TRIGAMO. Foto: Radboud Burgsma

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "TRIGAMO. Foto: Radboud Burgsma"

Transcriptie

1 TRIGAMO Wat is Trigamo? Trigamo betekent het drie-spellen-spel. Het is een combinatie van TRIviant, GAnzenbord en MOnopoly. We geven je alvast de spelregels. Door het maken van de vragen en opdrachten maak je zelf het speelbord, de vragen- en antwoordenlijsten en de pionnen. Ieder spel heeft zijn eigen thema. Voor dit spel is dat De Verenigde Oost-Indische Compagnie. De materialen kun je bewaren in een mapje of een oude speldoos. Dit wordt dus jouw spel. Foto: Radboud Burgsma

2 Trigamo basis spelregels Bij een spel horen regels. De spelregels voor Trigamo kunnen naar eigen wens worden aangepast. Let er daarbij wel op dat het spel speelbaar blijft. Lees de spelregels aandachtig door. Wie het hoogste aantal ogen gooit mag beginnen. Je mag per beurt één keer gooien. Het aantal gegooide ogen is het aantal plaatsen vooruit met de pion. Het spelbord heeft vakjes met getallen in willekeurige volgorde. De getallen komen overeen met de vragen en antwoorden op de vragen- en antwoordenlijst. Heb je gegooid, dan verplaats je de pion. Noem vervolgens het getal waarop je terecht gekomen bent. Een ander leest de vraag met hetzelfde getal op. Je moet daarna een antwoord geven op de vraag. Je mag daarbij niet de antwoordenlijst gebruiken. Het antwoord wordt gecontroleerd door alle spelers. Zij mogen de antwoordenlijst wel gebruiken. Zij bepalen samen of het antwoord dat jij gegeven hebt juist of onjuist is. Bij een GOED antwoord op de vraag, ontvang je een GROENE KAART en mag je op de nieuwe plaats blijven staan. Bij een FOUT antwoord op de vraag, ontvang je een RODE KAART en moet je terug naar je oude plaats. Het goede antwoord moet daarna worden voorgelezen. Ben je in het bezit van 3 GROENE KAARTEN dan mag je 2 plaatsen extra vooruit. Je hoeft de nieuwe vraag die bij die plaats hoort niet te beantwoorden. Ben je in het bezit van 3 RODE KAARTEN dan moet je 3 plaatsen achteruit. Je hoeft dan de nieuwe vraag die bij die plaats hoort niet te beantwoorden. Wanneer je met je pion op een KANS-plaats komt moet je een KANSKAART pakken. Deze kaart lees je voor aan de groep. De opdracht in de kaart moet worden opgevolgd. De gebruikte KANSKAARTEN worden onder de stapel geschoven. Wie het lukt om als eerste het einde te halen heeft gewonnen.

3 Opdracht 1 Het speelbord Lees de basisregels zorgvuldig door. A) Maak een ontwerp voor een ganzenbord op A3-formaat. Teken op het speelbord tenminste 60 vakjes waarbij het startpunt en het eindpunt duidelijk is. Je bent vrij in het bedenken hoe de route over het spelbord loopt. B) Vul 10 kanskaart-plaatsen in. Laat de kanskaart-plaatsen niet te dicht op elkaar volgen. Een kanskaart-plaats geeft de speler de kans om iets te winnen of verliezen. C) Vul de lege vakjes op het speelbord met de getallen 1 tot en met 50 in. Let op! De getallen mogen elkaar niet opvolgen. Dus niet 1, 2, 3, 4 enzovoorts, maar 30, 16, 49, 1 enzovoorts. D) Bewaar de ontwerpen van de spelborden en de spelregels in je mapje of spel doos Een Gouden Eeuw De Gouden Eeuw wordt in één adem genoemd met de VOC. De periode komt ruwweg overeen met de 17 de eeuw. Het was de tijd dat vooral de noordelijke zeven verenigde provinciën een belangrijke positie innamen in de wereld. Door slim te handelen werd een fortuin verdiend. Er werd gehandeld in graan uit de landen rond de Oostzee en wol uit Engeland. Hout kwam uit Noorwegen en huiden uit Rusland. Ook werd Franse wijn verhandeld. Het waren de Nederlandse schepen die door heel Europa voeren. De vraag naar speciale kruiden en specerijen werd groter. Er waren ook steeds meer mensen die daar voor konden betalen. Daarom voeren de handelaren naar de Indonesische eilanden voor: specerijen, koffie, thee, suiker en cacao. De handelaren waren elkaars concurrenten en probeerden de eigen winst zo hoog mogelijk te maken. Langs de grachten van de grote steden zag je steeds vaker grote pakhuizen in aanbouw. Opdracht 2 Vragen bij de tekst Een gouden eeuw Lees de tekst De Gouden Eeuw Ga naar en bekijk het filmpje. 1. Waarom hebben we de 17 de eeuw de Gouden Eeuw genoemd? 2. Door wie werden de steden en provincies in die tijd bestuurd? 3. Hoe werden deze bestuurders genoemd? 4. In de tekst staat dat de handelaren elkaars concurrenten waren. Wat betekent die concurrentie voor de prijzen van de specerijen en de winsten van de handelaren?

4 Opdracht 3 De Kanskaarten De kanskaarten voor het bordspel beschrijven situaties waarin de speler voordeel of nadeel heeft. De situaties gaan over de VOC, de reizen die de VOC maakten, wat de VOC bereikt en gedaan heeft. Een kanskaart kan er als volgt uitzien: Je hebt de volle wind in de zeilen. De reis duurt daarom 2 weken korter dan gepland. Je mag 2 plaatsen vooruit. De helft van de bemanning heeft last van scheurbuik. De reis duurt door het bezoekje aan het verversingsstation Kaap de Goede Hoop langer dan verwacht. Sla een beurt over. Doordat je als slaaf naar Batavia moet afreizen raak je alles kwijt. Lever al je groene kaarten in. A) Ga naar Zoek op het woord: VOC en bekijk de verschillende filmpjes. Bedenk tenminste 15 situaties waarbij een speler voordeel heeft en 15 situaties waarbij de speler nadeel heeft. Je kunt ook gebruikmaken van andere bronnen. B) Knip 30 kleine kaartjes van gelijke grootte uit. Schrijf op de kaartjes de situaties en op welke wijze de speler voordeel of nadeel heeft. Je kunt denken aan: Sla een beurt over, ga 2 plaatsen terug, ga 2 plaatsen vooruit, je krijgt een extra groene kaart enzovoort. C) Versier of beplak de achterkant van de kanskaarten met een leuke tekening of afbeelding. D) Bewaar de kanskaarten in je mapje of speldoos. De opkomst van de VOC De concurrentie van de handelaren in Nederland was niet gunstig voor de economie. In plaats van elkaar te helpen werkten de handelaren elkaar tegen. Ieder wilde immers zijn eigen winst zo hoog mogelijk houden. De Staten Generaal (het bestuur van de Nederlanden) verplichtte de handelaren om samen te werken in een handelsonderneming. De Verenigde Oost-Indische Compagnie werd in 1602 opgericht. De VOC bepaalde de aanvoer van specerijen. Zo konden de prijzen gelijk blijven. Opdracht 4 Vragen bij de tekst De opkomst van de VOC Lees de tekst De opkomst van de VOC 1. Zoek in het woordenboek of op internet de betekenis van het woord concurrentie. 2. Waarom werd de VOC opgericht? 3. Stel je staat op een markt met kraam vol handige spulletjes voor mobieltjes. Twee kraampjes verderop zie je dat een nieuw kraampje dezelfde spullen uitstalt. Hoe zorg je dat jij meer verkoopt dan je concurrent? 4. De VOC bepaalde de aanvoer van specerijen. Leg uit dat hierdoor de prijzen gelijk konden blijven.

5 Gebruik in je antwoord de begrippen vraag en aanbod. 5. Lees en bekijk bron1: Een stukje VOC 6. Hoe werd een aandeel van de VOC ook wel genoemd? 7. Wat wordt er met de titel Een stukje VOC bedoeld? Bron 1: Een stukje VOC Een verre zeereis naar het oosten was erg duur. Bovendien was de kans dat een schip niet terug kwam groot. Door de verkoop van aandelen in de VOC kon de zeereis betaald worden. In ruil voor geld kreeg men een bewijs of part. We noemen dit een aandeel. Wanneer het schip dan terugkeerde kreeg men het geld terug met een percentage van de winst. Maar dat was alleen wanneer een schip veilig terug kwam. Kwam het schip niet terug dan was je je geld kwijt. De afbeelding laat een VOC-aandeel zien. De groei van de VOC De Heren XVII bestuurden de VOC. Het waren machtige mannen. Zij bepaalden onder andere welke producten geïmporteerd moesten worden, de omvang van de vloot, wat er zoal mee moest naar Azië en de veilingdata. De VOC was een bijzonder bedrijf en maakte grote winsten. Ze was de enige die handel mocht drijven in Azië en kreeg de rechten om forten te bouwen, eigen munten te slaan, verdragen te sluiten met de Aziatische vorsten, soldaten te plaatsen en oorlog te voeren. De Compagnie beleefde gouden tijden in de 17e en 18e eeuw. Ze had duizenden werknemers in dienst, bezat een kleine dertig kantoren in Azië en een vloot van meer dan honderd schepen. Opdracht 5 Vragen bij de tekst De groei van de VOC en bron 1, 2 en 3 Lees de tekst: De groei van de VOC 1. De VOC is een bijzonder bedrijf geweest. Welke rechten zou een Nederlands bedrijf tegenwoordig niet meer kunnen krijgen? 2. De VOC had het alleenrecht op de handel van specerijen in Azië. Hoe wordt dit alleenrecht ook wel genoemd? Maak eventueel gebruik van het internet of een woordenboek. 3. Bekijk en lees bron 1. Een reis naar het verre oosten was een dure onderneming. Hoe konden mensen zonder zelf te handelen in specerijen toch delen in de winst van de VOC? 4. Bekijk Bron 2 en Bron 3. Je ziet op de schilderijen grachtenpanden en pakhuizen. Wat valt je op als je de twee bronnen vergelijkt?

6 Bron 2: Gerrit Adriaensz. Berckheyde De bocht van de Herengracht in Amsterdam uit (Rijksmuseum) Bron 3: Gerrit Adriaensz. Berckheyde De bocht van de Herengracht in Amsterdam uit 1685 (Rijksmuseum) Opdracht 6 De vragen- en antwoordenlijsten De vragen- en antwoordenlijsten zijn een belangrijk onderdeel van het spel. Ze geven inhoud aan het spel. Je kunt voor deze opdracht onder andere gebruikmaken van de teksten uit het Themaschrift 7 over de VOC en de website van het voc-kenniscentrum. Ga voor meer informatie naar: (zoek op VOC. Kies vervolgens de link met Dutch Trading ) ( zoek op VOC) A) Lees deze opdracht eerst goed door. B) Bedenk samen tenminste 50 vragen, die gaan over de VOC of onderwerpen die met de VOC te maken hebben. Je kunt er ook voor kiezen om de vragen onder elkaar te verdelen. Zo maak je elk ongeveer 15 vragen. Later verzamel je de vragen. Tip: schrijf bij de vraag meteen het antwoord op. C) Het is belangrijk dat je spel klopt. Controleer daarom elkaars vragen en antwoorden. D) Je gaat nu de vragen- en antwoordenlijsten maken. Vooraf kun je de lege blaadjes oud laten lijken door ze met een gebruikt theezakje te bestempelen of met zwarte koffie te overgieten. Je maakt er zo gele vlekken op. Laat vervolgens de blaadjes drogen. Nu zijn ze klaar om beschreven te worden met de vragen en antwoorden. E) Versier de vragen- en antwoordenlijsten eventueel met tekeningen of afbeeldingen. F) Bewaar de vragen/ en antwoordenlijsten in je mapje of speldoos.

7 De verre reis Het startpunt van de lange bootreis was Rammekens, Texel, of Goeree. Van daaruit voerden ze via het Kanaal tussen Engeland en Frankrijk langs de Portugese kusten naar het zuiden. Rond de Evenaar waren er sterke zee- en windstromingen waar de schippers gebruik van maakten. Maar soms dreven de schepen door de stromingen af. Om de risico's te verminderen moesten de schippers vanaf 1627 verplicht een vaste route volgen. Ze voeren een stuk langs de kust van Brazilië. Op ongeveer 30 graden ZB veranderde de koers oostwaarts richting Kaap de Goede Hoop. Dit was een noodzakelijke en verplichte aanlegplaats. Er werd o.a. vers water, vlees en voedsel aan boord gebracht. De zieken werden verzorgd in een ziekenhuis. De bemanning hield zich bezig met vermaak, het repareren van het schip en het bewerken van tuintjes met gewassen. Eenmaal aangesterkt en uitgerust voer men van Kaap de Goede Hoop eerst nog een stukje zuidelijker tot de ZB. Daarna ging men richting het oosten tot dat de wind gunstig was om richting het noorden te gaan. Geheel zonder gevaar was dit niet. Iets te ver naar het oosten en de schepen liepen stuk op de kust van Australië. Opdracht 7 Vragen bij de tekst De verre reis Lees de tekst: De verre reis 1. Ten tijde van de oorlogen met Engeland werd het Kanaal vermeden. Waar moesten de schepen van de VOC dan langs varen? 2. De verplichte route die de schippers van de VOC moesten bevaren werden een wagenspoor of wagenweg genoemd. Waarom werden de schippers verplicht om deze route te varen? 3. Vul de ontbrekende woorden in het wagenspoor aan. Gebruik hiervoor de tekst De verre reis. Wagenspoor Vertrek van Rammekens,, of Goeree. Ga langs het kanaal tussen en langs de Portugese kusten naar het. Pas op rond de zijn er sterke - en... Voer een stuk langs de kust van. Verander de koers op ongeveer 30 graden ZB oostwaarts richting. Vaar vanaf Kaap de Goede Hoop eerst nog een stukje tot de ZB. Ga vanaf 40 ZB richting het tot dat de wind gunstig is om richting het noorden te gaan. Pas op voor de kust van

8 Zet nu koers naar de haven van Batavia. 4. Teken aan de hand van het wagenspoor de route op de kaart op het antwoordenblad. 5. In de Atlas GB 194B (53ste editie) of 180B (52ste editie) zie je de wereldkaart met de windrichtingen. Teken bij de route met pijltjes waar de wind vandaan komt. 6. Wat valt je op wanneer je naar de route en de windrichtingen kijkt? Opdracht 8 De Groene- en Rode kaarten De groene kaart verdien je bij een goed antwoord op de vraag. Een rode krijg je wanneer je de vraag niet goed beantwoord hebt. Ben je in het bezit van 3 groene kaarten dan mag je 2 plaatsen vooruit. Ben je in het bezit van 3 rode kaarten dan moet je 3 plaatsen achteruit. Goede antwoorden worden beloond en foute antwoorden afgestraft. A) Maak voor het spel 20 groene kaarten en 20 rode kaarten. B) Versier de kaarten met een tekening of afbeelding. C) Bewaar de groene- en rodekaarten in je mapje of speldoos De ondergang van de VOC In het laatste kwart van de 18e eeuw raakte de VOC in financiële moeilijkheden. De VOC was een grote onderneming geworden en slecht bestuur maakte het er niet beter op. De slechte boekhouding en de concurrentie van andere Europese landen werd de VOC te veel. Ook was de vraag naar andere producten (thee, suiker, peper en tin) winstgevender geworden. En die vervoerde de VOC niet of nauwelijks. De VOC raakte in diepe schulden en alleen met leningen van de overheid kon ze blijven bestaan. Ondergang van de Compagnie zou een ramp betekenen voor de steden waar de VOC gevestigd waren. Ondanks de steun was er te weinig geld om voldoende schepen en personeel naar Azië te sturen. Steeds vaker namen de Engelsen de Nederlandse handelsposten en schepen in hun bezit. In 1799 ging de VOC failliet. Opdracht 9 Vragen bij de tekst De ondergang van de VOC Lees de tekst De ondergang van de VOC 1. Wat betekent failliet gaan? Gebruik eventueel een woordenboek. 2. Noem de oorzaken (4) voor het failliet gaan van de VOC. 3. Leg uit waarom de ondergang van de VOC een ramp zou betekenen voor de economie in de steden waar de VOC gevestigd waren. 5. Wat kon de Nederlandse overheid doen om de VOC voorlopig te redden? Opdracht 10 De pionnen en de dobbelsteen Het spel is nu bijna compleet. In je mapje of doos zit nu: het spelbord, de kaarten en de lijsten. In deze opdracht maken we de pionnen, waarmee je over het spelbord reist. Een dobbelsteen maken die eerlijk rolt is erg moeilijk. Je kunt kiezen om zelf gemaakte dobbelsteen of een bestaande dobbelsteen te gebruiken.

9 Lees de instructies zorgvuldig door. 1) Maak tenminste 4 pionnen voor je spel. 2) Bewaar de pionnen en de dobbelsteen in je mapje of speldoos. Instructie VOC-schip-pion Benodigdheden: licht kartonpapier lange satéprikkers (of luciferstokjes) lijm schaar kleurpotloden en viltstiften Rechts is een bouwplaat van een fantasie VOCschip getekend. Teken de bouwplaat na of ontwerp zelf een schip. Knip de bouwplaat uit op de dikke lijnen. Vouw de lijnen met de streepjes Plak de tabs aan elkaar Plaats twee of drie satéprikkers in het schip en lijm ze vast. (In het midden en voor in het schip) Plak op de masten zeilen of prik de masten door de zeilen waardoor ze bol lijken te staan. Je VOC-schip-pion is nu helemaal klaar. Tip: Let bij het ontwerpen van je schip dat beide zijkanten gelijk zijn.

10 Foto: Radboud burgsma Opdracht 11 Speel TRIGAMO Het spel is nu helemaal af. Veel plezier met spelen. En denk eraan: Houzee en Vaarwel!

Docentenhandleiding Trigamo

Docentenhandleiding Trigamo Docentenhandleiding Trigamo Wat is Trigamo? Trigamo betekent letterlijk het drie-spellen-spel. Het is een combinatie van TRIviant, GAnzenbord en MOnopoly. De leerling maakt in groepjes aan de hand van

Nadere informatie

HANDEL LES 2. De Oostzeevaart of de Sontvaart. Aangenaam. De naam is Bicker, Jacob Bicker, directeur bij de Oostzeevaart.

HANDEL LES 2. De Oostzeevaart of de Sontvaart. Aangenaam. De naam is Bicker, Jacob Bicker, directeur bij de Oostzeevaart. Regenten en vorsten LES 2 HANDEL 1600 Aangenaam. De naam is Bicker, Jacob Bicker, directeur bij de Oostzeevaart. 1700 JE LEERT waarom de moederhandel zo belangrijk is; hoe de VOC werkt; hoe de WIC werkt.

Nadere informatie

Vraag 1c. In welke plaatsen waren VOC- vestigingen in Nederland?...

Vraag 1c. In welke plaatsen waren VOC- vestigingen in Nederland?... Naam: DE VERENIGDE OOSTINDISCHE COMPAGNIE (VOC) In 2002 was het 400 jaar geleden dat de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) werd opgericht. Dit werd in binnen- en buitenland op diverse manieren herdacht.

Nadere informatie

SPEL VAN DE GOUDEN EEUW - LESMATERIAAL

SPEL VAN DE GOUDEN EEUW - LESMATERIAAL Amsterdam in 1594, aan het begin van de Gouden Eeuw. De Nederlandse kunst, wetenschap en vooral de economie bloeien op. Ondernemers krijgen nieuwe kansen en kunnen steeds grotere investeringen doen. De

Nadere informatie

Werkblad 1 (Bij bladzijde 2 en 3 van het lesboek)

Werkblad 1 (Bij bladzijde 2 en 3 van het lesboek) Naam: Werkboek Werkblad 1 (Bij bladzijde 2 en 3 van het lesboek) Op het plaatje hieronder zie je de beurs nog een keer. Dit keer zie je ook vier tekstballonnetjes. De mannen die een tekstballon boven hun

Nadere informatie

Het spelbord Het spelbord bestaat uit een kaart van een deel van de wereld met daarop de handelshavens van Oost-Indiё en hun lokale goederen:

Het spelbord Het spelbord bestaat uit een kaart van een deel van de wereld met daarop de handelshavens van Oost-Indiё en hun lokale goederen: Bij de start van het spel is iedere speler schipper van een VOC-schip. Het uiteindelijk doel is om dit VOC-schip in te ruilen voor een Batavia-schip en daarmee als eerste de haven van de stad Batavia te

Nadere informatie

Mauritius Mokka Bombay Ceylon Batavia. Kaap de Goede Hoop (de veilige haven)

Mauritius Mokka Bombay Ceylon Batavia. Kaap de Goede Hoop (de veilige haven) Bij de start van het spel is iedere speler schipper van een VOC-schip. Het uiteindelijk doel is om dit VOC-schip in te ruilen voor een Batavia-schip en daarmee als eerste de haven van de stad Batavia te

Nadere informatie

Opkomst en ondergang van de VOC

Opkomst en ondergang van de VOC Les 5 De eerste multinational ter wereld. gatentekst versie 1 Ontstaan In het voorjaar van 1594 staken Amsterdamse kooplieden de koppen bij elkaar. wilden proberen het Portugese monopolie op handel in

Nadere informatie

Geschiedenis groep 6 Junior Einstein

Geschiedenis groep 6 Junior Einstein De oude Grieken en Romeinen hadden ze al en later ook de Vikingen. Koloniën. Koopmannen voeren met hun schepen over zee om met andere landen handel te drijven. Langs de route richtten ze handelsposten

Nadere informatie

Voorbereidende les bij de rondleiding Ik ruik, ik voel wat jij niet ziet Geschiedenis Werkblad voor leerlingen bij Gouden Eeuw (groep 7 en 8)

Voorbereidende les bij de rondleiding Ik ruik, ik voel wat jij niet ziet Geschiedenis Werkblad voor leerlingen bij Gouden Eeuw (groep 7 en 8) Voorbereidende les bij de rondleiding Ik ruik, ik voel wat jij niet ziet Geschiedenis Werkblad voor leerlingen bij Gouden Eeuw (groep 7 en 8) Werkblad 1 Oorlog en vrede Nederland was in de 17de eeuw vaak

Nadere informatie

Webquestie VOC. Jeffrey Sluyters. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/46517

Webquestie VOC. Jeffrey Sluyters. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/46517 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Jeffrey Sluyters 08 April 2014 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/46517 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt De Gouden Eeuw duurde niet precies honderd jaar. Hij begon aan het eind van de 16de eeuw, beleefde zijn hoogtepunt rond 1675 en was in de 18de eeuw voorbij. De Gouden

Nadere informatie

Zwijsen. jaargroep 4. naam: reken-wiskundemethode voor het basisonderwijs. rekentrainer. jij. Bezoek alle leuke dingen. Teken de weg.

Zwijsen. jaargroep 4. naam: reken-wiskundemethode voor het basisonderwijs. rekentrainer. jij. Bezoek alle leuke dingen. Teken de weg. Zwijsen jaargroep naam: reken-wiskundemethode voor het basisonderwijs! jij rekentrainer Bezoek alle leuke dingen. Teken de weg. Groep blad 1 Hoe komt de hond bij het bot? Teken. Kleur de tegels. Kleur

Nadere informatie

rijks museum Voorbereidende les bij de rondleiding Proef de Gouden Eeuw Geschiedenis Werkblad voor leerlingen (groep 7 en 8) 1/14

rijks museum Voorbereidende les bij de rondleiding Proef de Gouden Eeuw Geschiedenis Werkblad voor leerlingen (groep 7 en 8) 1/14 1/14 Werkblad 1 Oorlog en vrede Schuttersmaaltijd ter viering van de Vrede van Munster, Bartholomeus van der Helst, 1648 Nederland was in de 17de eeuw vaak in oorlog met verschillende landen. De langste

Nadere informatie

Les Aardrijkskunde & Geschiedenis

Les Aardrijkskunde & Geschiedenis C Deze les bestaat uit 16 vragen over de zeescheepvaart. De meeste vragen hebben ook met aardrijkskunde en geschiedenis te maken. Als je deze les af hebt, weet je alles over de scheepvaart! eerkeuzevragen

Nadere informatie

Handelsvloot. Regenten en Vorsten Groep 6 Handleiding voor de leerkracht

Handelsvloot. Regenten en Vorsten Groep 6 Handleiding voor de leerkracht Handelsvloot Regenten en Vorsten Groep 6 Handleiding voor de leerkracht Deze handleiding en de opdrachten zijn bedoeld als aanvulling op de geschiedenislessen over regenten en vorsten. De lesonderdelen

Nadere informatie

De ondergang van de Spaanse Armada een spannend verhaal

De ondergang van de Spaanse Armada een spannend verhaal De ondergang van de Spaanse Armada een spannend verhaal Een volk in opstand, een boze koning, een dappere koningin, een onoverwinnelijke vloot en... een storm. Dit is het spannende verhaal van de Spaanse

Nadere informatie

http://www.kidzlab.nl/index2.php?option=com_content&task=vi...

http://www.kidzlab.nl/index2.php?option=com_content&task=vi... Veelvlakken De perfecte vorm Plato was een grote denker in de tijd van de Oude Grieken. Hij was een van de eerste die de regelmatige veelvlakken heel bijzonder vond. Hij hield ervan omdat ze zulke mooie,

Nadere informatie

Vertaald door Humphrey Clerx

Vertaald door Humphrey Clerx De ontwerper: Michael Schacht De professionele spellenontwerper houdt van muziek en wielrennen Met meer dan 100 producties en het grootste succes, Spiel des Jahres in 2007 Op wwwmichaelschachtnet biedt

Nadere informatie

Jouw wereld op de kaart. werkblad. VMBO tl, HAVO, VWO klas 1

Jouw wereld op de kaart. werkblad. VMBO tl, HAVO, VWO klas 1 Jouw wereld op de kaart werkblad VMBO tl, HAVO, VWO klas 1 Jouw wereld op de kaart WERKBLAD Recht zo die gaat! Varen op de kaart van Mercator Deze tentoonstelling gaat over Mercator, een beroemde kaartenmaker

Nadere informatie

VOC. Jantje Postma. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/38582

VOC. Jantje Postma. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/38582 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Jantje Postma 26 June 2012 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/38582 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

WERKBLAD. Naam: Namen van de andere leerlingen uit jouw groepje:

WERKBLAD. Naam: Namen van de andere leerlingen uit jouw groepje: Jouw wereld op de kaart WERKBLAD Groep 7 en 8 Recht zo die gaat! Varen op de kaart van Mercator Deze tentoonstelling gaat over Mercator, een beroemde kaartenmaker uit de 16de eeuw. Zijn wereldkaart wordt

Nadere informatie

Samenvatting Gouden Eeuw ABC

Samenvatting Gouden Eeuw ABC Samenvatting Gouden Eeuw ABC Week 1ABC: Gouden Eeuw algemeen Info: De Gouden Eeuw (1600-1700) De 17 e eeuw wordt de Gouden Eeuw genoemd, omdat er in Nederland veel geld werd verdiend. Vooral door de handel.

Nadere informatie

Canonvensters Michiel de Ruyter

Canonvensters Michiel de Ruyter ARGUS CLOU GESCHIEDENIS LESSUGGESTIE GROEP 8 Canonvensters Michiel de Ruyter Michiel Adriaanszoon de Ruyter werd op 23 maart 1607 geboren in Vlissingen. Zijn ouders waren niet rijk. Michiel was een stout

Nadere informatie

WERKBLAD. (Naam leerling) (Naam medeleerlingen)

WERKBLAD. (Naam leerling) (Naam medeleerlingen) Jouw wereld op de kaart WERKBLAD Groep 7 en 8 Recht zo die gaat! Varen op de kaart van Mercator Deze tentoonstelling gaat over Mercator, een beroemde kaartenmaker uit de 16de eeuw. Zijn wereldkaart wordt

Nadere informatie

Voorbereiding post 3. Vogels op reis Groep 1-3

Voorbereiding post 3. Vogels op reis Groep 1-3 Voorbereiding post 3 Vogels op reis Groep 1-3 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 3: Vogels op reis voor groep 1, 2 en 3. Inhoud: Algemeen Verhaal Spel Werkvel Opruimen

Nadere informatie

werkboek groep 4 blok 7 en 8 naam

werkboek groep 4 blok 7 en 8 naam 1 2 3 4 5 6 werkboek groep 4 7 8 9 11 12 naam 10 blok 7 en 8 blok 8 x les xx 8 1 Hoeveel schroeven liggen hier? Vul in.... 2 34 Het konijnenhok x 4 schroeven is... schroeven. Reken uit. 2 groepjes van

Nadere informatie

8.2 Fort Elmina. De leerkracht bespreekt de vragen met de leerlingen die op hun plaats zitten.

8.2 Fort Elmina. De leerkracht bespreekt de vragen met de leerlingen die op hun plaats zitten. Thema/ onderwerp: Werkblad 8.2 Fort Elmina Korte samenvatting van de leeractiviteit: De geschiedenis van Fort Elmina wordt verteld a.d.h.v. afbeeldingen en een videofragment. Hierna gaan de leerlingen

Nadere informatie

ONTDEKKINGSREIZIGERS en AVONTURIERS. Van:

ONTDEKKINGSREIZIGERS en AVONTURIERS. Van: ONTDEKKINGSREIZIGERS en AVONTURIERS Van: Ieder groepje gaat op ontdekkingsreis, deze gebieden worden verdeeld: heelal, de zee, een onderaards gebied, een vulkanisch gebied, een bergachtig gebied, een woestijn

Nadere informatie

Op weg naar het beloofde land

Op weg naar het beloofde land Op weg naar het beloofde land Een bordspel voor Pasen, te maken in de veertigdagentijd. Het maken van het spel: Teken op elke dag van de veertigdagentijd een plaatje bij een vak en kleur dit. Je krijgt

Nadere informatie

SPELREGELS SPELMATERIAAL BIG BROTHER VOORBEREIDING roddeltabel confrontatiekaarten camerakaarten de 20 stemkaartjes SPELVERLOOP 4 spelers

SPELREGELS SPELMATERIAAL BIG BROTHER VOORBEREIDING roddeltabel confrontatiekaarten camerakaarten de 20 stemkaartjes SPELVERLOOP 4 spelers SPELREGELS Voor je ligt misschien wel het meest confronterende spel dat je ooit gespeeld hebt. Maar let wel: het is en blijft een spelletje. Dus neem de confrontaties met een flinke korrel zout! SPELMATERIAAL

Nadere informatie

DONOR IN HART EN NIEREN

DONOR IN HART EN NIEREN DONOR IN HART EN NIEREN havo/vwo MODULE: blz Inleiding Dit boekje gaat over orgaandonatie Het maakt deel uit van de lessenserie Donor in hart en nieren De lessenserie is uitgegeven door NIGZ-Donorvoorlichting

Nadere informatie

HANDLEIDING HET IJSBERENSPEL

HANDLEIDING HET IJSBERENSPEL HANDLEIDING HET IJSBERENSPEL Pagina 1 van 7 1.! Artikelen behorende bij het spel... 1! 2.! Doel... 1! 3.! Spel klaar zetten... 1! 4.! Aantal deelnemers... 2! 5.! Meer informatie... 2! 6.! Speluitleg...

Nadere informatie

Vragenkaartjes voor kinderen van 4 t/m 6 jaar

Vragenkaartjes voor kinderen van 4 t/m 6 jaar 4 t/m 6 jaar 4 t/m 6 jaar 4 t/m 6 jaar Hoe vraag je aan iemand om met je te spelen? Wat speel je graag op het schoolplein? Jij kan al goed helpen hè. Wie help jij graag? Wat doe je dan? van 4 t/m 6 jaar

Nadere informatie

Voorbereiding post 1. De kringloop van het water Groep 6-7-8

Voorbereiding post 1. De kringloop van het water Groep 6-7-8 Voorbereiding post 1 De kringloop van het water Groep 6-7-8 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 1: De kringloop van het water, voor groep 6, 7 en 8. Inhoud: Algemeen

Nadere informatie

Je kunt de kansen met wiskunde technieken berekenen (bijvoorbeeld boomdiagramman), maar je kunt ook deze door simulaties achterhalen.

Je kunt de kansen met wiskunde technieken berekenen (bijvoorbeeld boomdiagramman), maar je kunt ook deze door simulaties achterhalen. Spelen met Kansen Bij wiskunde A, havo en vwo In een heleboel gezelschapsspellen speelt het toeval een grote rol, bijvoorbeeld Patience, Ganzenbord, Thodi, Black Jack, Risk, Poker, Bridge. Deze spellen

Nadere informatie

Oefenen met breuken. Circuitles voor groep 6

Oefenen met breuken. Circuitles voor groep 6 Oefenen met breuken. Circuitles voor groep 6 Circuit met verschillende hoeken. Hierbij meerder intellegenties aanspreken. De kinderen wel in vele hoeken laten komen, zodat ze op verschillende manieren

Nadere informatie

(Update uit: Rechtvaardig, menswaardig, een educatief pakket rond economische, sociale en culturele rechten)

(Update uit: Rechtvaardig, menswaardig, een educatief pakket rond economische, sociale en culturele rechten) Ganzenbordspel: Behaal een diploma (1 ste -2 de graad) (Update uit: Rechtvaardig, menswaardig, een educatief pakket rond economische, sociale en culturele rechten) Doelstellingen: Kennismaken met het recht

Nadere informatie

LESPAKKET DE VLIEGENDE HOLLANDER

LESPAKKET DE VLIEGENDE HOLLANDER @ LESPAKKET DE VLIEGENDE HOLLANDER ! inleiding Ik zal de Kaap ronden, Al moet ik blijven varen tot het einde der tijden! DE VLIEGENDE HOLLANDER Deze opdracht gaat over de legende van de Vliegende Hollander,

Nadere informatie

Ten noorden van de evenaar ligt het noordelijk halfrond. Ten zuiden daarvan het zuidelijk halfrond.

Ten noorden van de evenaar ligt het noordelijk halfrond. Ten zuiden daarvan het zuidelijk halfrond. Rekenen aan de aarde Introductie Bij het vak aardrijkskunde wordt de aarde bestudeerd. De aarde is een bol. Om te bepalen waar je je op deze bol bevindt zijn denkbeeldige lijnen over de aarde getrokken,

Nadere informatie

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 17 Ω Over Indië en Suriname Ω Les 1: Van Batavia tot Jakarta Naam:

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 17 Ω Over Indië en Suriname Ω Les 1: Van Batavia tot Jakarta Naam: Werkblad 7 Ω Over Indië en Suriname Ω Les : Van Batavia tot Jakarta VOC Schepen van de VOC varen naar Indië om specerijen te halen. Specerijen zijn bijvoorbeeld peper, kruidnagel en nootmuskaat. De reis

Nadere informatie

Spelregels IK BOX spel (3 of 4 personen)

Spelregels IK BOX spel (3 of 4 personen) IK BOX spelregels Spelregels IK BOX spel (3 of 4 personen) Spelmateriaal 1 spelbord (binnenkant van de IK BOX) met aan de zijkanten de grote ZaaiGoedkaarten. 4 pionnen (Tess, Mo, Max en Kate). 4 bakjes.

Nadere informatie

Balance Me. Bijlage 1. Arschoot Elien. Herhaling boekhouden. 3 de jaar ASO. D hauwers Fien. Lerarenhandleiding

Balance Me. Bijlage 1. Arschoot Elien. Herhaling boekhouden. 3 de jaar ASO. D hauwers Fien. Lerarenhandleiding Balance Me Arschoot Elien Herhaling boekhouden 3 de jaar ASO D hauwers Fien Lerarenhandleiding (Afbeelding: persoon met vergrootglas, sd) Lootens Jolien 1 Beste leerkracht, Heb je het soms ook moeilijk

Nadere informatie

TUK TUK TAXI. 2-4 spelers 7+ jaar 40+ minuten

TUK TUK TAXI. 2-4 spelers 7+ jaar 40+ minuten NL 2-4 spelers 7+ jaar 40+ minuten TUK TUK TAXI Inhoud: Speelbord, 1 speciale dobbelsteen, 4 plastic taxi s, 8 klantenkaartjes, 80 kaartjes met verkeersborden en gebeurtenissen en verklarende uitleg daarover.

Nadere informatie

Michiel de Ruyter een zeeheld

Michiel de Ruyter een zeeheld Michiel de Ruyter een zeeheld Helden zijn van alle tijden. Vroeger hadden we in Nederland ook al helden. Vooral zeehelden. Mannen die grote overwinningen hadden behaald met de Nederlandse scheepsvloot.

Nadere informatie

Lesbrief DUURZAAM BOUWEN OPDRACHT 1 - WAT IS DAT, DUURZAAMHEID?

Lesbrief DUURZAAM BOUWEN OPDRACHT 1 - WAT IS DAT, DUURZAAMHEID? Lesbrief Primair onderwijs - BOVENBOUW DUURZAAM BOUWEN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Veel mensen werken in de haven. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip

Nadere informatie

Spelregels Hoe word ik tevreden & gelukkig?

Spelregels Hoe word ik tevreden & gelukkig? Spelregels Hoe word ik tevreden & gelukkig? Introductie Met behulp van dit kaartspel kunnen hulpverleners makkelijker gesprek komen met mensen met een verstandelijke beperking. Met het spel kunnen begeleider

Nadere informatie

spelregels Paul de Leeuw

spelregels Paul de Leeuw spelregels Paul de Leeuw In onvoorspelbaar strijd je alleen of in teams tegen elkaar. Het spel draait om het verzamelen van bitterballen en bamihapjes. Heb jij aan het eind van het spel de meeste bitterballen

Nadere informatie

rijks museum Voorbereidende les bij de rondleiding Proef de Gouden Eeuw (NT2) 1/5

rijks museum Voorbereidende les bij de rondleiding Proef de Gouden Eeuw (NT2) 1/5 1/5 Deze voorbereidende les hoort bij het programma Proef de Gouden Eeuw, speciaal ontwikkeld voor NT2 niveau A1 t/m B2. Ter voorbereiding op het museumbezoek kunt u met deze les de cursisten op een actieve

Nadere informatie

rekentrainer jaargroep 7 Fietsen op Terschelling. Teken en vul in. Zwijsen naam: reken-wiskundemethode voor het basisonderwijs

rekentrainer jaargroep 7 Fietsen op Terschelling. Teken en vul in. Zwijsen naam: reken-wiskundemethode voor het basisonderwijs Zwijsen jaargroep 7 naam: reken-wiskundemethode voor het basisonderwijs Waar staat deze paddenstoel ongeveer? Teken op de kaart. Welke afstand of welke route fietsen de kinderen? naam route afstand Janna

Nadere informatie

Stefanie Rohner + Christian Wolf. Spelregels

Stefanie Rohner + Christian Wolf. Spelregels Stefanie Rohner + Christian Wolf Spelregels 00174 hld nl 00174.indd 6 28-11-2006 11::25 ZAKGELDSPEL Een spel van Stefanie Rohner en Christian Wolf. Inhoud: speelbord in de doos, winkelcentrum, 4 pionnen,

Nadere informatie

Dit spel bedoelt te kijken naar je leven: terugkijken èn vooruit kijken.

Dit spel bedoelt te kijken naar je leven: terugkijken èn vooruit kijken. Dit spel bedoelt te kijken naar je leven: terugkijken èn vooruit kijken. Teken het speelbord na op een groot vel. Of gebruik damstenen, doppen,.. en leg het na. Print de 32 kaartjes. Je ziet snel genoeg

Nadere informatie

De leerkracht zorgt ervoor dat alle leerlingen een gatentekst en een ontdekkaart hebben.

De leerkracht zorgt ervoor dat alle leerlingen een gatentekst en een ontdekkaart hebben. Thema/ onderwerp: Ontdekkaart 1.1 Slavenkralen Korte samenvatting van de leeractiviteit: De leerlingen vullen de woorden op de goede plek in in de gatentekst. De leerlingen bevragen de kralen en maken

Nadere informatie

BORDSPEL: PERSOONLIJK TRIVIANT

BORDSPEL: PERSOONLIJK TRIVIANT BORDSPEL: PERSOONLIJK TRIVIANT MvE Stappenplan ter voorbereiding van het Stap 1. Verzorg hetzelfde aantal (a5) enveloppen als dat er spelers zijn. Stap 2. Print het stickervel met naam en plak ze op de

Nadere informatie

STERREN DANSEN OP DE MUUR WAT HEB JE NODIG? BOUWTEKENING

STERREN DANSEN OP DE MUUR WAT HEB JE NODIG? BOUWTEKENING STERREN DANSEN OP DE MUUR Als je op een onbewolkte avond naar de hemel kijkt zie je overal sterren. Net zoals je soms in wolken gekke figuren kunt ontdekken, kun je dat in sterren ook. Door lijnen te trekken

Nadere informatie

Opdracht 1 Nodig: kleurpotloden of stiften, poster Maak je huis mooi.

Opdracht 1 Nodig: kleurpotloden of stiften, poster Maak je huis mooi. Opdracht 1 Nodig: kleurpotloden of stiften, poster Maak je huis mooi. Hoe ziet de woonkamer in jouw huis eruit? Hebben jullie behang met bloemen, zijn de muren in een mooie kleur geverfd of hebben jullie

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R HET DUIZELT VOOR JE OGEN Maar je hersenen maken er een mooie film van. Met een speciale ronddraaiende trommel met spleetjes: een zoötroop, kunnen jullie je eigen bioscoop maken. Maak allebei een aantal

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis havo 2009 - I

Eindexamen geschiedenis havo 2009 - I Ten oorlog! Europese oorlogen 1789-1919. Oorlog als maatschappelijk fenomeen In de Coalitieoorlogen voerde de Franse regering de dienstplicht in. 2p 1 Leg uit dat zij hiermee de betrokkenheid van Franse

Nadere informatie

Ontstaan van de Gouden Eeuw (1588-1648)

Ontstaan van de Gouden Eeuw (1588-1648) 1 Ontstaan van de Gouden Eeuw (1588-1648) H!to"sche context Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden 1515-1648 meneervanempel.nl 2 Hoofdvraag Waardoor ontstond in de Republiek de Gouden Eeuw, 1588-1648?

Nadere informatie

Voorbereiding post 2. Hap, ik heb je! Groep 1-2-3

Voorbereiding post 2. Hap, ik heb je! Groep 1-2-3 Voorbereiding post 2 Hap, ik heb je! Groep 1-2-3 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 2: Hap, ik heb je! voor groep 1, 2 en 3. Inhoud: Algemeen Verhaal Spel Werkvel

Nadere informatie

Rekentijger - Groep 7 Tips bij werkboekje A

Rekentijger - Groep 7 Tips bij werkboekje A Rekentijger - Groep 7 Tips bij werkboekje A Omtrek en oppervlakte (1) Werkblad 1 Van een rechthoek die mooi in het rooster past zijn lengte en breedte hele getallen. Lengte en breedte zijn samen gelijk

Nadere informatie

HAVENS EN DE REIS VAN BONTEKOE

HAVENS EN DE REIS VAN BONTEKOE EN 28 december EN Inleiding Schepen vertrekken of leggen aan. Op de kade wordt gezwaaid en afscheid genomen. En wie na een lange reis terugkeert, wordt begroet door de thuisblijvers. De zee oefent een

Nadere informatie

geschiedenis geschiedenis

geschiedenis geschiedenis Examen HAVO 2009 tijdvak 1 woensdag 20 mei 9.00-12.00 uur tevens oud programma geschiedenis geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

1. Geef de titels van de kaarten die horen bij de bladzijden van de Grote Bosatlas.

1. Geef de titels van de kaarten die horen bij de bladzijden van de Grote Bosatlas. Atlasvaardigheden Kaarten en gegevens over landen zoek je op in een atlas. Maar hoe gebruik je ook alweer een atlas? Hoe vind je snel de juiste gegevens en informatie? De ster-vragen zijn iets moeilijker.

Nadere informatie

VAN GOGH PROJECT GROEP 5 EN 6

VAN GOGH PROJECT GROEP 5 EN 6 VAN GOGH PROJECT GROEP 5 EN 6 Brieven schrijven Deze activiteit is gebaseerd op de briefwisseling tussen Vincent van Gogh en zijn broer Theo. Voorbereiding: Zorg voor een plaat/foto van een landschap.

Nadere informatie

Kern 6: geit-pauw-duif-ei

Kern 6: geit-pauw-duif-ei Kern 6: geit-pauw-duif-ei In deze kern leert uw kind Letters: g - ui - au - f - ei Woorden: geit, pauw, duif, ei Alle letters compleet In kern 6 leert uw kind de laatste nieuwe letters. Op het eind van

Nadere informatie

Gokautomaten (voor iedereen)

Gokautomaten (voor iedereen) Gokautomaten (voor iedereen) In een fruitautomaat draaien de schijven I, II en III onafhankelijk van elkaar. Door een hendel kan elke schijf tot stilstand worden gebracht. In de tabel zie je wat op elke

Nadere informatie

Er is post! LES 1. gemeente Hengelo

Er is post! LES 1. gemeente Hengelo LS 1 Opdracht 1 Je juf of meester leest je een verhaal voor. Het gaat over reizen met de postkoets. Aan het einde van het verhaal stelt je juf of meester een aantal vragen over het verhaal. Foto uit 1870,

Nadere informatie

Activiteitenblad Piratenstrijd

Activiteitenblad Piratenstrijd Activiteitenblad Piratenstrijd Doelgroep: 1, 2, 3 100 min. Inhoud Om uit te maken wie over de beste piraten beschikt, nemen verschillende piratengroepen het tegen elkaar op. Elke groep kan een andere groep

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R LEKKER BAKKEN IN DE ZON! Nee niet zonnebaden, maar barbecuen zonder hout of kolen! Dat kan ook met zonlicht. Het lijkt een beetje op een oude truc met een sterk vergrootglas. Als de zon goed schijnt, en

Nadere informatie

Aan de tafel! Ga je mee om de wonderlijke wereld van de tafels te ontdekken? Bedacht en ontwikkeld door Linda van de Weerd. www.klasvanjuflinda.

Aan de tafel! Ga je mee om de wonderlijke wereld van de tafels te ontdekken? Bedacht en ontwikkeld door Linda van de Weerd. www.klasvanjuflinda. Aan de tafel! Ga je mee om de wonderlijke wereld van de tafels te ontdekken? Bedacht en ontwikkeld door Linda van de Weerd. www.klasvanjuflinda.nl Aan de tafel 1. Zeeslag 2. Snelle Jelle 3. Vier op een

Nadere informatie

!"#$%&'&(%)*#+&,-#./##

!#$%&'&(%)*#+&,-#./## Brandaan samenvatting groep 6 Mijn Malmberg!"$%&'&(%)*+&,-./ :%$)-%330); (%)*+&0)&1$23.*%$!"$%&%'%"()%"$%%%*++%,$-%$%,./"$%%",)01%"2%./"3,)014/"$%.5./"$6785(%,$/8+/54%( 9%"(,*8'/"$%4/"$%.67.'/"/:;11%"1>>?.)%$%"*)($%4%.%+%,%.$"//,$%&%5(/$6

Nadere informatie

DONOR IN HART EN NIEREN

DONOR IN HART EN NIEREN DONOR IN HART EN NIEREN vmbo MODULE: blz blz donor in hart en nieren Module 2 DONOR IN HART EN NIEREN vmbo MODULE: blz Lessen over orgaandonatie Dit boekje gaat over orgaandonatie Donororganen en donorweefsels

Nadere informatie

Doel: Opzet: Spelregels: De speler met de groene pion begint.

Doel: Opzet: Spelregels: De speler met de groene pion begint. Doel: Als projectopdracht moet er een game ontworpen worden door verschillende studenten en hiervoor is een team nodig wat bestaat uit minimaal 1x Game Designer, 1x Programmeur en 1x Artist. Twee spelers

Nadere informatie

Koopkracht: de waarde van geld

Koopkracht: de waarde van geld Koopkracht: de waarde van geld 1. Leerlingenblad Inleiding Wat is het doel? Wat is het onderwerp? Wat is het middel? Inzicht krijgen in de waarde van geld Koopkracht: de waarde van geld Een presentatie

Nadere informatie

Voorbereiding post 5. Bochten in beken Groep 4-5-6

Voorbereiding post 5. Bochten in beken Groep 4-5-6 Voorbereiding post 5 Bochten in beken Groep 4-5-6 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 5: Bochten in beken, voor groep 4, 5 en 6. Inhoud: Algemeen Verhaal Spel Werkbladen

Nadere informatie

workshop Wie Wat Bewaart

workshop Wie Wat Bewaart workshop Wie Wat Bewaart Wetenschappelijk thema: voortschrijdend inzicht Elk van de vier workshops van De Jonge Akademie on Wheels heeft een wetenschappelijk thema, waarmee belangrijke algemene aspecten

Nadere informatie

OVERZICHT ONDERDELEN

OVERZICHT ONDERDELEN OVERZICHT Je bent een stadsplanner voor één van de 2 grote steden in het zuidelijk deel van de Stille Oceaan: Auckland, Nieuw Zeeland of Sydney, Australië. Je taak is om bruggen te bouwen op strategische

Nadere informatie

Uitleg bij de spellingskaartjes.

Uitleg bij de spellingskaartjes. Uitleg bij de spellingskaartjes. 1. De BLAUWE kaartjes zijn bedoeld om alleen te oefen met de spellingskaartjes 2. Met de Paarse kaartjes mag je met zijn tweeën oefenen met de spellingskaartjes 3. De Groene

Nadere informatie

Voorbereiding post 4. Nachtbrakers Groep 1-2-3-4

Voorbereiding post 4. Nachtbrakers Groep 1-2-3-4 Voorbereiding post 4 Nachtbrakers Groep 1-2-3-4 Welkom bij IVN Valkenswaard Dit is de Powerpointserie als voorbereiding op post 4: Nachtbrakers, voor groep 1, 2, 3 en 4. Inhoud: Algemeen Verhaal over de

Nadere informatie

LESTIP voor 1 vmbo: Wat een wereldkaart!

LESTIP voor 1 vmbo: Wat een wereldkaart! LESTIP voor 1 vmbo: Wat een wereldkaart! Deze les sluit aan op het hoofdstuk waarin de ontdekkingsreizen worden behandeld. In Geschiedeniswerkplaats VMBO-T/HV is dat hoofdstuk 6, in Geschiedeniswerkplaats

Nadere informatie

Nu ben jij aan de beurt!!!!!!!

Nu ben jij aan de beurt!!!!!!! TAAL KAART 1 Maak een woordenspin van de herfst! Als je voor deze kaart kiest ga je een woordenweb maken over de herfst. Nu ben jij aan de beurt!!!!!!! -Neem een kladblad. -Schrijf je woord in het midden.

Nadere informatie

MONOPOLY Kampioenschap spelregels:

MONOPOLY Kampioenschap spelregels: MONOPOLY Kampioenschap spelregels: DOEL is als enige speler over te blijven als alle anderen failliet zijn. Dit doe je door bezittingen te kopen en ander spelers die er eindigen huur te laten betalen.

Nadere informatie

Druk alle kartonnen delen uit de raampjes. Stel de pionnen samen door het kartonnen deel in het voetje te steken.

Druk alle kartonnen delen uit de raampjes. Stel de pionnen samen door het kartonnen deel in het voetje te steken. spelregels Druk alle kartonnen delen uit de raampjes. Stel de pionnen samen door het kartonnen deel in het voetje te steken. Sorteer de kaarten in drie stapeltjes: Drakenkaarten Wapenkaarten Avonturenkaarten

Nadere informatie

In 1618 vaart Jan Janse met zijn schip in de buurt van de Canarische Eilanden als het plotseling hard begint te waaien. Hij stuurt als de bliksem

In 1618 vaart Jan Janse met zijn schip in de buurt van de Canarische Eilanden als het plotseling hard begint te waaien. Hij stuurt als de bliksem Enteren De eerste maanden op het kaperschip zijn machtig mooi. Jan geniet van het leven op zee: dit is nog eens wat anders dan een boottochtje op het Spaarne. Iedere keer als ze een Spaans galjoen op volle

Nadere informatie

Talenquest Duits 2thv: Opdrachten

Talenquest Duits 2thv: Opdrachten Talenquest Duits 2thv: Opdrachten Eindopdrachten In overleg met jouw docent(e) maak je een keuze uit een van de twee onderstaande eindopdrachten. Voor opdracht A is een goede samenwerking en originaliteit

Nadere informatie

Fossiele brandstoffen? De zon is de bron!

Fossiele brandstoffen? De zon is de bron! Energie 5 en 6 3 Fossiele brandstoffen? De zon is de bron! Filmpjes werkblad Doelen Begrippen Materialen Duur De leerlingen: weten dat fossiele brandstoffen hele oude resten van planten zijn. kunnen een

Nadere informatie

taal taal Handleiding.indd 1 19-10-2008 20:16:04

taal taal Handleiding.indd 1 19-10-2008 20:16:04 handleiding taal taal Handleiding.indd 1 19-10-2008 20:16:04 Colofon Concept en tekst: Judith Kat & Marianne Verhallen Eindredactie: Nederlandse Taalunie Grafische ontwerp en productie management: bureau

Nadere informatie

Sorteer netjes! 1. Knip de kaartjes van bijlage 1 uit. Sorteer

Sorteer netjes! 1. Knip de kaartjes van bijlage 1 uit. Sorteer Sorteer netjes! 1 Knip de kaartjes van bijlage 1 uit. Sorteer a de rozen (*1) b de kleine bloemen (*2) c de bloemen zonder bladeren (*3) d de bloemen, niet tulpen (*4) Omcirkel de dieren. Omcirkel de dieren

Nadere informatie

Tijd van regenten en vorsten 1600 1700. 6.1 Rijk door handel overzee.

Tijd van regenten en vorsten 1600 1700. 6.1 Rijk door handel overzee. Onderzoeksvraag: Waardoor namen in de 17 e eeuw de wereldwijde contacten toe en waarom speelde de Republiek hierin een hoofdrol? Kenmerkende aspect: Wereldwijde handelscontacten, handelskapitalisme en

Nadere informatie

VERGELIJKENDE VRAGEN. 6.2 De Gouden Eeuw van Nederland

VERGELIJKENDE VRAGEN. 6.2 De Gouden Eeuw van Nederland VERGELIJKENDE VRAGEN 6.2 De Gouden Eeuw van Nederland Vergelijk de handelswijze van de VOC in Azië met de handelswijze van de WIC in Amerika. Antwoord leerling X De VOC was een heel slim idee. Er waren

Nadere informatie

Carnavalsschilderij: Doel: Het stimuleren van de fijne motoriek en de hand oog coördinatie. Materiaal: Schilderspapier Verf Kwasten Plakband Schorten

Carnavalsschilderij: Doel: Het stimuleren van de fijne motoriek en de hand oog coördinatie. Materiaal: Schilderspapier Verf Kwasten Plakband Schorten Carnavalsschilderij: Het stimuleren van de fijne motoriek en de hand oog coördinatie Schilderspapier Verf Kwasten Plakband Schorten Leg al materialen klaar Vertel de kinderen dat ze iets over carnaval

Nadere informatie

Doel: Na deze opdracht weet je meer over het leven en de gebruiken van de Vikingen

Doel: Na deze opdracht weet je meer over het leven en de gebruiken van de Vikingen Thema: Van A tot Z Geschiedenis Tijd van monniken en ridders Vikingen Moeilijkheid: *** Tijdsduur: *** Juf Nelly De Vikingen komen Doel: Na deze opdracht weet je meer over het leven en de gebruiken van

Nadere informatie

Stofomschrijving Deze opdracht hoort bij 2.1-3.1 en 3.2 van De Republiek in tijd van Vorsten (Geschiedenis Werkplaats).

Stofomschrijving Deze opdracht hoort bij 2.1-3.1 en 3.2 van De Republiek in tijd van Vorsten (Geschiedenis Werkplaats). Het verhaal van 1588 Bodystorming Inleiding Het jaar 1588 is een belangrijk jaar in de geschiedenis van de Republiek. De gebeurtenissen die eraan vooraf gaan worden als feiten voorgelezen en tussen de

Nadere informatie

Tip. 1Meenemen voorwerp

Tip. 1Meenemen voorwerp Hotel Perdu (6+) Aan het einde van de weg staat Hotel Perdu. Er brandt licht. Het is een komen en gaan van bizarre personages: een eenzame linkerschoen hupt onhandig naar binnen, de jongen die altijd wordt

Nadere informatie

BOUWEN. En als niemand het wil? Geen probleem. Niemand betaalt iets en het spel gaat verder.

BOUWEN. En als niemand het wil? Geen probleem. Niemand betaalt iets en het spel gaat verder. BOUWEN Huizen bouwen Zodra je een compleet kleursetje hebt, kun je huizen gaan kopen (je hoeft niet te wachten tot je aan de beurt bent). Betaal de bank de op het Eigendomsbewijs aangegeven kostprijs en

Nadere informatie

8 + 2-6 EEN SNELLER SPEL RACE TEGEN DE KLOK. DOEL VAN HET SPEL Als enige speler overblijven wanneer alle anderen failliet zijn.

8 + 2-6 EEN SNELLER SPEL RACE TEGEN DE KLOK. DOEL VAN HET SPEL Als enige speler overblijven wanneer alle anderen failliet zijn. EEN SNELLER SPEL 8 + 2-6 SPELERS Als je Monopoly al kent en een sneller spel wilt spelen: 1. Om te beginnen schudt de bankier de Eigendomsbewijzen en geeft alle spelers twee kaartjes. De spelers betalen

Nadere informatie

Welkom bij restaurant Heren 17

Welkom bij restaurant Heren 17 Welkom bij restaurant Heren 17 Wilt u op de hoogte blijven van onze menukaart en maandmenu, download dan nu de Bantam App. (voor Android, iphone & ipad) www.tinyorca.com/bantam Maandmenu januari Paddenstoelensoep

Nadere informatie