELEIDIN DE GRAFIMEDIA RI&E 3 ADVIES rapport: Van Elst Grafisch Afwerker BV Uitgave van: : Dienstencentrum 21 september 2015 Rapport van Van Elst Grafisch Afwerker BV te Apeldoorn 21 september

Nadere informatie

HPLC- UV- screening: geharmoniseerde analysemethode voor efficiënte waterkwaliteitsbewaking

HPLC- UV- screening: geharmoniseerde analysemethode voor efficiënte waterkwaliteitsbewaking HPLC- UV- screening: geharmoniseerde analysemethode voor efficiënte waterkwaliteitsbewaking Annemieke Kolkman (KWR), Erik Emke (KWR), Gerard Stroomberg (Rijkswaterstaat), Henk Ketelaars (Evides) Bij een

Nadere informatie

CO 2 Reductie doelstellingen

CO 2 Reductie doelstellingen CO 2 Reductie doelstellingen Gebr. Griekspoor BV Innovatief Proactief Duurzaam Betrokken Nieuw-Vennep 09 oktober 2014 Dilia van der Want. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Lozingen. Dag 2 9.00-10.00 uur. 60 min

Lozingen. Dag 2 9.00-10.00 uur. 60 min Lozingen Dag 2 9.00-10.00 uur 1 60 min Leerdoelen lozingen Nieuwe structuur lozingsregels Lozingen wel en niet in besluit Diverse soorten lozingen verspreid over hele besluit Relatie zorgplicht en lozingen

Nadere informatie

CO 2 Reductie doelstellingen. De Waterwolf dienstverlening buitenruimte BV. Hoofddorp 13 april 2015. M. Korbee, Afdeling KAM.

CO 2 Reductie doelstellingen. De Waterwolf dienstverlening buitenruimte BV. Hoofddorp 13 april 2015. M. Korbee, Afdeling KAM. CO 2 Reductie doelstellingen De Waterwolf dienstverlening buitenruimte BV Hoofddorp 13 april 2015 M. Korbee, Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave 0.0 Inhoud 1.0 Inleiding

Nadere informatie

Meetrapport. Adres : Postcode/Plaats : : Contact persoon : Locatie van meting ( adres ) : Postcode/Plaats : : Datum Meting : Meting uitgevoerd door :

Meetrapport. Adres : Postcode/Plaats : : Contact persoon : Locatie van meting ( adres ) : Postcode/Plaats : : Datum Meting : Meting uitgevoerd door : Meetrapport Meetrapport Opdrachtgever : Voorbeeld BV Adres : Postcode/Plaats : : Contact persoon : Locatie van meting ( adres ) : Postcode/Plaats : : Datum Meting : Meting uitgevoerd door : Rapportage

Nadere informatie

Reductie doelstellingen (B: Reductie)

Reductie doelstellingen (B: Reductie) Reductie doelstellingen (B: Reductie) Eis 3.B.1. Barendrecht, oktober 2013 Auteur: Sabine Droog Geaccordeerd door: Leo Droog Directeur Edwin Oudshoorn Bedrijfsleider/ MVO Verantwoordelijk 1 1. Reductiebeleid

Nadere informatie

Verkennende Impactanalyse

Verkennende Impactanalyse Verkennende Impactanalyse Aanleiding onderzoek Onderzoek onder: Provincies Gemeenten Omgevingsdiensten Waterschappen Rijk Bedrijfsleven Verkennen hoe organisaties de impact van de Omgevingswet en AMvB

Nadere informatie

CO 2 Prestatieladder Voortgangsrapportage eerste helft 2015. Periode: 1 januari t/m 30 juni 2015

CO 2 Prestatieladder Voortgangsrapportage eerste helft 2015. Periode: 1 januari t/m 30 juni 2015 CO 2 Prestatieladder Voortgangsrapportage eerste helft 2015 Periode: 1 januari t/m 30 juni 2015 Versienummer: 2 Versie datum: 2-11-2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 1 2. Basisgegevens... 2 2.1 Beschrijving

Nadere informatie

CO 2 Nieuwsbrief Eerste voortgangsrapportage scope 3 doelstellingen

CO 2 Nieuwsbrief Eerste voortgangsrapportage scope 3 doelstellingen Eerste voortgangsrapportage scope 3 doelstellingen September 2017 Eerste voortgangsrapportage CO 2 -emissiereductie. Graag informeren wij u over de voortgang van onze scope 3 doelstellingen. Recent hebben

Nadere informatie

J.A. Boer BV CO 2 reductiedoelstellingen 2016. Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.1

J.A. Boer BV CO 2 reductiedoelstellingen 2016. Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.1 J.A. Boer BV CO 2 reductiedoelstellingen 2016 Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1. Doelstellingen 3 2 Subdoelstellingen 4 2.1. Subdoelstelling brandstofverbruik

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLU

RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLU RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLU Agendanummer 10-122 Registratienummer raad 600798 Behorend bij het B&W-advies met registratienummer 599107 Moet in elk geval behandeld zijn in de raadsvergadering van de gemeente

Nadere informatie

(ONTWERP) VERGUNNING VOOR GRONDWATERONTTREKKING OP GROND VAN DE WATERWET

(ONTWERP) VERGUNNING VOOR GRONDWATERONTTREKKING OP GROND VAN DE WATERWET (ONTWERP) VERGUNNING VOOR GRONDWATERONTTREKKING OP GROND VAN DE WATERWET verleend aan Telecom Service Leek B.V. De activiteit water in de bodem brengen of eraan te onttrekken Locatie: De Hoogte 1 leek

Nadere informatie

Onderwerp Raadsmededeling over: Duurzaamheidsresultaten LED vervanging straatverlichting in Teylingen - Besluitvormend

Onderwerp Raadsmededeling over: Duurzaamheidsresultaten LED vervanging straatverlichting in Teylingen - Besluitvormend BESLUIT OPSCHRIFT Vergadering van 11 oktober 2016 Besluit nummer: 2016_BW_00781 Onderwerp Raadsmededeling over: Duurzaamheidsresultaten LED vervanging straatverlichting in Teylingen - Besluitvormend Beknopte

Nadere informatie

Actieplan CO 2 -prestatieladder

Actieplan CO 2 -prestatieladder Actieplan CO 2 -prestatieladder 2017-2019 Inleiding Dit actieplan CO 2 -prestatieladder beschrijft de doelstellingen voor de reductie van scope 1, 2 en 3 emissies over een periode van drie jaar en wordt

Nadere informatie

CO 2 Prestatieladder. Ketenanalyse zand. Aspect(en): 4.A.1

CO 2 Prestatieladder. Ketenanalyse zand. Aspect(en): 4.A.1 CO 2 Prestatieladder Ketenanalyse zand Auteur: Dhr. A.J. van Doornmalen Vrijgegeven: Dhr. A.J. van der Heul Aspect(en): 4.A.1 Datum: 04 april 2014 Inhoudsopgave 1.0 Identificatie... 3 2.0 Doelstelling...

Nadere informatie

DE AMBTENAAR BELAST MET DE HEFFING VAN HET HOOGHEEMRAADSCHAP AMSTEL, GOOI EN VECHT

DE AMBTENAAR BELAST MET DE HEFFING VAN HET HOOGHEEMRAADSCHAP AMSTEL, GOOI EN VECHT DE AMBTENAAR BELAST MET DE HEFFING VAN HET HOOGHEEMRAADSCHAP AMSTEL, GOOI EN VECHT (AH 09/05) Beleidsregels voor de berekening van de vervuilingswaarde van vanuit IBA systemen geloosd afvalwater van huishoudelijke

Nadere informatie

CO₂-nieuwsbrief. De directe emissie van CO₂ - vanuit scope 1 is gemeten en berekend als 1.226 ton CO₂ -, 95% van de totale footprint.

CO₂-nieuwsbrief. De directe emissie van CO₂ - vanuit scope 1 is gemeten en berekend als 1.226 ton CO₂ -, 95% van de totale footprint. Derde voortgangsrapportage CO₂-emissie reductie Hierbij informeren wij u over de uitkomsten van onze Carbon Footprint en de derde CO₂ -emissie inventarisatie, betreffende de periode van juni 2014 tot en

Nadere informatie

CO2 reductiedoelstellingen niveau 5

CO2 reductiedoelstellingen niveau 5 CO2 reductiedoelstellingen niveau 5 Aannemingsbedrijf van der Meer B.V. Benthuizen 19 november 2014 J. van der Meer. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave 0.0 Inhoud 1.0

Nadere informatie

Sectorplan 24 PCB-houdende afvalstoffen

Sectorplan 24 PCB-houdende afvalstoffen Sectorplan 24 PCB-houdende afvalstoffen 1 Achtergrondgegevens 1. Belangrijkste afvalfracties PCB-bevattende apparaten en PCB-houdende olie 2. Belangrijkste bronnen Elektriciteitsbedrijven en industrie

Nadere informatie

Voortgangsrapportage. Scope 1 en 2 CO2 emissies Eerste halfjaar 2012

Voortgangsrapportage. Scope 1 en 2 CO2 emissies Eerste halfjaar 2012 Voortgangsrapportage Scope 1 en 2 CO2 emissies Eerste halfjaar 2012 Wijzigingsblad Versie Datum Auteur Wijzigingen 0.1 01-10-2013 F. Wuts Draft 1.0 7-10-2013 F. Wuts Final 1.1 20-01-2014 F. Wuts Emissie

Nadere informatie

BESPARING IN BESCHERMGAS BIJ HET GASBOOGLASSEN. Theo Luijendijk, Luijendijk Advisering Jurriaan van Slingerland, TU Delft

BESPARING IN BESCHERMGAS BIJ HET GASBOOGLASSEN. Theo Luijendijk, Luijendijk Advisering Jurriaan van Slingerland, TU Delft BESPARING IN BESCHERMGAS BIJ HET GASBOOGLASSEN Theo Luijendijk, Luijendijk Advisering Jurriaan van Slingerland, TU Delft De methode om de productiekosten bij het gasbooglassen te verlagen is automatisering.

Nadere informatie

Module 280 Nabewerken

Module 280 Nabewerken Module 280 Nabewerken Voorbereiding en Vormvervaardiging Drukken Nabewerken of Proeven maken Afwerken 0 Voorbereiding 40 Hoogdruk 120 Zeefdruk 280 Nabewerken 20 Niet-drukkende 60 Diepdruk 140 Offset algemeen

Nadere informatie

memo INLEIDING 1 Toets NIBM; 2 Toets grenswaarden in het kader van goede ruimtelijke ordening. WETTELIJK KADER

memo INLEIDING 1 Toets NIBM; 2 Toets grenswaarden in het kader van goede ruimtelijke ordening. WETTELIJK KADER memo aan: van: Gemeente De Ronde Venen en De Stichtse Vecht Johan van der Burg datum: 28 augustus 2014 betreft: Luchtkwaliteit Fietsbrug bij Nigtevecht project: 130530 INLEIDING Aan de zuidzijde van Nigtevecht

Nadere informatie

ONDERZOEK LUCHTKWALITEIT

ONDERZOEK LUCHTKWALITEIT ONDERZOEK LUCHTKWALITEIT 1 december 2008 Algemeen Op 15 november 2007 is de Wet tot wijziging van de Wet milieubeheer (luchtkwaliteitseisen) in werking getreden. Vanaf dat moment zijn in de Wet milieubeheer

Nadere informatie

Toelichting milieuneutrale verandering Abbott Healthcare Products B.V.

Toelichting milieuneutrale verandering Abbott Healthcare Products B.V. REPORT Weesp, The Netherlands Health, Safety & Environment Issue Date: 19 mei 2016 Toelichting milieuneutrale verandering Abbott Healthcare Products B.V. COPYRIGHT AND PROPERTY ABBOTT HEALTHCARE PRODUCTS

Nadere informatie

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD Onderwerp: Gemeentelijk rioleringsplan Registratienummer: 00538296 Op voorstel B&W d.d.: 31 maart 2015 Datum vergadering: 26 mei 2015 Portefeuillehouder: Helm Verhees Rol gemeenteraad:

Nadere informatie

Halfjaarlijkse CO 2 rapportage 2015

Halfjaarlijkse CO 2 rapportage 2015 Halfjaarlijkse CO 2 rapportage 2015 Status: Definitief Datum van uitgifte: 16-08-2015 Datum van ingang: 07-09-2015 Versienummer: 1.0 Inhoud 1. INLEIDING... 3 2. CO 2 EMISSIES 1E HALFJAAR 2015... 4 2.1

Nadere informatie

PUBLIEKSRAPPORT ONDERZOEK POWERPLAYER

PUBLIEKSRAPPORT ONDERZOEK POWERPLAYER Rotterdammers besparen ruim 6% op hun totale energierekening door slimme meter en actief bekijken van hun verbruik via een display Slimme Meter In 2020 moeten netbeheerders zoals Stedin bij minimaal 80%

Nadere informatie

REDUCTIE VAN CHROOMHOUDENDE AFVALSTROMEN DOOR INVOERING VAN SCHONE TECHNOLOGIE IN DE LEERINDUSTRIE

REDUCTIE VAN CHROOMHOUDENDE AFVALSTROMEN DOOR INVOERING VAN SCHONE TECHNOLOGIE IN DE LEERINDUSTRIE REDUCTIE VAN CHROOMHOUDENDE AFVALSTROMEN DOOR INVOERING VAN SCHONE TECHNOLOGIE IN DE LEERINDUSTRIE werkdocument 96.95X auteur(s) ir. H.A.J. Senhorst datum juni 1994 Inhoudsopgave Bladzijde 1. Inleiding

Nadere informatie

Voorbeelduitwerking Regime 1: Coaten van hout

Voorbeelduitwerking Regime 1: Coaten van hout Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu van hout Beschrijving bedrijf Een meubelfabrikant maakt beuken eetkamerstoelen. De stoelen worden gebeitst en tweemaal gelakt. Voor het beitsen maakt

Nadere informatie

Van der Schans. Wat is het risico van een grote investering in een machine? M a c h i n e b o u w

Van der Schans. Wat is het risico van een grote investering in een machine? M a c h i n e b o u w Van der Schans M a c h i n e b o u w Deze blog is geschreven door: Jasper Donkersloot Wat is het risico van een grote investering in een machine? Veel bedrijven hebben behoefte aan een machine. Sommige

Nadere informatie

HOLLAND IMMO GROUP BEHEER B.V. TE EINDHOVEN. Halfjaarcijfers per 30 juni Geen accountantscontrole toegepast

HOLLAND IMMO GROUP BEHEER B.V. TE EINDHOVEN. Halfjaarcijfers per 30 juni Geen accountantscontrole toegepast HOLLAND IMMO GROUP BEHEER B.V. TE EINDHOVEN Halfjaarcijfers per 30 juni 2016 Balans per 30 juni 2016 Vóór resultaatbestemming ACTIVA 30 juni 2016 31 december 2015 Vaste activa Immateriële vaste activa

Nadere informatie