Overzicht en samenhang tussen de verschillende projecten rondom de Nationale Milieudatabase SBK februari 2011

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Overzicht en samenhang tussen de verschillende projecten rondom de Nationale Milieudatabase SBK februari 2011"

Transcriptie

1 Overzicht en samenhang tussen de verschillende projecten rondom de Nationale Milieudatabase SBK februari 2011 Al enige jaren worden er in de praktijk verschillende instrumenten gebruikt waarmee de materiaalgebonden milieubelasting van gebouwen en bouwwerken beoordeeld kan worden. 1 De methoden en de onderliggende data die deze instrumenten gebruiken verschillen onderling en de uitkomsten zijn daardoor niet vergelijkbaar. Om daarin eenduidigheid en vergelijkbaarheid te brengen is er in 2009 een harmonisatietraject gestart waarvan de eerste fase voorjaar 2010 is afgerond. Dit heeft geresulteerd in een SBK-Nationale Bepalingsmethode Milieuprestatie gebouwen en GWW-werken (downloaden via en een bijbehorende Nationale Milieudatabase beta-versie welke op 14 april 2010 is overgedragen aan SBK. SBK is namens de bouw gevraagd om als beheerorganisatie op te treden. Najaar 2010 is hieraan een vervolg gegeven in vorm van verschillende projecten. Na realisatie van deze projecten zal na verwachting eind 2011 een robuust stelsel zijn gerealiseerd, waarna de bestaande rekeninstrumenten hierop kunnen worden aangepast. In deze notitie wordt kort de projecten uiteengezet en de samenhang geschetst. Project 1: Verrijking van de Nationale Milieudatabase door inbreng van de branches De Nationale Milieudatabase bestaat onder meer uit productkaarten en basisprofielen met milieu-informatie. Een productkaart geeft de massa per materiaal per eenheid bouwproduct weer terwijl in de basisprofielen de milieu-effecten per eenheid massa van materialen staan opgenomen. De milieu-informatie gaat over milieueffecten van basisprocessen en zijn berekend met SimaPro en voornamelijk de Ecoinvent database. De Nationale Milieudatabase kent een categorisering als het om product- en milieudata gaat: 1. Merkgebonden, getoetst door derden van individuele toeleveranciers/producenten. 2. Merkongebonden, getoetst door derden van branches of groepen van toeleveranciers/producenten 3. Merkongebonden, niet getoetste informatie mogelijk minder representatieve data ( worst case ) In dit project wordt met de branches de Nationale Milieudatabase gecontroleerd waarbij na afronding uiteindelijk de Merkongebonden (niet)-getoetste informatie (categorie 2 en 3) afgestemd is en opgenomen in de Milieudatabase. Als uitgangspunten in dit project gelden: 1. representativiteit moet duidelijk zijn (bij voorkeur NL markt) 2. het gaat om de substantiële effecten op gebouw en bouwwerknivo welke leidraad is om te bepalen welke branche-gemiddelden opgenomen worden. 2 1 Zoals GreenCalc, GPR, DuboCalc e.d. 2 Het gaat er bijv. niet om, om 10 verschillende typen dakbedekkingen apart in de database op te nemen terwijl er geen sprake is van substantiële verschillen in milieu-effect op gebouwniveau tussen de verschillende dakbedekking. 1

2 3. voor de milieu-informatie in de basisprofielen wordt er gerekend met SimaPro en voornamelijk de Ecoinvent database versie 2.0. Organisatie: SBK Planning: september 2010 zomer 2011 Resultaat: een gevalideerde Nationale Milieudatabase versie 1. Project 2: SBK-protocol voor opname van, al dan niet door door derden getoetste, productdata in Nationale Milieudatabase Het zuiverste resultaat wordt in het definitief ontwerp verkregen als er gerekend wordt met merk gebonden, door derden getoetste data. Na afronden van project 1 bevat de database merkongebonden al dan niet getoetste data waarover overeenstemming bestaat. Merkgebonden productdata ontbreken dan nog. In dit project wordt een SBKprotocol voor opname, van alle drie onder project 1 genoemde categorieën, productdata in Nationale Milieudatabase ontwikkeld. De basis voor het protocol voor door derden getoetste data is het bestaande MRPI-protocol. Elk producent/fabrikant/branche die zijn product opgenomen wil zien in de Nationale Milieudatabase moet zijn productdata aanleveren conform dit protocol. Het is een open systeem en toegankelijk voor elke fabrikant, producent e.d. Uitgangspunten: 1. aanleveren data: leveranciers/producenten mogen tot tot één profiel met milieueffectcategorieën geaggregeerde data voor productie, gebruik en afdanking aanleveren conform SBK-protocol. 2. Bepalingsmethode, waarin onder meer staat dat voor de milieu-informatie in de basisprofielen wordt er gerekend met SimaPro en voornamelijk (de deels aangepaste) Ecoinvent database 2.0. Uitvoering: IVAM Planning: november 2010-maart 2011 Resultaat: SBK-protocol voor opname specifieke productdata in Nationale Milieudatabase-versie 1 Project 3: Uniforme Rekenregels Inmiddels zijn de bepalingsmethode en daaraan verbonden databases nationaal geharmoniseerd. Deze resultaten zijn nog niet (volledig) in de rekeninstrumenten geïmplementeerd. Door verschil in interpretatie van de methode bij implementatie in de instrumenten, verschil in de praktische uitvoering, en over de hele linie nog geen volledige eenduidigheid in de productkaarten, bestaat het risico dat de instrumenten ook na de implementatie van elkaar afwijkende uitkomsten zullen geven. Om de bepalingsmethode en de daaraan verbonden databases op een gelijke en transparante wijze in rekeninstrumenten te laten verwerken, is er een verdiepingsslag nodig. In dit project wordt een functionele specificatie in de vorm van rekenregels voor toepassing in rekeninstrumenten ontwikkeld om zeker te stellen dat de milieuprestatie voor een gebouw in rekeninstrumenten op een identieke manier wijze wordt berekend. Voor de GWW-sector is dit binnen DuboCalc al grotendeels gedaan. Voor B&U worden de rekenregels expliciet nu gemaakt en daar waar mogelijk met de rekenregels voor de GWW afgestemd. De uniforme rekenregels worden tzt beheerd door SBK. Tevens wordt op basis van de specificaties een databaseformat ontwikkeld ter vervanging van de huidige Excel database structuren. Onderdeel van dit project vormt ook het ontwikkelen van een set representatieve productkaarten waarmee in combinatie met de database met basisprocessen in 2

3 hoofdlijnen de milieubelasting van een gebouw bepaald kan worden. Het gaat om een vaste set van productkaarten waarmee een groot deel van de B&U sector wordt beschreven en met een substantiële milieu-impact. 3 Dit onderdeel wordt in samenspraak met project 1 uitgevoerd. Immers in project 1 wordt de database gecontroleerd en daar waar nodig aangevuld of onderdelen vervangen. Van hieruit is het eenvoudig in overleg met de branche een selectie te maken van productkaarten die een groot deel van de B&U en GWW sector beschrijven. Doel hiervan is dat, los van de verdere verrijking van de Nationale Milieudatabase, op korte termijn een werkbare en in eerste aanleg blanco, set productkaarten ontwikkeld wordt waarmee de milieuprestatie van een gebouw in hoofdlijnen bepaald kan worden. Binnen dit project valt ook het te ontwikkelen SBK-Toetsingsprotocol voor rekeninstrumenten, om te ijken/waarborgen dat inderdaad dezelfde invoer inderdaad tot hetzelfde resultaat leidt. Organisatie: MRPI Planning: november 2010-april 2011 Resultaat 1: gevalideerde functionele specificatie rekenregels en database format op basis waarvan softwarebouwers software kunnen ontwikkelen of aanpassen Resultaat 2: gevalideerde set productkaarten waarmee de milieuprestatie van een gebouw berekend kan worden Resultaat 3: toetsingsprotocol rekeninstrumenten Project 4: Stroomlijning van functionele eenheden draagconstructies in rekeninstrumenten De materiaalgebonden milieubelasting van een gebouw wordt hoofdzakelijk bepaald door de materiaalkeuzen. Daarvan wordt weer ongeveer iets meer dan de helft veroorzaakt door de draagconstructie en de rest door de schil van het gebouw. Hoewel de bepalingsmethode in samenhang met rekenregels de basis voor instrumentatie in rekeninstrumenten is, is het voor een doelmatig gebruik van de rekeninstrumenten gewenst voldoende invoervelden te hebben om eenheden van de draagconstructie in te voeren. En dat die velden een flexibele invoermogelijkheid hebben. Doel van het project Milieu-impact hoofddraagconstructie is vanuit de expertise van een constructeur een daarvoor een invoerstructuur te ontwerpen dat zal worden toegepast de rekeninstrumenten als GPR-Gebouw en GreenCalc. Het doel is dus geen nieuw rekeninstrument maar een uniform invoerformat v.w.b. draagconstructies voor de bestaande rekenprogramma s in de B&U. Organisatie: IMd Planning: november 2010-mei 2011 Resultaat: gevalideerde functionele eenheden voor verschillende draagconstructies als uniform invoerformat voor rekeninstrumenten. Project 5: Ontsluiting Milieudata (Basisprocessendatabase) voor LCA-uitvoerders De basisprofielendatabase met milieu-informatie van achtergrondprocessen (bijvoorbeeld transport en elektriciteitsproductie) en informatie over materialen is voor LCA-uitvoerders van belang. De Basisprofielendatabase is gegenereerd vanuit de Basisprocessendatabase, met voornamelijk Ecoinvent Life Cycle Inventory (LCI) data, welke berekend is in SimaPro. Deze database wordt tegen administratieve kosten ter beschikking gesteld aan LCA-bureaus, die beschikken over een Ecoinvent licentie. Zo kunnen LCA bureaus op basis van dezelfde achtergrondprocessen berekeningen uitvoeren of kunnen aanpassingen voorstellen voor bepaald producten. Daarnaast 3 Zo is het goed mogelijk dat bijv. installaties niet gedetailleerd opgenomen worden in deze vaste set van productkaarten. De milieu-impact van materialen in de installaties in het gehele bouwwerk bezien, zijn gering. 3

4 kunnen zij door deze inzage de kwaliteit toetsen, en zo nodig SBK suggesties voor verbetering doen. Organisatie: SBK Planning: december 2010-februari 2011 Resultaat: licentie-overeenkomst gebruik SimaPro-basisprocessendatabase. Project 6: Ontwikkeling plan van aanpak Onderzoek naar de doorwerking van CENbepalingsmethoden naar de bepalingsmethode incl. bijbehorende milieudata bij SBK. Met het oog op het eenduidig en controleerbaar kunnen bepalen van de milieuprestatie van een bouwwerk op basis van de levenscyclusanalyse is de bepalingsmethode Milieuprestatie gebouwen en GWW-werken ontwikkeld. Deze bepalingsmethode is gebaseerd op de NEN 8006 Milieugegevens van bouwmaterialen, bouwproducten en bouwelementen voor opname in een milieuverklaring - Bepalingsmethode volgens de levenscyclusanalysemethode (LCA). Het bepalen van de milieueffecten van gebouwen en producten op basis van de levenscyclusanalyse is ook steeds meer in Europese richtlijnen en ontwikkelingen terug te vinden. Hierbij kan worden gedacht aan Ecolabel, Green Public Procurement (Duurzaam Inkopen) en ontwikkeling van Milieugerichte bouwproductinformatie via het Europees normalisatie-instituut CEN in de TC 350, die allen nog een vrijwillige toepassing kennen. Specifiek gericht op energie zijn er wel verplichtende richtlijnen zoals de richtlijn energiegerelateerde producten. De genoemde Europese bepalingsmethoden van CEN TC 350 zijn van belang om milieuprestaties te kunnen toetsen; m.a.w. zij toetsen het ontwerp en bestek op de milieuprestatie. Dit is vergelijkbaar met de Eurocodes voor constructieve veiligheid, die toetsen het ontwerp op constructieve veiligheid. Ontwerphulpmiddelen staan hier los van. In de meeste richtlijnen wordt voor de bepaling van de milieuprestatie een verwijzing gemaakt naar de in ontwikkeling zijnde bepalingsmethode in CEN TC 350. Indien die bepalingsmethode van kracht zijn geworden dient NEN het normblad NEN 8006 in bepaalde termijn in te trekken. Omdat de SBK-bepalingsmethode op onderdelen verwijst naar de NEN 8006, die dan niet meer wordt geactualiseerd, wordt onderzoek uitgevoerd naar verschillen en overeenkomsten en SBK methode incl. bijbehorende milieudata en worden voorstellen gedaan voor waar nodige aanpassingen om de SBKmethode te stroomlijnen met Europese normbladen. Zoals het er nu naar uitziet, is het grootste verschil tussen NEN 8006 en NEN-EN het aantal indicatoren. In NEN 8006 zijn 10 indicatoren benoemd en in NEN EN zijn dat 24 indicatoren. De 24 indicatoren zijn deels een uitsplitsing van de 10 NEN 8006 indicatoren, zoals uitsplitsing van grondstoffen naar energiedragers en nietenergiedragers. Onder de 10 indicatoren zijn bovendien milieuimpactcategorieën die niet voorkomen binnen de 24 indicatoren, zoals toxiciteit. Daarnaast gaat NEN-EN niet in op gewichten die aan indicatoren toegekend worden; het toe te kennen belang aan een bepaalde indicator. Organisatie: SBK / Technische Inhoudelijke Commissie (TIC) en NEN Planning: maart en verder Resultaat: Er wordt door SBK en NEN notitie ontwikkeld waarbij een fasegewijs plan van aanpak wordt ontwikkeld voor: 4

5 Het uitvoeren van onderzoek naar verschillen en overeenkomsten tussen de (gepubliceerde) CEN bepalingsmethode en de SBK-bepalings methode incl. bijbehorende milieudata; Het doen van voorstellen voor waar nodige aanpassingen om de SBKbepalingsmethode om deze te stroomlijnen met CEN-bepalingsmethoden; Draagvlaktoetsing van die wijzigingsvoorstellen Vaststellingen verwerking van die wijzigingsvoorstellen. Project 7: Lijst met aandachtspunten De verdere invulling van de Bepalingsmethode en de Nationale Milieudatabase is een complex proces waarbij niet alle aspecten in een keer behandeld kunnen worden. Op basis van prioritering wordt een lijst bijgehouden van onderwerpen die nog aan de orde moeten komen. Organisatie: SBK /Technische Inhoudelijke Commissie Planning: november 2010 en verder Resultaat: Onderstaande lijst met aandachtspunten en een planning wanneer deze onderwerpen opgepakt worden. AANDACHTSPUNTENLIJST SBK- Versie 1 - februari 2011 De lijst van aandachtspunten staan op de agenda van elke vergadering van de Technisch Inhoudelijke Commissie (TIC). In de volgende TIC-vergadering wordt een prioritering aangebracht. Elke belanghebbende kan aandachtspunten aanleveren via 1. Primair-secundaire materialen Soms scoren secundaire materialen slechter dan primaire materialen. Terecht volgens de LCA-methode, maar soms voorbijgaand aan andere (milieu)problematiek bijvoorbeeld grind is niet schaars, maar we hebben in NL wel een probleem met grondstoffenvoorziening. Hoe hier mee om te gaan? 2. Update van basisprocessendatabase in SimaPro Als de basisprocessendatabase wezenlijk geupdate wordt moet ook eventuele specifieke productprofielen door fabrikanten aangepast worden. Niet geupdate profielen zouden moeten worden verwijderd. 3. Opbouw productkaart Alle productkaarten moeten een zelfde consistente opbouw hebben Wordt in projectrekenregels meegenomen. 4. Invoer zelfde type producten met verschillende variabelen Voorbeeld: bij riolering varieert de dameter van 300 mm tot 1500 mm. Een functionele eenheid van 1 km leiding zal bij de verschillende diameters sterk afwijken. Vraag is op welke wijze deze verschillende diameters in de database kunnen worden opgenomen? Wordt in projectrekenregels meegenomen. 5

6 5. Primaat door derden getoetste branche-data? De database bevat of zal bevatten: merkongebonden en merkgebonden data. Met name niet door derden getoetste data zal in de regel beter scoren dan door derden getoetste data. Dit komt door de onvolledigheid in de niet-getoetste data waardoor de milieu-impact te laag wordt weergegeven. Gevolg: er is geen stimulans om merkgebonden specifieke data aan te leveren. Hoe hier mee om te gaan? 6. Uitputting fossiel brandstoffen Ontbreken uitputting fossiele brandstoffen als aparte categorie (het zit nu in tegenstelling tot wat de Bepalingsmethode voorschrijft bij de overige grondstoffen in SimaPro: één van beide dient te worden aangepast.) 7. Ecotoxicologische effecten, aquatisch (zoutwater) te beschouwen In de Bepalingsmethode staat ecotoxicologische effecten, aquatisch (zoutwater) genoemd als te beschouwen. Onder meer omdat er geen schaduwprijs voor is opgenomen, zou deze impactcategorie niet moeten worden meegenomen. Aanpassen in de handleiding? 8. Actualisatie schaduwprijzen/bepalingsmethode 9. Opname landgebruik Landgebruik, en veranderingen daarin, blijken vergaande consequenties voor de milieu-impact te kunnen hebben. Landgebruik speelt bijvoorbeeld een grote rol in de wereldwijde uitstoot en opname van de drie belangrijkste broeikasgassen: koolstofdioxide, methaan en lachgas. Er zijn steeds meer methoden om effecten van landgebruik (in enige mate) mee te nemen. 10. Beperkingen van LCA-methode vergeleken met cradle to cradle (breder kader o.a. social aspecten), project van AgentschapNL met expertgroepen. 11. Hoe worden flexibele producten/ontkoppelbaarheid van producten op gebouwniveau als kwaliteitsonderdeel van de milieuprestatie gewaardeerd? Voorbeeld: wanneer een kantoor door flexibele wand- of vloersystemen makkelijker een andere bestemming kan krijgen, dan wordt hiermee de levensduur op gebouwniveau verlengd. Dit positieve effect wordt niet of nauwelijks gewaardeerd in de rekenmethodes. In de SBK-milieuprestatiecie Bouw en GWW is voorgestel om binnen de TUE na te gaan of een afstudeerder of promovendus dit onderwerp kan oppakken. 12. Karakterisatie stofgroepen (zie bijlage; onderdeel van NEN 8006:2004/A1:2008 nl) en de Bepalingsmethode: 13. Hoe exact om te gaan met allocatie van recycling, kijkend naar NEN8006 (nog teveel ruimte voor interpretatie?) 6

7 Bovengenoemde projecten samengevat in een schema; de nummering in het schema verwijst naar de bovengenoemde projecten. 7

SBK Nationale Milieudatabase

SBK Nationale Milieudatabase SBK Nationale Milieudatabase Betreft : SBK-procedure opname productdata in de Nationale Milieudatabase Versie : 1.0 Status : Definitief Datum : 1 juli 2011 Stichting Bouwkwaliteit (SBK) Visseringlaan 22b

Nadere informatie

Aluminium, LCA en EPD

Aluminium, LCA en EPD Symposium Duurzaam Aluminium 5 februari 2015 Aluminium, LCA en EPD Harry van Ewijk IVAM UvA BV www.ivam.uva.nl IVAM UvA BV Opgericht in 1993 vanuit de Vakgroep Milieukunde UvA is enige aandeelhouder 15

Nadere informatie

MATERIAAL-MILIEUPRESTATIE EN DE CIRCULAIRE ECONOMIE

MATERIAAL-MILIEUPRESTATIE EN DE CIRCULAIRE ECONOMIE MATERIAAL-MILIEUPRESTATIE EN DE CIRCULAIRE ECONOMIE Wat zit er achter instrumenten zoals GPR Gebouw, MRPI-MPG en BREEAM-NL / DGBC Materialentool? Harry van Ewijk (SGS) NVBV-Kennisdag, 14 juni 2017 1 HARRY

Nadere informatie

Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD. G. Jonkers NVVT 28-5-2013

Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD. G. Jonkers NVVT 28-5-2013 Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD G. Jonkers NVVT 28-5-2013 Presentatie Achtergronden duurzaam bouwen Bepalingsmethoden milieuprestatie gebouw LCA Nationale Milieudatabase Duurzaamheid en verf -> een

Nadere informatie

Methode en data in Europees perspectief

Methode en data in Europees perspectief Methode en data in Europees perspectief SBK-symposium Nationale Milieudatabase 24 februari 2011 Agnes Schuurmans (vz normcie 351 281 / lid SBK-TIC / Rockwool) Europese ontwikkelingen waarvoor milieu-informatie

Nadere informatie

PROCEDURE GELIJKWAARDIGHEID VASTSTELLEN EN TOETSEN DATA VOOR NMD. Bijlage C: SBK-Toetsingsprotocol Opname data in de Nationale Milieudatabase

PROCEDURE GELIJKWAARDIGHEID VASTSTELLEN EN TOETSEN DATA VOOR NMD. Bijlage C: SBK-Toetsingsprotocol Opname data in de Nationale Milieudatabase PROCEDURE GELIJKWAARDIGHEID VASTSTELLEN EN TOETSEN DATA VOOR NMD Bijlage C: SBK-Toetsingsprotocol Opname data in de Nationale Milieudatabase Concept, versie 2.0, 23 juni 2014 SBK Stichting Bouwkwaliteit

Nadere informatie

Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving

Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving Agnes Schuurmans Voorzitter NEN 351 281 (CEN TC350) Rockwool International 1 Bouwbesluit - 1 april 2012 Milieuparagraaf Artikel

Nadere informatie

Bepaling van de milieuprestaties van gebouwen en gww-werken (MPG) Geactualiseerde versie 2015

Bepaling van de milieuprestaties van gebouwen en gww-werken (MPG) Geactualiseerde versie 2015 Bepaling van de milieuprestaties van gebouwen en gww-werken (MPG) Geactualiseerde versie 2015 Inhoud 1 Inleiding 5 2 Bepaling van de milieuprestatie van gebouwen en GWW-werken 7 2.1 Klare taal in de bouw

Nadere informatie

2.1 SBK beheert de NMD en verkrijgt daarmee feitelijk toegang tot de vertrouwelijke informatie van de deelnemende Data-leverancier.

2.1 SBK beheert de NMD en verkrijgt daarmee feitelijk toegang tot de vertrouwelijke informatie van de deelnemende Data-leverancier. Gebruiksvoorwaarden en geheimhoudingsovereenkomst Stichting Bouwkwaliteit - december 2012 In het Bouwbesluit 2012 wordt de SBK-Bepalingsmethode Mileuprestatie Gebouwen en GWWwerken (voortaan: Bepalingsmethode)aangewezen

Nadere informatie

Houtcafé 25 september 2014 Milieuaspecten van hout in de praktijk

Houtcafé 25 september 2014 Milieuaspecten van hout in de praktijk Houtcafé 25 september 2014 Milieuaspecten van hout in de praktijk AGENDA Houtcafé 25 september 2014 16.00 uur Inleiding Milieuaspecten van hout Eric D. de Munck, projectleider en secretaris Centrum Hout/VVNH

Nadere informatie

SBK Nationale Milieudatabase

SBK Nationale Milieudatabase SBK Nationale Milieudatabase Betreft: Handleiding Invoer/wijzigen productkaarten en aanleveren basisprofielen t.b.v. de Nationale Milieudatabase Versie: 1.2 Status : Definitief Datum : 11 april 2012 Stichting

Nadere informatie

Starters Handleiding DuboCalc Project versie 4.0 21 juni 2015. DuboCalc Project 4.0 StartersHandleiding

Starters Handleiding DuboCalc Project versie 4.0 21 juni 2015. DuboCalc Project 4.0 StartersHandleiding Starters Handleiding DuboCalc Project versie 4.0 21 juni 2015 DuboCalc Project 4.0 StartersHandleiding Inhoud 1 Aan de slag met DuboCalc Project... 5 1.1 Wat is DuboCalc Project?... 5 1.2 Starten van

Nadere informatie

Kingspan Geïsoleerde Panelen. Toekomstbestendig bouwen begint met duurzaamheid

Kingspan Geïsoleerde Panelen. Toekomstbestendig bouwen begint met duurzaamheid Kingspan Geïsoleerde Panelen Toekomstbestendig bouwen begint met duurzaamheid TOEKOMSTBESTENDIG BOUWEN Wie bouwt voor de toekomst weet ook dat je verder moet denken dan de gewenste levenscyclus van een

Nadere informatie

DuCO N:\3435\C\R\R-01

DuCO N:\3435\C\R\R-01 Postbus 50521 3007 JA Rotterdam Piekstraat 77 3071 EL Rotterdam T 010 201 23 60 E imd@imdbv.nl www.imdbv.nl HANDLEIDING DuCo PROJECT: DuCO KENMERK: N:\3435\C\R\R-01 RAPPORTDATUM: 21-12-2012 OPDRACHTGEVER:

Nadere informatie

Duurzame oplossing door houtreparatie!

Duurzame oplossing door houtreparatie! Duurzame oplossing door houtreparatie! Het systeem om meerpalen te repareren in plaats van vervanging door nieuwe palen, is niet alleen goedkoper maar blijkt ook minder belastend te zijn voor het milieu.

Nadere informatie

MKI score van wegen aanleg en onderhoud

MKI score van wegen aanleg en onderhoud MKI score van wegen aanleg en onderhoud Inleiding Duurzaam gebruik van materialen & grondstoffen is onder te verdelen in twee hoofdonderwerpen: Keuze voor materialen & grondstoffen. Hierbij spelen aspecten

Nadere informatie

SBK Nationale Milieudatabase

SBK Nationale Milieudatabase SBK Nationale Milieudatabase Betreft : SBK-TOETSINGSPROTOCOL OPNAME DATA IN DE NATIONALE MILIEUDATABASE Versie : 1.0 Status : Definitief Datum : 1 juli 2011 Stichting Bouwkwaliteit (SBK) Visseringlaan

Nadere informatie

Door: Martijn Veerman AluEco en VMRG (brancheorganisatie voor de gevelbouw)

Door: Martijn Veerman AluEco en VMRG (brancheorganisatie voor de gevelbouw) Door: Martijn Veerman AluEco en VMRG (brancheorganisatie voor de gevelbouw) Inhoudsopgave AluEco Gevels LCA aluminium referentiekozijnen Impact materialisatie LCA o o Productniveau Gebouwniveau AluEco

Nadere informatie

NATIONALE BEOORDELINGSRICHTLIJN VOOR NL-EPD CERTIFICAAT VOOR ENVIRONMENTAL PRODUCT DECLARATIONS (EPD) VAN BOUWPRODUCTEN

NATIONALE BEOORDELINGSRICHTLIJN VOOR NL-EPD CERTIFICAAT VOOR ENVIRONMENTAL PRODUCT DECLARATIONS (EPD) VAN BOUWPRODUCTEN NATIONALE BEOORDELINGSRICHTLIJN VOOR NL-EPD CERTIFICAAT VOOR ENVIRONMENTAL PRODUCT DECLARATIONS (EPD) VAN BOUWPRODUCTEN Vastgesteld door het CvD Duurzaamheid bouwproducten, d.d. 2014-xx-xx Uitgave: IKOB-BKB,

Nadere informatie

De normen en hun waarde (Toegespitst op Bouwbesluit 2012)

De normen en hun waarde (Toegespitst op Bouwbesluit 2012) De normen en hun waarde (Toegespitst op Bouwbesluit 2012) Ir. Ruud Nouwen Clustermanager NEN-Bouw Congres VBWT 2012 Inhoud NEN-normen en normalisatie De status van NEN-normen Het nieuwe Bouwbesluit 2012

Nadere informatie

WP4: Verbeterde schattingsmethode materiaalhoeveelheden in constructies! 1 april 2015, TKI KIEM!

WP4: Verbeterde schattingsmethode materiaalhoeveelheden in constructies! 1 april 2015, TKI KIEM! WP4: Verbeterde schattingsmethode materiaalhoeveelheden in constructies 1 april 2015, TKI KIEM WP4 - Verbeterde schattingsmethode materiaalhoeveelheden Projectpartners IMd Raadgevende Ingenieurs, Rotterdam

Nadere informatie

Verantwoorde keuze van bestratingsproducten

Verantwoorde keuze van bestratingsproducten Verantwoorde keuze van bestratingsproducten Bij de keuze van producten voor bestratingen gelden verschillende afwegingsfactoren. De impact van een bepaalde keuze op het milieu is daar één van, een factor

Nadere informatie

Duurzaam bouwen, betere toekomst

Duurzaam bouwen, betere toekomst Duurzaam bouwen, betere toekomst Welke keuzes kunt u vandaag maken Jeannette Levels Directeur Stichting MRPI, www.mrpi.nl Vennoot LBP SIGHT Duurzaam bouwen in 30 minuten Waarom? Wat? Hoe? Wie? Waarom?

Nadere informatie

Bepalingsmethode Milieuprestatie Gebouwen en GWW-werken

Bepalingsmethode Milieuprestatie Gebouwen en GWW-werken Bepalingsmethode Milieuprestatie Gebouwen en GWW-werken Berekeningswijze voor het bepalen van de milieuprestatie van gebouwen en GWW-werken gedurende hun gehele levensduur, gebaseerd op de levenscyclusanalysemethode

Nadere informatie

TKI KIEM en DuurzaamheidsPrestatie Gebouwen

TKI KIEM en DuurzaamheidsPrestatie Gebouwen TKI KIEM en DuurzaamheidsPrestatie Gebouwen Duurzaamheidsprestatie van gebouwen: nu en in de toekomst 12 januari 2017, Heijmans, Rosmalen Erik Alsema (W/E adviseurs), Prof. Henk Visscher (TUD) 1 TKI KIEM

Nadere informatie

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015 TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015 Doel Ontwikkeling van integrale methodiek om de milieueffecten als gevolg van energiegebruik

Nadere informatie

Waarom scoort aluminium niet beter?

Waarom scoort aluminium niet beter? Aluminiummiddag 27.04.2010 Waarom scoort aluminium niet beter? In het hol van de leeuw te gast? prof.dr.ir. Michiel Haas 1 Inhoudsopgave Voorstellen Materiaal prestatie instrumenten Nederlandse Nationale

Nadere informatie

Duurzaam construeren met. Frans van Herwijnen

Duurzaam construeren met. Frans van Herwijnen Duurzaam construeren met Frans van Herwijnen 1 Duurzaam construeren 1. Ontwerpen op levensduur (flexibel, aanpasbaar, demontabel) 2. Inzet massa als warmteaccumulator (BKA) 3. Hergebruik van bestaande

Nadere informatie

Paragraaf Soort Commentaar Wijzigingsvoorstel

Paragraaf Soort Commentaar Wijzigingsvoorstel Paragraaf Soort Commentaar Wijzigingsvoorstel geheel-1 algemeen Bepalingsmethode (BM) splitsen in 3 documenten: 1. rekenmethode voor bepaling van gebouwen en GWWwerken die pretendeert En 15978 te vervangen

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse - LCA

Levenscyclusanalyse - LCA 1 Inhoud 1 Inhoud... 1 2 Wat is een LCA?... 2 3 Hoe is een LCA opgebouwd?... 3 4 Toepassingen en mogelijkheden... 7 5 Aandachtspunten en praktische info... 8 6 Links... 8 Een initiatief van: Met steun

Nadere informatie

MILIEUPROFIELEN VAN SCHEEPSBRANDSTOFFEN IN DE NATIONALE MILIEUDATABASE. Suzanne de Vos-Effting

MILIEUPROFIELEN VAN SCHEEPSBRANDSTOFFEN IN DE NATIONALE MILIEUDATABASE. Suzanne de Vos-Effting MILIEUPROFIELEN VAN SCHEEPSBRANDSTOFFEN IN DE NATIONALE MILIEUDATABASE Suzanne de Vos-Effting OPZET PRESENTATIE Motivatie RWS milieuprofielen scheepsbrandstof Aanpak berekening Resultaten Gebruik milieuprofielen

Nadere informatie

Milieubeoordeling houten bruggen Diana de Graaf

Milieubeoordeling houten bruggen Diana de Graaf Milieubeoordeling houten bruggen Diana de Graaf Vergelijkende milieustudie bruggen Onderzoek Brede studie met meerdere sectoren Specificatie, berekeningsmethode, data Niet-materiaal gebonden specificaties

Nadere informatie

Ketenanalyse. Aannemingsbedrijf van der Meer. Datum: 4 december 2014. Pagina 1 van 11

Ketenanalyse. Aannemingsbedrijf van der Meer. Datum: 4 december 2014. Pagina 1 van 11 Ketenanalyse Aannemingsbedrijf van der Meer Datum: 4 december 2014 Status: definitief Pagina 1 van 11 Ketenanalyse Aannemingsbedrijf van der Meer B.V. November 2014 Bedrijfsgegevens Bedrijf: Aannemingsbedrijf

Nadere informatie

SAMENWERKINGSOVEREENKOMST

SAMENWERKINGSOVEREENKOMST SAMENWERKINGSOVEREENKOMST over de inbreng van de bepalingsmethode materiaalgebonden milieuprestatie van gebouwen en GWW-werken, inclusief de daaraan verbonden milieudatabases in de daartoe ingerichte functie

Nadere informatie

Beknopte startershandleiding DGBC materialentool v2.0

Beknopte startershandleiding DGBC materialentool v2.0 Beknopte startershandleiding DGBC materialentool v2.0 14 juni 2013 1. Algemeen... 2 1.1 Wijzigingen in DGBC materialentool... 2 1.2 Programmastructuur Menubalk... 2 1.3 Programmastructuur boom... 4 2.

Nadere informatie

dr. ir. Ralph Hamerlinck en ir. Jan-Pieter den Hollander Inleiding ontwikkelingen duurzaam bouwen en Webtools voor duurzaamheid

dr. ir. Ralph Hamerlinck en ir. Jan-Pieter den Hollander Inleiding ontwikkelingen duurzaam bouwen en Webtools voor duurzaamheid Seminar duurzaam bouwen met staal dr. ir. Ralph Hamerlinck en ir. Jan-Pieter den Hollander Inleiding ontwikkelingen duurzaam bouwen en Webtools voor duurzaamheid Inhoud Inleiding ontwikkelingen duurzaam

Nadere informatie

Edwin van Noort Odette Ex Mantijn van Leeuwen

Edwin van Noort Odette Ex Mantijn van Leeuwen 08.06.2017 Edwin van Noort Odette Ex Mantijn van Leeuwen *werknaam INSIDE INSIDE-Platform INSIDE INSIDE-Platform INSIDE INSIDE-Platform INSIDE INSIDE-Platform INSIDE INSIDE-Platform INSIDE INSIDE-Platform

Nadere informatie

Definitie. Wat is Duurzaamheid?

Definitie. Wat is Duurzaamheid? Duurzaamheid Definitie Wat is Duurzaamheid? Waarom is duurzaamheid belangrijk? Bevolkingsgroei 7naar 9Miljard Waarom is duurzaamheid belangrijk? Grondstofschaarste Waarom is duurzaamheid belangrijk? Ontbossing

Nadere informatie

Inleiding ontwikkelingen duurzaam bouwen!

Inleiding ontwikkelingen duurzaam bouwen! Inleiding ontwikkelingen duurzaam bouwen!! Onderwerpen! Wat is duurzaam bouwen?! Kunnen we dit meten?! Bouwbesluit per 1-1-2013! Staaldata! MilieuRelevante ProductInformatie (MRPI)! Nationale MilieuDatabase

Nadere informatie

Duurzaam construeren met materialen

Duurzaam construeren met materialen Duurzaam construeren met materialen Over de CO 2 emissie van beton, staal en hout Auteur: em.prof.ir. Frans van Herwijnen Redactie: Commissie Vakmanschap VNconstructeurs Duurzaam construeren met materialen

Nadere informatie

Aantoonbaar duurzaam materiaalgebruik. Kwantificeren van milieuprestaties van gebouwen

Aantoonbaar duurzaam materiaalgebruik. Kwantificeren van milieuprestaties van gebouwen Aantoonbaar duurzaam materiaalgebruik Kwantificeren van milieuprestaties van gebouwen Aanleiding Het schaarser worden van grondstoffen maakt zorgvuldig omgaan met bouwmaterialen (nog) belangrijker! Wat

Nadere informatie

Product sheet. Milieukostenberekening Materiaalgebruik. Koningin Wilhelminalaan 2, Leidschendam. financiële fundament onder uw bouwprojecten

Product sheet. Milieukostenberekening Materiaalgebruik. Koningin Wilhelminalaan 2, Leidschendam. financiële fundament onder uw bouwprojecten Product sheet Milieukostenberekening Materiaalgebruik 1 Koningin Wilhelminalaan 2, Leidschendam IGG Bointon de Groot Postbus 444 2240 AK Wassenaar Rijksstraatweg 354a 2242 AC Wassenaar T. 070-514 54 20

Nadere informatie

Tabel 1 Basisprofiel standaard geleiderails

Tabel 1 Basisprofiel standaard geleiderails Memo Aan: Kenmerk: Betreft: Van: Delft, 8 mei 2014 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, Verzinkerij Van Aert LCA-resultaten van s Basisprofielen van de standaard s en de verzinkte s en vergelijking

Nadere informatie

Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste

Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste 29-214 Datum: 27 juli 215 Versie: 1.1 In opdracht van: Opgesteld door: Hendrik Bijker Wecycle Laura Golsteijn Marisa Vieira Dit rapport is geschreven

Nadere informatie

Commentaartabel Toetsingsprotocol (TP; concept 23-6-2014), inclusief Procedure gelijkwaardigheid - 21-10-2014

Commentaartabel Toetsingsprotocol (TP; concept 23-6-2014), inclusief Procedure gelijkwaardigheid - 21-10-2014 Commentaartabel Toetsingsprotocol (TP; concept 23-6-2014), inclusief Procedure gelijkwaardigheid - 21-10-2014 Paragraaf Soort Commentaar Wijzigingsvoorstel 1.2 vraag 1.2 Nationale milieudatabase Bij de

Nadere informatie

REFERENTIE BETONMORTELS Aan: Daaf de Kok (De betonketen)

REFERENTIE BETONMORTELS Aan: Daaf de Kok (De betonketen) REFERENTIE BETONMORTELS Aan: Daaf de Kok (De betonketen) Van: 16-maart- 2016 Betreft: Referentie betonmortels 1. Inleiding In opdracht van het Netwerk Betonketen zijn er referentiebetonmengsels voor het

Nadere informatie

Duurzaamheidsanalyse, Hoe groen is groen?

Duurzaamheidsanalyse, Hoe groen is groen? Duurzaamheidsanalyse, Hoe groen is groen? Docentendag CBBE, Sustainable Transition & Sustainability Analysis in de Biobased Economy, 4 februari 2015 Dr ir Jerke W. de Vries w w w. h o g e s c h o o l v

Nadere informatie

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 24 juni 2014

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 24 juni 2014 TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 24 juni 2014 Doel Ontwikkeling van integrale methodiek om de milieueffecten als gevolg van energiegebruik

Nadere informatie

FAQ KB EPD Scope van het KB? Zijn er overgangsmaatregelen voorzien? Hoe moet een fabrikant een LCA of levenscyclusanalyse uitvoeren?

FAQ KB EPD Scope van het KB? Zijn er overgangsmaatregelen voorzien? Hoe moet een fabrikant een LCA of levenscyclusanalyse uitvoeren? FAQ KB EPD Scope van het KB? De wetgeving geldt voor alle milieuboodschappen die op het bouwproduct worden aangebracht, maar niet voor reclamefolders en -panelen. Zijn er overgangsmaatregelen voorzien?

Nadere informatie

Duurzaam inkopen bij Rijkswaterstaat

Duurzaam inkopen bij Rijkswaterstaat Duurzaam inkopen bij Duurzaamheid bij aanleg en onderhoud van wegen, vaarwegen en waterwerken Edwin van der Wel, Sr. Adviseur Duurzaamheid en Energie, GPO Inhoud Programma duurzaam inkopen GWW Doelstellingen

Nadere informatie

Naar Energie-nul in 2020: Renoveren of nieuw bouwen?

Naar Energie-nul in 2020: Renoveren of nieuw bouwen? Naar Energie-nul in 2020: Renoveren of slopen en nieuw bouwen? Verschenen in Vastgoedmarkt, juni 2011 John Mak, W/E adviseurs Naar Energie-nul in 2020: Renoveren of nieuw bouwen? Kiezen voor nieuwbouw

Nadere informatie

GreenCalc+, GPR gebouw, BREEAM

GreenCalc+, GPR gebouw, BREEAM GreenCalc+, GPR gebouw, BREEAM Om de duurzaamheid van gebouwen weer te kunnen geven worden er verschillende programma s gehanteerd, zoals GreenCalc+, GPR gebouw en BREEAM. Hierbij hanteren de programma

Nadere informatie

Review CO 2 -studie ZOAB Rasenberg

Review CO 2 -studie ZOAB Rasenberg Review CO 2 -studie ZOAB Rasenberg Notitie Delft, maart 2011 Opgesteld door: M.N. (Maartje) Sevenster M.E. (Marieke) Head 2 Maart 2011 2.403.1 Review CO 2 -studie ZOAB Rasenberg 1 Inleiding Binnen de prestatieladder

Nadere informatie

Milieudeclaraties van bouwproducten ~ stand van zaken & toekomstige evoluties ~

Milieudeclaraties van bouwproducten ~ stand van zaken & toekomstige evoluties ~ Milieudeclaraties van bouwproducten ~ stand van zaken & toekomstige evoluties ~ Piet Vitse (PCE-FOAMGLAS) voorzitter BMP-WG Duurzaam Bouwen 1 1 1. Uitgangspunt 2. Maatschappelijk & wettelijk kader CPR

Nadere informatie

Starters Handleiding DuboCalc Project versie 2.2 datum 20 november DuboCalc Project 2.2 StartersHandleiding

Starters Handleiding DuboCalc Project versie 2.2 datum 20 november DuboCalc Project 2.2 StartersHandleiding Starters Handleiding DuboCalc Project versie 2.2 datum 20 november 2012 DuboCalc Project 2.2 StartersHandleiding Inhoud 1 Aan de slag met DuboCalc Project... 5 1.1 Wat is DuboCalc Project?... 5 1.2 Starten

Nadere informatie

DGBC Materialentool v2.13 Nationale Milieudatabase v1.5 Mat 1 berekening BREEAM-NL

DGBC Materialentool v2.13 Nationale Milieudatabase v1.5 Mat 1 berekening BREEAM-NL Algemene gegevens BREEAM-NL registratienummer: - besl u i t : Dossiernummer: - Projectnaam: Tilburg, Distlerstraat, 41 woningen Status berekening: Definitief Aanmaakdatum: 21-05-2014 Laatst gewijzigd:

Nadere informatie

Aanpak Duurzaam GWW- Aan de slag!

Aanpak Duurzaam GWW- Aan de slag! Aanpak Duurzaam GWW- Aan de slag! Johan van Dalen, ProRail, Cindy de Groot, Provincie Zuid-Holland Esther Veendendaal, RVO 5 juni 2014 Ontstaan van Duurzaam GWW Het begon met Duurzaam Inkopen Nu verder

Nadere informatie

De tool in excel bestaat uit een aantal werkbladen. Per werkblad wordt aangegeven welke elementen deze bevat en wat de gebruiker kan invullen.

De tool in excel bestaat uit een aantal werkbladen. Per werkblad wordt aangegeven welke elementen deze bevat en wat de gebruiker kan invullen. Handleiding DuboMat tool DuboMat tool asfaltcontract Den Haag De DuboMat tool wordt beschikbaar gesteld aan de inschrijvers voor het asfaltcontract Den Haag. Ze mogen deze tool alleen gebruiken voor het

Nadere informatie

Rapport Milieuprestatie 2Amsterdam

Rapport Milieuprestatie 2Amsterdam Rapport Milieuprestatie 2Amsterdam Project 2Amsterdam Onderwerp Bouwaanvraag Onderbouw (parkeergarage) MPG Datum 20-02-2017 Paginas 5 Toelichting Dit rapport bevat de uitkomst van de berekende milieuprestatie

Nadere informatie

Blik op de horizon 2020

Blik op de horizon 2020 1 Blik op de horizon 2020 Beleidsplan 2016 2020 voor de uitvoeringsorganisatie voor het beheer en onderhoud van de bepalingsmethode Milieuprestatie gebouwen en GWW-werken inclusief de daarbij behorende

Nadere informatie

Beoordelingsrichtlijn. voor het Kiwa systeemcertificaat voor het genereren van milieuprofielen voor betonnen infraproducten d.d.

Beoordelingsrichtlijn. voor het Kiwa systeemcertificaat voor het genereren van milieuprofielen voor betonnen infraproducten d.d. Beoordelingsrichtlijn voor het Kiwa systeemcertificaat voor het genereren van milieuprofielen voor betonnen infraproducten d.d. 1-5-2017 Voorwoord Kiwa Deze Beoordelingsrichtlijn (BRL) is opgesteld door

Nadere informatie

Om te bepalen of een verf duurzaam is dient er, naar de mening van de VVVF, sprake te zijn van een integrale aanpak.

Om te bepalen of een verf duurzaam is dient er, naar de mening van de VVVF, sprake te zijn van een integrale aanpak. BEOORDELINGSMODEL DUURZAAM ONDERHOUD Integrale benadering Om te bepalen of een verf duurzaam is dient er, naar de mening van de VVVF, sprake te zijn van een integrale aanpak. Een integrale aanpak zou zich

Nadere informatie

Ketenanalyse zandbak reiniging

Ketenanalyse zandbak reiniging Ketenanalyse zandbak reiniging Voor GKB REALISATIE Boskoop, 17 februari 2014 Versie 2 Pagina 1 van 14 Opdrachtgever: GKB REALISATIE. Middelweg 1 2992 SP Barendrecht Onderzoeksrapport: 3-2013 dec. 2013

Nadere informatie

Rapportage van broeikasgasemissies veroorzaakt door gekochte elektriciteit

Rapportage van broeikasgasemissies veroorzaakt door gekochte elektriciteit Rapportage van broeikasgasemissies veroorzaakt door gekochte elektriciteit Een samenvatting van de "Greenhouse Gas Protocol Scope 2 Guidance" Samengevat en vertaald door het EKOenergie-secretariaat, januari

Nadere informatie

LCA Wapeningsstaal. Branchestudie VWN

LCA Wapeningsstaal. Branchestudie VWN LCA Wapeningsstaal Branchestudie VWN Opdrachtgever Koninklijke Metaalunie Contactpersoon de heer P. van der Mars Kenmerk R076390af.00001.tdr Versie 01_001 Datum 9 Juni 2015 Auteur T.E. (Thom) de Rijk MSc.

Nadere informatie

CIOT-bevragingen Proces en rechtmatigheid

CIOT-bevragingen Proces en rechtmatigheid CIOT-bevragingen Proces en rechtmatigheid 2015 Veiligheid en Justitie Samenvatting resultaten Aanleiding Op basis van artikel 8 van het Besluit Verstrekking Gegevens Telecommunicatie is opdracht gegeven

Nadere informatie

Notitie software Mei 2007

Notitie software Mei 2007 Notitie software Mei 2007 2 1 Inleiding 1.1 Algemeen De taak van de commissie Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (hierna: BBV) is om een eenduidige toepassing van het BBV te bevorderen.

Nadere informatie

LCA Studie Levens Cyclus Analyse van enkele tropische houtsoorten ten behoeve van damwanden

LCA Studie Levens Cyclus Analyse van enkele tropische houtsoorten ten behoeve van damwanden LCA Studie Levens Cyclus Analyse van enkele tropische houtsoorten ten behoeve van damwanden Management samenvatting Inleiding Damwanden zijn een belangrijke markt voor duurzaam geproduceerd tropisch hout,

Nadere informatie

Opbouw van de presentatie

Opbouw van de presentatie Workshop Sustainable bouwen met beton CUR Bouw & Infra 7 december 2009 Door: André Burger Opbouw van de presentatie 1. Cement&BetonCentrum 2. Onze ambities m.b.t. duurzaam bouwen 3. Voorbeelden duurzaam

Nadere informatie

Green Deal Concreet 1.0

Green Deal Concreet 1.0 Green Deal Concreet 1.0 Een groep vooraanstaande bedrijven en brancheorganisaties in de betonketen hebben in 2011 samen met MVO Nederland het MVO Netwerk Beton opgericht. Op 4 oktober 2011 heeft het MVO

Nadere informatie

Gedetailleerde doelen Duurzame Zuivelketen

Gedetailleerde doelen Duurzame Zuivelketen Gedetailleerde doelen Duurzame Zuivelketen Inleiding Via de Duurzame Zuivelketen streven zuivelondernemingen (NZO) en melkveehouders (LTO) gezamenlijk naar een toekomstbestendige en verantwoorde zuivelsector.

Nadere informatie

Alle informatie over GPR Gebouw 4.2, inclusief GPR Bouwbesluit. GPR software Een heldere kijk op duurzaamheid

Alle informatie over GPR Gebouw 4.2, inclusief GPR Bouwbesluit. GPR software Een heldere kijk op duurzaamheid Alle informatie over GPR Gebouw 4.2, inclusief GPR Bouwbesluit GPR software Een heldere kijk op duurzaamheid Drie pakketten, één leverancier GPR software van W/E adviseurs bestaat uit drie pakketten: GPR

Nadere informatie

Bouwkundig Ontwerp- en Adviesburo Heijnen

Bouwkundig Ontwerp- en Adviesburo Heijnen Bouwkundig Ontwerp- en Adviesburo Heijnen Kleine Veld 37 7751 BG Dalen Tel: 0524-553000 info@boaheijnen.nl www.boaheijnen.nl Project : Nieuwbouw woning aan de Buitenakker te Hooghalen (kavel 1), fam. Horst

Nadere informatie

Meer duurzaamheid in de GWW: Laat je inspireren en leer van elkaar!

Meer duurzaamheid in de GWW: Laat je inspireren en leer van elkaar! Meer duurzaamheid in de GWW: Laat je inspireren en leer van elkaar! Lie Chahboun 14 april 2015 Programmabureau Duurzaam GWW RVO.nl Wie heeft (nog) Duurzaam Inkopen beleid? Wie koopt 100% duurzaam in? Wie

Nadere informatie

WK 2020 Praktijkprogramma Woningcorporaties Programma en Voor een goed begrip Masterclass Duurzaam Onderhouden en Renoveren

WK 2020 Praktijkprogramma Woningcorporaties Programma en Voor een goed begrip Masterclass Duurzaam Onderhouden en Renoveren WK 2020 Praktijkprogramma Woningcorporaties Programma en Voor een goed begrip Masterclass Duurzaam Onderhouden en Renoveren Ad Straub Delft University of Technology Challenge the future Programma 9.45

Nadere informatie

STABU-gebruikersdag 25 september 2013

STABU-gebruikersdag 25 september 2013 STABU-gebruikersdag 25 september 2013 ing. Henny Miltenburg Coördinator opleidingen/docent en kwaliteitsmedewerker Graag uitleg over het stappenplan van STABU om te komen tot (weer) één catalogus, dit

Nadere informatie

Alfen MVO nieuws Voortgang acties m.b.t. onze CO2 ambities

Alfen MVO nieuws Voortgang acties m.b.t. onze CO2 ambities Voortgang acties m.b.t. onze CO2 ambities [6 december 2016] In het kader van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) willen wij u middels deze nieuwsbrief informeren over de voortgang van onze acties

Nadere informatie

Masterclass LCA. Wat kan je met LCA-studies in afvalland? Geert Bergsma

Masterclass LCA. Wat kan je met LCA-studies in afvalland? Geert Bergsma Masterclass LCA Wat kan je met LCA-studies in afvalland? Geert Bergsma CE Delft sinds 1978 Onafhankelijk onderzoek en advies Milieu, economie, techniek en beleid Energie, transport, afval, biomassa, voedsel,

Nadere informatie

LCA-resultaten van geleiderails

LCA-resultaten van geleiderails LCA-resultaten van s Vanuit de opzet van een nieuw Landelijk Afvalbeheerplan (LAP2) is gekeken of er door ketensamenwerking mogelijkheden kunnen worden gevonden om de milieudruk van materialen in de afvalfase

Nadere informatie

baksteen METSELWERK BLIJVEND GOED VOOR EEN DUURZAME LEEFOMGEVING

baksteen METSELWERK BLIJVEND GOED VOOR EEN DUURZAME LEEFOMGEVING baksteen METSELWERK BLIJVEND GOED VOOR EEN DUURZAME LEEFOMGEVING aksteenmetselwerk - baksteenmetselwerk - Blijvend goed - Blijvend goed - baksteenmetselwerk - baksteenmets baksteen METSELWERK Blijvend

Nadere informatie

Interpretatiedocument update: 17 maart 2015. Schema BREEAM-NL In-Use 2014 v1.0

Interpretatiedocument update: 17 maart 2015. Schema BREEAM-NL In-Use 2014 v1.0 Interpretatiedocument update: 17 maart 2015 Schema BREEAM-NL In-Use 2014 v1.0 Dit document bevat interpretaties van actuele versies van de BREEAM-NL In-Use Beoordelingsrichtlijn. Voor een beoordeling geldt

Nadere informatie

Voorbij energiebesparing: milieueffecten van energiebesparende maatregelen

Voorbij energiebesparing: milieueffecten van energiebesparende maatregelen Voorbij energiebesparing: milieueffecten van energiebesparende maatregelen 9 Oktober 28 Laure Itard 1 november 28 1 Renovatie van een rijtjehuis gebouwd in de periode 1966-1976 1 november 28 2 1. Isolatie

Nadere informatie

Bepalingsmethode Milieuprestatie Gebouwen en GWW-werken

Bepalingsmethode Milieuprestatie Gebouwen en GWW-werken Bepalingsmethode Milieuprestatie Gebouwen en GWW-werken Berekeningswijze voor het bepalen van de milieuprestatie van gebouwen en GWW-werken gedurende hun gehele levensduur, gebaseerd op de EN 15804. Stichting

Nadere informatie

De Ecolizer 2.0. Een instrument voor introductie van ecodesign

De Ecolizer 2.0. Een instrument voor introductie van ecodesign De Ecolizer 2.0 Een instrument voor introductie van ecodesign Ecolizer 2.0 Inhoud OVAM & ecodesign Ecolizer historiek Ecolizer 2.0 Toekomst OVAM Ecodesign Award Pro in samenwerking met Winnaars OVAM Ecodesign

Nadere informatie

GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering. Heleen Pinkse

GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering. Heleen Pinkse GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering Heleen Pinkse Aanleiding Energiefabriek: Door toepassen van chemicaliën kan energiegebruik van de zuivering verminderen, maar..

Nadere informatie

Environmental Product Declaration

Environmental Product Declaration Nederlandse Branchevereniging voor de Timmerindustrie Nieuwe 's-gravelandseweg 16 1405 HM Bussum Nederland www.nbvt.nl Environmental Product Declaration In overeenstemming met EN 15804, volgens de bepalingsmethode

Nadere informatie

Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste

Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste Monitoring 2013 Datum: 6-5-2014 Versie: Eindrapport Project nummer: CL1039 In opdracht van: Hendrik Bijker, Wecycle. Uitgevoerd door: Jorrit Leijting,

Nadere informatie

GLigger Rob Baaij (BAAIJ software Engineering)

GLigger Rob Baaij (BAAIJ software Engineering) GLigger 1.01 Rob Baaij (BAAIJ software Engineering) Waarom GLigger? Wat kunt u met dit nieuwe gereedschap? Berekening geïntegreerde liggers THQ, IFB en SFB met willekeurige afmetingen in normale situatie

Nadere informatie

Functionele Specificatie DuboCalc. Maart 2010

Functionele Specificatie DuboCalc. Maart 2010 Functionele Specificatie DuboCalc Maart 2010 DOCUMENT NUMMER : NWP0800100-FS VERSIE : 13.01 STATUS : Definitief DOCUMENT DATUM : Maart 2010 Deze Functionele Specificatie is het product van een projectteam,

Nadere informatie

Duurzaam inkopen bij Rijkswaterstaat. Harald Versteeg Programmamanager RWS Duurzaam. Wat doen we zelf. Ministerie van Infrastructuur en Milieu

Duurzaam inkopen bij Rijkswaterstaat. Harald Versteeg Programmamanager RWS Duurzaam. Wat doen we zelf. Ministerie van Infrastructuur en Milieu Duurzaam inkopen bij Rijkswaterstaat Harald Versteeg Programmamanager RWS Duurzaam Wat doen we zelf 2 1 Doel Duurzaam Inkopen: Gebruik maken van inkoopproces om opdrachtnemers aan te zetten tot leveren

Nadere informatie

Product Sustainability Indicator

Product Sustainability Indicator Product Sustainability Indicator Waarom een scorecard? Duurzaam bouwen is al lang geen trend meer. De vraag naar duurzame gebouwen groeit en daarmee de vraag naar duurzame producten. Maar wat is een duurzaam

Nadere informatie

SERVICEDOCUMENT BIJ SYLLABUS REKENEN 2F EN 3F VO EN MBO

SERVICEDOCUMENT BIJ SYLLABUS REKENEN 2F EN 3F VO EN MBO SERVICEDOCUMENT BIJ SYLLABUS REKENEN 2F EN 3F VO EN MBO pagina 2 van 14 Inhoud 1 Nieuwe Syllabus rekenen, met ingang van 1 oktober 2015 5 2 Nieuw en anders: Verschillen oude rekentoetswijzers vo/ rekensyllabi

Nadere informatie

Het grondstofpaspoort

Het grondstofpaspoort Het grondstofpaspoort Samen werken aan een circulaire economie Alliander & Duurzaam ondernemen In de transitie naar een duurzame samenleving is het van belang om samen te zoeken naar houdbare oplossingen,

Nadere informatie

onderzoek functioneren organisatie NMD

onderzoek functioneren organisatie NMD onderzoek functioneren organisatie NMD conclusies en aanbevelingen Drs. ing. Harry Nieman / lid RvT-SBK 3 december 2013 Probleemstelling Gelet op het belang van de Nationale milieudatabase voor samenleving,

Nadere informatie

Afwegingsmodel Wegen (AMW)

Afwegingsmodel Wegen (AMW) Afwegingsmodel Wegen (AMW) Steef van Hartskamp Provincie NoordBrabant 2 juni 2010 Waarom een afwegingsmodel? In t verleden nauwelijks afweging Asfalt of bij K+L elementen Enkele wegbeheerders cementbeton

Nadere informatie

Nieuwe energieprestatienorm

Nieuwe energieprestatienorm Nieuwe energieprestatienorm >> Als het gaat om energie en klimaat De tools Uw weg vinden in de nieuwe energieprestatienorm, wie helpt u daarbij? Heeft u hem al in huis, de nieuwe energieprestatienorm NEN

Nadere informatie

Energiebesparing koffieverpakkingen

Energiebesparing koffieverpakkingen Op CE Delft CE lossingen Delft voor Oplossingen milieu, econom voor ie milieu, en technolog economie ie en technologie Oude Delft 180 Oude Delft 180 2611 HH Delft 2611 HH Delft tel: tel: 015 015 2 150

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN VIERJAARLIJKS BEZOEK. Basisschool G.Th. Rietveld

RAPPORT VAN BEVINDINGEN VIERJAARLIJKS BEZOEK. Basisschool G.Th. Rietveld RAPPORT VAN BEVINDINGEN VIERJAARLIJKS BEZOEK Basisschool G.Th. Rietveld Plaats : Badhoevedorp BRIN nummer : 15JN C1 Onderzoeksnummer : 275101 Datum onderzoek : 2 juni 2014 Datum vaststelling : 15 september

Nadere informatie

BIJLAGE A1. Versie 24 maart 2016 (v1.0)

BIJLAGE A1. Versie 24 maart 2016 (v1.0) BIJLAGE A1 CO 2 EMISSIE-BEREKENING 2015 Versie 24 maart 2016 (v1.0) Managementsysteem Fugro GeoServices B.V. Blz. 1 van 7 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Emissie berekening 3 3. Toelichting per werkblad

Nadere informatie

E2.3 Ga de uitkomsten van de controle van het voorgaand boekjaar na in het dossier.

E2.3 Ga de uitkomsten van de controle van het voorgaand boekjaar na in het dossier. CONTROLEPROGRAMMA ONDERHANDEN WERK Cliëntnaam: Cliëntnummer: Jaar: Paraaf Datum Dossiercode E2 ONDERHANDEN WERK E2.1 Controledoelstelling Vaststellen: - bestaan, waardering en eigendom - juiste afgrenzing

Nadere informatie