Rapportage Vismigratie Rijn-West

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Rapportage Vismigratie Rijn-West"

Transcriptie

1 Rapportage Vismigratie Rijn-West Van Advies naar Uitvoering Van concept-routekaart... naar uitgewerkte visie+ film. Van detail-routekaart + Top30... naar gezamenlijke uitvoering. Datum: 7 november 2014 Door: Procesmanager Vismigratie 0

2 Inleiding Het project Vismigratie Rijn-West komt voort uit de gezamenlijke Rijn-West activiteit: Stroomgebiedafstemming. Stroomgebiedafstemming richtte zich in eerste instantie op een aantal probleemstoffen, bijvoorbeeld Nutrienten. Voor het effectieve maatregelen rondom de thema s Nutrienten en Vismigratie is een grensoverschrijdende aanpak nodig, over bestuurlijke gebiedsgrenzen heen. Tijdens een kennismaking-workshop van de visexperts in Rijn-West bij RWS Zee en Delta (september 2013) werd daarom geconcludeerd dat er veel winst te behalen was uit samenwerking, afstemming onderling (Regio en Rijk) en een gezamenlijke visie. Op basis van deze workshop is het concept bedacht van een Routekaart Vismgratie Rijn-West en verder uitgewerkt. Het RBO constateerde daarop eind 2013 dat stroomgebiedafstemming bij het onderwerp vismigratie nadere aandacht behoefde via een pilot Vismigratie. De overwegingen daarvoor waren: Het deelstroomgebied Rijn-West is de toegangspoort voor trekvissen voor het hele Rijn stroomgebied. Goed inzicht in de visroutes in het stroomgebied, de samenhang van het watersysteem en prioritaire obstakels die nu voor problemen zorgen leidt tot kosteneffectieve maatregelen en betere resultaten. Vissen en vismigratie zijn uitstekend geschikt om het belang van goede waterkwaliteit en een gezonde leefomgeving te communiceren en te vertalen naar zowel de regio als nternationale fora (EU KRW, KRM, Rijn Commissie en OSPAR). Successen in het deelstroomgebied Rijn-West kunnen regionaal, nationaal en internationaal worden geëtaleerd (communicatie). Het RBO Rijn-West kan zich profileren met de resultaten van deze pilot. Het betekent een concrete invulling van de stroomgebiedsbenadering. De pilot bevordert het SAMEN werken aan vismigratie tussen RWS, waterschappen en partners zoals Sportvisserij Nederland. Resultaat is een uitwisseling van enthousiasme en inspiratie, afstemming en kosteneffectievere KRW-maatregelen. Vismigratie is een onderwerp waar de samenhang tussen de verschillende maatregelen in zowel het hoofdwatersysteem als het regionaal watersysteem van groot belang is voor de uiteindelijke effectiviteit. Kostenbesparing door o.a.: 1) effectiever omgaan met middelen voor vispassages; 2) inzet Europese fondsen voor onderzoek naar effectiviteit van vispassages; 3) samenwerking met partners t.a.v. monitoring met bijvoorbeeld Sportvisserij NL. Deze rapportage is opgesteld ten behoeve van het RBO Rijn-West. Er wordt aandacht besteed aan vier vragen: 1. Wat was de opdracht? 2. Wat zijn de resultaten? 3. Waar willen we verder aan werken en hoe? 4. Wat is de rol van de procesmanager? 1

3 1. Wat was de opdracht? De opdracht voor 2014 bestond uit drie onderdelen, te weten: 1. Uitwerken RBO Rijn-West visie op vismigratie Op basis van de resultaten van de allereerste workshop werd in 2013 een eerste opzet voor een gezamenlijke visie vismigratie Rijn-West gemaakt. Tevens werd een populaire kaart met beelden van succesverhalen, de visie en de aanpak van enkele prioritaire knelpunten geproduceerd. De opdracht was deze visie verder uit te werken. 2. Actualisatie integrale vismigratiekaart Rijn-West 2014 Opleveren van een vismigratiekaart met geactualiseerde knelpunten voor 2014 en geïntegreerde informatie van alle waterbeheerders in Rijn-West. 3. Naar gezamenlijke monitoring en onderzoeksagenda voor vismigratie in Rijn-West Aggregeren en integreren bestaande kennisvragen en monitoringsprogramma s zoals aanwezig bij RWS & waterschappen Rijn-West (o.a. type vispassages, kosteneffectiviteit, technieken en innovaties). Verkennen van de mogelijkheden voor kostenbesparing in gezamenlijke monitoring met o.a. Sportvisserij Nederland. Ook zullen we de mogelijkheden voor cofinanciering uit EU-fondsen voor uitvoering van maatregelen (o.a. via Interreg, Life of Horizon 2020) in beeld brengen. Concept Routekaart Vismigratie Rijn-West (engelse versie, februari 2014) def.pdf 2

4 2. Wat zijn de resultaten? De resultaten zijn hieronder beschreven per onderdeel van de opdracht. Tevens is beschreven welke extra resultaten voor het RBO zijn behaald (buiten de opdracth om). De visexperts zijn positief over de samenwerking. Ze zien ernaar uit volgend jaar samen verder aan de slag te gaan met concrete, uitvoeringsgerichte stappen (zie bijlage 2: evaluatie visexperts). Uitwerken RBO Rijn-West visie op vismigratie Uitgewerkte concept visie is voorgelegd aan de visexperts tijdens Workshop1 op 11 maart en het RAO op 20 maart, het commentaar verwerkt, en daarna defintief vastgesteld en gepresenteerd tijdens het RBO op 10 april (zie bijlage 1). De visie heeft als input gediend voor de RBO Adviesnota Schoon Water 2014 en tevens voor de film De Weg Naar Gezond Water. Actualisatie integrale vismigratiekaart Rijn-West 2014 Geen knelpuntenkaart... In overleg met de begeleidingsgroep werd ter voorbereiding op Workshop2 besloten tot het verder detailleren de concept-routekaart met als uiteindelijk doel het vervaardigen van een Prioriteiten-kaart. Een gezamenlijke detail-routekaart met top-prioriteiten bevat immers meer geintegreerde informatie (toepassing expertknowlegde), dan een knelpuntenkaart. Bovendien zou een knelpunten-kaart een tussenproduct zijn, terwijl de begeleidingsgroep graag een totaal-overzicht van knelpunten als eindproduct wil hebben als afronding van de KRW1 eind Maar een detail-routekaart... Op basis van geïntegreerde informatie van alle waterbeheerders zijn tijdens Workshop2 van 11 juni de provinciale en lokale wegen verder ingekleurd op een GIS kaart (rode en gele wegen in figuur Top30). En een Top30 prioriteiten-kaart. Tijdens workshop2 zijn door de visexperts de prioritaire knelpunten geidentificeerd, veelal op de overgangen tussen rijkswater (snelweg) en regionaal water (provinciaal). Het resultaat was Top30 Prioriteiten-kaart. Echter, een aantal van de betreffende maatregelen wordt nog binnen de KRW1 planperiode ( ) uitgevoerd. Omdat de EU call betrekking heeft op maatregelen die in KRW2 periode en voor de helderheid is tijdens Workshop3 besloten de Top30 zodanig aan te passen dat de uitvoering van alle maatregelen in de KRW2 planperiode valt ( ). Zie onderstaand figuur. Naar gezamenlijke monitoring en onderzoeksagenda voor vismigratie in Rijn-West Monitoring. Ter voorbereiding op Workshop2 zijn bij de waterbeheerders kennisvragen geinventariseerd. Er is een gezamenlijke monitoringsagenda opgesteld met 5 aandachtspunten. Met name een focus op routes ipv knelpunten en een uniforme aanpak zodat gegevens onderling vergeleken kunnen worden springen eruit. Deze agenda is verder uitgewerkt tijdens Workshop3 op 7 oktober. Tbv gezamenlijke monitoring (uniform) is toen door de visexperts besloten om aantal externe bureaus uit te nodigen een presentatie te geven over de volgens hen te volgen gezamenlijke aanpak. Hiervoor zal een uitvraag worden opgesteld waarvoor de monitorings-agenda input is. 1 Actualistie van knelpunten en de uitvoering van maatregelen door de waterbeheerders vindt plaats via een parallel lopend project Nederland Leeft met Vismigratie dat wordt afgerond begin november Deze gegevens voor Rijn-West worden door de begeleidingsgroep bezien is een tussenproduct. Het eindproduct in 2015 moet een kaart worden met de successen van de KRW1 planperiode. 3

5 Onderzoek. Tijdens Workshop2 is een gezamenlijke onderzoeksagenda opgesteld met 5 aandachtsgebieden (m.n. gebiedsgericht). Deze is verder uitgewerkt tijdens Workshop3 op 7 oktober. Tbv samenwerking langs De Nieuwe Waterweg heeft op 30 Oktober een eerste gesprek plaatsgevonden met het Havenbedrijf Rotterdam, de gemeente Rotterdam en enkele betrokken Waterschappen. Een voorstel tot samenwerking wordt uitgewerkt. Workshop op 11 juni 2014: Werken aan detail-routekaart + Top30 EU Calls. In juli heeft een quickscan EU calls plaatsgevonden, waaruit LIFE Traditonal, LIFE Integrated en Interreg als meest kansrijk naar voren kwamen. Op 10 oktober is een preproposal ingediend voor EU LIFE Integrated vanuit Rijn-West (Provincie Utrecht). Extra resultaten (buiten de opdracht om) Naast de directe resultaten zijn er extra resultaten behaald, buiten de directe opdracht om. Deze hebben veelal verband met de film t.b.v. de vismigratiedag waar het RBO in heeft geinvesteerd, te weten: Engelse versie Routekaart Rijn-west film De Weg Naar Gezond Water https://www.youtube.com/watch?v=fvbcovw8xwg Engelse versie film Road to Healthy Water https://www.youtube.com/watch?v=eddgbrj2940 EU preproposal met kans op extra fondsen voor vismigratie (t.w.v. 9 miljoen Euro) Mogelijke rol voor RBO RW bij ICR Presentatie Routekaart aanpak Rijn-West op INBO en andere internationale fora Initiatie samenwerking Havenbedrijf, Gemeente Rotterdam en Waterschappen Presentatie Aanpak Rijn-West bij Rijn-Oost, eind van dit jaar 4

6 Detail-Routekaart (blauw=snelweg; rood=provinciaal; geel=lokaal), inclusief; TOP30 (groene punten,nummering in willekeurige volgorde) 5

7 3 Waar willen we verder aan werken en hoe? Kosteneffectieve en samenhangend aanpak vismigratie binnen Rijn-West. De uit de routekaart-aanpak voortkomende prioritering (Top30) uitwerken in een concreet Plan van Aanpak & maatregelenpakket; uitwerken en starten met een gezamenlijk onderzoeks- en monitoringsprogramma. 1. Uitwerken prioriteiten (Top30) in definitief Plan van Aanpak Het gaat hier om een Top30 van nieuwe projecten (SGBP2), veelal op de overgang van Rijkswater- Regionaal water (snelweg-provinciaal). In 2014 zijn mogelijke maatregelen voor deze Top30 geinventariseerd, inclusief kostenindicatie. De visexperts van Rijn-West en Imares (see box) verwachten met de uitvoering van deze maatregelen een significate bijdrage te kunnen leveren aan het Herstel van vismigratie. Dit zijn dus projecten waarvan we als waterbeheerders samen aangeven dat we die belangrijk vinden voor het watersysteem. In het Plan van Aanpak wordt omschreven hoe we als werkgroep Vismigratie RW willen komen van planning van kostenefficiente maatregelen, naar uitvoering en monitoring ervan (zie ook punt 2). Het omschrijft wie wat doet, en wanneer. Ook hoe we de lessons learned weer kunnen gebruiken in het vervolg van de planningscyclus. De methodiek voor het prioriteren als onderdeel van het iteratief planproces 2 / plan van aanpak wordt beargumenteerd. Research institute IMARES Wageningen UR/ Dr. Erwin Winter: (regarding the Rhine-west Top30 measures and their effect on silver eel migration) "Based on an inventory of estimated losses at 80 main barriers in the Netherlands estimated losses of silver eel vary from l0% ->50% per location, mainly pumping stations and hydropower stations. When effective measures can be taken at the proposed 30 locations in the catchment area, this will lead to a substantial increase of silver eel migration to sea, of at least several tens of percentages at the 30 locations in this proposal." Kwaliteit lokale weg als habitat Omdat in onze visie vismigratie de focus ligt op herstel van de totale route, werd tijdens de laatste workshop op 7 oktober 2014 door de visexperts benadrukt dat de kwaliteit van habitats waar de vissen naar toe zwemmen goed moet zijn. En ook de habitatgeschikteit van de route zelf. Juist aan de lokale weg ligt immers het werkelijke huis van de vis. Hoewel onze focus nu op de overgang Rijk- Regio een belangrijke start is, moeten we dus vanuit de routekaart-benadering ook aandacht blijven besteden aan de kwaliteit van de lokale wegen. Regionale waterbeheerders zijn/blijven verantwoordelijk voor het oplossen van knelpunten op overgang provinciaal-lokaal. Echter, indien een knelpunt door de gezamenlijke visexperts als prioritair voor het RW systeem/ of een bepaalde 2 Het prioriteren, uitwerken van maatregelen, en onderzoek & monitoring is een iteratief proces. Maw de uitkomsten van monitoring en onderzoek bevestigen de juistheid van prioriteiten/ maatregelen, en/of geven verbeter-punten aan. De kosten-effectiviteit van maatregelen wordt hierdoor vergroot. Hierbij is samenwerking met andere stroomgebieden/ monitoring noodzakelijk (samenwerking met werkgroep monitoring RW en werkgroep vismigratie en/of biologie van de ICBR). De Routekaart methode (evt. in combinatie met visgilde-methodiek) kan verder worden ontwikkeld tot een planning tool voor het prioriteren van Vismigratiemaatregelen stroomgebiedsbreed. 6

8 route wordt bezien, kan het worden meegenomen in het gezamenlijke plan van aanpak. Afgesproken is dat voor een aantal representatieve case-studies de kwaliteit van de hele route zal worden onderzocht (zie ook 4). 2. Uitwerken Onderzoeksprogramma (juni 2015) Dit is een uitwerking van de in 2014 opgestelde onderzoeksagenda. GEBIEDSGERICHT De volgende systeembrede vragen worden i.s.m. onze partners mogelijk uitgewerkt tot onderzoeksprojecten: 1. Wat zijn de kansen voor verbetering Merwedekanaal als verbinding Waal met de Nederrijn (vorige kaart, prioriteit J.) en optimalisatie van het Amsterdam-Rijnkanaal als vismigratieroute (vorige kaart, prioriteit J.)? 2. Noordzeekanaal & IJssel- en Markermeer. Hoe kan i.s.m. Rijn-Oost de vismigratie tussen het Noordzeekanaal en het IJssel- en Markermeer verder worden bevorderd? 3. De Nieuwe Waterweg. Hoe kunnen de regionale partners de kansen voor vismigratie via Deltastad Rotterdam gezamenlijk benutten (vorige kaart, prioriteit I.)? Tbv deze samenwerking heeft op 30 oktober een verkennend gesprek plaatsgevonden tussen de Procesmanager vismigratie Rijn-West, de projectleider vismigratie Noordzeekanaal en het Havenbedrijf Rotterdam. Aansluitend spraken zij met vertegenwoordigers van de Gemeente Rotterdam en enkele betrokken Waterschappen. Beide gesprekken verliepen zeer positief en er wordt op dit moment gewerkt aan een voorstel voor samenwerking. 4. Haringvliet. Welke verbindingen/ zoet-zout overgangen zijn er in potentie mogelijk tussen het Haringvliet en het achterliggend gebied (de KRW waterlichamen/ provinciale wegen)? Hierbij kan de mogelijkheid worden overwogen om aan te sluiten bij onderzoek aan de Nieuwe Waterweg (het betreft hier immers feitelijk één open watersysteem). 5. KWA+ gekanaliseerde Hollandsche Ijssel en Oude Rijn ; Meekoppelkansen ecologisch herstel met oa nevengeulen (ook onderdeel onderzoeksprogramma Deltaprogramma). 6. Beeksystemen. Wat zijn de kansen voor vismigratie door het verbinden van het hoofdwatersysteem met regionale beeksystemen in (het oostelijk deel van) Rijn-West. Hierbij ook aandacht voor isolatie i.v.m. bescherming kwetsbare soorten en exoten. Deze onderzoeksvraag kan i.s.m. RBO Rijn-Oost worden opgepakt. SYNERGIE OVERIGE WATEROPGAVEN De visexperts van RW zien meekoppelkansen voor vismigratie waarbij gezocht wordt naar cofinanciering en synergie met EU gelden, eventueel gekoppeld aan uitvoeringsprojecten (bijv. Natura2000), te weten: 7. Deltaprogramma. Waterkwantiteit (bijv. waterberging en kraamkamerfunctie voor vis), Dijkversterkingen, Zoetwater/ Verzilting, Ruimte voor de Rivier. 8. DAW; In de haarvaten van het systeem worden diverse successen geboekt via agrarisch natuurbeheer (bijvoorbeeld NVO). Successen in beeld brengen. Wat kan nog meer worden bereikt (bijvoorbeeld synergie met POP3 gelden)? Eerste contacten zijn reeds gelegd. NB: Coordinatie van deze sub-projecten valt niet binnen de opdracht en het takenpakket van de procesmanager vismigratie, wel de initiatie ervan. 7

9 3. Uitwerken kostenefficient maatregelenpakket/ uitvoeringsstrategie (juni 2015) Dit is een uitwerking van de Top30 (zie product 1). Kostenefficientie treedt o.a.op doordat we weten dat deze maatregelen een groter rendement zullen hebben voor het systeem (het verbinden van rijkregionaal is immers cruciaal voor de connectiviteit in het watersysteem). Kostenbesparing vindt ook plaats door het delen van kosten (o.a. synergie met onderzoek en monitoring) en het benutten van EU fondsen. Hiertoe is het preproposal voor een Rijn-West LIFE Integrated Project op 10 oktober ingediend. Dit kan mogelijk voor miljoenen Euros aan extra fondsen voor nieuwe vismigratiemaatregelen opleveren. 4. Uitwerken Uniform Monitoringsprogramma (juni 2015) Dit is een uitwerking van de in 2014 opgestelde Monitoringsagenda met de volgende punten: 1. Welke vis(groep) zwemt welke routes (meer focus op route dan op individuele knelpunten)? Waar zitten ze al wel, en waar nog niet. Waar zwemmen ze naar toe? Waarom? Zijn die gebieden geschikt als habitat? Is (een deel van de) route zelf geschikt als habitat?wat zijn kansen voor verbetering? 2. Uniformiteit van monitoring- gegevens. Aandachtspunt is de uniformiteit van monitoringsmethoden zodat gegevens onderling kunnen worden vergeleken in (meta-)data analyses. Zo kunnen we een beeld krijgen van de hoeveelheid vissen (zeker voor doelsoorten) die gebruik maken van een bepaalde route (en niet alleen het aantal soorten dat passeert bij 1 bepaald op zichzelfstaand knelpunt). Doel is een kwantitatief beeld van de (belangrijkheid van) de routes te krijgen. 3. Werken de vispassages altijd voluit (dag, seizoen, optimalisatie lokstroom). Worden ze soms dichtgehouden? 4. Hoe is beheer en onderhoud van vispassages? 5. Evaluatie van de kosten-effectiviteit. Fine-tuning ten aanzien van bovenstaande punten is belangrijk, maar de kennis daarover moet voor een groot deel ism de waterbeheerders worden ontwikkeld en gedeeld. Ook het verder doorvoeren naar de praktijk verdiend aandacht, wat zijn weerslag kan hebben op ontwerp en bouw. Tijdens de van workshop van 7 oktober is daarom besloten om een en ander uit te werken voor een aantal representieve voorbeeldproject/ -routes. Ook is besloten een aantal bureaus uit te nodigen om een presentatie te geven over de volgens hen best te volgen gezamenlijke aanpak onderzoek & monitoring. Hiervoor wordt i.s.m de begeleidingsgroep een uitvraag opgesteld. In verband met het bovenstaande wordt nadrukkelijk de samenwerking met onderzoeksbureaus als Imares gezocht en het Ministerie van Economische Zaken. 5. Update routekaart, successen (afronding KRW1/ oktober 2015) Deze Routekaart Vismigratie geeft de succesverhalen weer van de waterbeheerders in Rijn-West voor de periode Het is daarmee een mooie afronding van de KRW1 periode en doorkijk naar KRW2. Het geeft ook een indicatie van welke vissen (gildes), welke routes zwemmen en om hoeveel vissen het dan gaat. De Rijn-West Routekaart aanpak richt zich op dit moment m.n. op de overgangen van Rijkswater naar Regionaal water. Maar we zijn natuurlijk ook lokaal aan de slag, in de haarvaten van het systeem. De samenwerking tussen de waterschappen en lokale waterbeheerders (zoals agrariers) is daarbij essentieel. Indien mogelijk willen we i.s.m. DAW een aantal van die successen laten zien en communiceren. De eerste contacten hiervoor zijn reeds gelegd (zie ook punt 2, lid. 7). 8

10 6. Workshops Visexperts RW samenwerking Werkgroep Monitoring RW ( ) Conform 2014 worden er verschillende workshops met de visexperts in RW gehouden. In 2015 worden er 4 gepland. Eventueel kan de werkgroep worden uitgebreid met actieve partners uit de regio (zoals Sportvisserij NL), bijvoorbeeld onze partners in Rotterdam. Mogelijk kunnen ook visexperts uit andere stroomgebieden (Rijn-Oost ea) op onderdelen worden uitgenodigd. Ook de samenwerking met de Werkgroep Monitoring RW wordt versterkt. 7. Samenwerking Routekaart met Rijn-Oost, Maas en Internationaal ( ) Onze film De Weg Naar Gezond Water eindigt met de uitnodiging: Wij zijn begonnen, doet u mee? We willen daarom actief de samenwerking met andere regio s zoeken. Er zal daartoe een presentatie worden gehouden op het RAO Rijn-Oost in december Maar ook internationaal zal onze aanpak worden gepresenteerd op de INBO conferentie in Boekarest (november 2014), bij de werkgroep Biologie en mogelijk het strategisch overleg van de ICR, en op het World Water Forum(2015). Ralph de Vries in de film De Weg naar Gezond Water : Die vismigratie houdt niet op bij Arnhem. Die gaat door naar Duitsland en via de Maas door naar Frankrijk, Belgie. Dat betekent dus ook dat we het internationaal met elkaar moeten afspreken. Ingrid ter Woorst in de film De Weg naar Gezond Water : Zeker in een gebied als Nederland wat zo drukbevolkt is, waar mensen zo ver van de natuur, van het water, afstaan... is vis gewoon de manier om water, de natuur, weer dicht bij de mensen te brengen. Rijn-West conferentie In samenhang met punt 5. willen we mogelijk een eigen RW conferentie organiseren als afsluiting van de eerste KRW-periode. Onze KRW partners uit andere stroomgebieden zijn dan onze gast. Het kan dan gaan over de positieve resultaten van onze samenwerking en Routekaart aanpak in Rijn- West. Evt. als een KRW brede sessie. Tijdens de conferentie kunnen de gasten op een interactieve/ workshop-achtig kennis maken met de Routekaart methode. Evt. ism World Fish Migration Platform. NB: Coordinatie van deze conferentie valt niet binnen de scope van het werkprogramma vismigratie, maar zou wel significant bijdragen aan het bereiken het doel ervan: samenwerking met andere regio s ter bevordering van vismigratie. VISMIGRATIE communicatie-speerpunt KRW Awareness-gap Het thema Vismigratie is zeer geschikt om de Awareness Gap bij burgers mbt KRW/Waterkwaliteit te dichten. Het recente OECD report spreekt hier nadrukkelijk over. Een gericht communicatieplan dat hiervan gebruik maakt is wenselijk. De boodschap kan duidelijk en eenvoudig zijn: Hoe schoon en gezond het water is kan je afmeten aan hoe goed het gaat met trekvissen. Communicatievoorbeelden zijn; de Routekaart en de film De Weg naar Gezond Water. Ook de Eel-Game voor het basisonderwijs Ali de Paling. Onderwatercamera s kunnen via highlights laten zien en duidelijk maken dat de vispassage echt werkt (i.e. Kadoelen). En dus ook de KRW.Met livestreams en Youtubes kan worden gevolgd hoe, wat en waar gemonitord wordt. Sport- en beroepsvissers kunnen zo ook participeren (evt. via een speciaal ontwikkelde Sportvissers App). Bij openingen van vispassages zouden burgers/ belangenpartijen (zoals boeren of tuinders) zo directer betrokken kunnen worden. 9

11 8.Uitvoering Maatregelenpakket en gezamenlijk Onderzoeks-& Monitoringsprogramma (2016) In 2016 zal een aanvang worden gemaakt met het uitvoeringsprogramma van de gezamenlijke maatregelen. Het gezamenlijk Onderzoeks-& Monitoringsprogramma zal worden uitgevoerd, eventueel leidend tot nieuwe projecten. Dit natuurlijk naast de reguliere worskshops en nauwe samenwerking met de werkgroep monitoring RW en de werkgroep biologie ICR. 10

Bestuursrapportage 2014 waterschap Vechtstromen Versie 24 november 2015

Bestuursrapportage 2014 waterschap Vechtstromen Versie 24 november 2015 Bestuursrapportage 204 Vechtstromen Versie 24 november 205 Deze rapportage bevat een overzicht op hoofdlijnen van de voortgang van de uitvoering van het waterbeleid en dient als basis voor jaarlijks bestuurlijk

Nadere informatie

EU subsidies voor KRW opgaven

EU subsidies voor KRW opgaven EU subsidies voor KRW opgaven Themabijeenkomst op 26 november 2015 Govert Kamperman en Wimjan van der Heijden Waar staan we bij stil Kerndoelstellingen Europa Europa 2020-strategie EU subsidies, waar begint

Nadere informatie

Project ZON. Hoofdvraag. Uitvoering. Regionale afstemming op en inbreng Deltaprogramma. Samenwerking met regio Zuid

Project ZON. Hoofdvraag. Uitvoering. Regionale afstemming op en inbreng Deltaprogramma. Samenwerking met regio Zuid Project ZON Hoofdvraag huidige droogte situatie (2010) gevolgen van de klimaatverandering (2050) zinvolle maatregelen Uitvoering gebied Regio-Oost aansturing vanuit RBO projectgroep Regionale afstemming

Nadere informatie

Water en Natuur: Een mooi koppel!

Water en Natuur: Een mooi koppel! Water en Natuur: Een mooi koppel! Onderzoek naar de succesfactoren, belemmeringen en kansen voor het meekoppelen van water en natuur Tim van Hattum (Alterra Wageningen UR) Aanleiding Deltaprogramma gaat

Nadere informatie

Orientatieavond VBC-Veluwe 7 oktober 2010. Andre Nooteboom (heemraad)

Orientatieavond VBC-Veluwe 7 oktober 2010. Andre Nooteboom (heemraad) Orientatieavond VBC-Veluwe 7 oktober 2010 Andre Nooteboom (heemraad) Doelstellingen avond Elkaar meenemen in oprichtingsproces VBC-Veluwe Zorgen voor draagvlak en enthousiasme Kennis en informatie overdracht

Nadere informatie

Deltaprogramma 2014. Bijlage F. Bestuurlijke Planning DP2015

Deltaprogramma 2014. Bijlage F. Bestuurlijke Planning DP2015 Deltaprogramma 2014 Bijlage F Bestuurlijke Planning DP2015 Deltaprogramma 2014 Bijlage F Bestuurlijke Planning DP2015 Deltaprogramma 2014 Bijlage F 2 Bestuurlijke planning In deze bijlage is de bestuurlijke

Nadere informatie

Provinciale Staten van Noord-Holland

Provinciale Staten van Noord-Holland Provinciale Staten van Noord-Holland ` Voordracht Haarlem, Onderwerp: Kaderstelling Europabeleid door Provinciale Staten Inleiding Op 11 juni 2007 jl. is door de commissie FEPO de werkgroep Europa ingesteld.

Nadere informatie

Samen werken aan waterkwaliteit. Voor schoon, voldoende en veilig water

Samen werken aan waterkwaliteit. Voor schoon, voldoende en veilig water Samen werken aan waterkwaliteit Voor schoon, voldoende en veilig water D D Maatregelenkaart KRW E E N Z D E Leeuwarden Groningen E E W A IJSSELMEER Z Alkmaar KETELMEER ZWARTE WATER MARKER MEER NOORDZEEKANAAL

Nadere informatie

Gecombineerde Commissie

Gecombineerde Commissie Gecombineerde Commissie Onderwerp: Afronding KRW-Moederkrediet en KRW-Kansenkrediet Portefeuillehouder: G.P. Beugelink Vertrouwelijk: nee Vergaderdatum: 30 september 2015 Afdeling: WSB Medewerker: Y. Wessels

Nadere informatie

Informatieve presentatie Waterplan Land van Cuijk

Informatieve presentatie Waterplan Land van Cuijk Waterplan Land van Cuijk 1 Inhoud Waterplan land van Cuijk: 1. Waarom het 2. Wat is het 3. Totstandkoming 4. Communicatie over 5. Uitvoeringsprogramma 6. Vragen 2 1 Raad gemeente Heeft u nog iets te kiezen?

Nadere informatie

BESTUURLIJKE SAMENVATTING AFSTEMMEN INVESTERINGEN

BESTUURLIJKE SAMENVATTING AFSTEMMEN INVESTERINGEN BESTUURLIJKE SAMENVATTING AFSTEMMEN INVESTERINGEN Aanpak De opdracht Afstemmen investeringen is voortvarend opgepakt door de werkgroep, bestaande uit vertegenwoordigers van de Gelderse waterschappen en

Nadere informatie

Op het voornemen tot opstellen van het Nationaal Waterplan 2016-2021 en Beheer- en Ontwikkelplan voor de rijkswateren 2016-2021

Op het voornemen tot opstellen van het Nationaal Waterplan 2016-2021 en Beheer- en Ontwikkelplan voor de rijkswateren 2016-2021 Hoofdlijnen uit de zienswijzen Op het voornemen tot opstellen van het Nationaal Waterplan 2016-2021 en Beheer- en Ontwikkelplan voor de rijkswateren 2016-2021 Zienswijzeperiode: 3 juni tot en met 30 juni

Nadere informatie

Doorontwikkeling KRW-Verkenner. Bijeenkomst voor de waterschappen, georganiseerd door STOWA, DGW, Deltares en RWS Waterdienst

Doorontwikkeling KRW-Verkenner. Bijeenkomst voor de waterschappen, georganiseerd door STOWA, DGW, Deltares en RWS Waterdienst Doorontwikkeling KRW-Verkenner Bijeenkomst voor de waterschappen, georganiseerd door STOWA, DGW, Deltares en RWS Waterdienst 14 april 2009 Programma 13.00u: 13.05u: 13.20u: 13.50u: 14.00u: 14.30u: 15.15u:

Nadere informatie

Agendapunt 011015 BO GGDRU Vergadering Datum Onderwerp Bijlage Doel agendering Toelichting

Agendapunt 011015 BO GGDRU Vergadering Datum Onderwerp Bijlage Doel agendering Toelichting Agendapunt Mededelingen 011015 BO GGDRU Vergadering : BO Adviescommissie GGDrU Datum : 15 oktober 2015 Onderwerp : Voortgang gezondheidscommunicatie, alcoholpreventie en convenant jeugd Bijlage : Evaluatie

Nadere informatie

Ondergrondse opslag. Kansen en dilemma s

Ondergrondse opslag. Kansen en dilemma s Ondergrondse opslag Kansen en dilemma s Nut en noodzaak? 2 Historisch perspectief Aanname alles is optimaal geregeld, water volgt functie; Nu voldoende water door externe aanvoer; Weinig urgentie voor

Nadere informatie

Kenniskring Binnenvisserij

Kenniskring Binnenvisserij Kenniskring Binnenvisserij www.kenniskringvisserij.nl Verslag 3 e bijeenkomst te Rijswijk, 21 januari 2009 (16.00-18.30 uur) Aanwezig: Peter Kooistra, Leendert Nobel, Wilkin de Boer, Theo Rekelhof, Doede

Nadere informatie

POP-3. Plattelands Ontwikkelings Programma 2014-2020. Informatiebijeenkomst Europese Fondsen november 2014 POP3

POP-3. Plattelands Ontwikkelings Programma 2014-2020. Informatiebijeenkomst Europese Fondsen november 2014 POP3 Informatiebijeenkomst Europese Fondsen november 2014 POP3 POP-3 Plattelands Ontwikkelings Programma 2014-2020 1 Provincie Zeeland Uitvoering POP-3: Johan Wandel Boy Saija Arjon Copper Programma Zeeuws

Nadere informatie

Het maken van een duurzaamheidsbeleid

Het maken van een duurzaamheidsbeleid Het maken van een duurzaamheidsbeleid Workshop Lekker Betrokken! Phyllis den Brok Projectleider Lekker Betrokken! phyllis@phliss.nl 06-22956623 hhp://www.phliss.nl/lb.html Duurzaamheid Definitie duurzaamheid:

Nadere informatie

Migratiemogelijkheden voor aal door Nederland

Migratiemogelijkheden voor aal door Nederland Migratiemogelijkheden voor aal door Nederland Migratiemogelijkheden voor aal door Nederland Tom Buijse, Twan van den Beld (Deltares) Niels Brevé (Sportvisserij Nederland) Herman Wanningen (Wanningen Waterconsult)

Nadere informatie

Omslag notitie. Datum aanvraag 1 februari 2012. Naam aanvrager VGB Trade Services. Naam ontvanger van de bijdrage VGB

Omslag notitie. Datum aanvraag 1 februari 2012. Naam aanvrager VGB Trade Services. Naam ontvanger van de bijdrage VGB Omslag notitie Vergadering van de sectorcommissie Bloemkwekerijproducten Datum vergadering 5 maart 2012 Agendapunt 7b Voorbereid door Jerre de Blok Totaal aantal pagina s 5 17 februari 2012 1. Project

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : M.M. Kool AB CATEGORIE : B-STUK (Beleidsstuk) VERGADERING D.D. : 26 november 2013 NUMMER : WS/WRM/CR/JEs/7985 OPSTELLER : ing. J. Esenkbrink, 0522-276829 FUNCTIE

Nadere informatie

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 2 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Bestuurlijke overeenkomst voor Samenwerking

Nadere informatie

Datum 14 januari 2011 Opgemaakt door afdeling Planvorming. Huidige samenwerking in de Veluwse afvalwaterketen

Datum 14 januari 2011 Opgemaakt door afdeling Planvorming. Huidige samenwerking in de Veluwse afvalwaterketen Datum 14 januari 2011 Opgemaakt door afdeling Planvorming Huidige samenwerking in de Veluwse afvalwaterketen Blad 2 van 6 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Huidige situatie; wat is er al bereikt?... 4

Nadere informatie

Samenwerkingsafspraken Enschede 2014-2015 Vanuit een gedeelde visie, onderling vertrouwen en gelijkwaardigheid

Samenwerkingsafspraken Enschede 2014-2015 Vanuit een gedeelde visie, onderling vertrouwen en gelijkwaardigheid Samenwerkingsafspraken Enschede 2014-2015 Vanuit een gedeelde visie, onderling vertrouwen en gelijkwaardigheid Vastgesteld en ondertekend in het bestuurlijk overleg d.d. 26 november 2014 1 Jaarlijks terugkerend

Nadere informatie

Stroomgebiedsafstemming Rijnwest. ER in combinatie met meetgegevens

Stroomgebiedsafstemming Rijnwest. ER in combinatie met meetgegevens Stroomgebiedsafstemming Rijnwest ER in combinatie met meetgegevens Stroomgebiedsafstemming Rijn-West 2 Opdrachtgever: Rijn West Begeleidingsgroep / beoordelingsgroep: Provincies, RAO, KRW-Kernteam Rijn

Nadere informatie

Beslisdocument en plan van aanpak

Beslisdocument en plan van aanpak Beslisdocument en plan van aanpak TIENDEVEEN Inleiding In oktober 2006 heeft de gemeenteraad ingestemd met het plan van aanpak Woningbouw dorpen. Het project bestaat uit drie fasen. Deze fasen worden telkens

Nadere informatie

ALGEMENE VERGADERING. Relevante kaders - Waterwet - Verordening voor de Fysieke Leefomgeving Flevoland (VFL) Lelystad, 21 maart 2013

ALGEMENE VERGADERING. Relevante kaders - Waterwet - Verordening voor de Fysieke Leefomgeving Flevoland (VFL) Lelystad, 21 maart 2013 VERGADERDATUM 23 april 2013 SSO SECTOR/AFDELING STUKDATUM NAAM STELLER 3 april 2013 R.J.E. Peeters ALGEMENE VERGADERING AGENDAPUNT 12 Voorstel Kennisnemen van het projectplan voor Waterbeheerplan 3 waarin

Nadere informatie

v a n b r o n t o t m o n d i n g

v a n b r o n t o t m o n d i n g V i s m i g r a t i e... v a n b r o n t o t m o n d i n g vrije vismigratie van bron tot monding De Noordzee werd ooit geroemd vanwege zijn rijke visstand. Steden werden gesticht en de visserij floreerde.

Nadere informatie

Projectplan Monitor bevordering arbeidsparticipatie (2009-2012)

Projectplan Monitor bevordering arbeidsparticipatie (2009-2012) -1- Projectplan Monitor bevordering arbeidsparticipatie (2009-2012) 1 Aanleiding voor het project Arbeidsparticipatie is een belangrijk onderwerp voor mensen met een chronische ziekte of functiebeperking

Nadere informatie

KRW- doelen voor de overige wateren in Noord- Brabant: een pragma:sche uitwerking

KRW- doelen voor de overige wateren in Noord- Brabant: een pragma:sche uitwerking KRWdoelen voor de overige wateren in NoordBrabant: een pragma:sche uitwerking Frank van Herpen (Royal HaskoningDHV), Marco Beers (waterschap Brabantse Delta), Ma>hijs ten Harkel en Doesjka Ertsen (provincie

Nadere informatie

Stand van zaken Basisnet spoor

Stand van zaken Basisnet spoor Stand van zaken Basisnet spoor Doel Basisnet Duurzaam evenwicht tussen vervoer gevaarlijke stoffen, RO en veiligheid door: Beheersen van de risico s van transport gevaarlijke stoffen door zowel grenzen

Nadere informatie

: *14IT026339* Aanvraag uitvoeringskrediet maatregelen in het Markdal

: *14IT026339* Aanvraag uitvoeringskrediet maatregelen in het Markdal Behandelend ambtenaar: P.A.M. Janssen Beleidsveldbeheerder: A. Meuleman Portefeuillehouder: J. van der Aa Ambtenaar aanwezig bij het DT: Ja Zaaknr. : 14.ZK08934/14.B0287 Kenmerk : 14IT026339 Barcode :

Nadere informatie

Datum: 28-10-2010 L.Bongarts J.Wauben, JP Spelthan, S.Niekamp Mariena van der Slot, Ineke van der Laan, Alf Schösser

Datum: 28-10-2010 L.Bongarts J.Wauben, JP Spelthan, S.Niekamp Mariena van der Slot, Ineke van der Laan, Alf Schösser Projectplan samenwerking Onderdeel Week van de Jeugd Opdrachtnemers Werkgroep Datum: 28-10-2010 L.Bongarts J.Wauben, JP Spelthan, S.Niekamp Mariena van der Slot, Ineke van der Laan, Alf Schösser 1. Projectomschrijving

Nadere informatie

Deltaplan Agrarisch Waterbeheer - in het kort -

Deltaplan Agrarisch Waterbeheer - in het kort - Bijlage 1 Deltaplan Agrarisch Waterbeheer - in het kort - 1. Aanleiding Het Nationaal Waterplan zoekt de samenwerking met het bedrijfsleven voor de uitvoering van de nationale wateropgaven. De Deltacommissaris

Nadere informatie

Vervolg en gebiedsproces WBP 5

Vervolg en gebiedsproces WBP 5 Vervolg en gebiedsproces WBP 5 1 Inleiding Het WBP5 strategisch deel ligt voor. Hiermee is het WBP 5 niet af, maar staat het aan het begin van het gebiedsproces en het interne proces om tot een uitvoeringsprogramma

Nadere informatie

Plan van aanpak Uitvoeringsprogramma OV Holland Rijnland

Plan van aanpak Uitvoeringsprogramma OV Holland Rijnland Plan van aanpak Uitvoeringsprogramma OV Holland Rijnland Projectnaam/ onderwerp: Uitvoeringsprogramma OV Holland Rijnland Status: concept Datum en versienr.: 14 november 2011, versie 1.1 Naam auteur(s):

Nadere informatie

LIFE. Financiering van Europese milieu- en natuurprojecten. Astrid Hamer, NCP LIFE Agentschap NL. 16 augustus 2013

LIFE. Financiering van Europese milieu- en natuurprojecten. Astrid Hamer, NCP LIFE Agentschap NL. 16 augustus 2013 LIFE Financiering van Europese milieu- en natuurprojecten Astrid Hamer, NCP LIFE Agentschap NL 16 augustus 2013 Inhoud -Rol Agentschap NL -Wat is LIFE -LIFE+ projecten gemeenten -Wat is een goed project?

Nadere informatie

Grondwater in Rijn West. René Hilhorst Procestrekker grondwater

Grondwater in Rijn West. René Hilhorst Procestrekker grondwater Grondwater in Rijn West René Hilhorst Procestrekker grondwater 1 Doel en Opzet Doel: meanderen door provinciale rol en stand van zaken aangeven 1. Provinciale taak 2. Gebiedsdossiers 3. Natura 2000 4.

Nadere informatie

ADVIES KLANKBORDGROEP RIJN- WEST AAN REGIONAAL BESTUURLIJK OVERLEG inzake opzet en inhoud gebiedsprocessen, op weg naar 2e Stroomgebiedbeheerplan

ADVIES KLANKBORDGROEP RIJN- WEST AAN REGIONAAL BESTUURLIJK OVERLEG inzake opzet en inhoud gebiedsprocessen, op weg naar 2e Stroomgebiedbeheerplan ADVIES KLANKBORDGROEP RIJN- WEST AAN REGIONAAL BESTUURLIJK OVERLEG inzake opzet en inhoud gebiedsprocessen, op weg naar 2e Stroomgebiedbeheerplan Inleiding Het RBO Rijn- West heeft procesafspraken gemaakt

Nadere informatie

1 2 3 4 5 Een stroomgebied bevat naast het fysieke stroomgebied vele andere krachten die het stroomgebied beïnvloeden. In dit project zijn hiervoor vier domeinen onderscheiden: waterschap-intern, bestuurlijke

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR december 2013

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR december 2013 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR december 2013 Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) Floating life, drijvend bouwen Drijvend paviljoen Rotterdam en waddendobber regio Groningen Zie

Nadere informatie

Hieronder het overzicht met: 1. Opbrengsten congres en workshop? 2. Ondernomen acties? 3. Wat staat er nog open? 1. Belangrijkste opbrengsten Congres

Hieronder het overzicht met: 1. Opbrengsten congres en workshop? 2. Ondernomen acties? 3. Wat staat er nog open? 1. Belangrijkste opbrengsten Congres Hieronder het overzicht met: 1. Opbrengsten congres en workshop? 2. Ondernomen acties? 3. Wat staat er nog open? 1. Belangrijkste opbrengsten Congres Congres Het congres is in 2013 voor de 1e keer in de

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 576 Natuurbeleid Nr. 17 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

Kennis Platform Water. Samenvatting advies 2012

Kennis Platform Water. Samenvatting advies 2012 Kennis Platform Water Samenvatting advies 2012 Samenvatting advies 2012 Voor u ligt het eerste advies van het kennisplatform water Nieuwe Stijl over strategisch wateronderzoek. Dit (informele) platform

Nadere informatie

BentVoorbeeld. Proces en informatie onderzoek DECLA. consultancy. Versie : 1.0 Datum : 3 juli 2013 Auteur : D.W.F.

BentVoorbeeld. Proces en informatie onderzoek DECLA. consultancy. Versie : 1.0 Datum : 3 juli 2013 Auteur : D.W.F. BentVoorbeeld Proces en informatie onderzoek DECLA consultancy Versie : 1.0 Datum : 3 juli 2013 Auteur : D.W.F. Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 2 INTRODUCTIE... 4 3 OPDRACHTOMSCHRIJVING EN SCOPE... 5 4

Nadere informatie

Vervangingsopgave natte kunstwerken (VONK) Renovatie van de werkwijze

Vervangingsopgave natte kunstwerken (VONK) Renovatie van de werkwijze Vervangingsopgave natte kunstwerken (VONK) Renovatie van de werkwijze Pioneering workshop 14 november 2014 Marcel Tosserams Overzicht Wat is VONK? Vervangingsopgave case Stuwen Maas Discussie 2 Drie netwerken

Nadere informatie

Welkom. Begeleidingsgroep Brabant aan Zee. 14 december 2010

Welkom. Begeleidingsgroep Brabant aan Zee. 14 december 2010 Welkom Begeleidingsgroep Brabant aan Zee 14 december 2010 Parkontwikkeling met de Drie Rijken Programmamanagement: Vier specialiteiten binnen 1 team Per Rijk een programmamanager Achter de schermen eenheid

Nadere informatie

Nieuwsbrief Zoetwaterregio West-Nederland

Nieuwsbrief Zoetwaterregio West-Nederland Nieuwsbrief Zoetwaterregio West-Nederland Op weg naar de Deltabeslissing De vierde fase van het Deltaprogramma Zoetwater moet in het voorjaar van 2014 een bestuurlijk gedragen voorkeurstrategie opleveren.

Nadere informatie

In de praktijk. Gé van den Eertwegh PEHM, Utrecht, 25 maart 2010

In de praktijk. Gé van den Eertwegh PEHM, Utrecht, 25 maart 2010 Gé van den Eertwegh PEHM, Utrecht, 25 maart 2010 Ich bin ein Waterschapper! Vorige werkgever: Waterschap Rivierenland Nu KWR teamleider Ecologie Ich war ein Waterschapper 2 Wie werkt er bij beherende instantie?

Nadere informatie

Samenvatting Beleidsplan Kwaliteit 2015-2017

Samenvatting Beleidsplan Kwaliteit 2015-2017 Samenvatting Beleidsplan Kwaliteit 2015-2017 Inleiding De Nederlandse Vereniging voor Urologie (NVU) heeft als doel kwaliteitsverbetering te bewerkstelligen bij iedere uroloog ten gunste van iedere patiënt.

Nadere informatie

De werkgroep ziet ook voor 2011 de volgende opdracht voor zichzelf:

De werkgroep ziet ook voor 2011 de volgende opdracht voor zichzelf: JAARPLAN 2011 In 2010 heeft de werkgroep opleidingen een gedetailleerd jaarplan gemaakt, waarin ze haar opdracht en deelopdrachten heeft benoemd en gekoppeld aan een jaarplanning. Enkele opdrachten uit

Nadere informatie

Beter worden door te leren van vergelijken in blended leertrajecten

Beter worden door te leren van vergelijken in blended leertrajecten Beter worden door te leren van vergelijken in blended leertrajecten Stichting Benchmark GGZ Rembrandtlaan 46 3723 BK Bilthoven T +31 (0) 30 229 90 90 W www.sbggz.nl Inhoudsopgave 1 Het speelveld in beeld...

Nadere informatie

LIFE+ Arnoud Heeres, LIFE Unit, Europese Commissie. 2013 LIFE+ Presentatie Nederland

LIFE+ Arnoud Heeres, LIFE Unit, Europese Commissie. 2013 LIFE+ Presentatie Nederland LIFE+ Arnoud Heeres, LIFE Unit, Europese Commissie 1 Profiel: Programma Manager - Desk Officer voor LIFE Natuur LIFE Natuur Unit (E3) DG Milieu Europese Commissie 2 Taken: Programma Manager - Desk Officer

Nadere informatie

Huidige situatie. G2 Totaal stikstof (zomergemiddelde) (mg N/l) 1,57 2,4 2,4. G2 Chloride (zomergemiddelde) (mg Cl/l) 45,3 150 150

Huidige situatie. G2 Totaal stikstof (zomergemiddelde) (mg N/l) 1,57 2,4 2,4. G2 Chloride (zomergemiddelde) (mg Cl/l) 45,3 150 150 NL09_26 Basisgegevens Naam Code Status Type Stroomgebied Waterbeheergebied Provincie Gemeente Sloten Overbetuwe NL09_26 Kunstmatig M1a - Zoete sloten (gebufferd) Rijn-West Rivierenland Gelderland Neder-Betuwe,

Nadere informatie

Bert Bellert, Waterdienst. 5 september 2011

Bert Bellert, Waterdienst. 5 september 2011 Ammonium in de Emissieregistratie?! Natuurlijke processen, antropogene bronnen en emissies in de ER Bert Bellert, Waterdienst Ammonium als stof ook in ER??: In kader welke prioritaire stoffen, probleemstoffen,

Nadere informatie

handleiding Veiligheidsplanner voorwoord inleiding De stappen van de Lokale stap 01 profiel stap 02 wat is het probleem? stap 03 wat doen wij al?

handleiding Veiligheidsplanner voorwoord inleiding De stappen van de Lokale stap 01 profiel stap 02 wat is het probleem? stap 03 wat doen wij al? handleiding lokale veiligheidsplanner 1 veiligheid door samenwerking handleiding handleiding lokale veiligheidsplanner 2 Welkom bij de internettoepassing Lokale. Het Centrum voor Criminaliteitspreventie

Nadere informatie

Betreft: Verzoek tot Offerte AmersfoortBreed Cultuureducatie / Website Scholen in de Kunst Datum: 10 oktober 2011

Betreft: Verzoek tot Offerte AmersfoortBreed Cultuureducatie / Website Scholen in de Kunst Datum: 10 oktober 2011 Betreft: Verzoek tot Offerte AmersfoortBreed Cultuureducatie / Website Scholen in de Kunst Datum: 10 oktober 2011 Geachte heer, mevrouw, Gemeente Amersfoort is in 2010 gestart met het project AmersfoortBreed.

Nadere informatie

Vissen in het IJsselmeer. Romke Kats

Vissen in het IJsselmeer. Romke Kats Vissen in het IJsselmeer Romke Kats Functies IJsselmeer Water Transport Recreatie Visserij Natuur Vissen in het IJsselmeer Historie Ecologie Voedselketen IJsselmeer algen, vissen, mosselen, waterplanten,

Nadere informatie

1. Opening 14.00 uur. 2. Mededelingen/ stukken ter kennisname 14.05 uur. 3. Conceptverslag d.d. 22 november 2012 14.10 uur

1. Opening 14.00 uur. 2. Mededelingen/ stukken ter kennisname 14.05 uur. 3. Conceptverslag d.d. 22 november 2012 14.10 uur Agenda Aan Bestuurders GGA Breda Mobiliteit Betreft Bestuurlijk overleg GGA Breda Datum Woensdag 17 april 2013 Locatie Vergaderzaal gemeente Etten-Leur Markt 1, kamer 1.09 Tijdstip 14.00 t/m 15.15 uur

Nadere informatie

Implementatieplan interactief beleid

Implementatieplan interactief beleid Implementatieplan interactief beleid (juni 2010 t/m mei 2011) Gemeente Weert, 15 juli 2010 Portefeuillehouder interactief beleid: wethouder H. Litjens Regisseur wijkgericht werken: Marianne Schreuders

Nadere informatie

DECEMBERNOTA KRW/WB21. Beleidsbrief

DECEMBERNOTA KRW/WB21. Beleidsbrief DECEMBERNOTA KRW/WB21 Beleidsbrief 2006 Leeswijzer Na de managementsamenvatting volgt een korte inleiding over aanleiding en doel van deze nota. De hoofdstukken in deel 1 beschrijven de opgave en de oplossingsrichtingen

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren als een regio

Nadere informatie

Onderzoek naar de effectiviteit van Business Control

Onderzoek naar de effectiviteit van Business Control Onderzoek naar de effectiviteit van Business Control Top 10 kenmerken van een effectieve v Rotterdam, februari 2015 vs Final Wat kunt u in deze doorkijk verwachten? Inleiding FinTouch doet onderzoek naar

Nadere informatie

Delft, 14 juni 2016. Bas de Jong. Slim watermanagement

Delft, 14 juni 2016. Bas de Jong. Slim watermanagement Slim watermanagement Delft, 14 juni 2016 Bas de Jong 1 Slim watermanagement Inhoud Het programma SWM Waar staan we nu Waar gaan we heen(?) Tot slot 2 Slim watermanagement Het programma SWM 3 Slim watermanagement

Nadere informatie

Samenvatting projectplan Versterking bevolkingszorg

Samenvatting projectplan Versterking bevolkingszorg Aanleiding en projectdoelstellingen Aanleiding In 2011 werd door de (toenmalige) portefeuillehouder Bevolkingszorg in het DB Veiligheidsberaad geconstateerd dat de nog te vrijblijvend door de gemeenten

Nadere informatie

Addendum ondersteuning Kwaliteitsinstituut. bij Programma Kwaliteit van Zorg: Versnellen, verbreden, vernieuwen

Addendum ondersteuning Kwaliteitsinstituut. bij Programma Kwaliteit van Zorg: Versnellen, verbreden, vernieuwen Addendum ondersteuning Kwaliteitsinstituut bij Programma Kwaliteit van Zorg: Versnellen, verbreden, vernieuwen December 2012 1. Inleiding In de algemene programmatekst Kwaliteit van Zorg zijn drie programmalijnen

Nadere informatie

- - - - - - - - o o o - - - - -

- - - - - - - - o o o - - - - - o o o o o o Zorg voor groene groei in een circulaire, biobased economie Centrale vragen: Wat zijn ambities van RWS in het thema? Hoe raken andere beleidsvelden/partijen en RWS elkaar? Wat moet je

Nadere informatie

Verklaring van Hoog & Droog

Verklaring van Hoog & Droog Verklaring van Hoog & Droog Aangenomen bij acclamatie op woensdag 6 juni bij Burgers Zoo te Arnhem Over de andere kant van de Delta Verklaring van Hoog & Droog Conclusies en adviezen geformuleerd tijdens

Nadere informatie

Beïnvloeding Samen sta je sterker

Beïnvloeding Samen sta je sterker Beïnvloeding Samen sta je sterker Aan de slag Om uw doel te bereiken, moet u gericht aan de slag gaan. Het volgende stappenplan kan u hierbij helpen. 1. Analyseer het probleem en bepaal uw doel Als u een

Nadere informatie

Projectplan Duurzaam Inkopen

Projectplan Duurzaam Inkopen Projectplan Duurzaam Inkopen Gemeente Franekeradeel, afdeling Bouwen en Milieu Minke Lotens - Eichhorn Augustus 2010 status: Definitief Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelstellingen projectplan 4 Overige resultaten

Nadere informatie

Andere trajecten: Andere decentralisatieopgaven en aanpalende trajecten

Andere trajecten: Andere decentralisatieopgaven en aanpalende trajecten Traject Dantumadiel Aanvragers: Gemeente Dantumadiel, Achtkarspelen, Ameland, Dongeradeel, Kollumerland, Schiermonnikoog, SW Het Bolwerk, Timpaan Welzijn, Stichting Welzijn Schiermonnikoog Adviseur: Sjoerd

Nadere informatie

Goede zoetwatervoorziening en goede waterkwaliteit

Goede zoetwatervoorziening en goede waterkwaliteit Goede zoetwatervoorziening en goede waterkwaliteit Strategisch Programma 2016-2021 van de samenwerkende regionale overheden in deelstroomgebied Rijn-Oost Rijn-Oost, partners door water verbonden Versie:

Nadere informatie

Pilot voorland Houtribdijk Zandige dijkversterking voor de binnenwateren. Toelichting op pilot en discussie Door: Henk Steetzel

Pilot voorland Houtribdijk Zandige dijkversterking voor de binnenwateren. Toelichting op pilot en discussie Door: Henk Steetzel Pilot voorland Houtribdijk Zandige dijkversterking voor de binnenwateren Toelichting op pilot en discussie Door: Henk Steetzel Opzet workshop Aankondiging in programma: Afgelopen zomer is aan de Markermeer-zijde

Nadere informatie

Projectenformulier Regiocontract 2012-2015 Regio Rivierenland

Projectenformulier Regiocontract 2012-2015 Regio Rivierenland Projectenformulier Regiocontract 20122015 Regio Rivierenland 1. Naam Project Geef de volledige en correcte naam waaronder het project geregistreerd dient te worden Professionalisering Evenementen Rivierenland

Nadere informatie

Kwaliteitsverbetering aanloopstraten. Presentatie 31 mei 2012

Kwaliteitsverbetering aanloopstraten. Presentatie 31 mei 2012 Kwaliteitsverbetering aanloopstraten Presentatie 31 mei 2012 Vooraf Aanleiding: BRO rapportage 2009 Conceptplan Brusselsestraat e.o. 2010 Verandering economische situatie 2009-2012 Vraagstelling: Actuele

Nadere informatie

Vismigratie binnen Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier

Vismigratie binnen Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier Vismigratie binnen Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier K.S. de Boer Adviseur watersystemen Inhoud inleiding Beleid HHNK Nota Visbeleid Vismigratie vice versa Programmering 53 vismigratieknelpunten

Nadere informatie

Aanpassingen vergaderstructuur. Voorstel. Inleiding. Toelichting vergaderstructuur

Aanpassingen vergaderstructuur. Voorstel. Inleiding. Toelichting vergaderstructuur Aanpassingen vergaderstructuur Voorstel 1. kennis nemen van de concept jaaragenda 2. vaststellen thematische indeling commissies 3. toevoegen beeldvormend deel, voorafgaand aan de reguliere commissievergadering

Nadere informatie

Protocol Bouwen in het gesloten seizoen aan primaire waterkeringen

Protocol Bouwen in het gesloten seizoen aan primaire waterkeringen Protocol Bouwen in het gesloten seizoen aan primaire waterkeringen Plan van Aanpak POV Auteur: Datum: Versie: POV Macrostabiliteit Pagina 1 van 7 Definitief 1 Inleiding Op 16 november hebben wij van u

Nadere informatie

STUREN MET WATER. over draagvlak en draagkracht in de westelijke veenweiden

STUREN MET WATER. over draagvlak en draagkracht in de westelijke veenweiden STUREN MET WATER over draagvlak en draagkracht in de westelijke veenweiden STUREN MET WATER Het ontwerp Sturen met water van het Veenweide Innovatiecentrum Zegveld (VIC) zet in op actief, dynamisch grondwaterbeheer

Nadere informatie

Systeem Rijn-Maasmond Afsluitbaar Open

Systeem Rijn-Maasmond Afsluitbaar Open BESTAAND NIEUW DAM MET SLUIS EN/OF DOORLAATMIDDEL SYSTEEMUITBREIDING Systeem Het onderzoeksproject Afsluitbaar Open Rijnmond een eerste integrale ver kenning, onder leiding van de Technische Universiteit

Nadere informatie

EU-rapportage eisen KRW gevolgen voor gegevensvragen en factsheets

EU-rapportage eisen KRW gevolgen voor gegevensvragen en factsheets EU-rapportage eisen KRW gevolgen voor gegevensvragen en factsheets Informatiebijeenkomsten 29 april & 13 mei 2015 Paul Latour (IHW) Barry van de Glind (CSN) Aanleiding aanpassing EU-rapportage SGBP n worden

Nadere informatie

Volgens goed gebruik worden de activiteiten en aandachtspunten binnen de vereniging ingericht op een planmatige aanpak vertaald in dit jaarplan.

Volgens goed gebruik worden de activiteiten en aandachtspunten binnen de vereniging ingericht op een planmatige aanpak vertaald in dit jaarplan. JAARPLAN 2014 Inleiding Volgens goed gebruik worden de activiteiten en aandachtspunten binnen de vereniging ingericht op een planmatige aanpak vertaald in dit jaarplan. De vereniging heeft vertrouwen in

Nadere informatie

Integrated Audit in het Erasmus MC

Integrated Audit in het Erasmus MC Integrated Audit in het Erasmus MC NFU Symposium Mind the gap! Effectieve inzet van interne audits 29 mei 215 Freek Wegerif Sector Audit Succesfactoren Uitdagingen 2 Integrated audit - uitvoering EXPERTS

Nadere informatie

P & R Naar een gezamenlijke strategie Projectplan

P & R Naar een gezamenlijke strategie Projectplan P & R Naar een gezamenlijke strategie Projectplan Datum 26 mei 2010 dsfgsdfgasdfg Kantoorgebouw Leeuwensteyn Jaarbeursplein 15, 3521 AM Utrecht Postbus 24051, 3502 MB Utrecht T 030 291 82 20 E secretariaat@ov-bureaurandstad.nl

Nadere informatie

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Stimuleringsproject LOB in het mbo Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Visie ontwikkelen in regionale inspiratiebijeenkomsten Wat verstaan we eigenlijk onder loopbaanoriëntatie en -begeleiding

Nadere informatie

Voorbeeld Startnotitie Behorend bij Kernbeleid Veiligheid 3.0 d.d. september 2010

Voorbeeld Startnotitie Behorend bij Kernbeleid Veiligheid 3.0 d.d. september 2010 Voorbeeld Startnotitie Behorend bij Kernbeleid Veiligheid 3.0 d.d. september 2010 Ter toelichting: Deze startnotitie vormde het statschot voor integraal veiligheidsbeleid voor de periode 2011-2014 1 Startnotitie

Nadere informatie

Samenvatting Adviesnota Schoon Water Rijn-West 2016-2021. Stap voor stap naar schoon en gezond water

Samenvatting Adviesnota Schoon Water Rijn-West 2016-2021. Stap voor stap naar schoon en gezond water Samenvatting Adviesnota Schoon Water Rijn-West 2016-2021 Stap voor stap naar schoon en gezond water Regionaal Bestuurlijk Overleg Rijn-West Juli 2014 Inhoudsopgave 1. Adviesnota Schoon Water Rijn-West

Nadere informatie

Samen - Werken. Provinciaal Integraal waterbeleid. Provinciale infosessie Interne Staatshervorming Integraal waterbeleid Doorbraak 63 19 maart 2013

Samen - Werken. Provinciaal Integraal waterbeleid. Provinciale infosessie Interne Staatshervorming Integraal waterbeleid Doorbraak 63 19 maart 2013 Provinciaal Integraal waterbeleid Samen - Werken Provinciale infosessie Interne Staatshervorming Integraal waterbeleid Doorbraak 63 19 maart 2013 ir. Rik Awouters ingenieur-dienstchef Dienst Water en Domeinen

Nadere informatie

Werkwijze Cogo 2004. abcdefgh. Cogo publicatienr. 04-03. Ad Graafland Paul Schepers. 3 maart 2004. Rijkswaterstaat

Werkwijze Cogo 2004. abcdefgh. Cogo publicatienr. 04-03. Ad Graafland Paul Schepers. 3 maart 2004. Rijkswaterstaat Werkwijze 2004 publicatienr. 04-03 Ad Graafland Paul Schepers 3 maart 2004 abcdefgh Rijkswaterstaat Werkwijze 2/16 I Inleiding Verandering In 2003 is de organisatie van de ingrijpend veranderd. Twee belangrijke

Nadere informatie

Projectvoorstel Borging Programma Lokale Versterking GGz Project B: Regionale borgingsactiviteiten

Projectvoorstel Borging Programma Lokale Versterking GGz Project B: Regionale borgingsactiviteiten Projectvoorstel Borging Programma Lokale Versterking GGz Project B: Regionale borgingsactiviteiten 20 april 2009 Landelijk Platform GGz Postbus 13223 3507 LE Utrecht 1 Inleiding Op 1 januari 2007 trad

Nadere informatie

Nederland leeft met Vismigratie

Nederland leeft met Vismigratie Nederland leeft met Vismigratie Actualisatie landelijke database vismigratie November 2012, Groningen COLOFON Titel: Nederland leeft met Vismigratie. Actualisatie landelijke database vismigratie Datum:

Nadere informatie

Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies

Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies Vincent Ketelaars ERAC B.V. Binnenlands Bestuur Europa-debat Houten, 21 november 2013 Inhoud van presentatie Indeling 1 Uw ervaringen in eerdere projecten?

Nadere informatie

Stappenplan nieuwe Dorpsschool

Stappenplan nieuwe Dorpsschool Stappenplan nieuwe Dorpsschool 10 juni 2014 1 Inleiding Het college van burgemeester en wethouders heeft op 10 juni 2014 dit stappenplan vastgesteld waarin op hoofdlijnen is weergegeven op welke wijze

Nadere informatie

DB-vergadering 07-06-2011 Agendapunt 7

DB-vergadering 07-06-2011 Agendapunt 7 DB-vergadering 07-06-2011 Agendapunt 7 Onderwerp Intentieovereenkomst Gebiedsontwikkeling Middelsgraaf e.o. Portefeuillehouder(s) J.H.J. van der Linden Afdeling Beleid, Onderzoek en Advies Bestuursprogramma

Nadere informatie

Lesbrief MAASVLAKTE 2 OPDRACHT 1 - TOPOGRAFIE EN AARDRIJKSKUNDE

Lesbrief MAASVLAKTE 2 OPDRACHT 1 - TOPOGRAFIE EN AARDRIJKSKUNDE Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VMBO MAASVLAKTE 2 De haven van Rotterdam wordt te klein, omdat we steeds meer goederen bestellen uit verre landen. Daarom komt er een nieuw stuk haven: Maasvlakte

Nadere informatie

Aandacht voor voedsel bij Gelderse gemeenten. Resultaten digitale verkenning 22 september 14

Aandacht voor voedsel bij Gelderse gemeenten. Resultaten digitale verkenning 22 september 14 Aandacht voor voedsel bij Gelderse gemeenten Resultaten digitale verkenning 22 september 14 In het kort Doelgroep: Gelderse gemeenten Doel: verkennen behoefte aan provinciale ondersteuning bij faciliterende

Nadere informatie

Het proces naar het SGBP

Het proces naar het SGBP Het proces naar het SGBP Beschrijving en definiëring van het proces om te komen tot het Stroomgebiedbeheerplan in 2009 Deelrapport 1 Ministerie van Verkeer en Waterstaat Coördinatiebureau Stroomgebieden

Nadere informatie

2015-686 HERZIEN. Spelregelkader EU-cofinanciering

2015-686 HERZIEN. Spelregelkader EU-cofinanciering 2015-686 HERZIEN Spelregelkader EU-cofinanciering Voorgestelde behandeling: - Statencommissie Financiën, Cultuur, Bestuur en Economie op 9 september 2015 - Provinciale Staten op 23 september 2015 - fatale

Nadere informatie

februari, 2014 Opdrachtbeschrijving Projectleider landelijke kennisdeling - biebtobieb

februari, 2014 Opdrachtbeschrijving Projectleider landelijke kennisdeling - biebtobieb februari, 2014 Opdrachtbeschrijving Projectleider landelijke kennisdeling - biebtobieb Opdrachtbeschrijving Voor de continuering van het project Landelijke Kennisdeling, met bijzondere focus op het platform

Nadere informatie