Globalisering: gunstig of net niet? Opinie van de Vlaming in EU-context

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Globalisering: gunstig of net niet? Opinie van de Vlaming in EU-context"

Transcriptie

1 Globalisering: gunstig of net niet? Opinie van de Vlaming in EU-context Myriam Vanweddingen 2011/16 D/2011/3241/269 Samenvatting In 2009 hebben bijna twee op de drie Vlamingen een algemene positieve perceptie over de globalisering. Als er verder gekeken wordt naar verschillende dimensies van dit fenomeen, dan lijkt de Vlaamse bevolking globalisering toch als een ambigu gegeven te ervaren. Men ziet zowel positieve als negatieve economische aspecten verbonden aan dit verschijnsel. De sociale impact van de globalisering wordt in het algemeen negatief aangevoeld; de culturele aspecten worden overwegend positief gewaardeerd. Met het oog op de verscheidene gevolgen van de globalisering roept een meerderheid op om gemeenschappelijke regels op internationaal niveau te hanteren om zo dit proces in goede banen te leiden. Circa drie op de vijf Vlamingen zijn van mening dat de Europese Unie bescherming biedt tegen de negatieve gevolgen van de globalisering en dat deze toelaat om beter te genieten van de positieve effecten. Inleiding Er is ongetwijfeld al heel wat inkt gevloeid over het fenomeen van globalisering. Er bestaan talrijke opvattingen over, maar tot op heden is er geen echte consensus wat dit begrip betreft. Toch kunnen er in de literatuur enkele min of meer gemeenschappelijke kenmerken gevonden worden. Zo gaat globalisering bij de meeste auteurs minstens over een transnationaal proces (van sociale relaties en transacties) dat de klassieke politieke administratieve grenzen van de natiestaten doorbreekt (Pauwels, 2006). De ruimtelijke structuur van het globaliseringsproces bestaat uit netwerken en niet uit territoriaal afgebakende regio s (Lee, 2003). Wat uit de vele definities niet altijd even duidelijk blijkt, is op welke dimensies deze ruimte van transnationale stromen betrekking heeft. Op basis van de literatuur blijken er toch zeker een drietal dimensies te zijn die nadrukkelijk op de voorgrond treden (Pauwels, 2006). In de eerste plaats is er een economische dimensie die onder meer gaat over de snelheid en intensiteit van productie, handel en financiële transacties tussen individuen en organisaties over de grenzen heen (groei in omvang en invloed van transnationale corporaties, nieuwe technologieën en nieuwe financiële technieken die leiden tot hogere intensiteit van kapitaalstromen, het groeiend belang van buitenlandse investeringen, de promotie van wereldhandel door opheffing van traditionele belemmeringen). Vervolgens is er ook een culturele dimensie met de uitwisseling van culturele activiteiten over de grenzen, de impact van nieuwe technologie zoals satelliettelevisie, telecommunicatie, de rol van internet in informatie-uitwisseling. Tot slot is er een politieke dimensie die gaat over de groei van intergouvernementele en niet-gouvernementele organisaties, de invloed van wereldorganisaties (zoals bijvoorbeeld Verenigde Naties) op naties, het ontstaan van supranationale associaties (zoals bijvoorbeeld Europese Unie). Globalisering kan tot gevolg hebben dat de welvaart voor iedereen groeit, maar kan eveneens bepaalde problemen aan een snel tempo laten uitbreiden. Hierbij kan gedacht worden aan wereldwijde kwesties als de financieel-economische crisis, de onzekere 1

2 energievoorziening, de grensoverschrijdende misdaad en terrorisme, Een sterkere Europese Unie (EU), die een volwaardige rol kan spelen in deze aangelegenheden, lijkt het beste antwoord te bieden op de vele uitdagingen die in een steeds meer geglobaliseerde wereld op ons afkomen. Ook de Vlaamse overheid is hiervan overtuigd en zal daarom een verdergaande Europese integratie blijven ondersteunen (Peeters, 2009). Hoe ervaart de Vlaamse bevolking het verschijnsel van de globalisering? Maakt het EUlidmaatschap van hun land hierbij een verschil? In voorliggend artikel wordt getracht hierover een tipje van de sluier op te lichten aan de hand van data uit Eurobarometerenquêtes uit de periode Sinds 1973 houdt de Europese Commissie opiniepeilingen, de zogenaamde Eurobarometerenquêtes (EB), om op de hoogte te blijven van de meningen van de inwoners van de Europese Unie (Europese Commissie, 2001). In deze bevragingen wordt onder meer gekeken naar de tevredenheid van de Europeanen met het leven dat ze leiden, de verwachtingen die ze hebben en waar ze zich zorgen over maken. Deze surveys onderzoeken eveneens de publieke opinie over diverse onderwerpen zoals globalisering, ontwikkelingshulp, discriminatie, Deze thema s worden evenwel op onregelmatige basis bevraagd en ook de vraagstelling blijft niet dezelfde over de jaren. De Standaard Eurobarometer wordt twee keer per jaar uitgevoerd, telkens in de lente en de herfst, en bestrijkt de bevolking van de EU-lidstaten vanaf 15 jaar en ouder. Alle interviews worden face-to-face afgenomen bij de respondent thuis in zijn moedertaal. In alle landen is het steekproefdesign multi-stage en random. Voor elk land van de EU is er in principe één steekproefgebied, waarbij enkel Duitsland (Oost - West) en het Verenigd Koninkrijk (Groot- Brittannië - Noord-Ierland) verdeeld zijn. In elk steekproefgebied is het doel interviews te realiseren, uitgezonderd voor Noord-Ierland (300), Luxemburg, Cyprus en Malta (500). Er zijn enkele gewichten ter beschikking die gebruik maken van de populatiecijfers voor elk steekproefgebied. Het tijdstip waarop de data beschikbaar komen voor (secundaire) analyses is verschillend van module tot module. De eerste gegevens kunnen in principe een aantal maanden na het veldwerk verkregen worden. De overige cijfers zijn pas beschikbaar als het embargo opgeheven wordt 1. In dit artikel wordt er gebruik gemaakt van gegevens uit verscheidene Eurobarometerenquêtes: lente 2005 (EB 63.4), lente 2007 (EB 67.2), herfst 2009 (EB 72.4) en lente 2010 (EB 73.4). Dit materiaal laat tevens toe om Vlaanderen, meer bepaald het Vlaamse Gewest (VL), in een EU-context te plaatsen en te vergelijken met de 27 lidstaten 2 of een gemiddelde (EU27) ervan. Hier en daar kan ook vergeleken worden tussen meerdere jaren. Eerst wordt er nagegaan wat globalisering in het algemeen bij de bevolking oproept. Vervolgens wordt er gekeken naar wat de globalisering met zich meebrengt en dit op verscheidene vlakken. Tot slot wordt er gepolst naar de rol van de Europese Unie bij de globalisering. In een afsluitend stukje komen de belangrijkste conclusies nog eens naar voren. 1 Om te weten wanneer het embargo beëindigd wordt, kan men terecht op 2 De 27 lidstaten van de Europese Unie (EU27) zijn: België (BE), Denemarken (DK), Duitsland (DE), Griekenland (EL), Spanje (ES), Frankrijk (FR), Ierland (IE), Italië (IT), Luxemburg (LU), Nederland (NL), Oostenrijk (AT), Portugal (PT), Finland (FI), Zweden (SE), Cyprus (CY), Tsjechië (CZ), Estland (EE), Hongarije (HU), Letland (LV), Litouwen (LT), Malta (MT), Polen (PL), Slowakije (SK), Slovenië (SI), Bulgarije (BG), Roemenië (RO) en het Verenigd Koninkrijk (UK). 2

3 % 1. Globalisering: eerste algemene positieve indruk In de lente van 2005 werd voor de eerste maal bij de respondenten gepeild naar hun perceptie over de globalisering. De reacties bij de Vlaamse bevolking bleken wat verdeeld: voor 53,3% is dit een positieve term en voor 46,7% een negatieve term. Ook in de herfst van 2009 werd aan de geënquêteerden gevraagd welk gevoel de term globalisering oproept bij hen. Haast twee derde van de Vlamingen gaf dan te kennen dat dit fenomeen hen een positieve indruk geeft; dit zijn er significant meer dan in Bij één op de drie heerst er een negatief beeld; dat zijn er beduidend minder dan vier jaar voordien. Globalisering roept in 2009 bij circa zes op de tien EU27-burgers een positief gevoel op. Tussen de lidstaten zijn er wel wat verschillen. In de meeste landen zijn diegenen die een positief beeld hebben van de globalisering in de meerderheid. In een minderheid van landen zoals Letland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije en Slovenië overheerst het negatief gevoel bij dit verschijnsel. Figuur 1 Gevoel dat globalisering oproept, herfst 2009, Europese vergelijking, in %* DK SE MT NL EE SK IE BG RO FI LU LT VL ES PT PL DE EU27 BE UK IT CZ AT CY SI LV HU FR EL Positief 85,0 83,7 76,8 75,2 72,7 67,6 67,4 67,1 66,7 65,4 64,3 64,1 64,0 63,9 63,9 61,9 61,8 58,7 58,2 57,0 55,9 54,9 51,9 50,7 47,0 45,7 44,4 43,0 40,4 Negatief 15,0 16,3 23,2 24,8 27,3 32,4 32,6 32,9 33,3 34,6 35,7 35,9 36,0 36,1 36,1 38,1 38,2 41,3 41,8 43,0 44,1 45,1 48,1 49,3 53,0 54,3 55,6 57,0 59,6 * De antwoordcategorieën 'heel positief en eerder positief' werden samengenomen, evenals de categorieën eerder negatief en heel negatief. De antwoordcategorie weet niet werd als missing gecodeerd. Bron: Eurobarometer 72.4 Tevens blijkt dat er bij de bevolking in de lidstaten van de Europese Unie een positieve samenhang (r = 0,50 en p = 0,007) is tussen het gevoel dat de globalisering bij hen oproept en de mening dat het EU-lidmaatschap een goede/slechte zaak is. Europeanen die vinden dat hun land er een goede zaak aan doet om lid te zijn van de EU, hebben een positievere kijk op de globalisering. Omgekeerd hebben zij die denken dat hun land er geen goede zaak mee doet om deel uit maken van de EU, minder positieve gevoelens tegenover de globalisering. 3

4 Gevoel dat globalisering oproept, gemiddelde score Figuur 2 Correlatie* tussen het gevoel dat globalisering oproept en de mening dat EUlidmaatschap goed/slecht is, herfst 2009, gemiddelde scores** 2,0 1,8 SE DK 1,6 UK MT FI PT LT BG DE EE VL PL SK RO NL IE LU AT CZ IT BE CY 1,4 LV HU FR SI EL 1,2 1,0 1,6 1,8 2,0 2,2 2,4 2,6 2,8 3,0 Mening dat EU-lidmaatschap goed/slecht is, gemiddelde score * r = 0,50 en p = 0,007 ** Scores EU-lidmaatschap goed/slecht (1 = slecht, 2 = noch goed/slecht, 3 = goed) en gevoel globalisering (1 = negatief, 2 = positief) Bron: Eurobarometer Globalisering: een fenomeen met verscheidene gezichten Zowel in de herfst 2009 als in de lente van 2010 konden de respondenten, aan de hand van verschillende stellingen, hun mening geven over diverse aspecten die met globalisering te maken hebben Sociaaleconomische aspecten: wie heeft er baat bij? Anno 2010 is de Vlaamse en Europese bevolking er zich van bewust dat er zowel positieve als negatieve economische aspecten met de globalisering verbonden zijn. De globalisering wordt door het merendeel als een kans op economische groei en het aantrekken van buitenlandse investeringen gezien. Het zouden vooral de grote ondernemingen en niet de burgers zijn die baat hebben bij de globalisering. Men meent ook dat de globalisering niet beschermt tegen prijsstijgingen. Nagenoeg de helft van de Vlamingen denkt dat de globalisering niet bijdraagt tot de ontwikkeling van de armste landen. In de EU ziet men dat gemiddeld anders: meer dan de helft van de Europeanen meent dat de globalisering wel bijdraagt tot de ontwikkeling van de armste landen. De sociale impact van de globalisering wordt eerder negatief ervaren. De Vlaming en de gemiddelde EU-inwoner zijn het hierover eens. 4

5 Tabel 1 Stellingen globalisering, Europese vergelijking, lente 2010, in %* De globalisering is een kans voor economische groei Vlaams Gewest EU27 Eens 73,7 67,8 Niet eens 26,3 32,2 De globalisering vergroot de sociale ongelijkheid De globalisering is alleen gunstig voor de grote bedrijven en niet voor de burgers De globalisering brengt meer buitenlandse investeringen naar België/land De globalisering draagt bij tot de ontwikkeling van de armste landen Eens 67,3 72,4 Niet eens 32,7 27,6 Eens 66,0 73,2 Niet eens 34,0 26,8 Eens 54,5 67,9 Niet eens 45,5 32,1 Eens 49,5 53,5 Niet eens 50,5 46,5 De globalisering beschermt ons tegen Eens 35,5 32,0 prijsverhogingen Niet eens 64,5 68,0 * De antwoordcategorieën helemaal mee eens en eerder mee eens werden samengenomen, evenals de categorieën eerder niet mee eens en helemaal niet mee eens. De antwoordmogelijkheid weet niet werd gehercodeerd als missing. Bron: Eurobarometer Culturele aspecten: openheid voor andere culturen De Vlamingen en de Europeanen schijnen overtuigd van de culturele voordelen van de globalisering in Globalisering wordt door een ruime meerderheid van de Vlaamse en Europese bevolking ervaren als een mogelijkheid om meer open te staan voor andere culturen, maar daar is eveneens een sterke minderheid die dit fenomeen als een bedreiging voor de eigen cultuur beschouwt. Daarnaast draagt de globalisering ook bij tot wereldvrede volgens de meerderheid. Tabel 2 Stellingen globalisering, Europese vergelijking, herfst 2009, in %* De globalisering maakt het de mensen mogelijk om meer open te staan voor andere culturen Vlaams Gewest EU27 Eens 77,5 74,6 Niet eens 22,5 25,4 De globalisering draagt bij tot de vrede in de wereld Eens 60,7 57,2 Niet eens 39,3 42,8 De globalisering vormt een bedreiging voor de Eens 42,6 46,7 nationale cultuur Niet eens 57,4 53,3 * De antwoordcategorieën helemaal mee eens en eerder mee eens werden samengenomen, evenals de categorieën eerder niet mee eens en helemaal niet mee eens. De antwoordmogelijkheid weet niet werd gehercodeerd als missing. Bron: Eurobarometer Politiek aspect: vraag naar internationale benadering Al bij al kan men stellen dat de Vlaming en de gemiddelde Europeaan de globalisering als een min of meer ambigu verschijnsel beschouwen. Men ziet zowel economische voor- als nadelen. De sociale impact van de globalisering wordt in het algemeen negatief ervaren; de culturele aspecten worden wel overwegend positief ingeschat. Deze resultaten liggen min of meer in lijn met eerder internationaal onderzoek (TNS Opinion and Social, 2008). 5

6 % Figuur 3 Stelling de globalisering vereist algemene regels op mondiaal niveau (worldwide governance), lente 2010, Europese vergelijking, in %* DE SK SL SE CZ VL BE FI DK ES HU EU27 FR LU AT IT PL LV IE NL EL LT EE CY PT RO UK BG MT Niet eens 12,4 9,7 11,9 13,4 14,9 16,4 18,9 17,8 20,3 8,6 20,4 15,6 17,0 19,0 24,1 15,4 12,7 17,2 13,5 28,1 30,4 11,3 22,9 14,6 19,8 12,1 19,2 11,6 6,8 Weet niet 6,1 9,9 8,1 7,9 8,4 7,3 6,7 9,4 7,1 19,1 10,7 16,0 15,0 13,3 8,7 18,1 21,9 19,4 23,6 9,8 8,2 28,1 16,7 26,8 22,0 30,0 22,9 33,5 41,3 Eens 81,5 80,3 80,0 78,7 76,7 76,3 74,4 72,8 72,6 72,3 69,0 68,4 68,0 67,7 67,2 66,6 65,4 63,3 62,9 62,1 61,4 60,6 60,4 58,6 58,1 57,9 57,9 54,9 51,9 * De antwoordcategorieën helemaal mee eens en eerder mee eens werden samengenomen, evenals de categorieën eerder niet mee eens en helemaal niet mee eens Bron: Eurobarometer 73.4 Een groot deel van de respondenten is in 2010 voorstander van een wereldwijde aanpak van de globalisering met op internationaal niveau afgesproken regels. In Vlaanderen is ruimschoots drie vierde van de bevolking vragende partij om gemeenschappelijke regels op het internationale niveau te hebben, om de gevolgen van de globalisering in goede banen te leiden. Globalisering kan tot gevolg hebben dat de welvaart voor iedereen stijgt, maar kan eveneens ontwrichtend werken. Eigenlijk is er een vrij grote Europese consensus over deze stelling: in al de lidstaten schaart minstens de helft van de bevolking zich erachter. Dat neemt niet weg dat er toch verschillen zijn tussen de landen. Zo vinden nagenoeg acht op de tien Slovenen, Slowaken en Zweden dat er zo n regels moeten komen; in Bulgarije en Malta is dat de helft. In deze twee laatste landen zijn er wel opvallend veel respondenten die het eigenlijk niet weten. 3. Biedt de Europese Unie bescherming bij globalisering? In de lente van 2010 zijn ruimschoots zes op de tien Vlamingen van oordeel dat deel uitmaken van een groter geheel als de Europese Unie, bescherming biedt tegen de negatieve effecten van de globalisering en toelaat om beter de vruchten te plukken van de positieve effecten van dit fenomeen. Meer dan één op de drie Vlaamse inwoners deelt deze zienswijze niet. De mening van de Vlaamse bevolking is niet significant gewijzigd in vergelijking met 2007, toen de rol van de EU bij de globalisering ook bevraagd werd. 6

7 % eens Figuur 4 Mening over uitspraken de Europese Unie helpt de Europese burgers te beschermen tegen de negatieve effecten van globalisatie en de Europese Unie stelt Europese burgers in staat om beter te profiteren van de positieve effecten van globalisatie, Europese vergelijking, lente 2010, in % eens* DK MT SE PL EE IE SK LT HU UK LU NL ES BG FI VL EU27 RO IT DE CZ BE CY PT SL AT LV FR EL Profiteren positieve effecten 81,7 81,1 80,0 73,8 73,0 72,7 72,2 72,0 67,2 65,2 64,6 64,6 64,0 63,8 63,5 62,5 59,5 59,2 56,0 55,9 55,1 55,0 52,3 51,3 49,7 49,2 49,0 47,6 42,8 Beschermen negatieve effecten 69,0 76,6 64,2 63,9 61,4 64,2 67,4 57,0 56,9 52,3 52,0 59,1 54,0 65,2 56,8 63,9 52,7 64,8 63,5 44,8 47,4 55,8 69,1 53,5 42,1 47,9 40,9 35,3 39,4 * De antwoordcategorieën helemaal mee eens en eerder mee eens werden samengenomen Bron: Eurobarometer 73.4 De gemiddelde Europese burger is, in vergelijking met de Vlaming, iets minder zeker van de positieve rol van de EU bij de globalisering. Ruim de helft voelt zich door de EU beschermd tegen de negatieve gevolgen van de globalisering. Ongeveer zes op de tien Europeanen vinden dat de EU hen toelaat om meer te genieten van de positieve effecten van dit verschijnsel. Tussen de diverse lidstaten onderling zijn er grote verschillen. Zo erkennen acht op de tien Denen, Maltezen en Zweden dat de Europese Unie ertoe bijdraagt om te genieten van de positieve effecten van de globalisering. Langs de andere kant van het spectrum zitten Frankrijk en Griekenland waar minder dan de helft van de bevolking het eens is met deze uitspraak. In een aantal landen zijn diegenen die niet akkoord gaan, in de meerderheid. Dit is het geval in Griekenland (57,2%), Frankrijk (52,4%), Letland (51%), Oostenrijk (50,8%) en Slovenië (50,3%). In dezelfde lidstaten samen met Tsjechië en Duitsland, is de groep die niet akkoord gaat met de opvatting dat de EU hen beschermt tegen de negatieve gevolgen van de globalisering, groter dan diegene met een ander standpunt. 7

8 Genieten positieve effecten, gemiddelde score Figuur 5 Correlatie* tussen de mening dat de Europese Unie Europese burgers in staat stelt om beter te profiteren van de positieve effecten van globalisatie en de mening dat EUlidmaatschap goed/slecht is, lente 2010, gemiddelde scores** 2,0 1,8 1,6 UK CY LV HU FI CZ AT FR MT PT SL SE LT IT DK DK PL IE EE SK NL LU BG ES VL RO BE 1,4 EL 1,2 1,0 1,4 1,6 1,8 2,0 2,2 2,4 2,6 2,8 3,0 Mening dat EU-lidmaatschap goed/slecht is, gemiddelde score * r = 0,49 en p = 0,008 ** Scores EU-lidmaatschap goed/slecht (1 = slecht, 2 = noch goed/slecht, 3 = goed) en EU laat toe beter te profiteren van de voordelen van globalisering (1 = niet eens, 2 = eens) Bron: Eurobarometer 73.4 Er is eveneens een positief verband (r = 0,42 en p = 0,02) tussen de mening dat het lidmaatschap van de EU een goede/slechte zaak is en de opinie dat de EU helpt te beschermen tegen de negatieve effecten van de globalisering. Respondenten die het een goede zaak vinden dat hun land deel uitmaakt van de Europese Unie, zijn meer geneigd de EU een beschermende rol toe te kennen met betrekking tot de negatieve gevolgen van de globalisering. Daarnaast is er ook een iets sterkere positieve samenhang (r = 0,49 en p = 0,008) tussen de opinie dat het EU-lidmaatschap een goede/slechte zaak is en de overtuiging dat de EU helpt met het profiteren van de goede aspecten van de globalisering. Personen die denken dat het een goede zaak is dat hun land lid is van de EU, zijn ook zekerder van de positieve rol van de EU bij het genieten van de voordelen van de globalisering. Uitleiding Globalisering: een vloek of een zegen? De waarheid lijkt ergens tussenin te liggen. Het is een fenomeen met meerdere dimensies, met evenzeer bedreigingen als opportuniteiten. Wat roept de globalisering in eerste instantie op bij de Vlaming? Bij twee op de drie brengt dit verschijnsel een positief gevoel teweeg, bij één op de drie heerst er een negatieve indruk. Daarmee hebben de Vlamingen een iets rooskleurigere kijk op de globalisering dan de gemiddelde Europeaan. Aan de globalisering zijn er zowel positieve als negatieve economische aspecten verbonden. Zo ziet het merendeel de globalisering als een kans om de economische groei te stimuleren en de buitenlandse investeringen op te krikken. Voor een groot deel vormt de globalisering evenwel geen afdoend middel tegen inflatie en draagt het fenomeen ook niet altijd bij tot 8

9 de ontwikkeling van de armste landen. Het zijn vooral de grote ondernemingen en niet de burgers die er baat bij hebben. Globalisering maakt het mogelijk om meer open te staan voor andere culturen, maar niet altijd zonder gevaar voor de eigen cultuur. De wereldvrede vaart er wel bij volgens circa zes op de tien Vlamingen en Europeanen, maar niet de sociale gelijkheid. Met het oog op de verschillende gevolgen van de globalisering roept een meerderheid op om op wereldniveau gemeenschappelijke regels op te stellen om zo dit fenomeen binnen de perken te houden. Ongeveer drie vijfde van de Vlaamse bevolking is van oordeel dat de EU bescherming biedt tegen de negatieve gevolgen van de globalisering en dat dit transnationaal kader tevens toelaat om beter in te spelen op de positieve effecten van dit mondiale verschijnsel. Literatuurlijst Lee, K. & Patel, P. (2003). Globalization and health, an introduction. London: Palgrave Macmillan. Pauwels, G. (2006). Culturele globalisering. APS 8. Brussel: Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, administratie Planning en Statistiek. Peeters, K. (2009). Beleidsnota Buitenlands Beleid, Internationaal Ondernemen en Ontwikkelingssamenwerking Brussel: Vlaamse overheid. TNS Opinion and Social (2008). Standard Eurobarometer The Europeans and globalisation. Directorate-General for Communication. 9

Pan-Europese. opiniepeiling over beroepsveiligheid en - gezondheid. Representatieve resultaten in de 27 lidstaten van de Europese Unie

Pan-Europese. opiniepeiling over beroepsveiligheid en - gezondheid. Representatieve resultaten in de 27 lidstaten van de Europese Unie Pan-Europese opiniepeiling over beroepsveiligheid en - gezondheid Representatieve resultaten in de 2 lidstaten van de Europese Unie Pakket bevat de resultaten van de EU2 én van Nederland Ontwerp Opiniepeiling

Nadere informatie

2013/4 D/2013/3241/078

2013/4 D/2013/3241/078 13/4 D/13/3241/78 Volgens Eurobarometer-gegevens hebben bijna twee op de drie Vlamingen globaal genomen een positief beeld over beroepsonderwijs en opleiding in de lente van 11. Vier op de vijf zijn van

Nadere informatie

Betalingsachterstand bij handelstransacties

Betalingsachterstand bij handelstransacties Betalingsachterstand bij handelstransacties 13/05/2008-20/06/2008 408 antwoorden 0. Uw gegevens Land DE - Duitsland 48 (11,8%) PL - Polen 44 (10,8%) NL - Nederland 33 (8,1%) UK - Verenigd Koninkrijk 29

Nadere informatie

HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN?

HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN? HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN? 2/09/2008-22/10/2008 Er zijn 329 antwoorden op 329 die voldoen aan uw criteria DEELNAME Land DE - Duitsland 55 (16.7%) PL - Polen 41 (12.5%) DK - Denemarken 20

Nadere informatie

Grensoverschrijdende aftrek van fiscale verliezen

Grensoverschrijdende aftrek van fiscale verliezen Grensoverschrijdende aftrek van fiscale verliezen 20.01.2006-20.02.2006 220 antwoorden. Geef aan op welk gebied uw hoofdactiviteit ligt D - Industrie 58 26,4% G - Groothandel en kleinhandel; reparatie

Nadere informatie

BIJLAGE I LIJST MET NAMEN, FARMACEUTISCHE VORM, STERKTE VAN HET GENEESMIDDEL, TOEDIENINGSWEG, AANVRAGERS IN DE LIDSTATEN

BIJLAGE I LIJST MET NAMEN, FARMACEUTISCHE VORM, STERKTE VAN HET GENEESMIDDEL, TOEDIENINGSWEG, AANVRAGERS IN DE LIDSTATEN BIJLAGE I LIJST MET NAMEN, FARMACEUTISCHE VORM, STERKTE VAN HET GENEESMIDDEL, TOEDIENINGSWEG, AANVRAGERS IN DE LIDSTATEN 1 AT - Oostenrijk Flutiform 50 Mikrogramm/5 Mikrogramm pro Sprühstoß Druckgasinhalation

Nadere informatie

Code Geboorteland Straatnaam

Code Geboorteland Straatnaam Uitwisseling van informatie op grond van artikel 10, eerste lid van de Landsverordening spaarvermogensheffing Info Beneficial owner (1) Data Beneficial owner (2) Naamgegevens(3) Geboortegegevens (4) Adresgegevens

Nadere informatie

Handelsmerken 0 - DEELNAME

Handelsmerken 0 - DEELNAME Handelsmerken 29/10/2008-31/12/2008 391 antwoorden 0 - DEELNAME Land DE - Duitsland 72 (18.4%) PL - Polen 48 (12.3%) NL - Nederland 31 (7.9%) UK - Verenigd Koninkrijk 23 (5.9%) DA - Denemarken 22 (5.6%)

Nadere informatie

INLEIDING. http://ue.eu.int/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/ec/71025.pdf - 1 -

INLEIDING. http://ue.eu.int/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/ec/71025.pdf - 1 - INLEIDING In de Europese Unie wonen 450 miljoen mensen met verschillende etnische, culturele en taalachtergrond. De taalpatronen van de Europese landen zijn ingewikkeld en zowel door historische en geografische

Nadere informatie

Pan-Europese opiniepeiling over beroepsveiligheid en -gezondheid

Pan-Europese opiniepeiling over beroepsveiligheid en -gezondheid Pan-Europese opiniepeiling over beroepsveiligheid en -gezondheid Resultaten in Europa en Nederland - Mei 2013 Representatieve resultaten in 31 deelnemende Europese landen voor het Europees Agentschap voor

Nadere informatie

ENQUÊTE OVER DIVERSITEIT OP HET WERK EN ANTIDISCRIMINAT

ENQUÊTE OVER DIVERSITEIT OP HET WERK EN ANTIDISCRIMINAT ENQUÊTE OVER DIVERSITEIT OP HET WERK EN ANTIDISCRIMINAT 14.06.2005-15.07.2005 803 antwoorden Geef aan op welk gebied uw hoofdactiviteit ligt D - Industrie 225 K - Exploitatie van en handel in onroerend

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum West-Vlaanderen Kortrijk - 24 februari 2015 Jan Smets A. De stand van

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum Gent - 26 februari 2015 Jan Smets A. De stand van zaken 1. De (lange)

Nadere informatie

Lokaal en regionaal Europa Kerncijfers 2009

Lokaal en regionaal Europa Kerncijfers 2009 Lokaal en regionaal Europa Kerncijfers 2009 Editie 2010 / 2011 Sociaaleconomische gegevens Oppervlakte (km 2 ) Inwoners (duizend) (miljard ) /inw. () 2009/2008 ( in volume) België 30 528 10 790 339,2 31

Nadere informatie

Hoe Europeanen denken over biotechnologie en genetisch gemodificeerd voedsel in 2005

Hoe Europeanen denken over biotechnologie en genetisch gemodificeerd voedsel in 2005 Eens in de drie jaar wordt in de Europese Unie onderzoek verricht naar de publieksopvattingen over biotechnologie. Eind 05 zijn in totaal 25.000 respondenten in de 25 lidstaten van de EU ondervraagd. Hier

Nadere informatie

Arbeidsmarkt allochtonen

Arbeidsmarkt allochtonen Streekpact 2013-2018 Cijferanalyse Publicatiedatum: 30 september 2013 Contactpersoon: Kim Nevelsteen Arbeidsmarkt allochtonen Samenvatting 1.176 werkzoekende allochtone Kempenaren (2012) vaak man meestal

Nadere informatie

Voor wie verstandig handelt! Gematigde groei

Voor wie verstandig handelt! Gematigde groei Gematigde groei Trendsamenvatting Naam Definitie Scope Conclusie Invloed: Gematigde groei De ontwikkeling in het afzetpotentieel van de belangrijkste afzetmarkten en potentiële groeimarkten. Focus op Europa,

Nadere informatie

Onconventionele fossiele brandstoffen (bijv. schaliegas) in Europa

Onconventionele fossiele brandstoffen (bijv. schaliegas) in Europa Onconventionele fossiele brandstoffen (bijv. schaliegas) in Europa De opsporing en winning van aardgas en aardolie in Europa richtte zich in het verleden vooral op conventionele brandstoffen. De mogelijkheden

Nadere informatie

Bijlage B4. Eerste treden op de arbeidsmarkt. Freek Bucx

Bijlage B4. Eerste treden op de arbeidsmarkt. Freek Bucx Bijlage B4 Eerste treden op de arbeidsmarkt Freek Bucx Inhoud Tabel B4.1... 3 Tabel B4.2... 4 Tabel B4.3... 5 Tabel B4.4... 6 Tabel B4.5... 7 Tabel B4.6... 8 Bijlage B4 Eerste treden op de arbeidsmarkt

Nadere informatie

Breedbandinternet voor alle Europeanen: de Commissie geeft het startsein voor een debat over de toekomst van universele diensten

Breedbandinternet voor alle Europeanen: de Commissie geeft het startsein voor een debat over de toekomst van universele diensten IP/08/1397 Brussel, 25 september 2008 Breedbandinternet voor alle Europeanen: de Commissie geeft het startsein voor een debat over de toekomst van universele diensten Hoe kan de EU bereiken dat alle Europeanen

Nadere informatie

Standaard Eurobarometer 80. DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË

Standaard Eurobarometer 80. DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË Standaard Eurobarometer 80 DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË Opiniepeiling besteld en gecoördineerd door de Europese Commissie, Directoraat-generaal Communicatie.

Nadere informatie

FIAT RADIONAV - Europe. SD 2012

FIAT RADIONAV - Europe. SD 2012 3URGXFWGDWDVKHHW +,*+/,*+76 FIAT RADIONAV - Europe. SD 2012 Beschikbaarheid: 04/2011 Merk Fiat Systeem Instant NAV Onderdeelnummer klant 51900429 Onderdeelnummer NAVTEQ T1000-17913 Dekkingsoverzicht Inclusief

Nadere informatie

FostPack Importeren verpakkingsfiches via XML

FostPack Importeren verpakkingsfiches via XML FostPack Importeren verpakkingsfiches via XML 1 Algemeen Dit document beschrijft de manier waarop men door middel van een XML file- verpakkingsfiches kan importeren in FostPack. U vindt het schema en een

Nadere informatie

Basis gegevens tender

Basis gegevens tender Geachte heer / mevrouw, Graag maken wij gebruik van de mogelijkheid om u te bedanken voor het verkregen vertrouwen. In dit rapport worden de resultaten weergegeven van de hierboven genoemde tender. Uw

Nadere informatie

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij:

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 9. ENERGIE 1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 31973 D 0045: Besluit 73/45/Euratom van de Raad van 8 maart

Nadere informatie

Onderzoek naar e-gezondheidszorg in Europa: artsen moeten meer gebruik maken van ICT

Onderzoek naar e-gezondheidszorg in Europa: artsen moeten meer gebruik maken van ICT IP/08/641 Brussel, 25 april 2008 Onderzoek naar e-gezondheidszorg in Europa: artsen moeten meer gebruik maken van ICT De Europese Commissie heeft vandaag de resultaten bekendgemaakt van een pan-europees

Nadere informatie

67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk

67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 28 oktober 67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk Tegen 2020 moet 75% van de Europeanen van 20 tot en met 64 jaar aan het werk zijn.

Nadere informatie

STAND VAN ZAKEN EURO PLUS-PACT

STAND VAN ZAKEN EURO PLUS-PACT STAND VAN ZAKEN EURO PLUS-PACT Presentatie door J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 9 December 2011 De context van het Euro Plus-pact 1 Europa 2020 Procedure macro-onevenwichtigheden

Nadere informatie

Waar staat Vlaanderen op de weg naar de doelstellingen voor 2020? Luk Bral. Studiedienst Vlaamse Regering

Waar staat Vlaanderen op de weg naar de doelstellingen voor 2020? Luk Bral. Studiedienst Vlaamse Regering Waar staat Vlaanderen op de weg naar de doelstellingen voor 22? Luk Bral Studiedienst Vlaamse Regering Indicatoren Pact 22 Pact 22: 2 doelstellingen voor Meer welvaart en welzijn Een competitieve en duurzame

Nadere informatie

Jeugdwerkloosheid. Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten 11 december 2013. Jan Smets

Jeugdwerkloosheid. Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten 11 december 2013. Jan Smets Jeugdwerkloosheid Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten 11 december 2013 Jan Smets Overzicht van de uiteenzetting 1. Dramatische jongerenwerkloosheidscijfers... 2 Werkloosheidsgraad

Nadere informatie

Standaard Eurobarometer 84. Die publieke opinie in de Europese Unie

Standaard Eurobarometer 84. Die publieke opinie in de Europese Unie Die publieke opinie in de Europese Unie Opiniepeiling besteld en gecoördineerd door de Europese Commissie, Directoraat-generaal Communicatie. Dit werd opgesteld voor de Vertegenwoordiging van de Europese

Nadere informatie

PUBLIC RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 11 maart 2010 (17.03) (OR. en) 6792/10. Interinstitutioneel dossier: 2009/0157 (COD) LIMITE

PUBLIC RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 11 maart 2010 (17.03) (OR. en) 6792/10. Interinstitutioneel dossier: 2009/0157 (COD) LIMITE Conseil UE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 11 maart 2010 (17.03) (OR. en) PUBLIC Interinstitutioneel dossier: 2009/0157 (COD) 6792/10 LIMITE JUSTCIV 34 CODEC 142 NOTA van: het secretariaat-generaal

Nadere informatie

Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting

Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting Feiten en cijfers ja Neemt de inkomensongelijkheid tussen arm en rijk toe? Toelichting: Een vaak gehanteerde maatstaf voor

Nadere informatie

Postelectoraal onderzoek 2014 EUROPESE VERKIEZINGEN 2014

Postelectoraal onderzoek 2014 EUROPESE VERKIEZINGEN 2014 Directorate-General for Communication PUBLIC OPINION MONITORING UNIT Brussel, oktober 2014 Postelectoraal onderzoek 2014 EUROPESE VERKIEZINGEN 2014 BEKNOPTE SAMENVATTING Onderzoeksgebied: EU28 Bevolking:

Nadere informatie

Jo Vandeurzen Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin

Jo Vandeurzen Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Jo Vandeurzen Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Dinsdag 11 december 2012 Commissie Welzijn, Volksgezondheid, Gezin en Armoedebeleid Toelichting gezondheidsdoelstelling en actieplan

Nadere informatie

Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie?

Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie? MEMO/11/406 Brussel, 16 juni 2011 Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie? Vakantie verwacht het onverwachte. Gaat u binnenkort op reis in de EU of naar IJsland, Liechtenstein,

Nadere informatie

Einde aan "roaming-afzetterij": tarieven voor sms-en, bellen en internetten vanuit het buitenland vanaf vandaag een stuk lager dankzij EU-maatregelen

Einde aan roaming-afzetterij: tarieven voor sms-en, bellen en internetten vanuit het buitenland vanaf vandaag een stuk lager dankzij EU-maatregelen IP/09/1064 Brussel, 1 juli 2009 Einde aan "roaming-afzetterij": tarieven voor sms-en, bellen en internetten vanuit het buitenland vanaf vandaag een stuk lager dankzij EU-maatregelen Met ingang van vandaag

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 november 2003 (27.11) (OR. fr) 15314/03 Interinstitutioneel dossier: 2003/0274 (COD) CULT 66 CODEC 1678

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 november 2003 (27.11) (OR. fr) 15314/03 Interinstitutioneel dossier: 2003/0274 (COD) CULT 66 CODEC 1678 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 26 november 2003 (27.11) (OR. fr) 15314/03 Interinstitutioneel dossier: 2003/0274 (COD) CULT 66 CODEC 1678 VOORSTEL van: de Europese Commissie d.d.: 18 november 2003

Nadere informatie

Vrijwilligerswerk en solidariteit tussen de generaties

Vrijwilligerswerk en solidariteit tussen de generaties EUROPEES PARLEMENT Vrijwilligerswerk en Solidariteit tussen de generaties Verslag Veldwerk: april-mei 2011 Publicatie: oktober 2011 Speciale Eurobarometer / Wave 75.2 TNS Opinion & Social Dit onderzoek

Nadere informatie

11562/08 CS/lg DG H 1 A

11562/08 CS/lg DG H 1 A RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 22 juli 2008 (OR. en) 11562/08 Interinstitutioneel dossier: 2008/0074 (C S) VISA 239 COMIX 554 WETGEVI GSBESLUITE E A DERE I STRUME TE Betreft: VERORDENING VAN DE RAAD

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz)

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Lees ter voorbereiding de volgende teksten en bekijk de vragen en antwoorden van de quiz. De juiste antwoorden zijn vetgedrukt. Wat wil en doet

Nadere informatie

Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso,

Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso, Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 22 mei 2013 Nieuwe omstandigheden op de wereldwijde energiemarkt

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 oktober 2010 (03.11) (OR. en) 7512/10 ADD 1 PV/CONS 15 ENV 169

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 oktober 2010 (03.11) (OR. en) 7512/10 ADD 1 PV/CONS 15 ENV 169 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 26 oktober 2010 (03.11) (OR. en) 7512/10 ADD 1 PV/CONS 15 ENV 169 ONTWERP-NOTULEN - ADDENDUM Betreft: 3002e zitting van de Raad van de Europese Unie (MILIEU), gehouden

Nadere informatie

Een Europese Sociale Unie: illusie of noodzaak?

Een Europese Sociale Unie: illusie of noodzaak? Een Europese Sociale Unie: illusie of noodzaak? Een pleidooi voor helder denken over de rol van de Europese Unie Frank Vandenbroucke Amsterdamse Academische Club Lustrumlezing, 2 juni 2016 Een Europese

Nadere informatie

GLB-akkoord en nationale invulling. Reutum, 26 november 2013

GLB-akkoord en nationale invulling. Reutum, 26 november 2013 GLB-akkoord en nationale invulling Reutum, 26 november 2013 Gerbrand van t Klooster Coordinator beleidsteam omgeving LTO Nederland Natuur : Water: Ruimte: Flora en fauna: Schaderegelingen: GLB EHS, Natura

Nadere informatie

Q1 In welke hoedanigheid neemt u deel aan deze enquête:

Q1 In welke hoedanigheid neemt u deel aan deze enquête: Q1 In welke hoedanigheid neemt u deel aan deze enquête: Answered: 280 Skipped: 0 Leerkracht Schoolhoofd Leerling Ouder Vertegenwoor... Leerkracht Schoolhoofd Leerling Ouder Vertegenwoordiger van een andere

Nadere informatie

Nederland langs de Europese meetlat

Nederland langs de Europese meetlat LU 3,91 EL 2,37 PT 2,13 IE 1,51 ES 1,26 BE 0,56 FI 0,01 AT -0,12 DK -0,12 FR -0,13 UK -0,24 SE 26,6 BE 25,8 EL 25,6 DE 25,2 FR 25,0 ES 25,0 PT 24,5 EU(25) 23,9 UK 23,8 LV 22,9 AT 22,9 EE 22,7 FI 22,7 DK

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET

TRACTATENBLAD VAN HET 34 (2007) Nr. 5 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2012 Nr. 9 A. TITEL Verdrag van Lissabon tot wijziging van het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag tot oprichting

Nadere informatie

Europeanen zonder grenzen. Internationale verbondenheid in de Europese Unie. inhoud

Europeanen zonder grenzen. Internationale verbondenheid in de Europese Unie. inhoud dem s Jaargang 27 September 2011 ISSN 0169-1473 Een uitgave van het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut Bulletin over Bevolking en Samenleving 7 inhoud 1 Europeanen zonder grenzen 4 Buitenlands

Nadere informatie

Op 19 juni 2012 deed het Hof uitspraak in zaak C-307/10 IP Translator en gaf daarbij de volgende antwoorden op de prejudiciële vragen:

Op 19 juni 2012 deed het Hof uitspraak in zaak C-307/10 IP Translator en gaf daarbij de volgende antwoorden op de prejudiciële vragen: Gemeenschappelijke mededeling over de tenuitvoerlegging van IP Translator v1.2, 20 februari 2014 1 Op 19 juni 2012 deed het Hof uitspraak in zaak C-307/10 IP Translator en gaf daarbij de volgende antwoorden

Nadere informatie

Huishoudens. Huishoudens zonder kinderen 95% 93% 80% 78% 75% 72% 62% 58%

Huishoudens. Huishoudens zonder kinderen 95% 93% 80% 78% 75% 72% 62% 58% Huishoudens met kinderen Huishoudens zonder kinderen Huishoudens Geïsoleerde personen 95% 93% 80% 78% 75% 72% 62% 58% Computer Internet Individuen Individuen die behoren tot de achtergestelde bevolkingsgroepen

Nadere informatie

Werkloosheid in de Europese Unie

Werkloosheid in de Europese Unie in de Europese Unie Diana Janjetovic en Bart Nauta De werkloosheid in de Europese Unie vertoont sinds 2 als gevolg van de conjunctuur een wisselend verloop. Door de economische malaise in de jaren 21 23

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 2015 Nr. 70

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 2015 Nr. 70 13 (2013) Nr. 2 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2015 Nr. 70 A. TITEL Euro-mediterrane luchtvaartovereenkomst tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en de regering

Nadere informatie

Gevolgen van Brexit voor de besluitvorming in de EU

Gevolgen van Brexit voor de besluitvorming in de EU VIVES BRIEFING 2016/06 Gevolgen van Brexit voor de besluitvorming in de EU Klaas Staal Karlstad Universitet 1 GEVOLGEN VAN BREXIT VOOR DE BESLUITVORMING IN DE EU Klaas Staal INLEIDING Op 23 juni 2016 stemmen

Nadere informatie

Een pensioenhervorming in het teken van defined ambition? Frank Vandenbroucke Jaarevent Alumni & Friends, Actuariaat Leuven 28 september 2015

Een pensioenhervorming in het teken van defined ambition? Frank Vandenbroucke Jaarevent Alumni & Friends, Actuariaat Leuven 28 september 2015 Een pensioenhervorming in het teken van defined ambition? Frank Vandenbroucke Jaarevent Alumni & Friends, Actuariaat Leuven 28 september 2015 Documentatie European Commission, The 2015 Ageing Report, European

Nadere informatie

Onderzoek gunstige prijsligging.

Onderzoek gunstige prijsligging. Onderzoek gunstige prijsligging. BMW 3 Serie Model 320D. 22 Eu-Lidstaten. Jordy Reijers Marketing/Onderzoek P van. Prijs 1 Inhoud Opgave Onderzoek informatie over Eu landen Welke landen hanteren de euro?

Nadere informatie

DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE TIJDSLIJN

DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE TIJDSLIJN DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE TIJDSLIJN INTRO VOOR DE LEERKRACHT Deze tijdslijn illustreert het verhaal van de Europese Unie. U kunt de tijdslijn in verschillende stukken afdrukken

Nadere informatie

Convergentie. Vaak gestelde vragen (FAQ) over de gemeenschappelijke praktijk CP4 Mate van bescherming van zwart-witmerken

Convergentie. Vaak gestelde vragen (FAQ) over de gemeenschappelijke praktijk CP4 Mate van bescherming van zwart-witmerken EN NL Convergentie Vaak gestelde vragen (FAQ) over de gemeenschappelijke praktijk CP4 Mate van bescherming van zwart-witmerken 1. Als de merken niet gelijk (identiek) zijn, kunnen zij dan niettemin met

Nadere informatie

Sociaal beleid in een muntunie: puzzels, paradoxen en perspectieven

Sociaal beleid in een muntunie: puzzels, paradoxen en perspectieven Sociaal beleid in een muntunie: puzzels, paradoxen en perspectieven Presentatie bij de Oratie die Frank Vandenbroucke uitgesproken heeft aan de Universiteit van Amsterdam op 1 juni 2016 Europese integratie

Nadere informatie

BIJLAGE PROTOCOL. bij het. voorstel voor een besluit van de Raad

BIJLAGE PROTOCOL. bij het. voorstel voor een besluit van de Raad EUROPESE COMMISSIE Brussel, 26.2.2016 COM(2016) 91 final ANNEX 1 BIJLAGE PROTOCOL bij het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de sluiting, namens de Europese Unie en haar lidstaten, van het

Nadere informatie

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!!

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! De Europese Unie bestaat uit 27 lidstaten. Deze lidstaten hebben allemaal op dezelfde gebieden een aantal taken en macht overgedragen aan de Europese

Nadere informatie

.bedomeinnamen. & registrars

.bedomeinnamen. & registrars .bedomeinnamen & registrars 2013 2 Aantal nieuwe.be-registraties 147.022 193.659 222.919 232.746 257.637 267.780 306.341 299.846 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 Evolutie van de.be-domeinnamen 602.607

Nadere informatie

Europese vergelijking systemen van volwasseneneducatie en aanpak laaggeletterdheid

Europese vergelijking systemen van volwasseneneducatie en aanpak laaggeletterdheid Europese vergelijking systemen van volwasseneneducatie en aanpak laaggeletterdheid Dr. Maurice de Greef Prof. dr. Mien Segers 06-2016 Maastricht University, Educational Research & Development (ERD) School

Nadere informatie

.bedomeinnamen. onder de loep 2011

.bedomeinnamen. onder de loep 2011 1.bedomeinnamen onder de loep 2011 2 Aantal nieuwe.be-registraties Evolutie van de.be-domeinnamen 471.453 602.607 736.498 859.474 977.998 1.101.668 1.219.935 131.588 147.022 193.659 222.919 232.746 257.637

Nadere informatie

Meer werk door meer mobiliteit

Meer werk door meer mobiliteit Meer werk door meer mobiliteit Jan Vanthuyne 1 Actuele situatie arbeidsmarkt Over alle leeftijden heen relatief weinig professionele mobiliteit Nog sterker het geval bij oudere werknemers Gemiddeld hoge

Nadere informatie

the state of renewable energies in europe

the state of renewable energies in europe HERNIEUWBARE ENERGIE IN EUROPA 12 th EurObserv ER Report the state of renewable energies in europe 2012 12 th EurObserv ER Report Werkgelegenheid en omzet Voor de periode 2005-2010 is de energieproductie

Nadere informatie

FEDERATION EUROPEENNE DE LA MANUTENTION Productgroep. industriële trucks. Een leidraad voor identificatie van nietconforme

FEDERATION EUROPEENNE DE LA MANUTENTION Productgroep. industriële trucks. Een leidraad voor identificatie van nietconforme FEM-IT-T/N855 FEDERATION EUROPEENNE DE LA MANUTENTION Productgroep Industriële trucks FEM Een leidraad voor identificatie van nietconforme industriële trucks 11.2010 (NL) - Emissie van uitlaatgassen -

Nadere informatie

Grensoverschrijdende betalingen

Grensoverschrijdende betalingen Grensoverschrijdende betalingen Snel en makkelijk geld overschrijven naar een buitenlandse rekening Valable à partir du 1 e janvier 2007 Gelgig vanaf 1 januari 2007 Het leven van vandaag is zo opgevat

Nadere informatie

AEG deel 3 Naam:. Klas:.

AEG deel 3 Naam:. Klas:. AEG deel 3 Naam:. Klas:. 1-Video Grensverleggend Europa; Het moet van Brussel. a-in welke Europese stad staat Jan Jaap v.d. Wal? b-beschrijf in het kort waarom een betere Europese samenwerking nodig was.

Nadere informatie

istockphoto/m. Boncina Vrij verkeer in Europa: Het Schengengebied Binnenlandse Zaken

istockphoto/m. Boncina Vrij verkeer in Europa: Het Schengengebied Binnenlandse Zaken istockphoto/m. Boncina Vrij verkeer in Europa: Het Schengengebied Binnenlandse Zaken 1 Schengengebied sinds 19 december 2011 EU-lidstaten die deel uitmaken van Schengen EU-lidstaten die geen deel uitmaken

Nadere informatie

BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys

BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys INHOUD 1. Algemene kennis over de EU 2. Wat ging eraan vooraf 3. Structuur 4. Totstandkoming wetten De Europese Unie: 500 miljoen mensen 27 landen EU-landen Kandidaat-EU-landen

Nadere informatie

Bluetooth /IRDA-printer 0554 0620. Gebruiksaanwijzing

Bluetooth /IRDA-printer 0554 0620. Gebruiksaanwijzing Bluetooth /IRDA-printer 0554 0620 Gebruiksaanwijzing 1 Inhoud 1 Inhoud 1 Inhoud... 2 2 Veiligheid en milieu... 3 3 Functionele beschrijving... 3 3.1. Toepassing... 3 3.2. Technische gegevens... 4 EG-conformiteitsverklaring...

Nadere informatie

Raad van de Europese Unie Brussel, 29 oktober 2014 (OR. en)

Raad van de Europese Unie Brussel, 29 oktober 2014 (OR. en) Raad van de Europese Unie Brussel, 29 oktober 2014 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2014/0298 (E) 14563/14 ACP 166 FIN 764 PTOM 51 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Besluit van de

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET

TRACTATENBLAD VAN HET 66 (1991) Nr. 6 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2014 Nr. 39 A. TITEL Overeenkomst betreffende samenwerking en een douane-unie tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten,

Nadere informatie

www.2010againstpoverty.eu 2010againstpoverty@ec.europa.eu

www.2010againstpoverty.eu 2010againstpoverty@ec.europa.eu KE-80-09-930-NL-C www.2010againstpoverty.eu 2010againstpoverty@ec.europa.eu U kunt de publicaties van het directoraat-generaal Werkgelegenheid, sociale zaken en gelijke kansen downloaden of een gratis

Nadere informatie

ONDERHANDELINGEN OVER DE TOETREDING VAN BULGARIJE EN ROEMENIË TOT DE EUROPESE UNIE

ONDERHANDELINGEN OVER DE TOETREDING VAN BULGARIJE EN ROEMENIË TOT DE EUROPESE UNIE ONDERHANDELINGEN OVER DE TOETREDING VAN BULGARIJE EN ROEMENIË TOT DE EUROPESE UNIE Brussel, 31 maart 2005 (OR. en) AA 23/2/05 REV 2 TOETREDINGSVERDRAG: SLOTAKTE ONTWERP VAN WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE

Nadere informatie

Gewoonlijk verblijvende bevolking (Usual residence population - Urespop) Kees Prins, projectleider Urespop

Gewoonlijk verblijvende bevolking (Usual residence population - Urespop) Kees Prins, projectleider Urespop Gewoonlijk verblijvende bevolking (Usual residence population - Urespop) Kees Prins, projectleider Urespop 1. BRP bron voor demografische statistieken 2. Demografische statistieken volgens Europese verordening

Nadere informatie

BTW EN INTERNATIONALE OPTREDENS

BTW EN INTERNATIONALE OPTREDENS Belastingadviseurs BTW EN INTERNATIONALE OPTREDENS Versie: 26 juli 2011 Per 1 januari 2011 zijn de BTW-regels voor internationale optredens veranderd. Hoe werkt het nu: 1. Vóór 2011: plaats van optreden

Nadere informatie

.bedomeinnamen. & registrars

.bedomeinnamen. & registrars .bedomeinnamen & registrars 2014 2 Aantal nieuwe.be-registraties 193.659 222.919 232.746 257.637 267.780 306.341 299.846 264.930 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 Evolutie van de.be-domeinnamen 736.498

Nadere informatie

VERZOEK OM INLICHTINGEN OMTRENT HET RECHT OP GEZINSBIJSLAGEN (KINDERBIJSLAG) IN DE LIDSTAAT WAAR DE GEZINSLEDEN WONEN

VERZOEK OM INLICHTINGEN OMTRENT HET RECHT OP GEZINSBIJSLAGEN (KINDERBIJSLAG) IN DE LIDSTAAT WAAR DE GEZINSLEDEN WONEN ADMINISTRATIEVE COMMISSIE VOOR DE SOCIALE ZEKERHEID VAN MIGRERENDE WERKNEMERS Zie aanwijzingen op bladzijde 4 E 411 ( 1 ) VERZOEK OM INLICHTINGEN OMTRENT HET RECHT OP GEZINSBIJSLAGEN (KINDERBIJSLAG) IN

Nadere informatie

De toekomst van de welvaartsstaat. Frank Vandenbroucke Kortrijk 18 maart 2015

De toekomst van de welvaartsstaat. Frank Vandenbroucke Kortrijk 18 maart 2015 De toekomst van de welvaartsstaat Frank Vandenbroucke Kortrijk 18 maart 2015 De actieve welvaartsstaat herbekeken De duurzaamheid van het succes van de welvaartsstaat Investeren in kinderen Beleidsuitdagingen

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 25 september 2006 (27.09) (OR. fr) 13098/06 ADD 1 ELARG 113 ACCTR 17

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 25 september 2006 (27.09) (OR. fr) 13098/06 ADD 1 ELARG 113 ACCTR 17 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 25 september 2006 (27.09) (OR. fr) 13098/06 ADD 1 ELARG 113 ACCTR 17 INGEKOMEN DOCUMENT van: de heer Jordi AYET PUIGARNAU, directeur, namens de secretarisgeneraal van

Nadere informatie

Statistieken 2015 99 ste Vierdaagse

Statistieken 2015 99 ste Vierdaagse Statistieken 2015 99 ste Vierdaagse De limiet voor het aantal inschrijvingen is in 2015 gesteld op 46.000. In totaal zijn 5.462 personen uitgeloot voor de Vierdaagse. Barometer 2015 alle lopers % uitval

Nadere informatie

MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG!

MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG! MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG! I.I De geboorte van de Europese Unie Zoals jullie waarschijnlijk wel weten zijn er de vorige eeuwen veel oorlogen in Europa geweest. Vooral de Eerste en de Tweede Wereldoorlog

Nadere informatie

Het internationaal vervoeren van afvalstoffen. Weinig grenzen; grenzeloze verplichtingen

Het internationaal vervoeren van afvalstoffen. Weinig grenzen; grenzeloze verplichtingen Het internationaal vervoeren van afvalstoffen Weinig grenzen; grenzeloze verplichtingen Kaderrichtlijn 2008/98/EG Artikel 26 Registratie Wanneer in de hierna volgende gevallen geen vergunningsvereisten

Nadere informatie

Op 31 december 2012 telde het arrondissement Turnhout inwoners. Hiermee vertegenwoordigen we 7% van de Vlaamse inwoners.

Op 31 december 2012 telde het arrondissement Turnhout inwoners. Hiermee vertegenwoordigen we 7% van de Vlaamse inwoners. Streekpact 2013-2018 Cijferanalyse Publicatiedatum: 30 september 2013 Contactpersoon: Kim Nevelsteen Demografie Samenvatting Inwonersaantal: 442.508 (2012) 90% van de inwoners heeft de Belgische nationaliteit.

Nadere informatie

Raad van de Europese Unie Brussel, 6 oktober 2015 (OR. en)

Raad van de Europese Unie Brussel, 6 oktober 2015 (OR. en) Raad van de Europese Unie Brussel, 6 oktober 2015 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2011/0444 (E) 12103/15 JUSTCIV 202 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: BESLUIT VAN DE RAAD waarbij

Nadere informatie

De invloed van de btw op uw werkkapitaal

De invloed van de btw op uw werkkapitaal Fred Vervaet Agenda LyondellBasell Industries NV Trapped refunds; Crediteuren Debiteuren LyondellBasell Industries NV Omzet wereldwijd: ongeveer $51 miljard; Productie chemische en petrochemische producten;

Nadere informatie

OPVATTINGEN VAN DE VLAMINGEN OVER DE EUROPESE UNIE

OPVATTINGEN VAN DE VLAMINGEN OVER DE EUROPESE UNIE OPVATTINGEN VAN DE VLAMINGEN OVER DE EUROPESE UNIE Myriam Vanweddingen Studiedienst van de Vlaamse Regering April 2009 1. Inleiding Europa komt dit jaar weer wat dichter op het voorplan. Niet alleen zijn

Nadere informatie

14072/14 roe/lep/hh DG C 1

14072/14 roe/lep/hh DG C 1 Raad van de Europese Unie Brussel, 13 oktober 2014 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2014/0292 (E) 14072/14 ACP 154 FIN 727 PTOM 45 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Besluit van de

Nadere informatie

De sociale rol van de Europese Unie: tussen naïviteit en doemdenken. Frank Vandenbroucke Universiteitsdag UvA 4 juni 2016

De sociale rol van de Europese Unie: tussen naïviteit en doemdenken. Frank Vandenbroucke Universiteitsdag UvA 4 juni 2016 De sociale rol van de Europese Unie: tussen naïviteit en doemdenken Frank Vandenbroucke Universiteitsdag UvA 4 juni 2016 Europese integratie en sterke nationale welvaartsstaten: een tragisch dilemma? De

Nadere informatie

BIJLAGEN. bij het VERSLAG VAN DE COMMISSIE

BIJLAGEN. bij het VERSLAG VAN DE COMMISSIE EUROPESE COMMISSIE Brussel,.3.5 COM(5) 8 final ANNEXES to 3 BIJLAGEN bij het VERSLAG VAN DE COMMISSIE Solidariteitsfonds van de Europese Unie Jaarverslag 3 NL NL BIJLAGE I: EU-SOLIDARITEITSFONDS - IN 3

Nadere informatie

Diagnose van de Belgische arbeidsmarkt vanuit Flexicurityperspectief

Diagnose van de Belgische arbeidsmarkt vanuit Flexicurityperspectief Diagnose van de Belgische arbeidsmarkt vanuit Flexicurityperspectief Seminarie Flexicurity in het Belgisch arbeidsrecht 23 april 2010 Ludo Struyven, Tom Vandenbrande Flexicurity-debat meer flexibiliteit

Nadere informatie

Meer dan 250 miljoen Europeanen gebruiken regelmatig het internet, volgens het Voortgangsrapport ICT van de Commissie

Meer dan 250 miljoen Europeanen gebruiken regelmatig het internet, volgens het Voortgangsrapport ICT van de Commissie IP/08/605 Brussel, 18 april 2008 Meer dan 2 miljoen Europeanen gebruiken regelmatig het internet, volgens het Voortgangsrapport ICT van de Commissie Meer dan de helft van de Europeanen zijn regelmatige

Nadere informatie

IMMIGRATIE IN DE EU 85% 51% 49% Immigratie van niet-eu-burgers. Emigratie van niet-eu-burgers

IMMIGRATIE IN DE EU 85% 51% 49% Immigratie van niet-eu-burgers. Emigratie van niet-eu-burgers IMMIGRATIE IN DE EU Bron: Eurostat, 2014, tenzij anders aangegeven De gegevens verwijzen naar niet-eu-burgers van wie de vorige gewone verblijfplaats in een land buiten de EU lag en die al minstens twaalf

Nadere informatie

Maatwerk in het toezicht op banken in Europa

Maatwerk in het toezicht op banken in Europa De vormgeving van het bancaire toezicht in Europa staat ter discussie als gevolg van het toenemende belang van grensoverschrijdende bancaire activiteiten. Voorstellen zijn zelfs gedaan om te komen tot

Nadere informatie

Sabine Heijning. het Notarieel Bureau. voor vragen:

Sabine Heijning. het Notarieel Bureau.  voor vragen: Sabine Heijning het Notarieel Bureau www.hetnb.nl voor vragen: ipr@hetnb.nl De Verordening in de tijd Nalatenschap opengevallen vóór of na 17 augustus 2015 Wanneer oud ipr toepassen? Welk ipr? Wat valt

Nadere informatie

13082/14 CV/mg DGC 1B. Raad van de Europese Unie. Brussel, 29 september 2014 (OR. en) 13082/14. Interinstitutioneel dossier: 2014/0223 (NLE)

13082/14 CV/mg DGC 1B. Raad van de Europese Unie. Brussel, 29 september 2014 (OR. en) 13082/14. Interinstitutioneel dossier: 2014/0223 (NLE) Raad van de Europese Unie Brussel, 29 september 2014 (OR. en) 13082/14 Interinstitutioneel dossier: 2014/0223 (NLE) COASI 102 ASIE 53 ELARG 98 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: PROTOCOL

Nadere informatie

Deel 8. internationale vergelijking

Deel 8. internationale vergelijking Deel internationale vergelijking INTERNATIONALE VERGELIJKING Internationale onderwijsstatistieken zijn gebaseerd op een standaardterminologie, standaardconcepten, -definities en -classificaties, en dit

Nadere informatie

Erasmus voor iedereen: EU-financiering voor 5 miljoen burgers

Erasmus voor iedereen: EU-financiering voor 5 miljoen burgers EUROPESE COMMISSIE - PERSBERICHT Erasmus voor iedereen: EU-financiering voor 5 miljoen burgers Brussel, 23 november 2011 - Tot 5 miljoen mensen, bijna tweemaal zo veel als nu, krijgen de kans om in het

Nadere informatie