VoetbaLLL Trainers cursus:

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VoetbaLLL Trainers cursus:"

Transcriptie

1 Inhoud Activteiten Module 1-4, Evaluatie VoetbaLLL Trainers cursus: Activiteiten Module 1 4, Evaluatie Veronika Avila Holger Bienzle Alexandre Labatut Roberta Lo Bianco Tom Mitchell Maren Satke Karim Sefiat Craig Winstanley Dit project werd gesubsidieerd door de Europese Commissie (Referentienummer: LLP AT-GRUNDTVIG-GMP). Deze publicatie is een weergave van de visies en inzichten van de auteur. De Europese Commissie kan niet verantwoordelijk worden gehouden voor enige gevolgen die uit het gebruik van de inhoud van deze publicatie voortvloeien. 1

2 Inhoud Activteiten Module 1-4, Evaluatie Inhoud Activteiten Module 1-4, Evaluatie INHOUD ACTIVTEITEN MODULE 1-4, EVALUATIE... 2 TRAININGSACTIVITEITEN MODULE 1: TEAMBUILDING EN TEAMWORK GROEPSDISCUSSIE WAT ZIJN DE KENMERKEN VAN EEN GOED / EEN SLECHT TEAM? 4 2. GROEPSDYNAMIEK / GROEPSONTWIKKELING 5 3. OEFENING 6 4. WIJ VULLEN ELKAAR AAN 7 5. TORENS VAN PAPIER 8 TRAININGSACTIVITEITEN MODULE 2: LEIDERSCHAP STIMULEREN BRAINSTORMEN: WAT IS LEIDERSCHAP? 9 7. PRESENTATIE VAN HET FILMPJE: REMEMBER THE TITANS GEVOLGD DOOR DEBAT EN VRAGEN (POWERPOINT) GROEPSDISCUSSIE OVER CONFLICTHANTERING VERSCHILLENDE LEIDERSCHAPSSTIJLEN KWALITEITEN, KENMERKEN EN ROLLEN VAN LEIDERS IN DE SPORT VERTROUW ME WORKSHOP OVER CONFLICTRANSFORMATIE GEWELDLOZE CONFLICTOPLOSSING - AUGUSTO BOAL THEATRE OF THE OPPRESSED - OPSTELLING - FORUMTHEATEROPSTELLING EEN CONFLICT IS.. 20 TRAININGSACTIVITEITEN MODULE 3: RESPECT LEREN EN VERDIENEN CULTURELE VERSCHILLEN EN OVEREENKOMSTEN IN WAARDEN EN GEDRAG, IN RELATIE TOT DE TERM RESPECT CASUS RESPECT VERDIENEN FOCUSGROEP OVER RESPECT LEREN EN VERDIENEN TOETS JE STEREOTYPEN ACTIVITEIT OVER CULTURELE STEREOTYPEN EN PERSOONLIJKE ERVARINGEN MET DIVERSITEIT VERTEGENWOORDIG JIJ EEN CULTUURTYPE? MUUR VAN WAARDEN KANSEN ZIEN IN DIVERSITEIT DE BETEKENIS VAN DE TERM RESPECT IN VERSCHILLENDE CULTUREN INTERCULTURELE SIMULATIE VOOR HATRRICK VOETBALLL COACHES HATT & TRICKERSTAN 39 TRAININGSACTIVITEITEN MODUL 4: MOTIVATIE CREËREN MOTIVATIE/ CREËREN VAN MOTIVATIE HOE KUNNEN WE DE VERSCHILLENDE MOTIVATIES VAN DE SPELERS ANALYSEREN? STRATEGIEËN HOE KAN DE COACH DE MOTIVATIEVAN SPELERS VERBETEREN VISUALISIERUNG 45 ACTIVITEITEN DIE GEBRUIKT KUNNEN WORDEN BIJ DE EVALUATIE SFEERRUIMTE EVALUATIE MET WEERTYPEN EVALUATIEDARTBOARD EVALUATIE MET DOBBELSTEEN 49 2

3 Inhoud Activteiten Module 1-4, Evaluatie 33. EVALUATIENETWERK CREATIEF DENKEN - EVALUATIE 51 3

4 Trainingsactiviteiten Module 1: Teambuilding en Teamwork Trainingsactiviteiten Module 1: Teambuilding en Teamwork 1. GROEPSDISCUSSIE WAT ZIJN DE KENMERKEN VAN EEN GOED OF EEN SLECHT TEAM? 20 minuten Door deze activiteit leren de coaches welke invloed teamwork kan hebben op jonge, mannelijke migranten en kansarme jeugd in de maatschappij. Doel Leren wat teamwork inhoudt Leren welke positieve invloed teamwork heeft op prestaties Korte beschrijving van de uitvoering De coaches bespreken in groepjes wat de kenmerken zijn van een goed of een slecht team, en waarom. Hier kunnen ze ook voorbeelden geven van hun ervaringen als coach. Deze activiteit is bedoeld als introductie en dient alleen om de visies van de coaches te vernemen. Deze dienen te worden genoteerd op een flipover of smart board en de coaches kunnen zelf naar voren komen en ideeën opschrijven. Trek de onderwerpen breed, bespreek bijvoorbeeld andere onderwerpen, zoals sociaal klimaat. Het doel van deze activiteit is een beeld te krijgen van de eerdere ervaringen van de coaches met werken in een team. De coaches kunnen hun eigen ervaringen die ze hebben opgedaan bij een sport of in het leven delen met de groep. Hierdoor ontstaat hopelijk een discussie over wat de coaches zien als kenmerken van een goed of een slecht team. Groot vel papier, pennen, whiteboard Deelnemers:Coaches en Coachbegeleider Discussie over de kenmerken van een goed of een slecht team 4

5 Trainingsactiviteiten Module 1: Teambuilding en Teamwork 2. GROEPSDYNAMIEK / GROEPSONTWIKKELING 30 minuten Door deze activiteit leren de coaches hoe groepen zich ontwikkelen en hoe dit invloed kan hebben op jonge, mannelijke migranten en kansarme jeugd in de maatschappij. Doel Inzicht krijgen in het belang van teamwork en groepsontwikkeling Inzicht krijgen in praktische/toegepaste activiteiten die groepsontwikkeling bevorderen Leren hoe groepsontwikkeling in zijn werk gaat Korte beschrijving van de uitvoering Groepsontwikkeling kent de volgende stadia: 1. Vormen vaststellen van individueel gedrag, eerste aanzet tot teambuildingsactiviteiten 2. Stormen mogelijke problemen die zich voor kunnen doen bij de groep 3. Normen hoe kan voetbal normen stimuleren 4. Prestaties hoe weet je dat een groep dit stadium heeft bereikt? Zie 3.1. (Mogelijke) aanvullende informatie om een minipresentatie over dit onderwerp te maken. Aan de hand hiervan gaan de coaches discussiëren over de volgende opdracht in relatie tot het onderstaande voorbeeld over de stadia van groepsontwikkeling: Geef voorbeelden hoe jij als coach het team uit het voorbeeld zou willen stimuleren bij ieder stadium. Voorbeeld 20 jonge, mannelijke migranten met verschillende culturele en religieuze achtergronden komen als onderdeel van het project op bezoek bij jouw voetbalclub. Het opleidingsniveau en de kennis van de taal verschillen van persoon tot persoon. De meesten hebben een sociale of economische achterstand, oftewel de intermenselijke vaardigheden zijn beperkt en ze hebben een laag of geen inkomen. De coaches bespreken de bovenstaande opdracht in kleine groepjes en geven elkaar feedback. Dit kan op een vel papier worden genoteerd zodat iedereen het kan zien. Denk aan niet-sportgerelateerde onderwerpen zoals sociaal en economisch klimaat. De coaches kunnen putten uit hun eigen ervaringen die ze in de sport en in het leven hebben opgedaan. Denk aan voorbeelden van multiculturele topsportteams in het huidige voetbal. Het is de bedoeling dat de deelnemers zo veel mogelijk discussiëren. Voorbeeld (zie boven) Deelnemers: De hele klas Discussiëren over hoe een groep wordt gevormd 5

6 Trainingsactiviteiten Module 1: Teambuilding en Teamwork 3. OEFENING 60 minuten Deze oefening is bedoeld om zelfreflectie te bevorderen over de verschillende rollen in een team en hoe beslissingen worden genomen. door middel van het uitvoeren van een taak meer leren over groepsdynamiek problemen oplossen communicatie samenwerken en projectmanagement in een groep Korte beschrijving van de uitvoering Verdeel de deelnemers in kleine groepjes en vraag ze een verpakking te maken die het ei beschermt bij een val van 5 meter. Regels: Niet al het materiaal hoeft gebruikt te worden, maar er mag niets worden toegevoegd. Er mag niets aan het ei worden vastgemaakt. Vervolgens komen de groepjes bij elkaar en presenteren hun verpakking (presentatie over de naam van de verpakking, eigenschappen, kwaliteiten en voordelen, een marketingstrategie voor een nieuw product). Luister naar de presentaties, laat de eieren vallen, en kijk of de verpakking werkt. Suggesties voor de nabespreking: Welke rol had iedereen in de groep? (bijvoorbeeld tijdbewaker, conflicthanteerder) Hoe kwamen jullie tot een besluit? Deed iedereen mee? Als je deze situatie vertaalt naar een uitwisselingsprogramma voor jeugd: wat heb je geleerd over projectmanagement? Voor persoonlijke reflectie: Wat heb jij gedaan? Wat heb jij niet gedaan? Hoe kun jij je inbreng in de groep verbeteren? Voor ieder groepje: 1 ei, 5 vellen A4-papier, 1 pakje kauwgom, 12 tandenstokers, plakband, 12 paperclips, 4 ballonnen, 1 markeerstift, 4 elastieken, 5 rietjes, touw. Deelnemers: minimaal 4 coaches Gezamenlijk een probleem oplossen en het vervolgens uitleggen/samenwerken in een groep 6

7 Trainingsactiviteiten Module 1: Teambuilding en Teamwork 4. WIJ VULLEN ELKAAR AAN Geen vastgestelde tijd Deze oefening laat zien dat iedereen in een team verschillend is en dat het belangrijk is je dat te realiseren. Teambuilding Acceptatie binnen een groep waarbij aan de deelnemers wordt gevraagd de rol van dove of blinde te spelen. Korte beschrijving van de uitvoering Verdeel de groep in tweetallen van een horende en een dove deelnemer. Maak daarvoor gebruik van oordopjes of iets vergelijkbaars. Vraag iedere horende deelnemer om zijn ogen te bedekken met een sjaal (of iets soortgelijks). De horende deelnemer gaat geblinddoekt achter de dove deelnemer staan en houdt hem/haar vast bij de schouders. Geef ieder tweetal nu mondeling aanwijzingen. De deelnemer die kan horen maar niet zien, zal proberen de dove deelnemer te sturen. Je kunt de oefening moeilijker maken door de tweetallen te vragen om voorwerpen op te pakken en van de ene plek naar de andere te verplaatsen. Na de oefening kun je een debat beginnen door vragen te stellen: Over hun gevoel Belemmeringen Teamwork Samenwerking Hadden ze het gevoel dat ze de ander nodig hadden? Zouden ze het kunnen zonder de ander? Wat kunnen we leren van deze oefening? Iets om de helft van de groep mee te blinddoeken Deelnemers: deelnemers (in tweetallen) Samenwerking en vertrouwen vergroten 7

8 Trainingsactiviteiten Module 1: Teambuilding en Teamwork 5. TORENS VAN PAPIER 25 minuten Deze eerste activiteit heeft te maken met teambuilding en vanuit verschillende standpunten tot een gezamenlijke beslissing komen. Deze eerste teambuildingactiviteit bevordert teamwork. Korte beschrijving van de uitvoering Beschrijving stap voor stap: 1. Verdeel de jongeren in groepen van maximaal zes personen. 2. Leg uit dat je wilt dat ze een plan uitdenken en vervolgens een toren van papier bouwen. Het doel is de hoogste toren te bouwen zonder dat die instort. 3. Leg uit dat het de bedoeling is dat ieder groepslid bijdraagt aan het uitdenken van een plan en dat er niet met bouwen mag worden begonnen voordat de hele groep ermee ingestemd heeft. 4. Deel kranten en plakband uit. 5. De groepen hebben 15 minuten om een toren te bouwen. 6. Bewaar afstand! Reflectie en evaluatie: Vraag de groepen na de 15 minuten een voor een hoe de samenwerking verliep, of een groepslid werd uitgesloten van de opdracht (en zo ja, waarom? Wat voor gevoel gaf ze dat?) en hoe ze tot overeenstemming zijn gekomen. Wanneer alle groepen hun feedback hebben gegeven, gaat de groep in geheel alle torens bekijken. Vraag de groep met de hoogste toren om uit te leggen hoe ze dit bereikt hebben. Vraag, als de tijd het toelaat, de groep in zijn geheel wat ze hadden kunnen bereiken als ze het alleen hadden moeten doen. Deelnemers: Minimaal 6 Kranten, plakband, een horloge Samen een oplossing vinden en de waarde van samenwerken verhogen 8

9 TRAININGSACTIVITEITEN MODULE 2: Leiderschap stimuleren TRAININGSACTIVITEITEN MODULE 2: Leiderschap stimuleren 6. BRAINSTORMEN: WAT IS LEIDERSCHAP? 10 minuten Deze activiteit zal diverse informatie opleveren over het concept leiderschap. Het draait bij deze activiteit om het ongehinderd laten ontstaan en ontplooien van ideeën. Doel Het delen van verschillende meningen over leiderschap. Een algemeen beeld geven van het onderwerp. Korte beschrijving van de uitvoering Na de brainstormsessie dient een gezamenlijke definitie van leiderschap te worden ontwikkeld. De volgende stap is om de belangrijkste woorden te kiezen, in een groep te onderhandelen en tot een gezamenlijk definitie van leiderschap te komen. Dit is een goede introductieactiviteit. Het is een voorbereiding voordat er dieper op het concept wordt ingegaan. Geen Deelnemers: 5-10 coaches Een algemeen beeld krijgen van het leiderschap 9

10 TRAININGSACTIVITEITEN MODULE 2: Leiderschap stimuleren 7. PRESENTATIE VAN HET FILMPJE: REMEMBER THE TITANS GEVOLGD DOOR DEBAT EN VRAGEN (POWERPOINT) 30 minuten Het filmpje geeft de deelnemers een voorbeeld van twee verschillende leiderschapsstijlen in hetzelfde team en wat de gevolgen van een intern conflict zijn. Doel Analyseren van een conflict dat voortkomt uit verschillende leiderschapsstijlen Nadenken over de mogelijkheid van het naast elkaar bestaan van verschillende leidersstijlen. Korte beschrijving van de uitvoering De deelnemers kijken een filmpje of lezen een tekst over verschillende leiderschapsstijlen. Daarna volgt een discussie over de rol van de coach als trainer en de verschillende leiderschapsstijlen. Vragen: Welke coachingsmethode is volgens jou het meest effectief als het gaat om sport? En welke als het gaat om opleiden? Vind je dat het werken aan waarden en ideeën in een team kan leiden tot betere prestaties in een sportieve omgeving? Zo ja, hoe dan? Vind je dat verscheidenheid een kracht is van een groep of vind je dat verschillen een groep juist in de weg staan? Waarom? Geef je de voorkeur aan een democratische of een autoritaire leiderschapsstijl? Welke is volgens jou het meest geschikt? Denk je dat het mogelijk is verschillende coachingsmethoden toe te passen binnen dezelfde groep? Reflectie over Wie ben ik als trainer? Wat is mijn eigen leiderschapsstijl? De begeleider dient de deelnemers het hele filmpje (10 minuten) te laten zien, zodat ze de context van de situatie goed begrijpen. Link van het betreffende filmpje: A0Knh3o_6xs Deelnemers: 5-10 coaches Beseffen dat verschillen leiderschapsstijlen naast elkaar kunnen bestaan 10

11 TRAININGSACTIVITEITEN MODULE 2: Leiderschap stimuleren 8. GROEPSDISCUSSIE OVER CONFLICTHANTERING 50 minuten Deze activiteit geeft de deelnemers een algemeen beeld van wanneer het conflict optreedt en de verschillende oplossingen die de coaches aandragen. De verschillende soorten conflicten analyseren Begrijpen wanneer conflicten zich voordoen Oplossingen delen die conflicten kunnen oplossen Korte beschrijving van de uitvoering Reflectie over waarom kan een conflict optreden? Vraag de deelnemers hun ervaringen te delen over de mogelijke redenen dat de conflicten die ze hebben meegemaakt zich voordeden Delen van ervaringen. Forumtheateropstelling: Vraag de deelnemers om een conflictscène na te spelen (ze dienen gezamenlijk te beslissen welke conflicten ze willen gebruiken); de deelnemers nemen de rol van speler en coach op zich. (Verdeling van rollen/conflict/oplossing van conflicten) Een tweede optie is een presentatie van conflictsituaties en reflectie over Hoe kan de coach als volwassen begeleider in deze conflicten interveniëren? De begeleider kan een bijdrage aan de ervaringen van de coaches leveren door hun oplossingen te noteren en te stimuleren om tot nog andere oplossingen te komen. Papier en pennen Deelnemers: 5-10 coaches Verschillende conflictsituaties analyseren en ervaringen delen die tot een oplossing leiden 11

12 TRAININGSACTIVITEITEN MODULE 2: Leiderschap stimuleren 9. VERSCHILLENDE LEIDERSCHAPSSTIJLEN 40 minuten Uitleggen van het belang van de oefening in relatie tot de doelen van de workshop. Het doel van deze activiteit is de coaches nieuwe zelfinzichten te geven over hun rol als leider en een eigen leiderschapsstijl. Inzicht geven in het belang van communicatie in relatie tot de rol van leider Verschillende leiderschapsstijlen kunnen onderscheiden en de eigen stijl kennen en kunnen toepassen Korte beschrijving van de uitvoering informatie (zie Bijlage Leiderschap, p. 83) Fiedler (1967) opperde dat er twee categorieën van leiderschap zijn: Taakgericht en Persoonsgericht Leiderschapsstijlen zijn onder te brengen in drie hoofdtypen: Autocratisch, Democratisch en Laissez faire Leiders zijn Aangesteld of Opkomend Vraag deelnemers om zich in de volgende vragen te verdiepen: 1) Pas je wel eens leiderschap toe in het dagelijkse sportleven? Schrijf op wie jij goede leiders in de huidige topsport vindt en waarom ze goed zijn. Verschilt een leider in de educatieve sport van een topmanager? 2) Praktijkopdracht: Ieder groepslid leidt (niet doceren) de groep in een gekozen activiteit (individueel, team of een andere aangegeven vorm), waarbij om de beurt van leiderschapsstijl wordt gewisseld. Bedenk voordat je met de groep gaat werken wat de belangrijkste kenmerken van die stijl zijn en hoe je die stijl aan de klas gaat presenteren. (Een goed rollenspel is een uitstekende manier om de belangrijkste kenmerken en de sterke en zwakke punten weer te geven!) 3) Schrijf de belangrijkste kenmerken van de volgende twee categorieën op: Categorie Taakgericht leiderschap Categorie Persoonsgericht leiderschap 4) Benoem enkele sterke en zwakke punten van elk van de volgende stijlen: Autocratisch Laissez-faire Democratisch 5) Plaats de leiderschapsstijlen nu in de categorie die er het best bij past: Zijn er ook mengvormen of tussenvormen mogelijk van de stijlen? Taakgericht Persoonsgericht 12

13 TRAININGSACTIVITEITEN MODULE 2: Leiderschap stimuleren 6) In welke praktijksituaties zou je onderstaande stijlen toepassen? Autocratisch Laissez-faire Democratisch 7) Evalueer, nadat je de taak hebt uitgevoerd, wat er gebeurde (je kunt hierbij gebruik maken van ervaringen uit het verleden). Discussieer over wat effectief en minder effectief was en welke (potentiële) problemen gepaard gaan met iedere stijl. 8) Welke leiderschapsstijl zou je toepassen in je dagelijkse sportleven? De begeleider kan het reflectieproces ondersteunen door vragen te stellen en antwoorden te staven. Flip-over, videoscherm, beamer, laptop, filmpje Deelnemers: 5-10 coaches Analyseren van de verschillende leiderschapsstijlen en bewustwording van de eigen leiderschapsstijl 13

14 TRAININGSACTIVITEITEN MODULE 2: Leiderschap stimuleren 10. KWALITEITEN, KENMERKEN EN ROLLEN VAN LEIDERS IN DE SPORT 75 minuten Het doel van deze oefening is om zelfreflectie te bevorderen over de verschillende leiderschapsstijlen De deelnemers stimuleren om na te denken over de rol van de leider, en de bijbehorende kenmerken en de kwaliteiten Korte beschrijving van de uitvoering De deelnemers worden verdeeld in kleine groepjes. Bedenk een eenvoudige activiteit die je met de aanwezige spullen kunt uitvoeren en kies vervolgens een leider. De leider dient de activiteit uit te voeren met de groep. Verzin meerdere activiteiten, zodat ieder groepslid een keer de rol van leider op zich kan nemen. Deze praktijkopdracht kan worden toegepast op de meeste taken die bij voetbal voorkomen. Vragen voor de nabespreking: Welke kwaliteiten liet de leider zien tijdens de activiteit? Welke kenmerken liet de leider zien tijdens de activiteit? Welke rollen liet de leider zien tijdens de activiteit? Hoe effectief was de leider volgens jou? (Ondersteun je mening met bewijs.) De begeleider dient het reflectieproces in de groepen te coördineren en de ruimte te geven om met iedereen te spreken. Hij kan het groepsproces ondersteunen door het belang van alle meningen te benadrukken, zodat iedere deelnemer zich vrij voelt zijn mening te geven. Ballen, sportveld, flip-over Deelnemers: 5-10 coaches Deelnemers plaatsen in de rol van leider en het gedrag van de verschillende soorten leiders analyseren. Het is een praktijkopdracht waarbij theorie wordt ingebracht. 14

15 TRAININGSACTIVITEITEN MODULE 2: Leiderschap stimuleren 11. VERTROUW ME 40 minuten Het is een spel met als doel het dynamische proces in een groep te bevorderen. De keuze voor de leider dient verklaard te worden en dat kan een goed moment zijn om te discussiëren over wie een goede leider is. Wederzijds vertrouwen, teamgeest en zelfvertrouwen ontwikkelen Aanzetten tot nadenken over de rol van de leider en de andere rollen in een team en in een groep Korte beschrijving van de uitvoering Een stappenschema van de planning en de uitvoering van de activiteit met een duidelijk beschrijving van de rol van de trainer, de duur en het gebruik van middelen. Verdeel de groepen in teams van vier personen. In ieder team wordt een persoon geblinddoekt. Een andere persoon is de leider van het team. De deelnemers moeten beslissen wie de leider zal zijn. Ze moeten de geblinddoekte persoon aanwijzingen geven om van de ene kant van de kamer naar de andere te komen. De twee overgebleven teamleden fungeren als assistent van de leider. Zij moeten voorkomen dat de geblinddoekte persoon ergens tegenaan loopt. Noch de leider, noch de assistenten mogen iets aanraken. De discussie achteraf richt zich op zes vragen: Hoe beslis je wie de leider wordt? Hoe voelde het om geblinddoekt te zijn? Vertrouwde je de leider? Vertrouwde je de assistenten? Waar had je behoefte aan toen je geblinddoekt was? En als er nieuwe leden in de groep waren? Nabespreking: benadruk het belang van alle rollen in een team, het wederzijds vertrouwen en de teamgeest. Blinddoek Deelnemers: 5-10 coaches Wederzijds vertrouwen, teamgeest, zelfvertrouwen, nadenken over de rol van de leider en de andere rollen in een team 15

16 TRAININGSACTIVITEITEN MODULE 2: Leiderschap stimuleren 12. WORKSHOP OVER CONFLICTRANSFORMATIE 180 minuten Deze activiteit is nuttig om na te laten denken over de dynamiek van conflicten in trainingsgroepen, wat deze conflicten vragen van trainers, en het zelfbewustzijn en de vaardigheden die nodig zijn om te interveniëren en de conflicten op te lossen. De deelnemers na laten denken over conflicten in trainingssituaties waarbij ze betrokken waren (op wat voor manier dan ook), en het verder bevorderen van zelfreflectie bij de deelnemers aangaande conflictsituaties. Bewust worden op wat voor manier conflicten verband houden met verschillende zienswijzen en handelswijzen die voortkomen uit culturele verschillen. Benaderen met de relevante theoretische visies op conflictontwikkeling, en de verschillende interventiemogelijkheden die trainers tot hun beschikking hebben als zij de verantwoordelijkheid voor de groep dragen. Korte beschrijving van de uitvoering 1. CONFLICT: DE SITUATIE BETER LEREN BEGRIJPEN (75 min.) STAP 1: Wat houdt een conflict voor mij in (in de context van training, jeugdwerk, de omgeving waarin ik leef)? Individuele reflectie (mindmap of ½ DNA) 15 minuten De deelnemers wordt gevraagd om middels een associatieve methode (DNA) na te denken over wat conflict voor hen persoonlijk betekent. Vervolgens een korte verduidelijking van de termen die met conflicten te maken hebben (positieve en negatieve definities van conflict, conflictsoorten, de dynamiek, escalatie), conflicttransformatie (wat houdt het in, strategieën, technieken). STAP 2: Werken in twee- of drietallen met als aandachtspunt de eigen rol in een conflict de persoon zelf als middelpunt (een schema/map van IK en het CONFLICT, met richtinggevende vragen over het soort verhoudingen die iemand ontwikkelt wanneer hij zich in een conflict bevindt) 30 minuten De deelnemers wordt gevraagd een conflict uit het jeugdwerk te kiezen waarmee ze persoonlijk te maken hebben gehad, en dat op een half flip-overpapier te tekenen in de vorm van een mindmap. 16

17 TRAININGSACTIVITEITEN MODULE 2: Leiderschap stimuleren Wanneer dit gebeurd is, bespreken de deelnemers hun conflicten in twee- of drietallen. STAP 3: De hele groep verzamelt zich en Conflictanalyse wordt geïntroduceerd (de focus ligt op (onjuiste) percepties die ontstaan tijdens conflictsituaties, escalatie van een conflict) 30 min. 2. CONFLICTTRANSFORMATIE ALS LEERMIDDEL: VAN ANALYSE NAAR INTERVENTIE (90 min.) STAP 1: Culturele verschillen als bron van een conflict? Belang van conflictanalyse Hoe schat ik de situatie in? Introductie van enkele hulpmiddelen voor conflictanalyse, discussie over de bruikbaarheid en toepassing in relatie tot interculturele kennis (45 minuten) Op basis van de persoonlijk conflictschema s van de deelnemers (IK en conflict), discussiëren de deelnemers over de verschillende hulpmiddelen en het nut en de beperkingen hiervan in een bepaalde conflictsituatie. STAP 2: Conflicttransformatie Introductie van basistechnieken voor interventie: Hoe te interveniëren/ de situatie te benaderen? Waar ben ik wel en niet verantwoordelijk voor? Hoe zorg ik er als opvoeder voor dat het conflict een leermoment wordt? De deelnemers krijgen kort informatie met enkele tips over hoe te interveniëren. Dit wordt gevolgd door een afrondend debat. (45 minuten) De begeleider dient het reflectieproces in de groepen te coördineren en de ruimte te geven om met iedereen te spreken. Hij kan het groepsproces ondersteunen door het belang van alle meningen te benadrukken, zodat iedere deelnemer zich vrij voelt zijn mening te geven Genoeg flip-overpapier, gekleurde markeerstiften, flip-over Deelnemers: 5-10 coaches De verschillende manieren/stappen analyseren die conflicten kunnen oplossen 17

18 TRAININGSACTIVITEITEN MODULE 2: Leiderschap stimuleren 13. GEWELDLOZE CONFLICTOPLOSSING - AUGUSTO BOAL THEATRE OF THE OPPRESSED -OPSTELLING - FORUMTHEATEROPSTELLING 60 minuten Deze activiteit is gericht op het begrijpen en leren van conflictoplossing op een geweldloze manier. De positieve kant van een conflict inzien. Het verschil begrijpen tussen conflict en conflictoplossing, leren dat een conflict altijd uitdagend is en synoniem staat voor een kans, dat de manier waarop we ermee omgaan zowel negatief als positief kan zijn. Ontdekken van de belangrijkste factoren die positieve en geweldloze conflictoplossing mogelijk maken: communicatie, actief luisteren, empathie, respect voor onderlinge verschillen en anderen, creativiteit, de wil om het op te lossen, de vaardigheid om afstand te nemen, de vaardigheid om het eigen ongelijk in te zien (wanneer van toepassing), verzoening. Oefenen met de vaardigheden die nodig zijn om tot geweldloze conflictoplossing (GCO) te komen: communicatie, actief luisteren, empathie, flexibiliteit, creativiteit. Nadenken over en ontwikkelen van de waarden/houding die nodig is bij GCO: respect voor onderlinge verschillen en anderen, de wil om het op te lossen, de vaardigheid om afstand te nemen, de vaardigheid om het eigen ongelijk in te zien (wanneer van toepassing), verzoening. Oefenen van specifieke vaardigheden en houding die nodig zijn om een intercultureel conflict op te lossen (plus de ene die al beschreven is): intercultureel bewustzijn, interculturele vaardigheden, kennis van de eigen cultuur, de vaardigheid om de eigen culturele vooroordelen en stereotypen te herbeoordelen, respect voor andere culturen, openheid, tolerantie. Korte beschrijving van de uitvoering Activiteit 1: Om de deelnemers hun eigen manier om conflicten op te lossen te laten begrijpen en bewust te worden: vraag hun om zich voor het conflict (dat wordt vertegenwoordigd door de gespreksleider) op te stellen met het gezicht naar het conflict toe. Nadat dit is gedaan: vraag iedereen om kort iets te vertellen over de eigen houding/manier om conflicten op te lossen. Activiteit 2: Leg aan de groep uit dat ze een korte toneelscène zullen spelen dat een conflict uitbeeldt. Geven enige informatie over theorie van Boal over de theateropstelling. Leg aan de deelnemers uit dat een goede uitkomst van de activiteit afhangt van hun betrokkenheid en concentratie. Vraag ze om serieus te zijn tijdens de scène en zich te 18

19 TRAININGSACTIVITEITEN MODULE 2: Leiderschap stimuleren verplaatsen in het personage dat ze vertegenwoordigen. Er zijn twee groepen, die ieder een ander conflict hebben. Om en om spelen ze de scène en vervolgens publiek. Beide groepen ontvangen een papier met enkele instructies, die ze moeten volgen bij het maken van een scène. De scène bevat een conflict en er wordt NIET tot een oplossing gekomen. Regels: De scène mag maximaal 3 minuten duren Iedereen moet meedoen Na de eerste keer spelen, speelt de groep de scène nog een keer Tijdens de tweede speelronde mag het publiek interveniëren door de uitspraken of houding van een van de acteurs veranderen om tot een positieve oplossing te komen. De persoon die intervenieert, neemt in de scène dan de plaats in van de acteur. Om te interveniëren roep je STOP Per interventie kan slechts één acteur vervangen worden Het is mogelijk om verschillende malen te interveniëren om tot een oplossing te komen, maar er is een tijdlimiet Na beide scènes en de interventies van het publiek vindt er reflectie plaats. VOOR DE BEGELEIDER: Doe voor de nabespreking een korte activiteit om de deelnemers weer uit hun rol te halen. Dit kan bijvoorbeeld een activiteit met beweging zijn waarbij iedereen zijn armen in de lucht steekt en tegelijkertijd schreeuwt. Dit staat symbool voor het buiten het lichaam plaatsen van het personage en alle negatieve emoties die tijdens de scène werden gevoeld. Tijden: 20 minuten om de scène te maken en te oefenen 3 minuten om de scène uit te spelen 20 minuten om het een tweede keer te spelen, met interventie van het publiek 30 minuten nabespreking De begeleiders zijn verantwoordelijk voor de theateropstelling en dienen de deelnemers te stimuleren om actief mee te doen. Flip-over, pennen Deelnemers: 5-10 coaches Door middel van forumtheateropstelling de eigen manier waarop conflicten worden beschouwd en opgelost uit te drukken en te delen 19

20 TRAININGSACTIVITEITEN MODULE 2: Leiderschap stimuleren 14. EEN CONFLICT IS minuten Deze activiteit is gericht op het concept conflict. Met een brainstormsessie wordt er aangezet om tot verschillende definities van conflict te komen, en vervolgens wordt er door overleg in de groep een gezamenlijke definitie bedacht. De deelnemers laten nadenken over het concept conflict Het eigen concept vergelijken met die van anderen Samenwerken om tot een gezamenlijke definitie te komen Korte beschrijving van de uitvoering 1. Verdeel een groot vel papier in kolommen en zet boven iedere kolom een letter van het alfabet. Voor deze oefening is A tot en met H voldoende. 2. Vraag de deelnemers ieder afzonderlijk om woorden te bedenken die met conflict te maken hebben. Iedereen moet proberen om voor iedere letter in ieder geval één woord te bedenken (bijvoorbeeld A-afzijdig, B-bedreigen ). Iemand kan aangewezen worden om de woorden die worden geroepen op te schrijven, maar de deelnemers kunnen ook zelf hun woorden noteren. In deze fase vindt er nog geen discussie plaats over de reden waarom een woord is gekozen. (5 minuten) 3. Als het schema gevuld is (het is verstandig een tijdlimiet aan te houden), kunnen de deelnemers elkaar vragen waarom ze voor een woord hebben gekozen wat bepaalde woorden inhouden, wat de relatie is met conflict, enzovoort. Er dient echter geen oordeel over de woorden gegeven te worden. (3 minuten) 4. De deelnemers worden verdeeld in twee- of drietallen en kiezen een letter van het schema. (Het is beter als geen van de twee- of drietallen dezelfde letter kiezen) Vervolgens stellen ze een kort bericht op voor een buitenaards wezen dat onbekend is met de term conflict en leggen ze uit wat het betekent. Iedere groep dient gebruik te maken van de woorden die bij de gekozen letter horen. De berichten worden vervolgens gedeeld met de hele groep. (10 minuten) 5. Verdeel de deelnemers in nieuwe groepen van vier of vijf personen en vraag iedere groep een korte definitie van conflict te bedenken in de vorm van een slogan. Deze kunnen allemaal beginnen met Een conflict is. Vervolgens probeert iedere groep een creatieve manier te bedenken om hun definitie te presenteren. Ze kunnen bijvoorbeeld een scènetje maken waar iedereen bij betrokken wordt. Als een presentatie dient te worden voorbereid is er extra tijd nodig. (10 minuten) Reflectie en evaluatie: Terug in de groep worden de deelnemers uitgenodigd om ieder voor zich te reflecteren over hun ervaringen met de interactie tussen de groepsleden. Hoe is de groep tot het bericht aan het buitenaardse wezen 20

TRAINING 1. Tijd: Onderwerp: Waarom Resultaat Werkvorm Materiaal

TRAINING 1. Tijd: Onderwerp: Waarom Resultaat Werkvorm Materiaal DRAAIBOEK TRAINING 1, 2,3,4,5 REALISTEN ROADMOVIE De prezi presentatie voor de trainingsbijeenkomsten vindt u via de onderstaande link. https://prezi.com/0txqqdqmauta/training-realisten-roadmovie-5-bijeenkomsten/

Nadere informatie

Advies en verkoopvaardigheden

Advies en verkoopvaardigheden Advies en verkoopvaardigheden en 1/6 Voorbereidingsopdracht bijeenkomst 1 Wat versta jij onder verkoop? Bewust worden wat verkopen in de apotheek is. Voorafgaand aan de eerste bijeenkomst oriënteer je

Nadere informatie

BASISCOMPETENTIES VOOR FACILITATOREN

BASISCOMPETENTIES VOOR FACILITATOREN BASISCOMPETENTIES VOOR FACILITATOREN ACHTERGROND De International Association of Facilitators (IAF) is een internationale organisatie met als doel om de kunst en de praktijk van het professioneel faciliteren

Nadere informatie

SPELVARIANTEN. Heb je vragen, feedback of wil je op weg geholpen worden, neem contact met ons op. info@talentengenerator.nl.

SPELVARIANTEN. Heb je vragen, feedback of wil je op weg geholpen worden, neem contact met ons op. info@talentengenerator.nl. SPELVARIANTEN Je ontdekt meer in een uur spelen dan in een jaar converseren Plato Het klinkt zo simpel we gaan bouwen aan het vertrouwen maar is het wel zo simpel? Zomaar vanuit het niets het thema vertrouwen

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

HET GEVECHT OM GELD EN MACHT VOOR WIE BESTEMD? DOEL DUUR

HET GEVECHT OM GELD EN MACHT VOOR WIE BESTEMD? DOEL DUUR HET GEVECHT OM GELD EN MACHT Als je op het einde van de maand geen geld meer hebt om je gsm terug op te laden of om een festivalticket te kopen, ben je dan arm? Neen! Want de maand nadien krijg je opnieuw

Nadere informatie

Training. Coachend begeleiden

Training. Coachend begeleiden Training Coachend begeleiden Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteurs: Bertine Pruim Inhoudelijke redactie: Napona Smid Titel: Factor-E Coachend begeleiden

Nadere informatie

Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas)

Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas) Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas) Bij deze activiteit wordt een enquête gehouden bij mensen in de omgeving in verband met: het gaan stemmen bij verkiezingen, de deelname van burgers aan

Nadere informatie

SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL

SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL Bij werken, zowel betaald als vrijwillig, hoort leiding krijgen of leiding geven. De vraag wat effectief leiderschap is houdt dan ook veel mensen bezig. De meningen hierover

Nadere informatie

Al doende leren Een module voor trainers

Al doende leren Een module voor trainers Al doende leren Een module voor trainers Bijlagen: Powerpoint Een module voor trainers Handouts: Stappenplan internetgebruik (De Strategiekaart) Print van Powerpoint prestaties geld Parktijkopdrachten

Nadere informatie

Diversiteit en beroepsvaardigheden Leer jezelf kennen Basishouding en diversiteit Discriminatie Gedrag bij diversiteit Pesten. Hoofdstuk 2: werken

Diversiteit en beroepsvaardigheden Leer jezelf kennen Basishouding en diversiteit Discriminatie Gedrag bij diversiteit Pesten. Hoofdstuk 2: werken Diversiteit en beroepsvaardigheden Leer jezelf kennen Basishouding en diversiteit Discriminatie Gedrag bij diversiteit Pesten Hoofdstuk 2: werken Werkwijze en opdrachten Boek en laptop nodig voor iedere

Nadere informatie

Vaardigheidsmeter Communicatie

Vaardigheidsmeter Communicatie Vaardigheidsmeter Communicatie Persoonlijke effectiviteit Teamvaardigheden Een goede eerste indruk Zelfempowerment Communiceren binnen een team Teambuilding Assertiviteit Vergaderingen leiden Anderen beïnvloeden

Nadere informatie

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan De ontwikkeling van vrouwen en meisjes in het rugby heeft de afgelopen jaren flink aan momentum gewonnen en de beslissing om zowel heren als dames uit te laten komen op het sevenstoernooi van de Olympische

Nadere informatie

Workshop voorbereiden Authentieke instructiemodel

Workshop voorbereiden Authentieke instructiemodel Workshop voorbereiden Authentieke instructiemodel Workshop voorbereiden Uitleg Start De workshop start met een echte, herkenbare en uitdagende situatie. (v.b. het is een probleem, een prestatie, het heeft

Nadere informatie

(Docentenhandleiding) Rollenspel

(Docentenhandleiding) Rollenspel (Docentenhandleiding) Rollenspel Een rollenspel is als het ware een klein toneelstukje. In een rollenspel komen personages aan bod die bepaalde eigenschappen of een doel in het verhaal hebben. De bedoeling

Nadere informatie

Tietel slide. Titel slide 2 Module 2. tekst. Beïnvloeden. Juni 2014. Trainers: Sarah Strübin en Willem Ezerman ALFABEELD ORGANISATIEONTWIKKELING

Tietel slide. Titel slide 2 Module 2. tekst. Beïnvloeden. Juni 2014. Trainers: Sarah Strübin en Willem Ezerman ALFABEELD ORGANISATIEONTWIKKELING Tietel slide Titel slide 2 Module 2 tekst Beïnvloeden Juni 2014 Trainers: Sarah Strübin en Willem Ezerman ALFABEELD ORGANISATIEONTWIKKELING Beïnvloeden Programma 2014 Beïnvloeden Programma module 2 09.00

Nadere informatie

11 werkvormen die helpen loslaten

11 werkvormen die helpen loslaten 11 werkvormen die helpen loslaten voor en door coaches met passie voor transformatie eindredactie: Hens van Soest COLOFON Uitgeverij: Auteurs: FOTOMISSIE Hens van Soest, Evelien Stadt, Yvonne Drieduite,

Nadere informatie

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W 1 Naam student: Studentnummer: Datum: Naam leercoach: Inleiding Voor jou ligt het meetinstrument ondernemende houding. Met dit meetinstrument

Nadere informatie

Kaarten voor Leerling-bemiddeling

Kaarten voor Leerling-bemiddeling Math Boesten Communicatie & Conflicthantering Mediation Training Coaching Arno Callemeijn Communicatie & Conflicthantering Mediation Training Coaching Kaarten voor Leerling-bemiddeling Een handzaam hulpmiddel

Nadere informatie

Stap 1 Voorafgaand aan het bestuderen van een nieuw onderwerp vatten leerlingen in kleine groepjes samen wat ze al van het onderwerp weten.

Stap 1 Voorafgaand aan het bestuderen van een nieuw onderwerp vatten leerlingen in kleine groepjes samen wat ze al van het onderwerp weten. Werkvorm 1 Stap 1 Voorafgaand aan het bestuderen van een nieuw onderwerp vatten leerlingen in kleine groepjes samen wat ze al van het onderwerp weten. Stap 2 Vervolgens formuleren ze vragen over wat ze

Nadere informatie

SO8. Leerwerk centrum. oefening in informatie inwinnen naar aanleiding van. doel informatie inwinnen na. een afwijzing. De afwijzing.

SO8. Leerwerk centrum. oefening in informatie inwinnen naar aanleiding van. doel informatie inwinnen na. een afwijzing. De afwijzing. De voorbereiding het goed voorbereiden van een sollicitatiegesprek De reis en reistijd plannen Wat is belangrijk op de dag van de sollicitatie? Waarom is dat belangrijk? Waarom is het prettig om op tijd

Nadere informatie

Begaafde leerlingen komen er vanzelf... Implementatie van een verandering van de pedagogische beroepspraktijk op basis van praktijkgericht onderzoek.

Begaafde leerlingen komen er vanzelf... Implementatie van een verandering van de pedagogische beroepspraktijk op basis van praktijkgericht onderzoek. Begaafde leerlingen komen er vanzelf... toch? Implementatie van een verandering van de pedagogische beroepspraktijk op basis van praktijkgericht onderzoek. Teambijeenkomsten Anneke Gielis Begaafde leerlingen

Nadere informatie

eigen woonplaats Oorlog: geschiedenis in de geschiedenis monumenten hebben te maken met oorlogen? Welke oorlogen

eigen woonplaats Oorlog: geschiedenis in de geschiedenis monumenten hebben te maken met oorlogen? Welke oorlogen geschiedenis Oorlog: geschiedenis in de eigen woonplaats Omschrijving van de opdracht: Wat doe je als leerkracht? Introductie Thema: Oorlog: geschiedenis in de eigen woonplaats Introduceren thema Oorlog:

Nadere informatie

Lesvoorbereiding Leef! Sociaal-emotionele vaardigheden klas 3-4

Lesvoorbereiding Leef! Sociaal-emotionele vaardigheden klas 3-4 Lesvoorbereiding Leef! Sociaal-emotionele vaardigheden klas 3-4 Hoofdstuk Vaardigheid: Leerdoel: 1 Geluk Weten wat geluk is en dit kunnen omschrijven De leerling kan: zijn definitie van geluk geven; feiten

Nadere informatie

Communiceren is teamwork

Communiceren is teamwork Communiceren is teamwork Je werkt vaak zelfstandig, maar blijft altijd onderdeel van je team. Samen met je collega s zorg je zo goed mogelijk voor jullie cliënten. Samenwerken vereist veel communicatie.

Nadere informatie

Leerplanschema Minor Psychologie

Leerplanschema Minor Psychologie Minor Psychologie 1 Inleiding Waarom houden mensen zich niet aan dieetvoorschriften? Hoe kan ik ze dan stimuleren om dat wel te doen? Hoe kan ik teamsporters leren om beter om te gaan met zelfkritiek?

Nadere informatie

Introduceren thema Broeikaseffect. Startopdracht. gekeken. http://bit.ly/1vqs19u. Thema: Broeikaseffect. laten stoppen? centraal:

Introduceren thema Broeikaseffect. Startopdracht. gekeken. http://bit.ly/1vqs19u. Thema: Broeikaseffect. laten stoppen? centraal: Natuur & Techniek het broeikaseffect Omschrijving van de opdracht: Introductie Thema: Broeikaseffect In deze les staan de volgende hogere- orde denkvragen centraal: 1. Hoe zou je het broeikaseffect kunnen

Nadere informatie

SECTORWERKSTUK 2013-2014

SECTORWERKSTUK 2013-2014 SECTORWERKSTUK 2013-2014 1 HET SECTORWERKSTUK Het sectorwerkstuk is een verplicht onderdeel voor alle leerlingen uit het Mavo. Het maken van een sectorwerkstuk is een manier waarop je, als eindexamenkandidaat,

Nadere informatie

In onze flat (Uit: Allemaal anders, allemaal gelijk)

In onze flat (Uit: Allemaal anders, allemaal gelijk) In onze flat (Uit: Allemaal anders, allemaal gelijk) Racistische houdingen leiden niet alleen tot gewelddadige aanvallen op vreemdelingen of vluchtelingen maar ook tot discriminatie op gebied van huisvesting,

Nadere informatie

Let s talk about sex Eerste hulp bij seksuele voorlichting

Let s talk about sex Eerste hulp bij seksuele voorlichting Let s talk about sex Eerste hulp bij seksuele voorlichting Normen en waarden De spelleider wijst iemand aan die een casus voorlegt waarin seksuele voorlichting is gegeven aan een cliënt. Bespreek in tweetallen

Nadere informatie

Leer- en Ontwikkelingsspel

Leer- en Ontwikkelingsspel SPEELWIJZE LEER- EN ONTWIKKELINGSSPEL - Bladzijde 1 / 13 SPEELWIJZE Leer- en Ontwikkelingsspel Leren en ontwikkelen spelen een belangrijke rol in onze samenleving. Veranderingen op allerlei gebied volgen

Nadere informatie

Tweede wereldoorlog:

Tweede wereldoorlog: geschiedenis Tweede wereldoorlog: Kleding Omschrijving van de opdracht: Wat doe je als leerkracht? Introductie Thema: Tweede Wereldoorlog - Kleding Introduceren thema Tweede Wereldoorlog - Kleding In dit

Nadere informatie

Handleiding Gespreksvormen Discussie

Handleiding Gespreksvormen Discussie Handleiding Gespreksvormen Discussie Inhoud Overzicht 1. Inleiding 2. Doel 3. Werkvormen 4. Tips voor het begeleiden van een discussie 4.1. Onderwerp inleiden 4.2. Voorlopig standpunt bepalen 4.3. Discusieren

Nadere informatie

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Meedoen& Meetellen Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Samenstelling trainingsmodule Eline Roelofsen Roel Schulte www.verwondering.nu Illustratie

Nadere informatie

Leiderschap en leiding geven Cursus Sergeant Module organisatie en leiding geven Lt. De Groeve Luk De functionele benadering Groep: om doel te bereiken dienen een aantal taken verricht Leider: opdracht

Nadere informatie

Handleiding Werkvormen Vragen stellen

Handleiding Werkvormen Vragen stellen Handleiding Werkvormen Vragen stellen Inhoud 1. Inleiding 2. Vragen stellen 3. Werkvormen 3.1. Vragenvuurtje 3.2. Geen Ja / Geen Nee 3.3. Doorzagen 3.4. De onbekende weg 1. Inleiding Voor de dialoog is

Nadere informatie

Training Netwerken Forum 12-5-2014

Training Netwerken Forum 12-5-2014 Training Netwerken Forum 12-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Inleiding 6 Opdracht Je eigen netwerk 7 Theorie 8 Opdracht In gesprek

Nadere informatie

Sectorwerkstuk. Theoretische Leerweg. Klas 4 TL/M 2015-2016

Sectorwerkstuk. Theoretische Leerweg. Klas 4 TL/M 2015-2016 Sectorwerkstuk Theoretische Leerweg Klas 4 TL/M 2015-2016 Naam leerling Naam mentor/begeleider Inleiding Met het maken van dit sectorwerkstuk oefen je vaardigheden die je als leerling van het VMBO nodig

Nadere informatie

Vooroordelen, waar komen die vandaan?

Vooroordelen, waar komen die vandaan? HANDLEIDING Vooroordelen, waar komen die vandaan? Korte omschrijving werkvorm Vooroordelen, iedereen heeft ze, maar waarom eigenlijk? En wanneer is het erg, wanneer hebben jij of anderen er last van? Met

Nadere informatie

Werkvormen Vooraf aan EduMedia

Werkvormen Vooraf aan EduMedia Werkvormen Vooraf aan EduMedia 0 Deze inspiratiekaartjes bevatten werkvormen voorafgaand aan EduMedia te gebruiken 0 Doelen zijn: 0 Voorkennis te activeren 0 Het leereffect te vergroten 0 21st century

Nadere informatie

Handleiding Verbetercheck in teams

Handleiding Verbetercheck in teams Handleiding Verbetercheck in teams Praktisch hulpmiddel om de Verbetercheck in een team toe te passen 22 maart 2011 Betrokken partijen: Teksten en advies: Huub Pennock en Alex van der Wal 1 Inleiding De

Nadere informatie

O&O-competentietest. Ben je een onderzoeker of een ontwerper, een denker of een doener? O&O-competentietest van: Ingevuld door: Datum:

O&O-competentietest. Ben je een onderzoeker of een ontwerper, een denker of een doener? O&O-competentietest van: Ingevuld door: Datum: O&O-competentietest Ben je een onderzoeker of een ontwerper, een denker of een doener? O&O-competentietest van: Ingevuld door: Datum: Ontwikkeld door Expertisecentrum technasium Januari 007 Vormgeving

Nadere informatie

Sensoren en maatschappij

Sensoren en maatschappij PROJECT Sensoren en maatschappij Informatie voor de leerlingen Inhoud 1 De opdracht 2 Het beroep 3 De organisatie 4 Begeleiding 5 Beoordeling en evaluatie [1] PROJECT Sensoren en maatschappij [Technasium]

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Coachend leidinggeven

Coachend leidinggeven Leidinggeven de baas, 28 maart 2011 Coachend leidinggeven Nynke Jansen TU Doel workshop Definiëren van coachend leidinggeven Reflecteren over jezelf als coach Oefenen van een coachingsgesprek Interactief,

Nadere informatie

WIJ BESLISSEN MEE: KINDEREN EN INSPRAAK

WIJ BESLISSEN MEE: KINDEREN EN INSPRAAK WIJ BESLISSEN MEE: KINDEREN EN INSPRAAK VOORBESPREKING Een kinderreglement Kinderen laten nadenken over de rechten van het kind. Verzamel samen met de kinderen materiaal uit de media waarin kinderen betrokken

Nadere informatie

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken?

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken? Werkblad: 1. Wat is je leerstijl? Om uit te vinden welke van de vier leerstijlen het meest lijkt op jouw leerstijl, kun je dit simpele testje doen. Stel je eens voor dat je zojuist een nieuwe apparaat

Nadere informatie

Vooroordelen, waar komen die vandaan?

Vooroordelen, waar komen die vandaan? HANDLEIDING Vooroordelen, waar komen die vandaan? Korte omschrijving werkvorm Vooroordelen, iedereen heeft ze, maar waarom eigenlijk? En wanneer is het erg, wanneer heb jij of hebben anderen er last van?

Nadere informatie

Reflecteren met kinderen; leren door vragen Yvonne Kleefkens en José van Loo

Reflecteren met kinderen; leren door vragen Yvonne Kleefkens en José van Loo Reflecteren met kinderen; leren door vragen Yvonne Kleefkens en José van Loo Jonge kinderen denken graag na over de wereld. Dat uit zich al heel vroeg in bijvoorbeeld de vragen die ze stellen: waarom,

Nadere informatie

Onderhandelen en afspraken maken

Onderhandelen en afspraken maken OPDRACHTFORMULIER Onderhandelen en afspraken maken Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of je docent.

Nadere informatie

Trainingen. Attitude en Mindset. Moraal Resultaatgericht Coachen

Trainingen. Attitude en Mindset. Moraal Resultaatgericht Coachen Moraal Resultaatgericht Coachen coaching & training voor bedrijven en particulieren Hoornplantsoen 64 2652 BM Berkel en Rodenrijs telefoon 010-5225426 Hoornplantsoen 64 mobiel 06-40597816 info@resultaatgericht-coachen.nl

Nadere informatie

OPDRACHTEN BIJ THEMA 9 FEEDBACK

OPDRACHTEN BIJ THEMA 9 FEEDBACK OPDRACHTEN BIJ THEMA 9 FEEDBACK Van positieve feedback leer ik niets. INLEIDING Feedback geven en ontvangen moet je eerst oefenen en dan toepassen. In de opdrachten hieronder ga je ermee aan de slag. Doelstellingen

Nadere informatie

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën:

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: > Categorieën De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: 1 > Poten, vleugels, vinnen 2 > Leren en werken 3 > Aarde, water,

Nadere informatie

Hand-out behorende bij de training. Werkoverleg. Voor iedereen, door iedereen

Hand-out behorende bij de training. Werkoverleg. Voor iedereen, door iedereen Hand-out behorende bij de training Werkoverleg Voor iedereen, door iedereen Itasc Nederland B.V. Itasc Nederland B.V. Strijp-S, Videolab 3.038 WTC Amsterdam Torenallee 20 Toren C, level Level 14 5617 BC

Nadere informatie

Index. 1. Voorwoord 2 2. Algemene Tips... 3 3. Gesprek 1.. 6 4. Gesprek 2.. 8

Index. 1. Voorwoord 2 2. Algemene Tips... 3 3. Gesprek 1.. 6 4. Gesprek 2.. 8 Index 1. Voorwoord 2 2. Algemene Tips... 3 3. Gesprek 1.. 6 4. Gesprek 2.. 8 1 1. Voorwoord Welkom bij deze handleiding. Deze handleiding is bedoeld als gids bij het identificeren van de kwaliteiten van

Nadere informatie

LESBRIEF BEROEPENORIËNTATIE

LESBRIEF BEROEPENORIËNTATIE LESBRIEF BEROEPENORIËNTATIE LESBRIEF BEROEPENORIËNTATIE TOELICHTING LESBRIEF De website Beroepen in Beeld.nl is een initiatief van de Kenniscentra voor Beroepsonderwijs en Bedrijfsleven. Op deze website

Nadere informatie

Presenteren. Oriëntatie

Presenteren. Oriëntatie Oriëntatie Dit ga je doen Je gaat een stand (marktkraam) inrichten om te laten zien wat je gedaan hebt tijdens dit project en wat je eindresultaat is. Je probeert jullie stand zo te maken dat het aantrekkelijk

Nadere informatie

MANAGEN VAN CONFLICTEN OP DE WERKPLEK. Vaardigheidstraining

MANAGEN VAN CONFLICTEN OP DE WERKPLEK. Vaardigheidstraining MANAGEN VAN CONFLICTEN OP DE WERKPLEK Vaardigheidstraining Managen van conflicten op de werkvloer Introductie Conflicten hebben zowel belemmerende als kansrijke aspecten. Naast pijn, verwarring en onzekerheid

Nadere informatie

Groeidocument trainingen blok 1

Groeidocument trainingen blok 1 Groeidocument trainingen blok 1 Jeroen Dusseldorp 11-10-2013 Inleiding... 3 Training 1 Competenties... 4 Training 2 Reflecteren... 5 Training 3 Overtuigen... 6 Training 4 Intake (deel 1)... 7 Training

Nadere informatie

Vaardigheidsmeter Communicatie

Vaardigheidsmeter Communicatie Vaardigheidsmeter Communicatie Persoonlijke effectiviteit Teamheden Een goede eerste indruk Zelfempowerment Communiceren binnen een team Teambuilding Assertiviteit Vergaderingen leiden Anderen beïnvloeden

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

(IO)IO Werkvormen kennisoverdracht

(IO)IO Werkvormen kennisoverdracht Hoe zet ik deelnemers aan het werk om zich kennis eigen te maken? Hoe sluit ik beter aan bij het kennisniveau van de deelnemers Hoe maak ik kennisoverdracht actief? Leestafel Op een tafel in de zaal liggen

Nadere informatie

1. Mobiliteitscoach, van idee tot project: Inleiding

1. Mobiliteitscoach, van idee tot project: Inleiding 1. Mobiliteitscoach, van idee tot project: Inleiding De afsluitende bijeenkomst van het Leonardo-project Key to Mobility vond plaats in september 2011. Het resultaat van het project was een trainingscursus

Nadere informatie

Maak je keuze (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig)

Maak je keuze (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig) Maak je keuze (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig) De deelnemers beslissen in kleine groepjes of ze akkoord gaan met stellingen over armoede in het Noorden. Onenigheid over bepaalde stellingen moet opgelost

Nadere informatie

Handboek voor de HATTRICK Coach docent I. Opzet cursus VoetbaLLL Coach II. Trainingsmateriaal voor de cursus VoetbaLLL Coach

Handboek voor de HATTRICK Coach docent I. Opzet cursus VoetbaLLL Coach II. Trainingsmateriaal voor de cursus VoetbaLLL Coach Handboek voor de HATTRICK Coach docent I. Opzet cursus VoetbaLLL Coach II. Trainingsmateriaal voor de cursus VoetbaLLL Coach Veronika Avila Holger Bienzle Alexandre Labatut Roberta Lo Bianco Tom Mitchell

Nadere informatie

Definitiefase fase 2

Definitiefase fase 2 Definitiefase fase 2 Nu dat jullie als projectteam de startnotitie af hebben, kunnen jullie beginnen met de volgende fase: jullie gaan de startnotitie uitbreiden tot een projectplan en jullie gaan de rollen

Nadere informatie

Dia 1 Introductie max. 2 minuten!

Dia 1 Introductie max. 2 minuten! 1 Dia 1 Introductie max. 2 minuten! Vertel: Deze les gaat vooral over het gebruik van sociale media. Maar: wat weten jullie eigenlijk zelf al over sociale media? Laat de leerlingen in maximaal een minuut

Nadere informatie

het recht op bescherming tegen schadelijke vormen van werk en uitbuiting het recht op onderwijs het recht op spelen en ontspanning

het recht op bescherming tegen schadelijke vormen van werk en uitbuiting het recht op onderwijs het recht op spelen en ontspanning Ashique s verhaal (Uit: Kompas) Kinderarbeid genereert noodzakelijk inkomen voor families en gemeenschappen. Door het af te schaffen zullen kinderen de grootste slachtoffers worden. Klopt dat? Bij deze

Nadere informatie

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen COMMUNICATIE training effectief communiceren met iedereen Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij

Nadere informatie

Wil jij nog meer sportplezier bij jouw verenigingen?

Wil jij nog meer sportplezier bij jouw verenigingen? Wil jij nog meer sportplezier bij jouw verenigingen? Scoor dan met ons topaanbod! Een programma van sportbonden en NOC*NSF dat sportief gedrag stimuleert en ongewenst gedrag aanpakt. Vraag kinderen waarom

Nadere informatie

ADHD en lessen sociale competentie

ADHD en lessen sociale competentie ADHD en lessen sociale competentie Geeft u lessen sociale competentie én heeft u een of meer kinderen met ADHD in de klas, dan kunt u hier lezen waar deze leerlingen tegen aan kunnen lopen en hoe u hier

Nadere informatie

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97 Wanneer gebruiken we kwalitatieve interviews? Kwalitatief interview = mogelijke methode om gegevens te verzamelen voor een reeks soorten van kwalitatief onderzoek Kwalitatief interview versus natuurlijk

Nadere informatie

(Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding

(Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding (Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding Aan de slag met lezen in beroepsgerichte vakken Voor de verbetering van leesvaardigheid is het belangrijk dat leerlingen regelmatig en veel lezen. Hoe krijg

Nadere informatie

TOPSIDE staat in het Engels voor Training Opportunities for Peer Supporters with Intellectual Disabilities in Europe. Richtlijnen

TOPSIDE staat in het Engels voor Training Opportunities for Peer Supporters with Intellectual Disabilities in Europe. Richtlijnen TOPSIDE TOPSIDE staat in het Engels voor Training Opportunities for Peer Supporters with Intellectual Disabilities in Europe Richtlijnen voor Mentoren Inclusion Europe www.peer-training.eu Auteurs: TOPSIDE

Nadere informatie

Reflectiegesprekken met kinderen

Reflectiegesprekken met kinderen Reflectiegesprekken met kinderen Hierbij een samenvatting van allerlei soorten vragen die je kunt stellen bij het voeren van (reflectie)gesprekken met kinderen. 1. Van gesloten vragen naar open vragen

Nadere informatie

Leadership in Project-Based Organizations: Dealing with Complex and Paradoxical Demands L.A. Havermans

Leadership in Project-Based Organizations: Dealing with Complex and Paradoxical Demands L.A. Havermans Leadership in Project-Based Organizations: Dealing with Complex and Paradoxical Demands L.A. Havermans LEADERSHIP IN PROJECT-BASED ORGANIZATIONS Dealing with complex and paradoxical demands Leiderschap

Nadere informatie

Training. Vergaderen

Training. Vergaderen Training Vergaderen Halide Temel 1-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Opdracht Luciferspel 6 Theorie 7 Opdracht - Vergaderen 12

Nadere informatie

Brugklastraining 2015 Groep 8

Brugklastraining 2015 Groep 8 Brugklastraining 2015 Groep 8 Marieke van der Ven (Kinder-jeugd Psycholoog - Propersona) Mehrnaz Rezai (Ortho-pedagoog Propersona) Renske van der Zande (Dramatherapeut IO BovensteOnder, Tandem) Deelnemers:

Nadere informatie

Vreedzame VERBETER DE WERELD, BEGIN BIJ DE OPVOEDING... Hart, handen en voeten voor de BSO als democratische oefenplaats

Vreedzame VERBETER DE WERELD, BEGIN BIJ DE OPVOEDING... Hart, handen en voeten voor de BSO als democratische oefenplaats VERBETER DE WERELD, BEGIN BIJ DE OPVOEDING... Hart, handen en voeten voor de als democratische oefenplaats Het beleid van SKH is gebaseerd op de visie van Mischa de Winter, met name wat betreft de opvang

Nadere informatie

Overtuigend en Ontspannen Presenteren

Overtuigend en Ontspannen Presenteren Overtuigend en Ontspannen Presenteren voor technische professionals 20 juni 2013 Jullie doelen? Workshop Presenteren Minder zenuwen bij presentaties Makkelijker contact met het publiek Wat wél en beter

Nadere informatie

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen.

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Zelfstandig werken Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Visie Leerlinggericht: gericht op de mogelijkheden van

Nadere informatie

1.8 Laat conflicten bloeien!

1.8 Laat conflicten bloeien! 1.8 Laat conflicten bloeien! Carla Houben, MiNT Mediations en Coaching Ineke van Huet, VAN HUET MEDIATION Charlotte Keijzer, Dialoog en Herstelcirkels Jannie Kieft, Kieft Mediation, SKM en Restorative

Nadere informatie

Young Professional programma. Voorbeeld van de opbouw van een YP programma

Young Professional programma. Voorbeeld van de opbouw van een YP programma Young Professional programma Voorbeeld van de opbouw van een YP programma 1 Flow van het programma: Het programma Intake (½ dag) Ik & mijn leiderschap (2 dagen groepsprogramma) Ik & de ander (2 dagen groepsprogramma)

Nadere informatie

ogen en oren open! Luister je wel?

ogen en oren open! Luister je wel? ogen en oren open! Luister je wel? 1 Verbale communicatie met jonge spelers Communiceren met jonge spelers is een vaardigheid die je van nature moet hebben. Je kunt het of je kunt het niet. Die uitspraak

Nadere informatie

Workshops. Wie ben ik, wat voel ik, wat kan ik. Ontworpen door: SJOKA

Workshops. Wie ben ik, wat voel ik, wat kan ik. Ontworpen door: SJOKA Workshops Wie ben ik, wat voel ik, wat kan ik Ontworpen door: SJOKA Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Verkorte weergave workshop 1, 2 en 3... 3 Workshop 1 Wie ben ik... 4 Workshop 2 Wat voel ik... 10 Workshop

Nadere informatie

Dan even mijn sport achtergrond. Ik heb als kind lang gehockeyd en getennist. Toen ik in Leiden kwam studeren ben ik bij Roomburg weer gaan hockeyen.

Dan even mijn sport achtergrond. Ik heb als kind lang gehockeyd en getennist. Toen ik in Leiden kwam studeren ben ik bij Roomburg weer gaan hockeyen. Dan even mijn sport achtergrond. Ik heb als kind lang gehockeyd en getennist. Toen ik in Leiden kwam studeren ben ik bij Roomburg weer gaan hockeyen. Daar heb ik ook mijn scheidsrechterskaartgehaald en

Nadere informatie

TEAMBUILDING VOOR TEAMS

TEAMBUILDING VOOR TEAMS TEAMBUILDING VOOR TEAMS TEAMBUILDING Toon Gerbrands: "Teambuilding is hetzelfde als samenwerken in het normale leven. Iets willen bereiken, dat doe je door een gemeenschappelijk doel te stellen. Hoe moeilijker

Nadere informatie

)*.-2%* Thema TEAM. Module 3: Feedback geven en ontvangen "#$%&%&'()*$)+%&'(,-.$'*'%/)+-(,#*0-//%*&$1/

)*.-2%* Thema TEAM. Module 3: Feedback geven en ontvangen #$%&%&'()*$)+%&'(,-.$'*'%/)+-(,#*0-//%*&$1/ Thema TEAM Module 3: Feedback geven en ontvangen Voorbeeld van het begin van de training feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen Het geven van effectieve feedback is een waardevol hulpmiddel

Nadere informatie

SPEELWIJZE KWALITEITENSPEL PLUS Versie in eenvoudig Nederlands

SPEELWIJZE KWALITEITENSPEL PLUS Versie in eenvoudig Nederlands SPEELWIJZE KWALITEITENSPEL PLUS Versie in eenvoudig Nederlands Kwaliteitenspel PLUS is een vereenvoudigde versie van het Kwaliteitenspel en is bestemd voor mensen die bijvoorbeeld begrippen als flexibel,

Nadere informatie

WERKVORMEN MAGAZIJN. Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo

WERKVORMEN MAGAZIJN. Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo WERKVORMEN MAGAZIJN Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo Voorwoord Voor u heeft u Thema boekje 1 Wat is netwerken? Dit themaboekje is een onderdeel van de lessenserie Netwerken.

Nadere informatie

Bekijk de Leerdoelen die bij deze casus horen. Beantwoord daarna de vraag.

Bekijk de Leerdoelen die bij deze casus horen. Beantwoord daarna de vraag. Vragen bij Leercasus Leiderschap, management en macht Vraag 1 Bekijk de Leerdoelen die bij deze casus horen. Beantwoord daarna de vraag. Geef per doel aan of je dit al beheerst, waarbij N = nee, O = om

Nadere informatie

Les 1: Bewustwording van verbondenheid

Les 1: Bewustwording van verbondenheid Les 1: Bewustwording van verbondenheid Het doel van deze eerste les is gericht op de bewustwording van verbondenheid. Het is erop gericht om de interesse van de kinderen op te wekken voor hun relaties

Nadere informatie

Leren, Loopbaan en Burgerschap 2009 2010 MBO Handel MBO Zakelijke Dienstverlening

Leren, Loopbaan en Burgerschap 2009 2010 MBO Handel MBO Zakelijke Dienstverlening Leren, Loopbaan en Burgerschap 2009 2010 MBO Handel MBO Zakelijke Dienstverlening Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Wat is Leren, Loopbaan en Burgerschap?... 3 Hoe ziet dat eruit tijdens mijn opleiding?...

Nadere informatie

2012 Mediation Trainingsinstituut MTi pagina 3 van 7

2012 Mediation Trainingsinstituut MTi pagina 3 van 7 Naar aanleiding van uw vraag om informatie over onze mogelijkheid om voor ca. 20 medewerkers binnen de gemeente Zandvoort een training mediationvaardigheden te verzorgen, treft u hierbij een offerte aan

Nadere informatie

Antreum RAPPORT TLC-Q. Test Kandidaat Administratienummer: Datum: 01 Sep 2011. de heer Consultant

Antreum RAPPORT TLC-Q. Test Kandidaat Administratienummer: Datum: 01 Sep 2011. de heer Consultant RAPPORT TLC-Q Van: Test Kandidaat Administratienummer: Datum: 01 Sep 2011 Normgroep: Advies de heer Consultant 1. Inleiding Het leiden van een team vraagt om een aantal specifieke competenties. Dit rapport

Nadere informatie

SPEELWIJZE KWALITEITENSPEL PLUS - Bladzijde 1 / 7

SPEELWIJZE KWALITEITENSPEL PLUS - Bladzijde 1 / 7 SPEELWIJZE KWALITEITENSPEL PLUS - Bladzijde 1 / 7 SPEELWIJZE Kwaliteitenspel PLUS Versie in eenvoudig Nederlands KWALITEITENSPEL PLUS is een vereenvoudigde versie van het KWALITEITENSPEL en is bestemd

Nadere informatie

Handleiding sectoronderzoek V4 2014-2015

Handleiding sectoronderzoek V4 2014-2015 Handleiding sectoronderzoek V4 2014-2015 1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 2 Het kompas 3 2.1 Aanleiding 3 2.2 Betekenis 3 2.3 Doelen 3 2.4 Definitie van sectoronderzoek gereed 4 2.5 Waarde 4 2.6 Kompas 5

Nadere informatie

Draaiboek voor een gastles

Draaiboek voor een gastles Draaiboek voor een gastles Dit draaiboek geeft jou als voorlichter van UNICEF Nederland een handvat om gastlessen te geven op scholen. Kinderen, klassen, groepen en scholen - elke gastles is anders. Een

Nadere informatie