1 Aquirius hanteert de Sigma-P methodiek voor de invoering van Procesgericht Werken. Naast een

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "1 Aquirius hanteert de Sigma-P methodiek voor de invoering van Procesgericht Werken. Naast een"

Transcriptie

1 Reorganiseren, bezuinigen en beheersen van processen: waar te beginnen? Hoe besparingen zijn te bereiken door het verantwoord reduceren van AOIC-maatregelen in en rondom processen MANAGEMENTSAMENVATTING In de loop der tijd hebben Gemeenten een omvangrijk instrumentarium opgebouwd op het gebied van AOICmaatregelen. Door allerlei ontwikkelingen in de omgeving, bijvoorbeeld: de noodzaak om Klant- en Vraaggericht te gaan werken, de opkomst van nieuwe Wet- en Regelgeving, innovaties op IT-gebied (denk aan Midoffice architecturen in combinatie met Zaakgericht Werken), moest dit instrumentarium idealiter worden aangepast aan de nieuwe processen en bedrijfsvoering. Dit is echter in vele organisaties niet of beperkt gebeurd. De afstemming van het AOIC instrumentarium reageerde als het ware vertraagd op de ontwikkelingen in de omgeving. Een periode van bezuinigingen, heroverwegingen, ombuigingen etc. biedt bij uitstek de kans om processen opnieuw onder de loep te nemen. Hierbij is detectie van mogelijke verspilling een goed aangrijpingspunt. Verspilling kent vele verschijningsvormen; overbodige AOIC-maatregelen en controls zijn daar een treffend voorbeeld van. Er is hier echter een grote valkuil: bij het zomaar wegnemen of reduceren van deze maatregelen is de kans groot dat de Gemeente niet langer in control is of risico s loopt op het gebied van voldoen aan Wet- en Regelgeving. Een bezuinigingstraject rondom reductie van AOIC-maatregelen begint daarom altijd bij een zorgvuldige Procesanalyse: aan welke eisen moeten de processen voldoen en welke risico s dienen er te worden beheerst? Risicomanagement is hierbij HET instrument om op verantwoorde wijze de minimaal gewenste AOICmaatregelen in en rondom processen in te richten en tegelijkertijd te bezuinigen op overbodige AOICmaatregelen. Verdere implementatie van risicomanagement kan daarnaast mogelijk leiden tot besparingen op de externe accountantskosten; een continue zelfstandige procesanalyse levert meer waardevolle grondstoffen op voor de accountantscontrole. In dit artikel wordt eerst ingegaan op enkele ingrijpende ontwikkelingen in de omgeving van Gemeenten en de wijze waarop de AOIC-maatregelen deze ontwikkelingen al dan niet volgen. Vervolgens wordt geschetst wat de valkuilen zijn bij het ingaan van een bezuinigingstraject rondom AOIC. Het artikel wordt afgesloten met een aanpak die leidt tot verantwoord bezuinigen. Verantwoord wil hier zeggen: reductie van overbodige maatregelen, uiteindelijk leidend tot kostenbesparingen, waarbij de Gemeente wel in control blijft. AOIC: EEN INTEGRALE BENADERING Er zijn waarschijnlijk evenveel definities als mensen die denken dat ze de juiste definitie kennen. Een pragmatische insteek is de volgende: AO houdt zich bezig met het functioneren van de organisatie, de informatie die hieruit voortkomt en het complex van maatregelen om het functioneren en informeren naar wens te laten verlopen. IC betreft de controle op de oordeelsvorming en activiteiten van anderen om de organisatie te kunnen besturen. Praktisch gezien gaat het dan over: het bepalen van normen, het vaststellen van de werkelijkheid en ervoor zorgen dat ingeval van afwijkingen er aanbevelingen worden gedaan om weer op het rechte pad te komen. Deze insteek biedt de mogelijkheid om aansluiting te vinden bij de Processen, de Besturing, de Organisatiestructuur, de Informatie en de Cultuur c.q. het gedrag van de organisatie 1. 1 Aquirius hanteert de Sigma-P methodiek voor de invoering van Procesgericht Werken. Naast een systematische aanpak waarbij vanuit beleidskaders processen worden geanalyseerd, verbeterd en continue worden geëvalueerd (verbetercyclus) wordt integraal rekening gehouden met de aspecten: Proces, Besturing, Organisatie, Informatie en Cultuur.

2 BETEKENIS VAN EXTERNE ONTWIKKELINGEN VOOR DE BEDRIJFSVOERING Gemeenten zijn en worden geconfronteerd met diverse ontwikkelingen in de externe omgeving. Deze ontwikkelingen worden zowel verticaal (Wet- en regelgeving: WABO, Dwangsom, Antwoord etc.) als horizontaal (door Burgers) bepaald: toegenomen eis van transparantie, inspraak en de behoefte om als klant te worden behandeld. Ontwikkelingen in de Informatietechnologie werden en worden hierbij in meer of mindere mate gekoppeld aan de nieuwe klantgerichte manier van werken: Zaakgericht Werken. Waar Gemeenten vroeger een bepaald pallet van diensten aanboden, en de Burger dit maar had af te nemen, worden de eisen aan diensten en producten tegenwoordig meer en meer vanuit het perspectief van de Klant bepaald. Hiermee zijn termen als Kwaliteitshandvest, Producten- en dienstencatalogus en Burgerjaarverslag algemeen bekend geraakt. Ondertussen moeten deze Gemeenten wel gewoon in control blijven, rechtmatig handelen en op verantwoorde wijze met risico s omgaan. En dit alles in een politiek en sociaal-economisch klimaat waarin bezuinigingen hoog op de agenda staan! De meeste Gemeenten zijn enthousiast en voortvarend aan de slag gegaan met een Programma Dienstverlening, het digitaliseren van producten en in zijn algemeenheid: het introduceren van meer horizontale werkstromen gericht op het bedienen van de klant. Kenmerk van dit soort projecten is dat de klant en de voorkant van de Gemeente ook inderdaad centraal staan. Onder een bepaalde tijdsdruk zijn processen geherdefinieerd, balies ingericht, de website toegankelijker gemaakt etc. Op zich prima, maar: wat is er in de tussentijd gebeurd met het AOIC-instrumentarium? Gemeenten moeten tegelijkertijd voldoen aan eisen die door de externe omgeving worden gesteld en traditionele in control eisen VALKUILEN BIJ HET AANPASSEN VAN DE AOIC OP EXTERNE ONTWIKKELINGEN Wellicht herkent u de volgende situatie. Uw Gemeente heeft net een intensief traject afgerond op het gebied van klant- en vraaggericht werken. De processen zijn beschreven, er wordt gewerkt conform de processen en de balies zijn ingericht. Twee weken na de afronding van het project loopt de Controller bij de Programmamanager binnen met de vraag: in welke bijlage kan ik de aansluiting vinden met de financiële stromen en de risico s? de accountant komt volgende week langs en die vroeg me al hoever we daar mee waren. De Programmamanager bekruipt het vage idee dat het wellicht handig was geweest om daar eerder in het traject aandacht aan te besteden er wordt snel nog even een meeting belegd met de afdeling Control waarin hier en daar wat KPI s aan de procesbeschrijvingen worden toegevoegd. In dit voorbeeld wordt de AOIC nog even snel toegevoegd aan de bestaande processen- en procesbeschrijvingen. Er is echter minder ruimte om aanpassingen te doen, want de processen zijn al voor het overgrote deel ingericht. Idealiter zou reeds tijdens de Ontwerpfase met AOIC rekening moeten zijn gehouden. De procesinrichting moet parallel lopen aan het ontwerp van het AOIC-instrumentarium. Andersom is het riskant om ongefundeerd AOIC-maatregelen weg te nemen of sterk te reduceren. Een enthousiaste Controller zag dat er nogal wat verschillende functionarissen betrokken waren bij het Subsidieproces. Dat moest toch sneller kunnen en met aanmerkelijk minder functiescheiding. Hiertoe werd een beleidsnota geschreven die met veel enthousiasme werd ontvangen door het College. Zie je nu wel dat het mogelijk is om op eenvoudige wijze te besparen? Het voorbeeld werd zelfs gepresenteerd in de Raad als voorbeeld van efficiencybesparing die niet ten koste ging van de dienstverlening aan de klant.

3 Nu is het subsidieproces typisch een voorbeeld van een proces waar zware eisen aan worden gesteld als het gaat om rechtmatigheid en traceerbaarheid van genomen stappen. Onnodig te zeggen dat de besparing uiteindelijk tot een aanzienlijk hogere accountantsrekening en een terugkeer naar de oude situatie leidde. Alvorens dieper in te gaan op een methode om verantwoord te bezuinigen op AOIC-maatregelen is het goed om eens de relatie tussen bezuinigen en de reikwijdte van organisatie- en procesinrichting te bezien. DE IMPACT VAN BEZUINIGINGEN EN DE VOORONDERSTELLINGEN Organisaties zoeken van tijd tot tijd naar aanleidingen om de bedrijfsvoering en processen volledig opnieuw te kunnen bezien waarbij er geen taboes zijn. Tijden van (extreme) bezuinigingen zijn een uitstekende aanleiding. Bij het bezuinigen zijn allerlei denkbare methoden beschikbaar. In veel gevallen zijn die nog altijd gebaseerd op kaasschaafachtige methoden. Deze methoden zijn op zich bruikbaar maar er kleven twee belangrijke bezwaren aan: 1. Het levert in tijden van zware bezuinigingen simpelweg te weinig geld op in relatie tot de taakstelling 2. Het leidt tot sub-optimalisaties of een verstoring in de processen. Hierbij is het goed om een parallel te trekken met een begrip in de budgetteringswereld: zero base budgetting. Hierbij zijn er geen enkele taboes in het budgetteren; geen enkele kostensoort wordt in principe verondersteld onvermijdbaar te zijn. Kenmerkend voor dit soort budgetteringstrajecten is dus dat er met een frisse blik tegen de organisatie wordt aangekeken, in feite wordt de organisatie herontworpen (in ieder geval op papier en qua budget). Bij het bezuinigen op AOIC-maatregelen is het belangrijk om een vergelijkbare houding aan te nemen; wat willen wij nu eigenlijk met onze bedrijfsvoering, wat zijn de risico s en welke AOIC-maatregelen horen daarbij? Bezuinigen op AOIC-maatregelen: eerst terug naar de kern van de processen Laten we eens bezien wat er nodig is om tot een verantwoorde bezuiniging op AOIC gebied te komen. NAAR EEN VERANTWOORDE METHODE VAN BEZUINIGEN OP AOIC-MAATREGELEN Een verantwoorde methode van bezuinigen op AOIC-maatregelen ziet er als volgt uit: 1. Procesanalyse: detecteren van AOIC-maatregelen 2. Uitvoeren risico-analyse 3. Aanpassen proces, inclusief AOIC-maatregelen En, om een blijvend voordeel te behalen uit deze exercitie: 4. Invoeren continue verbetering Laten we eens wat dieper op deze stappen ingaan: STAP 1: UITVOEREN PROCES-ANALYSE Alvorens een bezuinigingstraject via processen en de bijbehorende AOIC-maatregelen in te gaan, is het noodzakelijk om een gedegen inzicht te hebben in de huidige processen. Naast de standaard, meer technische componenten van het proces (activiteiten, systemen, documenten etc.) is het in dit kader ook van belang om alle activiteiten rondom de besturing van het proces zelf goed in kaart te brengen. Het uitgangspunt is immers: bezuinigen op overbodige AOIC-maatregelen. Dit betekent onder andere dat alle gebruikte procesrapportages, KPI s, controle-technische functiescheidingen, dossiervorming etc. goed in beeld moeten worden gebracht. Het is hierbij van belang om ook goed de omgeving van het bestudeerde proces te analyseren. Zo wordt aan escalatieprocedures en uitstapjes naar

4 andere processen (uit het oogpunt van controle, afstemming) nogal eens wat minder aandacht besteed wanneer een proces wordt geanalyseerd. Uitgangspunt is meestal het alles gaat goed scenario, waarbij het proces foutloos en ononderbroken van begin tot eind wordt doorlopen. Om te bezuinigen op overbodige AOIC is het juist van belang om ook de scenario s bij fouten, escalaties etc. goed te kennen. Om de doorlooptijden van processen te kennen is het van belang om ook de verborgen verspilling boven water te krijgen. Hierbij moet bijvoorbeeld worden gedacht aan vertragingen in de processen tengevolge van het te hoog beleggen van tekenbevoegdheden in de organisatie. Resultaat van Stap 1. is een gedetailleerd overzicht van de processen, inclusief het AOIC-instrumentarium. Hierbij is de benodigde tijd per processtap en AOIC-maatregel zoveel mogelijk gekwantificeerd. STAP2: UITVOEREN RISICO-ANALYSE (TERUG NAAR DE KERN) We zouden nu op basis van het resultaat uit Stap 1. gelijk kunnen beginnen met het schrappen van tijdrovende processtappen, procesrapportages, escalatieprocedures, functiescheiding, controles in IT-systemen etc. Zoals gezegd zou dit tot onverantwoorde risico s kunnen leiden. Daarnaast zou het kunnen leiden tot aanvullende opmerkingen van de accountant, resulterend in een mogelijk hogere rekening. Om nog maar te zwijgen van een eventuele afkeurende verklaring. EERST terug naar de kern is daarom het devies! Wat willen wij bereiken met onze bedrijfsvoering en processen? Wat zijn eigenlijk de procesdoelstellingen? Als dit duidelijk is, moet er een analyse plaatsvinden op het gebied van risico s. Risico s zijn er in alle soorten en maten maar een bruikbare definitie is hier: alle factoren die leiden tot het niet behalen van de procesdoelstellingen. Bij deze toepassing van risico-management wordt per geïdentificeerd proces in kaart gebracht: - Welke risico s er zijn - Wat de mogelijke impact van deze risico s is (financieel, juridisch, politiek, mogelijk gezondheid) - Welke risico s in welke mate acceptabel worden geacht en welke niet - Welke AOIC-maatregelen er te treffen zijn om de risico s te beperken Resultaat van Stap 2. is een risico-inventarisatie per proces waarbij een keuze is gemaakt voor het al dan niet willen beheersen van risico s, inclusief de mate waarin. Deze keuze is vertaald in een set van gewenste AOICmaatregelen. STAP 3: AANPASSEN PROCES, INCLUSIEF AOIC INSTRUMENTARIUM Nu inzichtelijk is hoe de huidige processen, inclusief het bijbehorende AOIC-instrumentarium eruit zien en er daarnaast inzicht bestaat in de gewenste processen en AOIC-maatregelen, kunnen de beide onderdelen met elkaar geconfronteerd worden. Het gewenste AOIC-instrumentarium stuurt hierbij de keuze voor de reductie in overbodige AOIC in en rondom de huidige processen. Hier zou dus ook uit kunnen komen dat een op zichzelf tijdrovende en dure AOIC-maatregel niet moet worden geschrapt of gereduceerd, vanuit het oogpunt van gewenste risicobeheersing. Andersom kunnen reeds lang bestaande maatregelen of controlemomenten vervallen doordat er in de risicoafweging niet langer of in dezelfde mate prioriteit aan wordt gegeven. Belangrijk is hier om ook echt het proces te veranderen. Al te vaak zegt men wel dat processen en AOICmaatregelen zijn aangepast, maar dat beperkt zich dan veelal tot een papieren exercitie. En zoals we weten: papier is geduldig

5 De exercitie is nu in zijn geheel doorlopen. Er heeft procesanalyse plaatsgevonden, er is een risicoinventarisatie toegepast op de processen, waarvan AOIC-maatregelen zijn afgeleid en de processen zijn hierop aangepast. Er zijn bezuinigingen gerealiseerd omdat er per saldo meer overbodige AOIC-maatregelen zijn geschrapt dan er extra benodigde maatregelen zijn toegevoegd. Dit alles is verantwoord en bewust gedaan: op basis van risico-management. Ondertussen staat echter die externe omgeving wederom niet stil. Bezuinigen zal voorlopig zeker nog een issue blijven maar daarnaast kunnen en zullen er allerlei andere ontwikkelingen bijkomen. Om maximaal voordeel van deze methode te hebben is het dus van belang om te werken aan continue verbetering van de processen en het AOIC-instrumentarium. Met andere woorden: de methode moet worden ingebouwd in de organisatie. Hiermee kunnen naar verwachting tevens de kosten van de externe accountant worden verlaagd. STAP 4: INVOEREN CONTINUE VERBETERING De externe accountant moet zich in relatief korte tijd een oordeel vormen over de getrouwheid van het financiële beeld en de rechtmatigheid. Hierbij is het onvermijdelijk om keuzes te maken: alles controleren zou veel te duur worden voor de klant en niet alles is even belangrijk ( materieel in accountantstaal) voor het financiële beeld. De accountant steunt hierbij op kennis van de markt; welke wetgeving is of wordt ingevoerd, welke risico s gaan daarmee gepaard, kennis van het type organisatie van de klant en op allerlei interne procedures en vastleggingen bij de klant. In feite doorloopt de accountant hierbij een denktrant die vergelijkbaar is met de in dit artikel geschetste methode. Naast de geschetste eenmalige voordelen van de genoemde methode zijn er verdere besparingen te bereiken door het structureel inbouwen van de methode in de eigen organisatie. Het gaat hierbij om het signaleren van ontwikkelingen in de externe omgeving, het bepalen van procesdoelstellingen en het toepassen van risicomanagement om op verantwoorde en bewuste wijze keuzes te maken in de processen. Dit heeft de volgende consequenties voor de aan te nemen rollen in de organisatie: BEWUST EN VERANTWOORD BEZUINIGEN: WELKE ROL AAN TE NEMEN? Voor de interne auditor betekent het: pro-actief de bestaande processen analyseren, koppelen aan relevante ontwikkelingen en adviezen en verbetervoorstellen aandragen. Met deze adviezen moet de verbetercyclus richting verantwoord bezuinigen worden doorlopen, in principe vrijwel geheel zonder tussenkomst van een externe accountant. Van belang is het goed documenteren van het gevolgde denkproces, zodat de externe auditor hierop kan leunen en letterlijk en figuurlijk een goed gevoel kan krijgen bij de bedrijfsvoering. Voor de Controller betekent het: de organisatie bewust maken van de mogelijkheden om in de dagelijkse processen verspilling weg te nemen, waarbij risicomanagement sturend werkt. Daarnaast zou een advies van een controller altijd vergezeld moeten gaan van de bijbehorende consequenties voor de processen en de mate van procesbeheersing. Als een controller in staat wordt gesteld om daarnaast ook bepaalde kaders op het gebied van Sturing en Beleid aan te dragen, dan moet de toepassing van risicomanagement prominent in deze kaders (richting de Proceseigenaren) worden opgenomen. Voor het Projectenbureau betekent het: opnemen van risicomanagement als standaard onderdeel van alle trajecten en projectaanpakken, waarbij processen worden geanalyseerd en geherdefinieerd. En welk project raakt er nu tegenwoordig eigenlijk niet aan procesanalyse- en herontwerp? Er zijn allerlei projectmethodieken, waarbij tussentijdse evaluaties een rol spelen. De ultieme evaluatie sluit naadloos aan bij de geschetste methode in dit artikel: Voldoen we nog aan de gestelde doelen en zijn de bezuinigings- of overige herinrichtingsbeslissingen op basis van bewuste en verantwoorde keuzes genomen? Last but not least de Proceseigenaar! Wellicht bent u als lezer zelf Proceseigenaar en vindt u de geschetste problematiek interessant. Wellicht heeft u zich voorgenomen het artikel door te sturen naar iemand van Control, Audit of het Projectenbureau. Het zou

6 ook kunnen dat de Adviseur Kwaliteitsontwikkeling er iets aan heeft, omdat deze net bezig is met het opstellen van kaders voor procesvastleggingen. Het is hier van groot belang om te onderkennen dat procesmanagement een gedeelde verantwoordelijkheid is. Het is niet uitsluitend iets van de staf of iets van de lijn. Risicomanagement is hierbij een uitstekend instrument om op verantwoorde en bewuste wijze omgevingseisen door te vertalen naar de procesdoelstellingen en tegelijkertijd te voldoen aan de gestelde doelen van de procesveranderingen (bezuinigingen, veranderingen in de klantomgeving etc.). TOT SLOT Wilt u meer weten over het verantwoord bezuinigen op AOIC-maatregelen, overige procesfactoren of de invoering van Risicomanagement op basis van processen, of heeft u interesse in een persoonlijk gesprek met Tom Troquay of Jeroen Buitenhek, de auteurs van dit artikel, neem dan contact op via

MEMO AAN DE GEMEENTERAAD

MEMO AAN DE GEMEENTERAAD MEMO AAN DE GEMEENTERAAD Aan T.a.v. Datum Betreft Van Ons kenmerk CC De gemeenteraad - 23 maart 2012 Interim-controle 2011 Deloitte Het college 112623 Paraaf Datum Controller RP 22-3-2012 Directie Geachte

Nadere informatie

Inspiratiedag. Workshop 1: Risicogestuurde interne controle. 15 september 2016

Inspiratiedag. Workshop 1: Risicogestuurde interne controle. 15 september 2016 Inspiratiedag Workshop 1: Risicogestuurde interne controle 15 september 2016 Programma Inleiding Risicomanagement Interne beheersing Relatie met de externe accountant Van interne controle naar beheersing

Nadere informatie

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland OVER OOSTZAAN Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland WORMERLAND. GESCAND OP 13 SEP. 2013 Gemeente Oostzaan Datum : Aan: Raadsleden gemeente Oostzaan Uw BSN : - Uw brief van :

Nadere informatie

Procesdenken en de cultuur van de organisatie

Procesdenken en de cultuur van de organisatie INLEIDING Procesmanagement dient bij te dragen aan de organisatiedoelstellingen zoals HRM en Finance bijdragen aan de organisatiedoelen. Procesmanagement, ook procesgericht werken genoemd, maakt iets bestuurbaar

Nadere informatie

WWW.CAGROUP.NL COMPLIANCE RADAR HET MEEST COMPLETE BESTURINGSSYSTEEM VOOR GEMEENTEN.

WWW.CAGROUP.NL COMPLIANCE RADAR HET MEEST COMPLETE BESTURINGSSYSTEEM VOOR GEMEENTEN. WWW.CAGROUP.NL COMPLIANCE RADAR HET MEEST COMPLETE BESTURINGSSYSTEEM VOOR GEMEENTEN. COMPLIANCE RADAR De Compliance Radar helpt gemeenten een brug te slaan tussen beleidsdoelstellingen en uitvoering. Door

Nadere informatie

Deelplan IC Memoriaalboekingen 2014. Gemeente Lingewaard

Deelplan IC Memoriaalboekingen 2014. Gemeente Lingewaard Deelplan IC Memoriaalboekingen 2014 Gemeente Lingewaard Inhoudsopgave 1. Aanleiding 2 2. Structureel / incidenteel 2 3. Opdrachtgever 2 4. Opdrachtnemer 2 5. Relevante wet- en regelgeving 2 6. Rapportage

Nadere informatie

Opleidings en ontwikkelportfolio Zaakgericht Werken

Opleidings en ontwikkelportfolio Zaakgericht Werken Opleidings en ontwikkelportfolio Zaakgericht Werken Zaakgericht Werken; de oplossing voor het digitaliseringsvraagstuk? Veel organisaties zijn ervan overtuigd dat Zaakgericht Werken (ZGW) essentieel is

Nadere informatie

Raadsinformatiebrief Nr. :

Raadsinformatiebrief Nr. : Raadsinformatiebrief Nr. : Onderwerp: Risicomanagement Reg.nr. : 12.0693 B&W verg. : 19 juni 2012 : 1) Status In het licht van de actieve informatieplicht informeren wij U over de stand van zaken met betrekking

Nadere informatie

Concerncontrol Velsen Concerncontrol in de gemeente Velsen: de praktijk

Concerncontrol Velsen Concerncontrol in de gemeente Velsen: de praktijk Concerncontrol Velsen Concerncontrol in de gemeente Velsen: de praktijk Jörg Schlunke jorgschlunke@bmc.nl 06-506 908 92 12 juni 2014 Inhoud Opdracht concerncontroller Velsen Visie op control Rol, taken

Nadere informatie

Gemeente Doetinchem. Clientserviceplan voor het boekjaar 2013

Gemeente Doetinchem. Clientserviceplan voor het boekjaar 2013 Clientserviceplan voor het boekjaar 2013 oktober 2013 Inhoud 1. Inleiding 4 2. Controleopdracht 4 2.1 Opdracht 4 2.2 Materialiteit en tolerantie 5 2.3 Fraude 6 3. Planning 6 3.1 Inleiding 6 3.2 Algemene

Nadere informatie

Bevindingen en aanbevelingen bij de jaarverantwoording 2009

Bevindingen en aanbevelingen bij de jaarverantwoording 2009 Bezoekadres Osdorpplein 1000 1068 TG Amsterdam Postbus 90460 1006 BL Amsterdam Telefoon 020 518 0800 Fax 020 619 9426 www.osdorp.amsterdam.nl Retouradres: SDO, Postbus 90460, 1006 BL Amsterdam Aan de Rekenkamercommissie

Nadere informatie

H E T I N K O O P P R O C E S B E K E K E N D O O R E E N L E A N B R I L

H E T I N K O O P P R O C E S B E K E K E N D O O R E E N L E A N B R I L H E T I N K O O P P R O C E S B E K E K E N D O O R E E N L E A N B R I L H o e k o m t h e t d a t g r o t e e n c o m p l e x e p r o j e c t e n v a a k u i t l o p e n e n budget t e n o v e r s c

Nadere informatie

Deelplan IC Treasury 2014. Gemeente Lingewaard

Deelplan IC Treasury 2014. Gemeente Lingewaard Deelplan IC Treasury 2014 Gemeente Lingewaard 1 Inhoudsopgave 1. Aanleiding 3 2. Structureel / incidenteel 3 3. Opdrachtgever 3 4. Opdrachtnemer 3 5. Relevante wet- en regelgeving 3 6. Rapportage 4 7.

Nadere informatie

Horizontaal toezicht of horizontale samenwerking? Workshop bij Landelijke Themadag Verminderen administratieve lasten en Horizontaal toezicht

Horizontaal toezicht of horizontale samenwerking? Workshop bij Landelijke Themadag Verminderen administratieve lasten en Horizontaal toezicht Horizontaal toezicht of horizontale samenwerking? Workshop bij Landelijke Themadag Verminderen administratieve lasten en Horizontaal toezicht Inhoud Even voorstellen Handreiking control framework Enquête

Nadere informatie

Lean management in 100.000+ gemeenten Miljoenen euro s daadwerkelijk gerealiseerde efficiency

Lean management in 100.000+ gemeenten Miljoenen euro s daadwerkelijk gerealiseerde efficiency Lean management in 100.000+ gemeenten Miljoenen euro s daadwerkelijk gerealiseerde efficiency Gemeenten behalen soms zeer grote efficiencywinsten en kwaliteitsverbeteringen in de herontworpen processen

Nadere informatie

NOTA WEERSTANDSVERMOGEN RECREATIESCHAP VOORNE-PUTTEN-ROZENBURG

NOTA WEERSTANDSVERMOGEN RECREATIESCHAP VOORNE-PUTTEN-ROZENBURG NOTA WEERSTANDSVERMOGEN RECREATIESCHAP VOORNE-PUTTEN-ROZENBURG Opgesteld door: G.Z-H In opdracht van: Recreatieschap Voorne-Putten-Rozenburg Postbus 341 3100 AH Schiedam Tel.: 010-2981010 Fax: 010-2981020

Nadere informatie

DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK?

DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK? WHITEPAPER DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK? DOOR M. HOOGERWERF, SENIOR BUSINESS CONS ULTANT Risicomanagement is tegenwoordig een belangrijk onderdeel van uw bedrijfsvoering. Dagelijks wordt er aandacht

Nadere informatie

Kennismakings- informatiebijeenkomst gemeente Utrecht (nieuwe) raadsleden Raadsleden centraal Goede raad voor een sterke gemeenteraad

Kennismakings- informatiebijeenkomst gemeente Utrecht (nieuwe) raadsleden Raadsleden centraal Goede raad voor een sterke gemeenteraad Kennismakings- informatiebijeenkomst gemeente Utrecht (nieuwe) raadsleden Raadsleden centraal Goede raad voor een sterke gemeenteraad 10 juni 2014 Gemeente Utrecht Agenda 1. Wie is de gemeentelijke accountant?

Nadere informatie

Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar hebben weinig kennis. Eli de Vries

Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar hebben weinig kennis. Eli de Vries Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar hebben weinig kennis Eli de Vries Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar hebben weinig kennis Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar

Nadere informatie

Deelplan IC Begrotingsbeheer- en wijzigingen Gemeente Lingewaard

Deelplan IC Begrotingsbeheer- en wijzigingen Gemeente Lingewaard Deelplan IC Begrotingsbeheer- en wijzigingen 2014 Gemeente Lingewaard Inhoudsopgave Inhoud 1. Aanleiding... 2 2. Structureel / incidenteel... 2 3. Opdrachtgever... 2 4. Opdrachtnemer... 2 5. Relevante

Nadere informatie

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer)

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer) Vergadering: 11 december 2012 Agendanummer: 12 Status: Besluitvormend Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 E mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der

Nadere informatie

Plan van Aanpak Verbijzonderde Interne controle 2010-2013 Gemeente Zaltbommel

Plan van Aanpak Verbijzonderde Interne controle 2010-2013 Gemeente Zaltbommel Plan van Aanpak Verbijzonderde Interne controle 2010-2013 Gemeente Zaltbommel Inleiding en doelstelling Plan van Aanpak Interne controle Rechtmatigheid De visie en missie van de organisatie is : Bestuurders

Nadere informatie

1. Samenvatting In dit voorstel wordt ingegaan op de reactie van de provincie bij de ingediende begroting 2013.

1. Samenvatting In dit voorstel wordt ingegaan op de reactie van de provincie bij de ingediende begroting 2013. RAADSVOORSTEL Besluitvormend Aan de Raad Instemmen met reactie provincie op programmabegroting 2013. Agenda nr.6 1. Samenvatting In dit voorstel wordt ingegaan op de reactie van de provincie bij de ingediende

Nadere informatie

Safe Harbor Statement

Safe Harbor Statement Safe Harbor Statement Onze discussie bevat onder meer voorspellingen, schattingen of andere informatie die kan worden beschouwd als toekomstgericht. Hoewel deze anticiperende statements een actueel oordeel

Nadere informatie

4.1 Simulatie in de analysefase

4.1 Simulatie in de analysefase 1 Bijlage 4 Simulatietechnieken Simulatie is een toetstechniek waarmee door middel van het nabootsen van een bepaalde situatie (bijvoorbeeld een herontworpen bedrijfsproces) in een afgeschermde omgeving

Nadere informatie

Verbetertraject beheersing grondexploitaties & Optimalisatie Vastgoed Stand van zaken

Verbetertraject beheersing grondexploitaties & Optimalisatie Vastgoed Stand van zaken Verbetertraject beheersing grondexploitaties & Optimalisatie Vastgoed Stand van zaken Commissie Ruimte, Verkeer en Wonen, 2 februari 2015 Agenda Onderwerpen 1. Verbetertraject beheersing grondexploitaties

Nadere informatie

Checklist. Informatievoorziening. Grote Projecten

Checklist. Informatievoorziening. Grote Projecten Checklist Informatievoorziening Grote Projecten Najaar 2010 Rekenkamercommissie Berkelland, Bronckhorst, Lochem, Montferland 1. Inleiding De uitvoering van grote projecten in Nederland heeft nogal eens

Nadere informatie

Beheersing en controle bij ESF projecten

Beheersing en controle bij ESF projecten Beheersing en controle bij ESF projecten Wat is interne controle? De interne controle van een organisatie richt zich op het verkrijgen van een redelijke mate van zekerheid (assurance) omtrent het bereiken

Nadere informatie

Procesmanagement. Waarom processen beschrijven. Algra Consult

Procesmanagement. Waarom processen beschrijven. Algra Consult Procesmanagement Waarom processen beschrijven Algra Consult Datum: 22 oktober 2009 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. WAAROM PROCESMANAGEMENT?... 3 3. WAAROM PROCESSEN BESCHRIJVEN?... 3 4. PROCESASPECTEN...

Nadere informatie

Zero Based Begroten. De andere kant van de kaasschaafmethode

Zero Based Begroten. De andere kant van de kaasschaafmethode Zero Based Begroten De andere kant van de kaasschaafmethode Je moet de tijd nemen voor Zero Based Begroten, en je moet lef hebben Zero Based begroten legt een duidelijke relatie tussen de doelstellingen,

Nadere informatie

Deelplan IC Investeringen en kredieten 2014. Gemeente Lingewaard

Deelplan IC Investeringen en kredieten 2014. Gemeente Lingewaard Deelplan IC Investeringen en kredieten 2014 Gemeente Lingewaard Inhoudsopgave 1. Aanleiding 2 2. Structureel / incidenteel 2 3. Opdrachtgever 2 4. Opdrachtnemer 2 5. Relevante wet- en regelgeving 2 6.

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Bijlagen 121 Literatuur 144

Inhoudsopgave. Bijlagen 121 Literatuur 144 Inhoudsopgave 5 Voorwoord 7 Ten geleide 9 1 Inleiding 11 2 De risicoanalyse 25 3 Uitvoeren van de risicoanalyse 65 4 Risicomanagement 77 5 Uitvoeren van risicomanagement 85 6 Implementatie van risicomanagement

Nadere informatie

Data Governance: de katalysator voor Data Quality

Data Governance: de katalysator voor Data Quality Data Governance: de katalysator voor Data Quality Onderzoek datamanagement in Nederlandse organisaties Inleiding De dynamiek van de omgeving stelt in toenemende mate eisen aan het aanpassingsvermogen van

Nadere informatie

Business case Dienstverlening 2012

Business case Dienstverlening 2012 Business case Dienstverlening 2012 Inhoud & proces 9 december 2010 Peter de Jong Henk de Graaf Opzet presentatie 1. Wat ging vooraf: 2006-2010 Programma Dienstverlening 2. De opzet van de Businesscase

Nadere informatie

Controleprotocol. Accountantscontrole Jaarrekening Gemeente Berkelland Bijlage 1. Versie juni 2014 Controleprotocol pagina 1 van 9

Controleprotocol. Accountantscontrole Jaarrekening Gemeente Berkelland Bijlage 1. Versie juni 2014 Controleprotocol pagina 1 van 9 Controleprotocol Accountantscontrole Jaarrekening 2014 Controleprotocol pagina 1 van 9 Algemeen Doelstelling In dit controleprotocol staat waaraan de accountant zich moet houden bij de accountantscontrole.

Nadere informatie

Procesmanagement. Organisatieadvies. Opleiding en training. Informatiemanagement. Uw organisatie efficiënter ingericht en uw beleid op orde

Procesmanagement. Organisatieadvies. Opleiding en training. Informatiemanagement. Uw organisatie efficiënter ingericht en uw beleid op orde Organisatieadvies Uw organisatie efficiënter ingericht en uw beleid op orde Procesmanagement Uw bedrijfsprocessen inzichtelijk, efficiënt en onder regie Opleiding en training Praktijkgerichte en actuele

Nadere informatie

Informatiemanagement, -processen en -implementaties

Informatiemanagement, -processen en -implementaties Informatiemanagement, -processen en -implementaties Spelsimulatie en Organisatieverandering imvalues Presentatie Inhoud Introductie Spelsimulatie Aanpak Toepassing Meer informatie Introductie imvalues

Nadere informatie

Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth

Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth De taak van de raad onder het dualisme Kaders stellen (WMO, Jeugdwet, handhaving) Budgetteren (begroting) Lokale wetgeving

Nadere informatie

Prospectieve Risicoanalyse Light

Prospectieve Risicoanalyse Light Prospectieve Risicoanalyse Light Jonkerbosplein 52 6534 AB Nijmegen Telefoon (024) 352 96 36 Email info@triaspect.nl Website www.triaspect.nl Prospectieve Risicoanalyse LIGHT Zorginstellingen dienen op

Nadere informatie

LEAN, RISK & FINANCE EEN INTEGRALE BENADERING GERICHT OP DUURZAME RESULTAATSVERBETERING

LEAN, RISK & FINANCE EEN INTEGRALE BENADERING GERICHT OP DUURZAME RESULTAATSVERBETERING LEAN, RISK & FINANCE EEN INTEGRALE BENADERING GERICHT OP DUURZAME RESULTAATSVERBETERING 2 Iedere organisatie streeft voortdurend naar duurzame verbetering van het rendement. Bij commerciële ondernemingen

Nadere informatie

Ons kenmerk C100/05.0016522. Aantal bijlagen 1

Ons kenmerk C100/05.0016522. Aantal bijlagen 1 Directie Bestuur & Organisatie Directie Algemeen Aan de Commissie AB Korte Nieuwstraat 6 65 PP Nijmegen Telefoon (024) 329 9 Telefax (024) 329 22 92 E-mail gemeente@nijmegen.nl Postadres Postbus 905 6500

Nadere informatie

Notitie Programma Digitaal Werken

Notitie Programma Digitaal Werken Notitie Programma Digitaal Werken Onderwerp Programma Digitaal Werken: aanschaf en implementatie Zaaksysteem Suite en Suite voor Vergunningen, Toezicht & Handhaving. Huidige situatie Amstelveen werkt met

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente Lingewaard

Aan de raad van de gemeente Lingewaard 6 Aan de raad van de gemeente Lingewaard *14RDS00194* 14RDS00194 Onderwerp Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen 2014-2017 1 Samenvatting In deze nieuwe Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen

Nadere informatie

Beleidsmedewerker Onderwijs

Beleidsmedewerker Onderwijs Horizon College Beleidsmedewerker Onderwijs Sector BMO Alkmaar C70) Afdeling Communicatie en Onderwijs (C&O) Contract: Vervanging wegens zwangerschapsverlof Periode: 1 mei 2015 tot 1 oktober 2015 Omvang:

Nadere informatie

process mapping, waarom?

process mapping, waarom? process mapping 1 process mapping, waarom? systeem van bedrijfsprocessen, mensen, middelen, wetgeving centraal stellen samenhang tussen alle aspecten processen wetgeving systemen informatie documentatie

Nadere informatie

Willem Wijntjes (voorzitter commissie BBV) Melchior Kerklaan (secretaris commissie BBV) Henk Satter (lid commissie BBV) Elma van der Mortel (lid

Willem Wijntjes (voorzitter commissie BBV) Melchior Kerklaan (secretaris commissie BBV) Henk Satter (lid commissie BBV) Elma van der Mortel (lid Willem Wijntjes (voorzitter commissie BBV) Melchior Kerklaan (secretaris commissie BBV) Henk Satter (lid commissie BBV) Elma van der Mortel (lid adviescommissie BBV) Regiodagen gemeentefinanciën 2014 Eerste

Nadere informatie

Planning & Control. Inleiding. Inhoudsopgave

Planning & Control. Inleiding. Inhoudsopgave Planning & Control Inleiding Planning & Control is de Engelse benaming voor coördinatie en afstemming. Het is gericht op interne plannings- en besturingsactiviteiten. Een heldere Planning & Control functie

Nadere informatie

Bijlage 1 Eindrapportage College onderzoeksprogramma 2012 (COP)

Bijlage 1 Eindrapportage College onderzoeksprogramma 2012 (COP) Bijlage 1 Eindrapportage College onderzoeksprogramma 2012 (COP) Concerncontrol, augustus 2013 Het is eind 2011 vastgesteld door het college. In het COP is een drietal onderzoeken benoemd, te weten: Begraafrechten

Nadere informatie

Bijlage II - Het spoorboekje kwaliteit: De BIG-8 stap voor stap. Inleiding

Bijlage II - Het spoorboekje kwaliteit: De BIG-8 stap voor stap. Inleiding Bijlage II - Het spoorboekje kwaliteit: De BIG-8 stap voor stap Inleiding In het omgevingsrecht worden regels gesteld waar de overheden zich aan moeten houden bij het uitvoeren van vergunningverlening,

Nadere informatie

Inhuur in de Kempen. Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden. Onderzoeksaanpak

Inhuur in de Kempen. Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden. Onderzoeksaanpak Inhuur in de Kempen Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden Onderzoeksaanpak Rekenkamercommissie Kempengemeenten 21 april 2014 1. Achtergrond en aanleiding In gemeentelijke organisaties met een omvang als

Nadere informatie

ons kenmerk ECFE/U201401021 Lbr. 14/036

ons kenmerk ECFE/U201401021 Lbr. 14/036 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Rapport Vernieuwing van de begroting en verantwoording van gemeenten Samenvatting uw kenmerk ons kenmerk ECFE/U201401021

Nadere informatie

Optimaliseren afsluiten rapportage proces: juist nu!

Optimaliseren afsluiten rapportage proces: juist nu! 18 Optimaliseren afsluiten rapportage proces: juist nu! Belang van snelle en betrouwbare informatie groter dan ooit Drs. Wim Kouwenhoven en drs. Maarten van Delft Westerhof Drs. W.P. Kouwenhoven is manager

Nadere informatie

Samenwerking & Bedrijfsvoering

Samenwerking & Bedrijfsvoering Samenwerking & Bedrijfsvoering Plan van Aanpak Plan van aanpak: Themaonderzoek Samenwerking en Bedrijfsvoering Bestuurlijk opdrachtgever Ambtelijk opdrachtgever Naam projectleider T.C.C. den Braanker C.A.

Nadere informatie

DE MMO. De Lean verbetertool voor procesoptimalisatie door (verpleeg)teams. zorgadviseurs

DE MMO. De Lean verbetertool voor procesoptimalisatie door (verpleeg)teams. zorgadviseurs DE MMO De Lean verbetertool voor procesoptimalisatie door (verpleeg)teams zorgadviseurs pak nieuwe kaart Is dit wenselijk? ACTIVITEIT Is dit wenselijk? pak nieuwe kaart onnodige handeling z.o.z. CONTINU

Nadere informatie

2014 KPMG Advisory N.V

2014 KPMG Advisory N.V 02 Uitbesteding & assurance 23 Overwegingen bij uitbesteding back- en mid-office processen van vermogensbeheer Auteurs: Alex Brouwer en Mark van Duren Is het zinvol voor pensioenfondsen en fiduciair managers

Nadere informatie

Voorstel aan college van Burgemeester en Wethouders

Voorstel aan college van Burgemeester en Wethouders Openbaar Registratienummer: 212560 Datum voorstel: 13 mei 2016 Niet openbaar Portefeuillehouder: De heer P. Lucassen Afdeling: BV Finance & Control Agendapunt 2 Onderwerp/Titel: Verslag interne controle

Nadere informatie

LEFIER PROFIELSCHETS RAAD VAN COMMISSARISSEN MAART 2014. Profielschets raad van commissarissen Lefier ten behoeve van de werving 1

LEFIER PROFIELSCHETS RAAD VAN COMMISSARISSEN MAART 2014. Profielschets raad van commissarissen Lefier ten behoeve van de werving 1 LEFIER PROFIELSCHETS RAAD VAN COMMISSARISSEN MAART 2014 Profielschets raad van commissarissen Lefier ten behoeve van de werving 1 PROFIEL RAAD VAN COMMISSARISSEN 1. Kerntaken van de raad van commissarissen

Nadere informatie

Controleprotocol Jaarrekening Gemeente De Bilt 2014

Controleprotocol Jaarrekening Gemeente De Bilt 2014 Behoort bij raadsbesluit d.d. 29 januari 2015 tot vaststelling van het 'Controleprotocol 2014'. Controleprotocol Jaarrekening 2014 Inhoudsopgave 1. Samenvatting... 3 2. Inleiding... 3 2.1 Doelstelling...

Nadere informatie

STP & COMPLIANCE. Doel van deze Whitepaper. Inleiding. Probleemstelling. ELEMENTS VOLMACHT - STP & Compliance 1

STP & COMPLIANCE. Doel van deze Whitepaper. Inleiding. Probleemstelling. ELEMENTS VOLMACHT - STP & Compliance 1 STP & COMPLIANCE Versie 1.0 Inleiding Faster Forward lanceert Elements Volmacht. Een nieuwe generatie volmacht schade software waar de markt eigenlijk al jaren op wacht. De volmacht module is onderdeel

Nadere informatie

Actiepunt: Uit: Producten Start Afronding Project/ Wie? Status per 01 juni 2006

Actiepunt: Uit: Producten Start Afronding Project/ Wie? Status per 01 juni 2006 Missie, visie, kernwaarden, Vaststellen visie en Augustus Januari mijlpaal 1 missie De notitie Visie, missie & Strategie is door de raad op 29-09 05 vastgesteld. De notitie is op basis van gesprekken in

Nadere informatie

BUDGETKORTINGEN GGZ: VAN BEDREIGING NAAR KANS

BUDGETKORTINGEN GGZ: VAN BEDREIGING NAAR KANS WHITEPAPER BUDGETKORTINGEN GGZ: VAN BEDREIGING NAAR KANS DOOR A. MAKHANLAL, SENIOR BUSINESS CO NSULTANT INLEIDING In dit artikel kijken we naar welke uitdagingen instellingen in de geestelijke gezondheidszorg

Nadere informatie

Rapport Methodiek Risicoanalyse

Rapport Methodiek Risicoanalyse Versie 1.5 31 december 2014 A.L.M. van Heijst emim drs. R.B. Kaptein drs. A. J. Versteeg Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Methodiek... 3 3. Stappenplan uitvoering risicoanalyse... 6 3.1 Landelijke risicoanalyse...

Nadere informatie

Whitepaper PnV Procesmodel

Whitepaper PnV Procesmodel Whitepaper PnV Procesmodel voor de Participatie Wet Auteurs: Marcel Stevens en Henk Loos Datum: 28 maart 2013 Versie: 1 Status: definitief Inhoud 1 Managementsamenvatting... 3 1.1 Wat doet het Participeren

Nadere informatie

17 november 2015 Corr.nr , FC Nummer 82/2015 Zaaknr

17 november 2015 Corr.nr , FC Nummer 82/2015 Zaaknr 17 november 2015 Corr.nr. 2015-49.452, FC Nummer 82/2015 Zaaknr. 603304 Voordracht van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten van Groningen inzake het optimaliseren van de huidige Planning & Controlcyclus

Nadere informatie

Bekend zijn met de visie en inzet van procesmanagement in de eigen organisatie.

Bekend zijn met de visie en inzet van procesmanagement in de eigen organisatie. en werkwijze BPM awareness Inzicht in de toepassing van BPM op strategisch niveau in het algemeen en binnen de eigen organisatie. Kennismaken met BPM vanuit een strategisch perspectief Nut en toegevoegde

Nadere informatie

Voortgang ICT Gemeente Bloemendaal. Juni 2007

Voortgang ICT Gemeente Bloemendaal. Juni 2007 Voortgang ICT Gemeente Bloemendaal Juni 2007 Uitgangspunten: ICT beleidsplan 2006 Lange termijnvisie Planmatig werken Het ontwikkelen van een ICT strategie, niet alleen voor de korte, maar ook voor de

Nadere informatie

Samen werken aan duurzame verbetering van processen. Paul vos Programma Slim Werken NMKG - 12 december 2013

Samen werken aan duurzame verbetering van processen. Paul vos Programma Slim Werken NMKG - 12 december 2013 Samen werken aan duurzame verbetering van processen Paul vos Programma Slim Werken NMKG - 12 december 2013 Inhoud Doelstellingen en aanpak Resultaten Lessen en ervaringen Hoe we verder gaan Vragen? - 2

Nadere informatie

Controleprotocol. voor Wlz-uitvoerders die als zorgkantoor zijn aangewezen. opgave van pgb-beschikkingen over 2015

Controleprotocol. voor Wlz-uitvoerders die als zorgkantoor zijn aangewezen. opgave van pgb-beschikkingen over 2015 Controleprotocol voor Wlz-uitvoerders die als zorgkantoor zijn aangewezen opgave van pgb-beschikkingen over 2015 Versie 1, juli 2016 2 Controleprotocol opgave van pgb-bschikkingen over 2015 Inhoud Inleiding

Nadere informatie

Naar HKZ; procesgericht of doelgericht?

Naar HKZ; procesgericht of doelgericht? Naar HKZ; procesgericht of doelgericht? Septa Management Group Scheepsmakershaven 34d 3011 VB Rotterdam Auteur: Johan ter Heegde Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Vertrekpunt HKZ: documenten, processen of

Nadere informatie

CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties

CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties Hoe zorgen we ervoor dat we nieuwe diensten en producten soepel in onze bedrijfsvoering op kunnen nemen? Hoe geven we betere invulling

Nadere informatie

FM in de zorg. Syllabus. Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen.

FM in de zorg. Syllabus. Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen. Syllabus FM in de zorg Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen. Inclusief best practices bij onder meer UMC Utrecht, GGZ ingeest en Domus Medica.

Nadere informatie

Procesmanagement. Hoe processen beschrijven. Algra Consult

Procesmanagement. Hoe processen beschrijven. Algra Consult Procesmanagement Hoe processen beschrijven Algra Consult Datum: juli 2009 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. ORGANISATIE VAN PROCESMANAGEMENT... 3 3. ASPECTEN BIJ HET INRICHTEN VAN PROCESMANAGEMENT...

Nadere informatie

Afdeling : Planning & Control Organisatie : Thuisvester Functie : Medewerker Planning & Control Datum : augustus 2014

Afdeling : Planning & Control Organisatie : Thuisvester Functie : Medewerker Planning & Control Datum : augustus 2014 FUNCTIEDOCUMENT CONTEXT De afdeling Planning & Control richt zich op de effectieve en efficiënte uitvoering van planning & controlcyclus governance, financiering & treasury en risicomanagement. De medewerker

Nadere informatie

Studiedag VZI Risicomanagement Toepassing van gecertificeerde kwaliteitsmanagementsystemen Kees van Putten, DEKRA Solutions B.V.

Studiedag VZI Risicomanagement Toepassing van gecertificeerde kwaliteitsmanagementsystemen Kees van Putten, DEKRA Solutions B.V. Studiedag VZI Risicomanagement Toepassing van gecertificeerde kwaliteitsmanagementsystemen Kees van Putten, DEKRA Solutions B.V. Een kwaliteitsmanagementsysteem helpt bij de beheersing van risico s Want

Nadere informatie

Ruimte voor ontwikkeling. Financiële haalbaarheid en management van gebiedsontwikkeling

Ruimte voor ontwikkeling. Financiële haalbaarheid en management van gebiedsontwikkeling Ruimte voor ontwikkeling Financiële haalbaarheid en management van gebiedsontwikkeling U WILT UW GEBIED ONTWIKKELEN. DAT ROEP VEEL VRAGEN OP: HOE PAK IK DAT AAN? EN IS HET FINANCIEEL WEL HAALBAAR IN DEZE

Nadere informatie

Deelplan IC Burgerzaken Gemeente Lingewaard

Deelplan IC Burgerzaken Gemeente Lingewaard Deelplan IC Burgerzaken 2014 Gemeente Lingewaard Inhoudsopgave 1. Aanleiding 2 2. Structureel / incidenteel 2 3. Opdrachtgever 2 4. Opdrachtnemer 3 5. Relevante wet- en regelgeving 3 6. Rapportage 3 7.

Nadere informatie

Inspiratiedag. Workshop 2: Interne controle in het Sociaal Domein. 15 september 2016

Inspiratiedag. Workshop 2: Interne controle in het Sociaal Domein. 15 september 2016 Inspiratiedag Workshop 2: Interne controle in het Sociaal Domein 15 september 2016 Programma Voorstellen en verwachtingen Interne beheersing en interne controle Relatie met de externe accountant Belangrijkste

Nadere informatie

Zaakgericht samenwerken. Visie en Koers

Zaakgericht samenwerken. Visie en Koers Zaakgericht samenwerken Visie en Koers 2009032816 We staan voor diverse ambities en knelpunten Burgers 7x24 inzicht in status aanvragen Efficiënter werken Borgen rechtmatigheid Inzicht bij medewerkers

Nadere informatie

Van contentbeheer naar kennisbeheer

Van contentbeheer naar kennisbeheer Nadat een organisatie het contentbeheer goed heeft ingericht en de website goed op orde heeft, zal zich een nieuwe vraag aandienen: 'We hebben nog veel meer kennis die via de verschillende dienstverleningskanalen

Nadere informatie

Bemoeitheater maakt de onderste steen zichtbaar! Spraakmakende aanpak bij veranderingsproces UMCG

Bemoeitheater maakt de onderste steen zichtbaar! Spraakmakende aanpak bij veranderingsproces UMCG Bemoeitheater maakt de onderste steen zichtbaar Spraakmakende aanpak bij veranderingsproces UMCG recensie geschreven door:moniek Bakker Aanjager van leer-en veranderprocessen Op 23 juni was het dan zover.

Nadere informatie

LEAN MANAGEMENT BIJ WONINGCORPORATIES

LEAN MANAGEMENT BIJ WONINGCORPORATIES LEAN MANAGEMENT BIJ WONINGCORPORATIES Good enough never is LEAN MANAGEMENT BIJ WONINGCORPORATIES Hoe Lean Management kan helpen in een onstuimige wereld Auteur Drs. Carla van der Weerdt RA is Managing

Nadere informatie

[Cursus Risicomanagement in onderhoud en beheer]

[Cursus Risicomanagement in onderhoud en beheer] [Cursus Risicomanagement in onderhoud en beheer] Bestemd voor: Managers die verantwoordelijk zijn voor het onderhoud, het (installatie)beheer of de bedrijfsvoering van technische systemen. Technici die

Nadere informatie

BARRIER DENKEN, BARRIER DOEN! PRAGMATISCH EN PROAC TIEVE RISICOANALYSE DOOR MARTIN HOOGERWERF, SENIOR BUSINESS CONSULTANT

BARRIER DENKEN, BARRIER DOEN! PRAGMATISCH EN PROAC TIEVE RISICOANALYSE DOOR MARTIN HOOGERWERF, SENIOR BUSINESS CONSULTANT WHITEPAPER BARRIER DENKEN, BARRIER DOEN! PRAGMATISCH EN PROAC TIEVE RISICOANALYSE DOOR MARTIN HOOGERWERF, SENIOR BUSINESS CONSULTANT RISICOMANAGEMENT IN BALANS Ondernemen betekent risico s nemen om de

Nadere informatie

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR datum vergadering 17 juni 2010 auteur Daniëlle Vollering telefoon 033-43 46 133 e-mail dvollering@wve.nl afdeling Staf behandelend bestuurder drs. J.M.P. Moons onderwerp agendapunt Uitkomst en benutting

Nadere informatie

Projectmatig betekent: op de wijze van een project. Je moet dus eerst weten wat een project is. Een eenvoudige definitie van project is:

Projectmatig betekent: op de wijze van een project. Je moet dus eerst weten wat een project is. Een eenvoudige definitie van project is: Projectmatig werken Inhoudsopgave Projectmatig werken vs. niet-projectmatig werken... 1 Projectmatig werken... 1 Niet projectmatig werken... 2 Waarom projectmatig werken?... 2 Hoe herken je wanneer projectmatig

Nadere informatie

Samenvatting. Pagina 7

Samenvatting. Pagina 7 Samenvatting De rijksoverheid ziet zich de komende jaren voor grote uitdagingen gesteld. Als gevolg van de financiële en economische crisis is de overheidsbegroting uit het lood geslagen. De oplopende

Nadere informatie

Kennismaking met Risico-analyses. HKZ 18 juni 2015

Kennismaking met Risico-analyses. HKZ 18 juni 2015 Kennismaking met Risico-analyses HKZ 18 juni 2015 kwaliteit en veiligheid zorg-en welzijnssector HKZ, ISO, ZKN 18 jaar ervaring Willy Limpens, adviseur en gekwalificeerd Lead Auditor, o.a. HKZ VMS Agenda

Nadere informatie

Bespaar. Accountantskosten. op uw. in 7 stappen. Marian Koek. managerincontrol.nl

Bespaar. Accountantskosten. op uw. in 7 stappen. Marian Koek. managerincontrol.nl Bespaar op uw Marian Koek Accountantskosten in 7 stappen managerincontrol.nl Bespaar*op*uw*Accountantskosten*in*7*stappen Inhoud Voorwieisdite+boekbedoeld? 3 Passieen incontrol 4 Vijfredenenomaccountantskostentebesparen

Nadere informatie

Raadsstuk. Onderwerp: Kredietaanvraag I Project Digitalisering Reg.nummer: M&S/ICT 2009 / 207223

Raadsstuk. Onderwerp: Kredietaanvraag I Project Digitalisering Reg.nummer: M&S/ICT 2009 / 207223 Raadsstuk Onderwerp: Kredietaanvraag I Project Digitalisering Reg.nummer: M&S/ICT 2009 / 207223 1. Inleiding Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen hebben in 2006 afspraken gemaakt over een uitvoeringsagenda

Nadere informatie

Continuous auditing and continuous monitoring: continuous solutions? J. Jacobs en M. Hoetjes

Continuous auditing and continuous monitoring: continuous solutions? J. Jacobs en M. Hoetjes Continuous auditing and continuous monitoring: continuous solutions? J. Jacobs en M. Hoetjes Introductie Jacco Jacobs E-mail: jacco.jacobs@nl.ey.com Internet: www.ey.com Meta Hoetjes E-mail: meta.hoetjes@csi4grc.com

Nadere informatie

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Robert t Hart / Geert Haisma 26 september 2013 r.hart@risicomanagement.nl / haisma@risicomanagement.nl 1www.risicomanagement.nl Visie risicomanagement Gemeenten

Nadere informatie

Veiligheid 5.1 is pure winst

Veiligheid 5.1 is pure winst Veiligheid 5.1 is pure winst (VCA-certificering in 6 stappen) Verkorte versie Inhoudsopgave Inleiding Waarom kiezen voor een VCA-certificering? VCA-certificering in 6 stappen 0: 1: 2: 3: 4: 5: Voorbereiding

Nadere informatie

CO 2 Energie reductie plan

CO 2 Energie reductie plan Tijssens Electrotechniek B.V. De Boelakkers 25 5591 RA Heeze CO 2 Energie reductie plan 2015 Pagina 1 Inhoud 1. Introductie 3 2. Organisatiegrens 3 3. Reductiedoelstellingen 3 4. Energie en CO 2 -reductie

Nadere informatie

Raadsvoorstel: Nummer: Onderwerp: Nota Grondbeleid Gorinchem

Raadsvoorstel: Nummer: Onderwerp: Nota Grondbeleid Gorinchem Raadsvoorstel: Nummer: 2011-655 Onderwerp: Nota Grondbeleid Gorinchem 2011-2014 Datum: 2 mei 2011 Portefeuillehouder: B.J.P. van der Torren Raadsbijeenkomst: 31 mei 2011 Raadsvergadering: 16 juni 2011

Nadere informatie

Energie Management Actieplan

Energie Management Actieplan Energie Management Actieplan Rijssen, Juli 2013 Auteur: L.J. Hoff Geaccodeerd door: M. Nijkamp Directeur Inhoudsopgave 1. Inleiding Pagina 3 2. Beleid CO₂ reductie Pagina 4 3. Borging CO₂ prestatieladder

Nadere informatie

Het schrijven van beheersovereenkomsten: een generiek sjabloon. Jeroen Windey Kenniscentrum Vlaamse Steden

Het schrijven van beheersovereenkomsten: een generiek sjabloon. Jeroen Windey Kenniscentrum Vlaamse Steden Het schrijven van beheersovereenkomsten: een generiek sjabloon Jeroen Windey Kenniscentrum Vlaamse Steden 1 Overzicht presentatie Enkele aandachtspunten vooraf Generiek sjabloon voor schrijven van beheersovereenkomsten

Nadere informatie

Ons kenmerk c140/04.0049622. Aantal bijlagen 1

Ons kenmerk c140/04.0049622. Aantal bijlagen 1 Directie Bestuur & Organisatie Directie Algemeen Stadscontroller Ingekomen stuk D3 Aan de leden van de gemeenteraad Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon (024) 329 91 11 Telefax (024) 329 22 92

Nadere informatie

Slimme capture geeft ons tijd voor advies ENTERPRISE INFORMATION MANAGEMENT. Rien van Ravenhorst, teamleider DIV: Capture THEMA

Slimme capture geeft ons tijd voor advies ENTERPRISE INFORMATION MANAGEMENT. Rien van Ravenhorst, teamleider DIV: Capture THEMA ENTERPRISE INFORMATION MANAGEMENT VIP ONAFHANKELIJK PLATFORM WWW.VIPDOC.NL Rien van Ravenhorst, teamleider DIV: Slimme capture geeft ons tijd voor advies THEMA Capture JAARGANG 7 NR. 4-5 2016 INTEGRALE

Nadere informatie

De toepassing van het Zelf Evaluatie Veiligheid Instrument Gezondheidszorg

De toepassing van het Zelf Evaluatie Veiligheid Instrument Gezondheidszorg De toepassing van het Zelf Evaluatie Veiligheid Instrument Gezondheidszorg De hete aardappel niet doorschuiven maar verantwoordelijkheid delen 8-4-2011 1 Noodzaak VMS Structureel falend risicomanagement

Nadere informatie

Omgevingswet en de raad

Omgevingswet en de raad Omgevingswet en de raad Inhoud Waarom de Omgevingswet? Wat is de omgevingswet? Wat verandert er door de omgevingswet Wat vraagt dit van u als raad. Samen met de samenleving Budget reserveren Vrije (beleids)ruimte

Nadere informatie