Rotterdamse interventieteams zetten rechtvaardigheid op het spel

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Rotterdamse interventieteams zetten rechtvaardigheid op het spel"

Transcriptie

1 Boeventuig of Rotterdamse interventieteams zetten rechtvaardigheid op het spel Marguerite van den Berg Interventieteams veroveren na Rotterdam heel Nederland, zonder veel discussie. Dat is onterecht, want het gaat om veel meer dan privacy: fundamentele rechtvaardigheid staat op het spel. In het najaar van 2007 slaat de Rotterdamse ombudsman alarm over een nieuwe beleidspraktijk: huisbezoeken van interventieteams. En dat nu er net op verschillende plaatsen in Nederland, en vooral in grote steden, wordt geëxperimenteerd met dit in Rotterdam ontworpen achter de voordeur -beleid. Praktijken waarbij verschillende gemeentelijke diensten de burger in eigen huis opzoeken. De ombudsman vertolkt de verontwaardiging van een groep Rotterdamse burgers en spreekt in zijn rapport Baas in eigen huis (2007) van laagopgeleid boeventuig en onacceptabele praktijken. Een rechter in Zeist besliste al dat interventieteams in deze gemeente te ver gingen en bepaalde gezinnen niet meer mogen bezoeken. Bestuurskundigen zoals de Tilburgse hoogleraar Pieter Tops daarentegen ontvangen de praktijk als belangrijke frontlijninnovatie en stellen het voor als model voor bestuurlijke innovatie in het algemeen. Zeker is dat de interventieteams onconventioneel te werk gaan en taboes doorbreken. Maar gaat het hier om een best practice, waarvan meer gewenst is, of om doorgeschoten bemoeizucht en paternalisme? Het is opvallend hoe weinig er over die vraag wordt gedebatteerd. Het gaat slechts over het verbeteren van methodieken en resultaten. Rotterdamse interventieteams Rotterdamse interventieteams zijn in 2001 ontstaan uit de behoefte meer te doen aan verschillende problemen dan de bestaande diensten konden. Het motto was: De rest (van het beleid, MvdB) heeft toch geen zin. 1 Ex-politieman en projectleider Barend Rombout begon aan de Strevelsweg in Rotterdam-Zuid, waar op dat moment veel overlast werd ervaren. In het kort ziet de aanpak er als volgt uit: medewerkers van projectbureau Veilig, de deelgemeente, Dienst Stedenbouw en Volkshuisvesting, Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de politie brengen onaangekondigd bezoeken aan woningen en panden. Eenmaal binnen wordt er van alles gecontroleerd: de brandveiligheid, de papieren van bewoners, wie terecht dan wel onterecht een uitkering ontvangt en verder alles wat de teams aan problemen tegenkomen. Incrementeel, dat wil zeggen geleidelijk, wordt de aanpak vastgesteld en voortdurend bijgesteld. Steeds staat wel voorop dat zorg en handhaving hand in hand gaan. In de woorden van Rombout: Alleen slaan helpt niet. 2 Handhaving van regels en controle van bijvoorbeeld de gemeentelijke basisadministratie worden vanaf het begin bewust gecombineerd met doorverwijzen naar onderwijsinstellingen, jeugdzorg en projecten voor arbeidstoeleiding. Naarmate de aanpak verder tot ontwikkeling kwam, werden er ook steeds andere partijen bij gehaald, vaak niet-overheid of semi-overheid, zoals het energiebedrijf en de Belastingdienst. De precieze methoden, betrokken partijen, verantwoordelijkheden en doelstellingen zijn voortdurend ongrijpbaar en moeilijk te controleren. Brede steun Na de start van interventieteams aan de Strevelsweg werd de praktijk onder het stadsbestuur met Leefbaar Rotterdam geïncorporeerd in het beleid. Toenmalig Leefbaar-wethouder Marco Pastors ondersteunde de interventieteams, onder andere met de door de regering goedgekeurde Rotterdamwet. In 2004 won het inmiddels opgerichte projectbureau Frontlinie de Rotterdamse Aanpakprijs. Maar, hoewel geclaimd door Leefbaar Rotterdam, zijn de interventieteams begonnen onder een PvdA-GroenLinksbestuur en worden zij vanaf 2006 zelfs op grotere schaal gecontinueerd door het college van PvdA, CDA en GroenLinks. Het geeft aan hoe breed gesteund de aanpak is. Voor achter de voordeur -initiatieven in het algemeen is bovendien veel steun omdat velen in de sociale sector het gevoel hebben dat zij dichter bij de leefwereld van de hulpbehoevende moeten komen 8

2 vernieuwers? Foto: Jörgen Caris / Trouw Het is een opmerkelijke revolutie in beleid zonder debat No. 1-2 / februari 2008 Tijdschrift voor sociale vraagstukken

3 De selectie door interventieteams is discriminatoir dan zij de laatste decennia hebben gedaan. Onvoldoende bereik van een groep kwetsbaren in de samenleving vormt vaak de legitimering voor verregaand ingrijpen. Bemoeizorg en outreachend werken zijn weer meer geaccepteerd. Jos van der Lans bestempelt de huidige tijd als een periode van eropaf! in plaats van ernaast of ervandaan. 3 Weinig discussie Opvallend genoeg is er over deze onconventionele beleidspraktijk nauwelijks fundamentele discussie gevoerd. De ombudsman van Rotterdam constateert dan ook in zijn rapport dat er, voordat het beleid werd geïmplementeerd en uitgevoerd, geen sprake was van een afweging van belangrijke waarden en rechtsstatelijke aspecten. Ook bestuurskundigen Eefke Cornelissen en Taco Brandsen constateren in hun Handreiking Achter de voordeur (2007): Ondanks (...) kritische geluiden moeten we constateren dat een breed maatschappelijk debat over de verschuiving is uitgebleven. Deels heeft dat te maken met de politieke en maatschappelijke steun voor huisbezoeken en invasiever beleid. Zo komen in het maatschappelijk debat over sociale problemen in de grote steden in toenemende mate problemen in de privésfeer naar voren als oorzaken van overlast. De bereidheid om als overheid in deze voorheen overheidsvrije zone in te grijpen, is groter geworden. Een mooi voorbeeld is de opmerking van politieman Cor Louwers die is overgenomen in het kabinetsprogramma Samen leven, samen werken van Balkenende IV: Sociale problemen ontstaan achter de voordeur. Op straat kunnen we al veel regelen, maar het gaat vooral om de situatie bij de mensen thuis. 4 Bovendien is het opvallend hoe de studies die wel naar dit fenomeen zijn gedaan vooral gericht lijken te zijn op een effectievere aanpak. Zowel Tops als de eerder aangehaalde studie van Cornelissen en Brandsen benadrukt de innovativiteit en daarnaast de barrières voor verdergaande verandering. Vrijwel direct wordt in deze studies, maar ook in een eind november 2007 door het NICIS Institute georganiseerde bijeenkomst over achter de voordeur - beleid, gesproken over verbetering van de methodiek. Zo komen bijvoorbeeld steeds discussies over het omzeilen van privacywetgeving en bestandenkoppelingen terug en wordt teleurgesteld geconstateerd dat de combinatie van zorg en handhaving in veel achter de voordeur -beleid niet ver genoeg wordt doorgevoerd omdat welzijnswerkers vaak te veel zorg willen verlenen en te weinig bereid zijn tot controle en handhaving. 5 Onduidelijke resultaten In Rotterdam ligt veel nadruk op bereikte effecten en opbrengsten van de huisbezoeken. Uitzettingen van illegale vreemdelingen, stopzettingen van uitkeringen, zorgtrajecten voor bewoners, boetes van de Belastingdienst, boetes van het energiebedrijf, adviezen voor brandveiligheid en opgerolde wietplantages: overzichten van dergelijke resultaten zijn regelmatig in de plaatselijke weekbladen te vinden. Een goed en uitgebreid evaluatieonderzoek ontbreekt echter. Afgezien van de veiligheidsindex, een instrument van de gemeente Rotterdam om de veiligheid te meten, is er goed onderbouwd weinig te zeggen over werkelijk behaalde resultaten. Wat komt er terecht van zorgtrajecten voor burgers, hoeveel mensen die instromen in een project voor arbeidstoeleiding vinden uiteindelijk ook echt een baan? Wat gebeurt er met de panden die worden ontruimd, en waar vinden de wietplantages hun nieuwe locatie? Hoewel steeds als best practice aangehaald, is er op al deze vragen geen antwoord. Ook over ervaringen van Rotterdamse bewoners met de interventieteams is weinig bekend. Projectbureau Frontlinie stelt dat zij zelden voor een gesloten deur staan en vaak met open armen worden ontvangen. Daartegenover heeft de ombudsman vijftig casussen van ontevreden burgers. Beide bronnen zijn te weinig representatief. Selectief Naast de problemen in de uitwerking zijn er ten minste twee belangrijke morele problemen. Om te beginnen is het beleid sterk selectief, op verkeerde gronden. Niet iedereen in Rotterdam krijgt 10

4 Het geven van zorg functioneert vooral zonder dwang, en niet in combinatie met een zoektocht naar strafbare feiten door de politie kwetsbare burgers van arme wijken als Feyenoord, Charlois en Delfshaven die in de praktijk huisbezoek krijgen. De selectie van cliënten van zorgaanbieders en potentieel verdachten gebeurt niet op basis van de problematiek, maar op basis van (inefficiënte) criteria als woonplaats en gezinsgrootte. Daarmee is de selectie discriminatoir. Foto: Jörgen Caris / Trouw namelijk bezoek van interventieteams. Drie categorieën Rotterdammers hebben met deze invasieve vorm van beleid te maken. Ten eerste is er een categorie mensen die altijd een bezoek krijgt. Het gaat dan om nieuwe cliënten van de sociale dienst of om mensen die zich in bepaalde wijken hebben ingeschreven in de gemeentelijke basisadministratie (voorheen het bevolkingsregister). Ten tweede heeft de gemeente zogenoemde hotspotgebieden aangewezen, waar problemen als overlast, armoede en criminaliteit sterk geconcentreerd voorkomen. In deze gebieden is het de bedoeling dat ieder huis een bezoek krijgt. Ten derde worden huisbezoeken afgelegd aan panden waarover meldingen zijn binnengekomen bij bijvoorbeeld de politie. Deze selectiemethoden lijken een zekere gelijkheid van burgers te waarborgen. Maar in de praktijk is een dergelijke massieve benaderingswijze onwerkbaar en vindt er dus meer selectie plaats. Niet zelden is erg onduidelijk waarom bepaalde panden wel, en bepaalde panden niet worden bezocht. Ook maken uitvoerend ambtenaren regelmatig risicoanalyses op voor buitenstaanders onduidelijke gronden. Boven op de selectie van burgers naar woongebied worden dan door middel van een slimme steekproef panden geselecteerd waar projectbureau Frontlinie verwacht strafbare feiten aan te treffen. Grote gezinnen die verhuizen zijn dan bijvoorbeeld vaker aan de beurt. Hoewel de interventieteams in Rotterdam grootschalig te werk gaan, zijn het steeds de meest Vermenging Tja, wij komen eigenlijk voor alles... luidt de ondertitel van het rapport van de Rotterdamse ombudsman, naar een citaat van een geïnterviewde ambtenaar. Het duidt op vermenging van functies, verantwoordelijkheden en bevoegdheden en dat is het tweede morele probleem dat aan de Rotterdamse interventieteams kleeft. De controle van de gemeentelijke basisadministratie, waaraan Rotterdamse burgers zich moeten onderwerpen, wordt vermengd met handhaving door de politie en het aanbieden van zorg. Interventieteams omzeilen daarmee de wettelijk stevig ingeperkte mogelijkheden van de politie om mensen thuis te bezoeken. En normaal gesproken mogen burgers een aanbod van zorg altijd weigeren. Maar als het interventieteam met een wisselende samenstelling van functionarissen (variërend van het energiebedrijf tot de jeugdzorg) voor de deur staat, is de bewoner van het pand niet vrij om de deur dicht te houden, anders dan wanneer alleen de politie of een zorgaanbieder voor de deur staat. Eenmaal binnen controleert het interventieteam niet alleen de basisadministratie, maar heeft men een checklist met vragen: over de bewoners zelf (er wordt bijvoorbeeld om legitimatie gevraagd), over het wonen (financiering, overlast, kwaliteit van het pand), over werk en inkomen, gezondheid en hulpverlening, scholing en veiligheid. Een burgerlijke plicht (meewerken aan de administratie van de gemeente) wordt zo gebruikt om plichten van de overheid (rechterlijke toetsing bij huisbezoek politie, privacywetgeving bij zorg) te omzeilen. Ook andere achter de voordeur -projecten kenmerken zich door de vermenging van verschillende functies. Zo is er in de Amsterdamse wijk Overtoomse Veld van het stadsdeel Slotervaart het No. 1-2 / februari 2008 Tijdschrift voor sociale vraagstukken 11

5 Moeten alle burgers niet voor de overheid worden beschermd? Sociaal investerings programma (SIP). Teams van medewerkers die op huisbezoek gaan stellen daar vragen aan bewoners over onderwerpen als levensbeschouwing (gezien het ervaren gevaar voor radicalisering), taal en integratie, werk en inkomen, sociale participatie, gezondheid en welzijn, veiligheid, opvoeding, vrije tijd en onderwijs. Kortom: het gaat over alles. Tops stelt in zijn analyse dat de combinatie van zorg en controle de aanpak juist zo succesvol maakt. De vraag is echter of ten behoeve van de efficiëntie en effectiviteit van overheidsbeleid niet heel belangrijke waarden op het spel worden gezet. Deze waarden zijn niet te reduceren tot een kwestie van privacy, zoals de voorstanders van interventieteams vaak doen. Wat op het spel staat, is veeleer rechtvaardigheid in het algemeen. Handhaving en controle behoren, in termen van de politiek filosoof Michael Walzer, tot een andere sfeer van rechtvaardigheid dan zorg, onderwijs en welzijn. Iedere sfeer van rechtvaardigheid kent eigen waarden, een eigen logica en principes. Het bewaken van de grenzen van die sferen is belangrijk omdat de vermenging ervan tot onrechtvaardige resultaten leidt. Een veelgebruikt voorbeeld van Walzer is dat in de zorg de logica geldt dat de patiënt met de ernstigste klachten wordt geholpen en niet, zoals in een vrije markt, de patiënt met het meeste geld. Zorg op basis van marktprincipes stuit op een gedeeld gevoel van rechtvaardigheid. Zo is het ook met de interventieteams. Het aanbieden en geven van zorg (jeugdzorg, welzijn) functioneert vooral zonder dwang, in een veilige omgeving, en niet in combinatie met een zoektocht naar strafbare feiten door de politie. En partijen als het energiebedrijf zijn marktpartijen die van de politie al helemaal geen gebruik moeten maken. De selectieve benadering van burgers enerzijds en de verwarring die de vermenging van functies en bevoegdheden veroorzaakt anderzijds leiden dus tot onrechtvaardigheid. Revolutie zonder debat Bemoeizorg en outreachend werken in de sociale sector zijn belangrijke onderwerpen, maar het zijn fundamenteel andere praktijken dan de interventieteams in Rotterdam. Actief zorg aanbieden kon altijd al in de Nederlandse wet en een beweging naar een actievere benadering van kwetsbare burgers lijkt nodig en onvermijdelijk. Maar controle en handhaving van regels zijn in Nederland wettelijk ingeperkt. Onder het motto van integraal werken, van effectiviteit en efficiency lijkt het verschil tussen bemoeizorg en handhaving door de politie soms naar de achtergrond te verdwijnen en daarmee de belangrijke morele en politieke discussie over de nieuwe huisbezoeken ook. Een goede fundamentele discussie hierover is niet alleen van belang voor inwoners van Rotterdamse hotspots. Het enthousiasme waarmee het model door minister Vogelaar en lokale partijen wordt omarmd, laat zien dat het hier gaat om een veel grootschaliger en een landelijke revolutie in beleid. Willen we vanwege de effectiviteit van handhaving en van de zorg dat de wet wordt omzeild en sferen van rechtvaardigheid worden vermengd? Willen we dat de overheid de wet aanpast aan de praktijk? Of moeten alle burgers ook voor de overheid worden beschermd? Marguerite van den Berg is werkzaam bij de WRR, is verbonden aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en is redacteur van TSS. Literatuur Cornelissen, Eefke en Taco Brandsen, Handreiking Achter de voordeur. Een verkennend onderzoek naar zeven grootstedelijke achter de voordeur -projecten. Rotterdam: SEV, 2007 Ombudsman Rotterdam, Baas in eigen huis. Tja, wij komen eigenlijk voor alles.... Rapport van een ambtshalve onderzoek naar de praktijk van huisbezoeken. Rotterdam, 2007 Rakers, Marc en Carolien de Jong (red.), Eropaf! Outreachend samenwerken in welzijn en wonen. Amsterdam: Van Gennep / De Balie, 2006 Tops, Pieter, Regimeverandering in Rotterdam. Hoe een stadsbestuur zichzelf opnieuw uitvond. Antwerpen/Amsterdam: Atlas, 2007 Walzer, Michael, Spheres of justice. A defense of pluralism and equality. New York: Basic Books, 1983 Noten 1 rombout in Tops 2007, p rombout in Intermediair: U woont in een hotspotgebied, , Linda van Putten, 3 Zie Rakers en De Jong geciteerd in Cornelissen en Brandsen 2007, p. 8. Zie ook Samen leven, samen werken, p. 55, 5 Bijeenkomst NICIS Institute, , Den Haag, 12

Rotterdam: volop in beweging. Godfried Engbersen Erasmus Universiteit

Rotterdam: volop in beweging. Godfried Engbersen Erasmus Universiteit Rotterdam: volop in beweging Godfried Engbersen Erasmus Universiteit Rotterdam: volop in beweging 1 Een eeuwige bruiloft in Rotterdam 2 Stedelijke vernieuwing in de tijd 3 De toekomst van de stedelijke

Nadere informatie

Onderwerp: Beantwoording van de schriftelijke vragen van het raadslid A.S. Mosch (Leefbaar Rotterdam) over overlast moskee Putselaan.

Onderwerp: Beantwoording van de schriftelijke vragen van het raadslid A.S. Mosch (Leefbaar Rotterdam) over overlast moskee Putselaan. Rotterdam, 18 december 2012. Onderwerp: Beantwoording van de schriftelijke vragen van het raadslid A.S. Mosch (Leefbaar Rotterdam) over overlast moskee Putselaan. Aan de Gemeenteraad. Op 15 november 2012

Nadere informatie

Wmo-raad gemeente Oss - Postbus 5-5340 BA Oss - telefoon 06-44524496 - email: wmoraad@oss.nl

Wmo-raad gemeente Oss - Postbus 5-5340 BA Oss - telefoon 06-44524496 - email: wmoraad@oss.nl Wmo-raad gemeente Oss - Postbus 5-5340 BA Oss - telefoon 06-44524496 - email: wmoraad@oss.nl Datum 9 december 2014 Kenmerk 14015aWMOR / AvO Aan het college van B en W van de Gemeente Oss Betreft Advies

Nadere informatie

Samenvatting Kinderrechtenmonitor 2012 voor kinderen en jongeren

Samenvatting Kinderrechtenmonitor 2012 voor kinderen en jongeren Samenvatting Kinderrechtenmonitor 2012 voor kinderen en jongeren Het gaat goed met kinderen in Nederland. Uit onderzoeken blijkt dat Nederlandse kinderen in vergelijking met kinderen uit andere rijke landen

Nadere informatie

Delinquent gedrag bij jongeren met een licht verstandelijke beperking

Delinquent gedrag bij jongeren met een licht verstandelijke beperking DC 72 Delinquent gedrag bij jongeren met een licht verstandelijke beperking Dit thema is een bewerking van het krantenartikel uit NRC Handelsblad Vroeger een debiel, nu een delinquent. In dit artikel zegt

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma PvdA Feijenoord

Verkiezingsprogramma PvdA Feijenoord Verkiezingsprogramma PvdA Feijenoord Vrijheid, democratie, rechtvaardigheid, duurzaamheid en solidariteit. Dat zijn de idealen van de Partij van de Arbeid. Wij staan voor een spreiding van kennis, macht

Nadere informatie

Participatieverslag Nieuw & Anders

Participatieverslag Nieuw & Anders Participatieverslag Nieuw & Anders Op 26 en 31 maart vonden twee bijeenkomsten plaats met de titel Nieuw & Anders plaats. Twee bijeenkomsten die druk bezocht werden door vrijwilligers, verenigingen en

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal,

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal, Initiatiefnota Aanpakken van huisjesmelkers: pak de huizen af Brief van de leden Depla en Veenendaal Den Haag, 13 juni 2005 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal, Hierbij bieden wij

Nadere informatie

Notitie effect- en inzetstudie wijkcoaches Velve Lindenhof

Notitie effect- en inzetstudie wijkcoaches Velve Lindenhof Notitie effect- en inzetstudie wijkcoaches Velve Lindenhof Pieter-Jan Klok Bas Denters Mirjan Oude Vrielink Juni 2012 Inleiding Onderdeel van het onderzoek zou een vergelijkende studie zijn naar de effectiviteit

Nadere informatie

Voorwaardelijke interventie Gezinnen. (VIG) Voorwaardelijke hulpverlening aan Multi-problemgezinnen met verschillende vormen van drang & dwang. Werkwijze vrijwillige hulpverlening Eigen verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Controle door een Interventieteam

Controle door een Interventieteam Controle door een Interventieteam Inhoudsopgave Controle door een Interventieteam Wat is een Interventieteam? Wat doet een Interventieteam? Waarom en wanneer komt een Interventieteam? Wat houdt een controle

Nadere informatie

Kadernota Sociaal Domein. Managementsamenvatting. Kadernota Sociaal Domein. Managementsamenvatting DOEN. wat nodig is. Managementsamenvatting -

Kadernota Sociaal Domein. Managementsamenvatting. Kadernota Sociaal Domein. Managementsamenvatting DOEN. wat nodig is. Managementsamenvatting - Kadernota Sociaal Domein Managementsamenvatting Kadernota Sociaal Domein Managementsamenvatting DOEN wat nodig is Managementsamenvatting - 1 - Kadernota sociaal domein 2 Doen wat nodig is De gemeente Almere

Nadere informatie

Jong spreekt Jong. Lectoraat grootstedelijke ontwikkeling Dick Lammers, Wouter Reith, Vincent Smit

Jong spreekt Jong. Lectoraat grootstedelijke ontwikkeling Dick Lammers, Wouter Reith, Vincent Smit Jong spreekt Jong Lectoraat grootstedelijke ontwikkeling Dick Lammers, Wouter Reith, Vincent Smit Programma 13.00 uur Inleiding; Vincent Smit 13.10 uur Jong spreekt jong; Dick Lammers en Wouter Reith Korte

Nadere informatie

Veilige Buurten. 1. Overlast en criminaliteit aanpakken

Veilige Buurten. 1. Overlast en criminaliteit aanpakken Veilige buurten Veilige buurten Veilige Buurten 1. Overlast en criminaliteit aanpakken Iedereen wil wonen, werken, wandelen en winkelen in een veilige buurt. Een buurt waar je gewoon je kinderen buiten

Nadere informatie

Noodzaak veranderende werkwijze onderzoekers binnen drie transities

Noodzaak veranderende werkwijze onderzoekers binnen drie transities Noodzaak veranderende werkwijze onderzoekers binnen drie transities Ike Kroesbergen 1,2, Joyce de Goede 1,2, Carin Rots 1,2, Sandra Kuiper 1,2, Hans van Oers 1,3 1 GGD West-Brabant 2 Academische Werkplaats

Nadere informatie

Deskundig, respectvol & optimistisch ONZE GROEPSVISIE

Deskundig, respectvol & optimistisch ONZE GROEPSVISIE Deskundig, respectvol & optimistisch ONZE GROEPSVISIE Richtlijnen/wenken voor het gebruik van onze groepsvisie: Context Het is van steeds groter belang dat we dezelfde boodschappen vertellen (naar patiënten,

Nadere informatie

Samenvatting. Adviesvragen

Samenvatting. Adviesvragen Samenvatting Adviesvragen Een deel van de mensen die kampen met ernstige en langdurige psychiatrische problemen heeft geen contact met de hulpverlening. Bij hen is geregeld sprake van acute nood. Desondanks

Nadere informatie

Examen HAVO. Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl)

Examen HAVO. Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl) Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl) Examen HAVO Vragenboekje Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 19 juni 9.00 12.00 uur 20 02 Voor dit examen zijn maximaal 86 punten te behalen;

Nadere informatie

Toezichthouders in de wijk

Toezichthouders in de wijk Toezichthouders in de wijk Hoe ervaren inwoners uit Dordrecht, Hendrik-Ido-Ambacht en Zwijndrecht de aanwezigheid van Toezichthouders? Inhoud: 1 Conclusies 2 Bekendheid 3 Effect 4 Waardering taken Hondengerelateerde

Nadere informatie

Achter de voordeur met stedelijke interventieteams. Ontkokering of verkokering?

Achter de voordeur met stedelijke interventieteams. Ontkokering of verkokering? 53 Achter de voordeur met stedelijke interventieteams. Ontkokering of verkokering? M. Schuilenburg en C. Dijkstra * Interventieteams zijn een bekend middel om de veiligheid en leefbaarheid te verbeteren

Nadere informatie

Wiens verantwoordelijkheid is het eigenlijk. Mythen en feiten rond de informele steunstructuren

Wiens verantwoordelijkheid is het eigenlijk. Mythen en feiten rond de informele steunstructuren Wiens verantwoordelijkheid is het eigenlijk Mythen en feiten rond de informele steunstructuren Tot slot: Meer doelmatigheid van het professionele aanbod valt te verkrijgen door het kritisch doorlichten

Nadere informatie

Kenningsmakingsdag SV-CIBO 20 december 2014. Jaarplan 2015. Vluchtelingen en nieuwkomers de weg wijzen in de Belgische samenleving

Kenningsmakingsdag SV-CIBO 20 december 2014. Jaarplan 2015. Vluchtelingen en nieuwkomers de weg wijzen in de Belgische samenleving Jaarplan 2015 Vluchtelingen en nieuwkomers de weg wijzen in de Belgische samenleving Inhoudsopgave Inleiding Wie? Wat? Waarom? Programma 2015 Welke activiteiten plannen we volgend jaar? Sport en cultuur

Nadere informatie

AAN DE RAAD. Raadsvergadering d.d. : 18 december 2014 Voorstelnummer : Portefeuillehouder : Ans Pelzer Carrousel d.d.

AAN DE RAAD. Raadsvergadering d.d. : 18 december 2014 Voorstelnummer : Portefeuillehouder : Ans Pelzer Carrousel d.d. AAN DE RAAD Raadsvergadering d.d. : 18 december 2014 Voorstelnummer : Portefeuillehouder : Ans Pelzer Carrousel d.d. : 2 december 2014 Afdeling : Welzijn Opsteller : E. de Vries Onderwerp : Transformatie

Nadere informatie

INTERVENTIETEAMS: KIJKEN EN BEKEKEN WORDEN. Een onderzoek naar de dagelijkse praktijk van de Rotterdamse interventieteams

INTERVENTIETEAMS: KIJKEN EN BEKEKEN WORDEN. Een onderzoek naar de dagelijkse praktijk van de Rotterdamse interventieteams INTERVENTIETEAMS: KIJKEN EN BEKEKEN WORDEN Een onderzoek naar de dagelijkse praktijk van de Rotterdamse interventieteams gemeentelijke ombudsman Rotterdam maart 2011 Colofon Het onderzoeksteam van de gemeentelijke

Nadere informatie

Zuid West College 2015

Zuid West College 2015 Zuid West College 2015 Plan van aanpak 2015 Veiligheid en leefbaarheid in en rondom Zuid West College Stadsdeel Escamp Partijen: Stadsdeelkantoor Escamp De directeur van het Zuid West College Landelijke

Nadere informatie

Voorbereiden door krachten te bundelen... 2. Visie op nieuwe taken... 2. Vernieuwingen in welzijn, (jeugd)zorg en werk... 2

Voorbereiden door krachten te bundelen... 2. Visie op nieuwe taken... 2. Vernieuwingen in welzijn, (jeugd)zorg en werk... 2 Nieuwsbrief sociaal domein, #1 Vernieuwing welzijn, (jeugd)zorg en werk Inhoud Voorbereiden door krachten te bundelen... 2 Visie op nieuwe taken... 2 Vernieuwingen in welzijn, (jeugd)zorg en werk... 2

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE . > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat

Nadere informatie

Wanneer heeft u een huisvestingsvergunning nodig?

Wanneer heeft u een huisvestingsvergunning nodig? Wanneer heeft u een huisvestingsvergunning nodig? Om te kunnen wonen In bepaalde straten en wijken van Rotterdam moet u in het bezit zijn van een huisvestingsvergunning. Dit betekent dat u als huurder

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker Samen Sterker Samenleven > niet gelijk, maar gelijkwaardig > aantrekkelijke, ecologische woonstad > iedereen een eerlijke kans op de arbeidsmarkt Samenleven Mensen zijn niet allemaal gelijk, maar wel gelijkwaardig.

Nadere informatie

Factsheet. Inleiding. Thema Werkgelegenheid

Factsheet. Inleiding. Thema Werkgelegenheid Factsheet Thema Werkgelegenheid Inleiding Rotterdam wil dromers, denkers en doeners ondersteunen bij het realiseren van ideeën en initiatieven waarmee maatschappelijke vraagstukken in de stad worden aangepakt.

Nadere informatie

1 Inleiding 9. 2 De fundamenten van het zorgstelsel 11. 3 De structuren in de zorg 25. 4 De aanspraak op zorg 31. 5 De financiering van de zorg 47

1 Inleiding 9. 2 De fundamenten van het zorgstelsel 11. 3 De structuren in de zorg 25. 4 De aanspraak op zorg 31. 5 De financiering van de zorg 47 Voorwoord Wie wil begrijpen hoe het Nederlandse zorgstelsel functioneert en op zoek gaat naar informatie, dreigt er al snel in te verdrinken. Waar te beginnen? Dat geldt ook voor de regels die op de zorg

Nadere informatie

Allochtonen, burgerinitiatieven en participatie IIP

Allochtonen, burgerinitiatieven en participatie IIP Allochtonen, burgerinitiatieven en participatie IIP Gevraagd: initiatieven. Doen allochtone bewoners ook mee? Het Instituut voor Publiek en Politiek (IPP) heeft in 2004 een onderzoek gedaan naar het gebruik

Nadere informatie

Wanneer heeft u een huisvestingsvergunning nodig?

Wanneer heeft u een huisvestingsvergunning nodig? Wanneer heeft u een huisvestingsvergunning nodig? Wilt u wonen in Rotterdam-Zuid, -West of -Centrum? Dan heeft u in bepaalde straten en wijken een huisvestingsvergunning nodig. Vanaf 1 juli 2006 gaat de

Nadere informatie

Rotterdamwet in de Westwijk. De buurt op slot voor minima

Rotterdamwet in de Westwijk. De buurt op slot voor minima Rotterdamwet in de Westwijk De buurt op slot voor minima Buurt enquête SP-Vlaardingen, versie 1.0 15 december 2015 Vlaardingen, 15 december 2015 Inleiding Op 3 november 2015 stelde het college van burgemeester

Nadere informatie

Discussienota Naar een socialere bijstand GroenLinks Den Haag November 2015

Discussienota Naar een socialere bijstand GroenLinks Den Haag November 2015 Discussienota Naar een socialere bijstand GroenLinks Den Haag November 2015 Inleiding Er is veel in beweging rond de bijstand. Sommige gemeenten experimenteren met een andere uitvoeringspraktijk, met minder

Nadere informatie

Van theorie naar de dagelijkse praktijk van de Wmo, De Kanteling en Welzijn Nieuwe Stijl in Wielwijk

Van theorie naar de dagelijkse praktijk van de Wmo, De Kanteling en Welzijn Nieuwe Stijl in Wielwijk Van theorie naar de dagelijkse praktijk van de Wmo, De Kanteling en Welzijn Nieuwe Stijl in Wielwijk Pamela van der Kruk Interim manager WijkInformatiePunt en Sociaal Wijkteam Wielwijk INDELING PRESENTATIE

Nadere informatie

Sociaal Wijkteams in de gemeente Haarlem. Projectleider Sociaal Wijkteams Lizzy van der Kooij

Sociaal Wijkteams in de gemeente Haarlem. Projectleider Sociaal Wijkteams Lizzy van der Kooij Sociaal Wijkteams in de gemeente Haarlem Projectleider Sociaal Wijkteams Lizzy van der Kooij Programma Context van het Sociaal Wijkteam in Haarlem Achtergrond en aanloop Opgave Doel, samenstelling en wijze

Nadere informatie

Wijkcentrum De Weijenbelt. Schelto Bus (VVD)

Wijkcentrum De Weijenbelt. Schelto Bus (VVD) Verslag U bent aan de buurt Berkum 29 mei 2013 Aanvang Locatie Aanwezige functionarissen Aanwezig vanuit de politiek 20.00 uur Wijkcentrum De Weijenbelt Hans Kempenaar (voorzitter) Erik Dannenberg (wijkwethouder)

Nadere informatie

Een nieuwe fiscus. Het echte hervormingsplan

Een nieuwe fiscus. Het echte hervormingsplan Een nieuwe fiscus Het echte hervormingsplan Een nieuwe fiscus Het echte hervormingsplan Joseph J. M. Evers Schrijver: Joseph J.M. Evers Omslag: Toon Kelder, l Oiseau 1957 Copyright Toon Kelder Stichting,

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer vwo 2003-II

Eindexamen maatschappijleer vwo 2003-II Opgave 1 Armoede en werk 1 Het proefschrift bespreekt de effecten van het door twee achtereenvolgende kabinetten-kok gevoerde werkgelegenheidsbeleid. / De titel van het proefschrift heeft betrekking op

Nadere informatie

Wateringse Veld College

Wateringse Veld College Wateringse Veld College 2015 Plan van aanpak 2015 Veiligheid en leefbaarheid in en rondom Wateringse Veld College Stadsdeel Escamp Partijen: Stadsdeelkantoor Escamp De directeur van Wateringse Veld college

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

Aanpak: Bemoeizorg. Beschrijving

Aanpak: Bemoeizorg. Beschrijving Aanpak: Bemoeizorg De gemeente heeft de vragenlijst betreffende deze aanpak ingevuld en relevante documentatie toegestuurd. Een beperktere vragenlijst over deze aanpak is ingevuld door: GGD West-Brabant

Nadere informatie

Hardell: mobiel bellen en hersentumoren aan de belzijde

Hardell: mobiel bellen en hersentumoren aan de belzijde Hardell: mobiel bellen en hersentumoren aan de belzijde Kennisbericht over een publicatie in een wetenschappelijk tijdschrift: Hardell L, Carlberg M, Söderqvist F, Hansson Mild K, Meta-analysis of long-term

Nadere informatie

Beleidsregels schuldhulpverlening gemeente Velsen 2013

Beleidsregels schuldhulpverlening gemeente Velsen 2013 Beleidsregels schuldhulpverlening gemeente Velsen 2013 Artikel 1 Begripsbepalingen In deze beleidsregels wordt verstaan onder: a. college: college van burgemeester en wethouders van Velsen; b. inwoner:

Nadere informatie

Opgave 1 Agressie op het sportveld

Opgave 1 Agressie op het sportveld Opgave 1 Agressie op het sportveld Bij deze opgave horen de teksten 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje. Inleiding In 12 raakte een grensrechter na afloop van een amateurvoetbalwedstrijd ernstig gewond

Nadere informatie

Hoe regelt Heerlen de toegang tot zorg?

Hoe regelt Heerlen de toegang tot zorg? Hoe regelt Heerlen de toegang tot zorg? Zo regelt Heerlen de toegang tot de Wmo, jeugdhulp en participatie Bent u professional in de zorg of heeft u in uw (vrijwilligers)werk met de zorg te maken? Wilt

Nadere informatie

Verbind Oud-Charlois!

Verbind Oud-Charlois! Een intregrale aanpak om de samenhang in de wijk te verbeteren 1 / 24 Door de verschillende barrières is de verbinding met de voorzieningen niet toereikend. Dit gaat ten koste van de vitaliteit van Oud-

Nadere informatie

Het Buurt Informatie Netwerk (BIN) biedt kaders om deze afstemming en samenwerking vorm te geven.

Het Buurt Informatie Netwerk (BIN) biedt kaders om deze afstemming en samenwerking vorm te geven. College Onderwerp: V200900347 Buurt Informatie Netwerk Oudheusden Collegevoorstel Inleiding: Veiligheid en je veilig voelen bepaalt in hoge mate het welzijn en welbevinden van bewoners in de wijk. Samenwerken

Nadere informatie

Rapportage Huisbezoek 75+ Sluitersveld 2012

Rapportage Huisbezoek 75+ Sluitersveld 2012 Rapportage Huisbezoek 75+ Sluitersveld 2012 Almelo, juni 2012 Rapportage Huisbezoek 75+ Sluitersveld 2012 In 2006 is Scoop gestart met het bezoeken van 75-plussers in de gemeente Almelo. Wijk voor wijk

Nadere informatie

HANDREIKING. Landelijke toegankelijkheid in de maatschappelijke opvang

HANDREIKING. Landelijke toegankelijkheid in de maatschappelijke opvang HANDREIKING Landelijke toegankelijkheid in de maatschappelijke opvang Handreiking Landelijke toegankelijkheid in de maatschappelijke opvang Inhoudsopgave 1. Inleiding 4 Aanleiding en doel van de handreiking

Nadere informatie

Voorrang geven, screenen en matchen: sturen op lokaal niveau?

Voorrang geven, screenen en matchen: sturen op lokaal niveau? Voorrang geven, screenen en matchen: sturen op lokaal niveau? André Ouwehand, OTB Research for the Built Environment TU Delft 19-6-2014 Foto: Joop Reijngoud Delft University of Technology Voorrang geven,

Nadere informatie

Opmerkingen en onderzoeksuggesties vanuit de discussiegroepen symposium 16/10/2013 nav de tabellen over huisuitzettingen

Opmerkingen en onderzoeksuggesties vanuit de discussiegroepen symposium 16/10/2013 nav de tabellen over huisuitzettingen Bijlage 2 Opmerkingen en onderzoeksuggesties vanuit de discussiegroepen symposium 16/10/2013 nav de tabellen over huisuitzettingen 1. Wat is het aandeel feitelijke huisuitzettingen? 0,8% 0,7% 0,6% 0,5%

Nadere informatie

Het zou het beste zijn als maatschappelijke steunsystemen georganiseerd werden door de gemeente.

Het zou het beste zijn als maatschappelijke steunsystemen georganiseerd werden door de gemeente. 1. Het zou het beste zijn als maatschappelijke steunsystemen georganiseerd werden door de gemeente. 2. De overheid moet niet achter de voordeur van mensen willen treden. Dat is privégebied en de eigen

Nadere informatie

Willem (59) Gerichte vraagverduidelijking, informatie en advies. Snel beeld van knelpunt, passende en gekantelde oplossing

Willem (59) Gerichte vraagverduidelijking, informatie en advies. Snel beeld van knelpunt, passende en gekantelde oplossing Willem (59) Willem heeft chronische rugklachten en kan niet meer werken. Hij is boos en neerslachtig omdat het hem niet lukt een hogere WAO-uitkering te krijgen. Hij vraagt MEE om hulp bij de aanvraag.

Nadere informatie

StadsDashboard. Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld. Merle Blok 12 mei 2015

StadsDashboard. Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld. Merle Blok 12 mei 2015 StadsDashboard Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld Merle Blok 12 mei 2015 Missie TNO verbindt mensen en kennis om innovaties te creëren die de concurrentiekracht van bedrijven en het welzijn

Nadere informatie

Samen op zoek naar verandering of Hoe maak ik het contact met de cliënt efficiënter?

Samen op zoek naar verandering of Hoe maak ik het contact met de cliënt efficiënter? Samen op zoek naar verandering of Hoe maak ik het contact met de cliënt efficiënter? Inleiding In deze notitie staan de tips en adviezen uit het project Samen op zoek naar verandering. Ze zijn het resultaat

Nadere informatie

Wat doet Thuisbegeleiding? Informatie over Thuisbegeleiding

Wat doet Thuisbegeleiding? Informatie over Thuisbegeleiding Wat doet Thuisbegeleiding? Informatie over Thuisbegeleiding Informatie over Thuisbegeleiding Thuisbegeleiding biedt hulp aan multiproblemgezinnen en risicogezinnen, en aan volwassenen met psychiatrische

Nadere informatie

De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio?

De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio? De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio? Transities sociale domein Gemeenten staan zoals bekend aan de vooravond van drie grote transities: de decentralisatie

Nadere informatie

Een innovatorsnetwerk van vernieuwers binnen het Rijk, de provincies, gemeenten, waterschappen en politie.

Een innovatorsnetwerk van vernieuwers binnen het Rijk, de provincies, gemeenten, waterschappen en politie. Een innovatorsnetwerk van vernieuwers binnen het Rijk, de provincies, gemeenten, waterschappen en politie. Wat is Slimmernetwerk? Een innovatorsnetwerk van vernieuwers binnen het Rijk, de provincies, gemeenten,

Nadere informatie

PEILING OPVANG VLUCHTELINGEN GEMEENTE BERGEN OP ZOOM

PEILING OPVANG VLUCHTELINGEN GEMEENTE BERGEN OP ZOOM PEILING OPVANG VLUCHTELINGEN GEMEENTE BERGEN OP ZOOM INHOUDSOPGAVE Pagina + Inleiding 3 + Resultaten GBA 8 + Resultaten Eigen panel 22 2 INLEIDING INLEIDING (1/4) AANLEIDING EN HOOFDVRAGEN + Nederland

Nadere informatie

Heel het Kind Samenvatting van de concept kadernota

Heel het Kind Samenvatting van de concept kadernota Heel het Kind Samenvatting van de concept kadernota 2 Samenvatting van de concept kadernota - Heel het Kind Heel het Kind Op 18 februari 2014 heeft de Eerste Kamer de nieuwe Jeugdwet aangenomen. Daarmee

Nadere informatie

betreft: schriftelijke vragen artikel 39 Dreiging faillissement in de Thuiszorg

betreft: schriftelijke vragen artikel 39 Dreiging faillissement in de Thuiszorg College van burgemeester en wethouders Gemeente s-hertogenbosch Postbus 12345 5200 GZ s-hertogenbosch betreft: schriftelijke vragen artikel 39 Dreiging faillissement in de Thuiszorg s-hertogenbosch, 2

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018. 2500 EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018. 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag DG Bestuur en Koninkrijksrelaties Directie Arbeidszaken Publieke Sector

Nadere informatie

De handreiking Gegevensuitwisseling in het kader van Bemoeizorg ( 2005) biedt een helder kader voor besluitvorming binnen netwerken.

De handreiking Gegevensuitwisseling in het kader van Bemoeizorg ( 2005) biedt een helder kader voor besluitvorming binnen netwerken. Juridisch zakmes ( bron Jolanda van Boven) Naast een contextuele analyse is het toepassen van het juridische kader van groot belang. Bij OGGZ problematiek en het toepassen van dwang en drang nemen de coördinator

Nadere informatie

Maatschappelijk aanbesteden

Maatschappelijk aanbesteden Maatschappelijk aanbesteden in vogelvlucht Mark Waaijenberg B&A Groep Maatschappelijk aanbesteden IN PERSPECTIEF 2 Samenleving Terugtreden is vooruitzien Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling Verstikkende

Nadere informatie

Onderwerp: Visiedocument Drie decentralisaties: Vooruitzicht op veranderingen in het maatschappelijk domein

Onderwerp: Visiedocument Drie decentralisaties: Vooruitzicht op veranderingen in het maatschappelijk domein Agendapunt : 6 Voorstelnummer : 11-085 Raadsvergadering : 7 november 2013 Naam opsteller : L. Hulskamp/ E. van Braak/ M. Zweers / M. Klaver Blankendaal Informatie op te vragen bij : L. Hulskamp Portefeuillehouders

Nadere informatie

Denkbeelden over de nieuwe professionaliteit van het welzijnswerk. Conferentie De maat van welzijn Boxtel, 22 maart 2007 Jos van der Lans

Denkbeelden over de nieuwe professionaliteit van het welzijnswerk. Conferentie De maat van welzijn Boxtel, 22 maart 2007 Jos van der Lans Denkbeelden over de nieuwe professionaliteit van het welzijnswerk Conferentie De maat van welzijn Boxtel, 22 maart 2007 Jos van der Lans professionele mentaliteiten tot 1960/65 ER BOVEN OP tot 1980/85

Nadere informatie

BAR HUISBEZOEKPROTOCOL UITKERINGEN 2013. Barendrecht-Albrandswaard-Ridderkerk

BAR HUISBEZOEKPROTOCOL UITKERINGEN 2013. Barendrecht-Albrandswaard-Ridderkerk BAR HUISBEZOEKPROTOCOL UITKERINGEN 2013 Barendrecht-Albrandswaard-Ridderkerk 1 Inleiding In het kader van handhaving van de Wet werk en bijstand en andere gemeentelijke sociale zekerheidsregelingen wordt

Nadere informatie

We hebben een aantal voorstellen als aanvulling op het bestaande armoedebeleid in Rotterdam.

We hebben een aantal voorstellen als aanvulling op het bestaande armoedebeleid in Rotterdam. Rotterdam Armoedevrije stad Perspectief en eigen regie Rotterdam, 28 juni 2013 De gemeente Rotterdam verklaart geregeld dat niemand door de bodem mag zakken. Ook wij omarmen dit principe van harte. Helaas

Nadere informatie

Congres: Financiële Toegang tot Langdurige Zorg, 30 september 2015

Congres: Financiële Toegang tot Langdurige Zorg, 30 september 2015 Congres: Financiële Toegang tot Langdurige Zorg, 30 september 2015 Programma Wat zijn uw verwachtingen van deze workshop? Nadere kennismaking Levenskracht: de methode en de tools Pilot gemeente Westervoort

Nadere informatie

AARD, OMVANG EN MOBILITEIT VAN PROBLEMATISCHE HARDDRUGSGEBRUIKERS IN ROTTERDAM. Harddrugsgebruikers geregistreerd. S. Biesma. J. Snippe. B.

AARD, OMVANG EN MOBILITEIT VAN PROBLEMATISCHE HARDDRUGSGEBRUIKERS IN ROTTERDAM. Harddrugsgebruikers geregistreerd. S. Biesma. J. Snippe. B. AARD, OMVANG EN MOBILITEIT VAN PROBLEMATISCHE HARDDRUGSGEBRUIKERS IN ROTTERDAM Harddrugsgebruikers geregistreerd S. Biesma J. Snippe B. Bieleman SAMENVATTING In opdracht van de gemeente Rotterdam is de

Nadere informatie

Corporate brochure RIEC-LIEC

Corporate brochure RIEC-LIEC Corporate brochure RIEC-LIEC Corporate brochure RIEC-LIEC 1 De bestrijding van georganiseerde criminaliteit vraagt om een gezamenlijke, integrale overheidsaanpak. Daarbij gaan de bestuursrechtelijke, strafrechtelijke

Nadere informatie

HANDREIKING ACHTER DE VOORDEUR

HANDREIKING ACHTER DE VOORDEUR HANDREIKING ACHTER DE VOORDEUR Een verkennend onderzoek naar zeven grootstedelijke Achter de Voordeur -projecten Auteurs: Drs. Eefke Cornelissen, Universiteit van Tilburg Dr. Taco Brandsen, Radboud Universiteit

Nadere informatie

Burgemeester en Wethouders van de Gemeente Loon op Zand; Gelet op artikel 2 en artikel 3 van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening,

Burgemeester en Wethouders van de Gemeente Loon op Zand; Gelet op artikel 2 en artikel 3 van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, Burgemeester en Wethouders van de Gemeente Loon op Zand; Gelet op artikel 2 en artikel 3 van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, Besluiten vast te stellen de volgende beleidsregels: Beleidsregels

Nadere informatie

Samenvatting plan van aanpak. Actieprogramma Risicojeugd en Jeugdgroepen

Samenvatting plan van aanpak. Actieprogramma Risicojeugd en Jeugdgroepen Samenvatting plan van aanpak Actieprogramma Risicojeugd en Jeugdgroepen Burgers moeten zich veilig kunnen voelen op straten en in wijken. Politie en justitie moeten daadkrachtig en gezaghebbend kunnen

Nadere informatie

Raad d.d. Zl ì11 lots Besluit" LWCL^İÍ^, L U?-t~ yn. Ļ'i)~Pf^ h&ĺ..

Raad d.d. Zl ì11 lots Besluit LWCL^İÍ^, L U?-t~ yn. Ļ'i)~Pf^ h&ĺ.. Raad d.d. Zl ì11 lots Besluit" LWCL^İÍ^, L U?-t~ yn. Ļ'i)~Pf^ h&ĺ.. Raadsvoorstel no. R2014.0120 Agendapunl no. 9 z Onderwerp Uitgeest. 13 januari 2015 Voorstel inzake Hulp bij het huishouden in 2016 Aan

Nadere informatie

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek Onderzoeksflits Atlas voor gemeenten 015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht IB Onderzoek, 9 mei 015 Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling Onderzoek Gemeente Utrecht 030 86 1350 onderzoek@utrecht.nl

Nadere informatie

Begeleid Wonen. www.st-neos.nl. Maatschappelijke opvang en aanpak huiselijk geweld

Begeleid Wonen. www.st-neos.nl. Maatschappelijke opvang en aanpak huiselijk geweld Begeleid Wonen www.st-neos.nl Maatschappelijke opvang en aanpak huiselijk geweld De stichting Neos is een organisatie voor maatschappelijke opvang en aanpak huiselijk geweld. De organisatie richt zich

Nadere informatie

Waar loopt de zorgaanbieder tegen aan?

Waar loopt de zorgaanbieder tegen aan? Waar loopt de zorgaanbieder tegen aan? Dilemma s rond het beroepsgeheim 28 februari 2013 Mw. Mr. Dr. Nicole de Bijl Stafjurist Laurentius Ziekenhuis Roermond Te bespreken 1. Juridische uitgangspunten beroepsgeheim

Nadere informatie

Beleidsnotitie Bestuurlijke boete Huisvestingswet Rotterdam 2013. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Rotterdam,

Beleidsnotitie Bestuurlijke boete Huisvestingswet Rotterdam 2013. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Rotterdam, Beleidsnotitie Bestuurlijke boete Huisvestingswet Rotterdam 2013 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Rotterdam, Gelezen het voorstel van de wethouder Wonen, Ruimtelijke Ordening,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2009 2010 24 515 Preventie en bestrijding van stille armoede en sociale uitsluiting Nr. 186 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan

Nadere informatie

Onbenut arbeidsaanbod aandachtswijken

Onbenut arbeidsaanbod aandachtswijken Onbenut arbeidsaanbod aandachtswijken Binding met de arbeidsmarkt van 25 tot 65-jarigen in gemeenten met aandachtswijken Raad voor Werk en Inkomen Nicis Institute Juni 28 Onbenut arbeidsaanbod aandachtswijken

Nadere informatie

Zorgen over het keukentafelgesprek De bedoeling en werkwijze van het keukentafelgesprek in de Wmo AVI / VNG / 19 april 2015

Zorgen over het keukentafelgesprek De bedoeling en werkwijze van het keukentafelgesprek in de Wmo AVI / VNG / 19 april 2015 Zorgen over het keukentafelgesprek De bedoeling en werkwijze van het keukentafelgesprek in de Wmo AVI / VNG / 19 april 2015 De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015) is er op gericht dat gemeenten

Nadere informatie

Het kastje en de muur. Voor iedereen met vragen over ouderschap, opvoeding en de ontwikkeling van kinderen van 0-23 jaar

Het kastje en de muur. Voor iedereen met vragen over ouderschap, opvoeding en de ontwikkeling van kinderen van 0-23 jaar Het kastje en de muur Voor iedereen met vragen over ouderschap, opvoeding en de ontwikkeling van kinderen van 0-23 jaar Visie Ouders zijn verantwoordelijk. Zij hebben recht op steun bij vragen en problemen

Nadere informatie

Projectplan Ouderen en Levensvragen / Zingeving Cuijk.

Projectplan Ouderen en Levensvragen / Zingeving Cuijk. Projectplan Ouderen en Levensvragen / Zingeving Cuijk. Levens- / en zingevingvragen zijn op de achtergrond geraakt in onze samenleving, soms ook in het welzijnswerk. Toch zijn kwetsbaarheid en eenzaamheid

Nadere informatie

Bewoners gaan het doen...

Bewoners gaan het doen... De complexiteit van de eenvoud De beproefde Vijf Sterrenmethode, gebaseerd op vijf stappen en bijbehorende werktechnieken, inspelend op toeval, emotie en overmacht van het werken aan de sociale ontwikkeling

Nadere informatie

KIEZEN VOOR ALLE ROTTERDAMMERS GEMEENTERAADSFRACTIE PVDA ROTTERDAM, JULI 2015

KIEZEN VOOR ALLE ROTTERDAMMERS GEMEENTERAADSFRACTIE PVDA ROTTERDAM, JULI 2015 KIEZEN VOOR ALLE ROTTERDAMMERS GEMEENTERAADSFRACTIE PVDA ROTTERDAM, JULI 2015 KIEZEN VOOR ALLE ROTTERDAMMERS GEMEENTERAADSFRACTIE PVDA ROTTERDAM, JULI 2015 Rotterdammers zijn trots op hun stad. En terecht.

Nadere informatie

TOESPRAAK VAN DE VOORZITTER VAN DE EERSTE KAMER DER STATENGENERAAL TER GELEGENHEID VAN DE OPENING VAN DE

TOESPRAAK VAN DE VOORZITTER VAN DE EERSTE KAMER DER STATENGENERAAL TER GELEGENHEID VAN DE OPENING VAN DE TOESPRAAK VAN DE VOORZITTER VAN DE EERSTE KAMER DER STATENGENERAAL TER GELEGENHEID VAN DE OPENING VAN DE CONTACTPLANBIJEENKOMST OP MEI Voorzitters van de Staten van de Nederlandse Antillen en van Aruba)

Nadere informatie

Scenario s samenwerking in de regio

Scenario s samenwerking in de regio Scenario s samenwerking in de regio Opmerkingen vooraf: * Drie varianten naast elkaar gezet; 1. Gemeente blijft zelfstandig verder gaan; 2. Samenwerking BCH met 3D brede blik (dus vizier is vanuit gehele

Nadere informatie

B en W-nummer 15.0379; besluit d.d. 12-5-2015. Onderwerp

B en W-nummer 15.0379; besluit d.d. 12-5-2015. Onderwerp B en W-nummer 15.0379; besluit d.d. 12-5-2015 Onderwerp Beantwoording van schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van het raadslid A. Van den Boogaard (PvdA) inzake Arbeidsparticipatie

Nadere informatie

DE AANPAK VAN GEWELD TEGEN HANDHAVERS EN HULPVERLENERS doorpakken of downplayen

DE AANPAK VAN GEWELD TEGEN HANDHAVERS EN HULPVERLENERS doorpakken of downplayen DE AANPAK VAN GEWELD TEGEN HANDHAVERS EN HULPVERLENERS doorpakken of downplayen Liesbeth Schuijer Mariska Wijnbelt Nederlandse School voor Openbaar Bestuur Master of Public Administration 2011 2013 Onze

Nadere informatie

Publiek cameratoezicht kent een ander wettelijk regime dan privaat cameratoezicht: artikel 2 politiewet en artikel 151 c Gemeentewet.

Publiek cameratoezicht kent een ander wettelijk regime dan privaat cameratoezicht: artikel 2 politiewet en artikel 151 c Gemeentewet. Stichting Veilig Ontwerp en Beheer heeft CCV gevraagd om een presentatie te geven over de stand van zaken rondom cameratoezicht in Nederland. Vormgeving zou misschien wel eens bij kunnen dragen aan het

Nadere informatie

Kwaliteit. 1 Inleiding. 2 De wettelijke voorwaarden. 2.1 Jeugdwet

Kwaliteit. 1 Inleiding. 2 De wettelijke voorwaarden. 2.1 Jeugdwet Kwaliteit 1 Inleiding Wat is kwaliteit van zorg en wat willen we als gemeenten samen met onze zorgaanbieders ten aanzien van kwaliteit afspreken? Om deze vraag te beantwoorden vinden twee bijeenkomsten

Nadere informatie

Over de rechtvaardige oorlog in onze tijd. Michael Walzer. met essays van Marcel Becker, bw TM lezing 2007 0403.indd 3 04-03-2008 11:58:38

Over de rechtvaardige oorlog in onze tijd. Michael Walzer. met essays van Marcel Becker, bw TM lezing 2007 0403.indd 3 04-03-2008 11:58:38 Oorlog en dood Over de rechtvaardige oorlog in onze tijd met essays van, Désirée Verweij en Thomas Mertens bw TM lezing 2007 0403.indd 3 04-03-2008 11:58:38 Inhoud : geëngageerd en genuanceerd 7 Oorlog

Nadere informatie

Memorandum. Maatschappelijke Ontwikkeling Beleidsontwikkeling. Aan Regionaal beleidsteam. Datum 17 februari 2015

Memorandum. Maatschappelijke Ontwikkeling Beleidsontwikkeling. Aan Regionaal beleidsteam. Datum 17 februari 2015 Maatschappelijke Ontwikkeling Beleidsontwikkeling Aan Regionaal beleidsteam Datum 17 februari 2015 Opgesteld door, telefoonnummer Renée Veldkamp, 9534 Onderwerp Ondersteuning voor adreslozen De laatste

Nadere informatie

Uitvoeringsregeling subsidies incidentele activiteiten 2012

Uitvoeringsregeling subsidies incidentele activiteiten 2012 Uitvoeringsregeling subsidies incidentele activiteiten 2012 Burgemeester en wethouders van Doetinchem; overwegende dat het gewenst is activiteiten te stimuleren op de volgende onderdelen van de zorg, sport

Nadere informatie

Aanpak: Interventieteam Gezinnen. Beschrijving

Aanpak: Interventieteam Gezinnen. Beschrijving Aanpak: Interventieteam Gezinnen De gemeente heeft de vragenlijst betreffende deze aanpak ingevuld en relevante documentatie toegestuurd. Een beperktere vragenlijst over deze aanpak is ingevuld door: Fier

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2007 2008 28 345 Aanpak huiselijk geweld 31 015 Kindermishandeling 30 388 Eergerelateerd geweld Nr. 71 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,

Nadere informatie

Aanpak: Signalerings- en vangnetfunctie. Beschrijving

Aanpak: Signalerings- en vangnetfunctie. Beschrijving Aanpak: Signalerings- en vangnetfunctie De gemeente heeft de vragenlijst betreffende deze aanpak ingevuld en relevante documentatie toegestuurd. Een beperktere vragenlijst over deze aanpak is ingevuld

Nadere informatie