Lesmateriaal bovenbouw

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Lesmateriaal bovenbouw"

Transcriptie

1 Lesmateriaal bovenbouw Workshopdag Satellieten 8 oktober 2008 Space Expo, Noordwijk

2 Bouw je eigen telescoop Benieuwd naar het oppervlak van de maan? Of de ringen van Saturnus? Deze dingen staan te ver weg om ze met het blote oog goed te kunnen zien. Maar met een telescoop kun je wel de kraters op de maan bekijken: alles lijkt dichterbij. Telescopen kun je ook op aarde gebruiken om dingen die ver weg zijn te bekijken. Het zijn de lenzen in telescopen die ervoor zorgen dat je met een telescoop alles groter ziet. In deze les bouw je zelf een telescoop en ontdek je hoe lenzen werken. WAT HEB JE NODIG? Materialen: een stuk pvc buis van 18 cm lang met een diameter van 40 mm een stuk pvc buis van 18 cm lang met een diameter van 32 mm veerklem (diameter ongeveer 40mm) bodemplaat (triplex) van 15 bij 15 cm twee staanders van ieder 30 cm hout voor het draaipunt van 5 bij 2,7 cm tussenblokje hout van 2,7 bij 3,5 cm slotbout van minimaal 6 cm en een bijpassende vleugelmoer. kleine bolkopschroef gaffertape houtlijm 20 spijkers 2 lenzen (8a en 2) schilderstape dun karton Gereedschappen: liniaal geodriehoek potlood zaag hamer handboor (M5 of M6) holpijpje schaar BOUWTEKENING Een bouwer van exhibits maakt voordat hij begint eerst een bouwtekening van de exhibit. Dat gaan jullie dus ook doen. Een bouwtekening laat zien hoe je iets moet maken en hoe groot het wordt. Bekijk eerst de foto s en de tekeningen bij Hoe ga je het maken?. Zo krijg je een idee hoe de exhibit er uit komt te zien en hoe deze in elkaar zit. Tips: 1. Je kunt ook de tekst bij de tekeningen alvast doorlezen. 2. Als de materialen voor jullie exhibit al aanwezig zijn, is het goed om die er bij pakken. Bij Wat heb je nodig? staat welke materialen en gereedschappen jullie allemaal nodig hebben. Bij de materialen staat alleen nog niet precies hoeveel je daarvan nodig hebt. Dat weten jullie pas als jullie bedacht hebben hoe groot de exhibit wordt. Bedenk daarom eerst samen met je maatje hoe groot de exhibit moet worden en hoe je hem wilt gaan tekenen. Bespreek jullie plan met je leerkracht. Maak nu met potlood en een liniaal een bouwtekening. Je maakt allebei een eigen bouwtekening, maar wel op dezelfde manier.

3 Je maakt de tekening op schaal 1:4. Dit betekent dat één centimeter in de tekening in het echt vier centimeter is. Dus als een stuk karton 20 bij 20 centimeter is, dan is hij op de bouwtekening 5 centimeter lang. Schrijf naast de verschillende onderdelen wat de lengte in het echt is. In je bouwtekening geef je ook aan waar alles precies komt te staan. Gebruik hiervoor de beschrijving bij Hoe ga je het maken?. Jullie gaan de bouwtekening laten zien aan de rest van de klas. Je vertelt erbij hoe je de exhibit wilt gaan maken. Vraag aan de andere kinderen en je leerkracht wat zij vinden van de bouwtekening. Misschien hebben zij een idee hoe je de bouwtekening nog beter kunt maken. Laat jullie verbeterde bouwtekening zien aan je leerkracht. Als zij of hij je tekening heeft goedgekeurd, kunnen jullie samen de materialenlijst gaan maken. MATERIALENLIJST De bouwtekening is klaar. Dus de maat van alle materialen is nu bekend en je kunt tellen hoeveel stuks je van een onderdeel nodig hebt. Maak een materialenlijst en lever deze in bij je leerkracht. Overleg met haar of hem waar je deze spullen vandaan moet halen. Dan kun je echt gaan bouwen! HOE GA JE HET MAKEN? Je gaat in tweetallen aan de slag. Om samen deze exhibit te bouwen moet je veel overleggen en afspraken maken. Hoe gaan jullie het aanpakken? Wie doet wat? Verdeel de taken zo eerlijk mogelijk. Want jullie moeten allebei evenveel te doen hebben. Probeer zoveel mogelijk samen te werken zodat je allebei ervaring opdoet met het bouwen, snijden en zagen. Als je moeilijke woorden tegenkomt, zoek je die op in een woordenboek. 1. Bouw eerst de voet van de telescoop. Pak de twee latjes van 30 cm. Pak het extra latje en zaag een extra stukje af dat precies even breed is als de andere latjes. 2. Teken nu met het potlood op 1 cm van de bovenkant van de latjes een puntje, precies in het midden. Boor in beide latjes een gat, helemaal door het latje heen. 3. Plak het stukje dat je gezaagd hebt tussen de latjes, helemaal aan de onderkant. Spijker het voor de zekerheid vast. 4. Zaag nu nog een stukje hout van 5 cm. Teken met je potlood een puntje op 2 cm van de bovenkant, precies in het midden. Boor daar een gat met de handboor. 5. Pak nu de veerklem en het kleine stukje hout van 3 bij 5 cm. Schroef de veerklem op het balkje dat je net gezaagd hebt, met daartussen het stukje hout van 3 bij 5 cm, zoals in de tekening staat. 6. Je gaat nu de kijker van de telescoop maken. Pak de twee stukken pvc buis. Rol om de dunnere buis zwarte tape totdat die goed past in de grotere buis. Let op, je moet de dunne buis nog steeds heen en weer kunnen bewegen en hij moet blijven zitten als de telescoop schuin staat! Klem nu de buizen in vast in de veerklem.

4 7. De telescoop is bijna af! Je hoeft alleen nog de lenzen toe te voegen. Maar eerst ga je ontdekken hoe lenzen werken. VERDIEPING: Hoe werken lenzen? Sommige mensen hebben de hele dag lenzen voor hun neus zitten: in hun bril. Brillenlenzen helpen om beter te zien door voorwerpen iets groter of juist iets kleiner te maken. Mensen hebben in de zeventiende eeuw uitgevonden hoe ze lenzen konden gebruiken om hemellichamen beter te zien. Door de juiste lenzen samen te gebruiken, werd het opeens mogelijk om de maan en de planeten veel beter te zien. Hierdoor werden er allerlei nieuwe aspecten van de hemellichamen in ons zonnestelsel ontdekt. Hier ga je aan de slag met lenzen om zelf te ontdekken hoe ze werken. 1. Scherp zien Verander de afstand tussen het voorwerp waar je naar wilt kijken en het vergrootglas. Zie je het voorwerp meteen scherp? Als dit niet zo is, verander de afstand. Maak de afstand tussen het voorwerp en het vergrootglas groter. Probeer het voorwerp weer scherp te zien. Lijkt het voorwerp even groot? Of juist groter of kleiner dan bij de eerste poging? Is er een afstand tussen het voorwerp en het vergrootglas, waarbij je het voorwerp het beste ziet? Maakt het nog uit of je met je oog dicht bij het vergrootglas bent of verder af? Probeer dit met verschillende lenzen. Is de ideale afstand tussen het voorwerp en de lens altijd hetzelfde? Vergroten alle lenzen de voorwerpen waar je naar kijkt even veel? 2. Brandpunt? Bolle lenzen breken lichtstralen die erop vallen. Als de stralen recht op de lens vallen, komen ze allemaal samen in het brandpunt. Dit is ook precies de afstand die je gebruikt als je een lens gebruikt om een vuurtje te stoken. Je gaat de brandpuntsafstand van de lenzen die je gaat gebruiken zelf bepalen. Dit doe je op de volgende manier: 1. Ga als de zon schijnt naar buiten. 2. Leg een stuk wit papier op de grond onder de lens. 3. Beweeg de lens heen en weer totdat je een scherpe afbeelding van de zon of de lamp op het papier ziet (scherp betekent dat de randen niet wazig zijn). De afstand tussen het papier en de lens is de brandpuntsafstand. 4. Doe dit voor beide lenzen. Is de brandpuntsafstand hetzelfde? Op deze afbeelding zie je hoe een lens de lichtstralen afbuigt. Het punt waar ze samenkomen is het brandpunt. 3. Andere soorten lenzen Kijk eens goed naar de soorten lenzen waar je mee geëxperimenteerd hebt. Valt je iets op aan de werking van de lenzen? Alle lenzen hadden ten minste een bolle zijde en ze maakten objecten groter. Zijn er ook lenzen die dingen kleiner laten lijken? Dit zijn lenzen met een holle kant. Pak een holle lens en probeer uit hoe die werkt. Kun je een brandpunt vinden?

5 DE TELESCOOP AFMAKEN Je weet nu hoe lenzen werken en bent klaar om de lenzen in de telescoop te plakken. 1. Pak de grote lens. Plak deze met schilderstape aan het einde van de telescoop. 2. Pak het karton. Knip twee cirkels uit die precies even breed zijn als de dunne pvc buis. Sla met het holpijpje in het midden van beide cirkels een gat. 3. Pak nu de kleine lens. Plak de lens tussen de twee cirkels karton in met plakband. Plak het geheel aan het oogeinde van de telescoop. 4. Je telescoop is af! Let op! Je mag met een telescoop nooit naar de zon kijken, dit zou je ogen beschadigen. Plak een waarschuwingssticker op jouw telescoop. HOE WERKT HET? Kijk door de telescoop naar iets dat ver weg staat. Misschien moet je de kleine buis in- of uitschuiven om het beeld scherp te krijgen. Kun je verder weg zien? De twee lenzen zorgen er samen voor dat de objecten die je bekijkt dichterbij lijken. Dit gebeurt doordat de lenzen de lichtstralen afbuigen. De grote lens verzamelt het licht en de kleine lens zorgt ervoor dat het beeld scherp in jouw oog komt. HOE ZIT DAT? Nu ga je informatie opzoeken over telescopen. Je kunt informatie opzoeken in de schoolmediatheek, de bibliotheek of op internet. Werking/wetenschap: Wie heeft de telescoop ontdekt? Wanneer is dat gebeurd? Uitvinding: Wat is er met behulp van de telescoop ontdekt? Waarom was de telescoop een belangrijke uitvinding? Toepassing: Waar staan de grootste telescopen? Staan ze allemaal op aarde? Laat je leerkracht de antwoorden lezen.

6

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R EEN ADEMBENEMEND INSTRUMENT Een liedje fluiten is niet zo makkelijk. Je lippen en je tong moet je in allerlei bochten wringen. Met een muziekinstrument gaat het al een stukje makkelijker. Even blazen en

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R HET DUIZELT VOOR JE OGEN Maar je hersenen maken er een mooie film van. Met een speciale ronddraaiende trommel met spleetjes: een zoötroop, kunnen jullie je eigen bioscoop maken. Maak allebei een aantal

Nadere informatie

STERREN DANSEN OP DE MUUR WAT HEB JE NODIG? BOUWTEKENING

STERREN DANSEN OP DE MUUR WAT HEB JE NODIG? BOUWTEKENING STERREN DANSEN OP DE MUUR Als je op een onbewolkte avond naar de hemel kijkt zie je overal sterren. Net zoals je soms in wolken gekke figuren kunt ontdekken, kun je dat in sterren ook. Door lijnen te trekken

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R LEKKER BAKKEN IN DE ZON! Nee niet zonnebaden, maar barbecuen zonder hout of kolen! Dat kan ook met zonlicht. Het lijkt een beetje op een oude truc met een sterk vergrootglas. Als de zon goed schijnt, en

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R DE WILLIE WORTEL QUIZZZ Gaat er bij jou ook een lampje branden? Dan heb je het goede antwoord op de vraag gegeven. Maak een knotsgekke elektroquiz. Daarvoor gaan jullie zelf de quizvragen en antwoorden

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R WELKOM! Een bezoeker die een science center binnenkomt, moet gelijk in de stemming komen om van alles te ontdekken. Dat kan doordat er iets verrassends gebeurt. Daar gaan jullie op een heel speciale manier

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R HIER EN DAAR EEN BUI Soms klopt de voorspelling van de weerman. Maar vaak ook helemaal niet. Donkere wolken in plaats van de hele dag zon. Kunnen jullie dat beter? Jullie gaan een eigen weerstation bouwen

Nadere informatie

Kijken naar het heelal

Kijken naar het heelal Kijken naar het heelal GROEP 7-8 75 65 minuten 1 en 45 De leerling: weet dat de uitvinding van de telescoop voor bewijzen heeft gezorgd dat de aarde niet het middelpunt van het heelal is weet dat je met

Nadere informatie

Hier en daar een bui

Hier en daar een bui Hier en daar een bui Soms klopt de voorspelling van de weerman. Maar vaak ook helemaal niet. Donkere wolken in plaats van de hele dag zon. Kunnen jullie dat beter? Jullie gaan een eigen weerstation bouwen

Nadere informatie

Zons- en maansverduistering

Zons- en maansverduistering Zons- en maansverduistering Wat weet jij van de maan en de zon? Weet je wat een zonsverduistering is? En een maansverduistering? Door deze opdracht te doen, kan je er zelf achterkomen. Je bouwt eerst een

Nadere informatie

HELP! DE AARDE STAAT SCHEEF! WAT HEB JE NODIG? BOUWTEKENING

HELP! DE AARDE STAAT SCHEEF! WAT HEB JE NODIG? BOUWTEKENING HELP! DE AARDE STAAT SCHEEF! In de zomer is het lekker warm, in de winter nat en koud. En als het in Nederland winter is, liggen de Australiërs op het strand van de zomer te genieten. Misschien is het

Nadere informatie

6 pack houder maken van hout

6 pack houder maken van hout 6 pack houder maken van hout 6 pack houder maken van hout Materialen Gereedschap Schroeven Ronde stok ø 23mm Ronde stok 14mm Houtlijm Hardhout 28X145/210CM Hardhout 9X44/210cm Decoupeerzaag Boormachine

Nadere informatie

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS LESBRIEVEN LEERLINGENBESTAND LESBRIEF 1: WATER VERZAMELEN Verhaal: De Uitvinders en De Verdronken Rivier Opdracht 1: Opdracht 2: Opdracht 3: Opdracht 4: Brainstorm over water Bouw een water-takel-kraan

Nadere informatie

Uitwerkingen Hoofdstuk 2 Licht

Uitwerkingen Hoofdstuk 2 Licht Uitwerkingen Hoofdstuk 2 Licht Verkennen I a. Teken het gebouw met de zon in de tekening. De stand van de zon bepaalt waar de schaduw terecht komt. b. Een platte tekening. Jij staat voor de spiegel, de

Nadere informatie

STAP 1 Bekijk de doebladen goed. Kijk vooral goed naar de tekeningen. Probeer nu al zoveel mogelijk te snappen van wat je allemaal gaat doen.

STAP 1 Bekijk de doebladen goed. Kijk vooral goed naar de tekeningen. Probeer nu al zoveel mogelijk te snappen van wat je allemaal gaat doen. doeblad WAT GA JE DOEN? Je gaat een elektrospel maken. Je leert hoe je elektrische verbindingen moet maken en hoe je een batterij en een fitting moet aansluiten. Het werkstuk mag je meenemen naar huis.

Nadere informatie

lesbrieven water verzamelen avonturenpakket de uitvinders en de verdronken rivier leerlingen werkblad Lesbrief 1:

lesbrieven water verzamelen avonturenpakket de uitvinders en de verdronken rivier leerlingen werkblad Lesbrief 1: lesbrieven leerlingen werkblad Lesbrief 1: water verzamelen Verhaal: De Uitvinders en De Verdronken Rivier Opdracht 1: Opdracht 2: Opdracht 3: Opdracht 4: Brainstorm over water Bouw een water-takel-kraan

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R HOE KUN JE JEZELF EEN NIEUW GEZICHT GEVEN? Jullie gaan een exhibit ontwerpen waarbij jullie de bezoekers kennis laten maken met de eigenschappen van spiegels. Met de exhibit kunnen de bezoekers een nieuw

Nadere informatie

Handleiding bij geometrische optiekset 112114

Handleiding bij geometrische optiekset 112114 Handleiding bij geometrische optiekset 112114 INHOUDSOPGAVE / OPDRACHTEN Algemene opmerkingen Spiegels 1. Vlakke spiegel 2. Bolle en holle spiegel Lichtbreking en kleurenspectrum 3. Planparallel blok 4.

Nadere informatie

3HV H2 breking.notebook October 28, 2015 H2 Licht

3HV H2 breking.notebook October 28, 2015 H2 Licht 3HV H2 breking.notebook October 28, 2015 H2 Licht 3HV H2 breking.notebook October 28, 2015 L1 L2 Wanneer een lichtstraal van het ene materiaal het andere ingaat kan de richting van de lichtstraal veranderen.

Nadere informatie

Repetitie Lenzen 3 Havo Naam: Klas: Leerstof: 1 t/m 7

Repetitie Lenzen 3 Havo Naam: Klas: Leerstof: 1 t/m 7 Repetitie Lenzen 3 Havo Naam: Klas: Leerstof: 1 t/m 7 Opgave 1 Iris krijgt een bril voorgeschreven van 4 dioptrie. Zij houdt de bril in de zon en probeert de stralen te bundelen om zodoende een stukje

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R HOE KUN JE JEZELF ONEINDIG VAAK KOPIËREN? Jullie gaan een exhibit ontwerpen waarbij jullie de bezoekers kennis laten maken met de eigenschappen van spiegels. Met de exhibit kunnen de bezoekers hun gezicht

Nadere informatie

werkstukmap Houtopdracht

werkstukmap Houtopdracht werkstukmap Houtopdracht Henze mussennestkast Samengesteld door J. van wijk - 2012 1 Verklaring gebruikte symbolen: Lees deze tekst aandachtig door. Probeer er iets van te onthouden Dit teken geeft aan

Nadere informatie

Hoe kunnen we er voor zorgen dat de juf vlug de namen kent van de leerlingen in jouw klas?...

Hoe kunnen we er voor zorgen dat de juf vlug de namen kent van de leerlingen in jouw klas?... Een nieuwe schooljaar heel wat nieuwe gezichten! En al die namen de juf kan dit moeilijk uit elkaar houden. Dat duurt nog eventjes. Ze onthoudt wel dat bruin gezichtje, die mooie ogen, die lange blonde

Nadere informatie

Modern koper krukje maken (ontwerp door Daan Kayser)

Modern koper krukje maken (ontwerp door Daan Kayser) Modern koper krukje maken (ontwerp door Daan Kayser) Modern koper krukje maken (ontwerp door Daan Kayser) Materialen Gereedschap HG bijenwas transparant 500ml Ronde stok grenen Ø 22mm 270cm Populieren

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R HOE KUN JE IN EEN WAGEN MET VIERKANTE WIELEN RIJDEN ZONDER TE BONKEN? Jullie gaan een exhibit ontwerpen waarbij jullie de bezoekers kennis laten maken met een voertuig met vierkante wielen. Wat voor eisen

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R HOE KUN JE BARBECUEN MET LICHTSTRALEN? Jullie gaan een exhibit ontwerpen waarbij jullie de bezoekers kennis laten maken met de zon als energiebron. Jullie maken een zonneoven! Met de exhibit kunnen de

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R BEN JIJ SNELLER DAN JE SCHADUW? Jullie gaan een exhibit ontwerpen waarbij jullie de bezoekers kennis laten maken met de eigenschappen van glow-in-the-dark -verf. Met de exhibit kunnen de bezoekers hun

Nadere informatie

Thema 3 Verrekijkers. astronomische kijker

Thema 3 Verrekijkers. astronomische kijker 07-0-005 0: Pagina Verrekijkers Inleiding Om verre voorwerpen beter te kunnen zien, kun je gebruikmaken van verrekijkers. Die zijn er in vele soorten. De astronomische kijker wordt gebruikt voor het bekijken

Nadere informatie

Zorg voor de activiteit Licht door wrijving voor vuursteentjes.

Zorg voor de activiteit Licht door wrijving voor vuursteentjes. Vallende sterren Kijken naar de sterren * groep 3-4 33 tijdsduur 45 minuten kerndoelen 1 en 42 lesdoelen De leerling: weet dat een vallende ster een steen(tje) is dat door wrijving warmte en een lichtspoor

Nadere informatie

Licht. Tip. De leerlingen maken in deze les allemaal een eigen periscoop. 10 min. 60 minuten

Licht. Tip. De leerlingen maken in deze les allemaal een eigen periscoop. 10 min. 60 minuten Licht GROEP 5-6 49 60 minuten 1, 32, 45 en 54 Tip. De leerlingen maken in deze les allemaal een eigen periscoop. U kunt ze dit ook in tweetallen of in groepjes laten doen. De leerling: weet dat licht altijd

Nadere informatie

USB - lieveheersbeestje

USB - lieveheersbeestje USB - lieveheersbeestje Met Halloween verkleden mensen zich. Ze trekken griezelige kostuums aan. Maar eigenlijk zijn ze allemaal heel aardig. Precies het tegenovergestelde is het geval met computervirussen.

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R HOE KRIJG JE EEN RECHTE STOK DOOR EEN KROMME GLEUF? Het antwoord op de vraag lijkt simpel: je steekt de stok gewoon met één van de uiteinden voorop door de kromme gleuf. Loodrecht op elkaar. Maar dat is

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R HOE KUN JE EEN PINGPONGBALLETJE LATEN ZWEVEN IN DE LUCHT? Jullie gaan een exhibit ontwerpen waarbij jullie de bezoekers kennis laten maken met de eigenschappen van luchtstromen en luchtdruk. Met de exhibit

Nadere informatie

Waar op de wereld ben je? Kijken naar de sterren

Waar op de wereld ben je? Kijken naar de sterren Waar op de wereld ben je? Kijken naar de sterren * groep 7-8 73 tijdsduur 60 minuten kerndoelen 1, 23, 32 en 45 lesdoelen De leerling: kan meeteenheden gebruiken om lengtes en hoogtes uit te drukken kan

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R MET WELKE DRIE LICHTKLEUREN KUN JE WIT LICHT MAKEN? Jullie gaan een exhibit ontwerpen waarbij jullie de bezoekers kennis laten maken met het mengen van lichtkleuren. Met de exhibit kunnen de bezoekers

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R HOE KUN JE EEN BATTERIJ MAKEN? Jullie gaan een exhibit ontwerpen waarbij jullie de bezoekers laten ontdekken dat een batterij is opgebouwd uit verschillende delen die we cellen noemen. Met de exhibit kunnen

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R HOE WERKT EEN FOTOCAMERA? Jullie gaan een exhibit ontwerpen waarbij jullie de bezoekers laten ontdekken hoe een fotocamera werkt. Dat doen jullie door een camera obscura te maken. Dat is een soort voorloper

Nadere informatie

Het tekenen van lichtstralen door lenzen (constructies)

Het tekenen van lichtstralen door lenzen (constructies) Het tekenen van lichtstralen door lenzen (constructies) Zie: http://webphysics.davidson.edu/applets/optics/intro.html Bolle (positieve) lens Een bolle lens heeft twee brandpunten F. Evenwijdige (loodrechte)

Nadere informatie

Sterrenkunde. Materialen Karton Meetlat Passer Touw Potlood Schaar Lange stok

Sterrenkunde. Materialen Karton Meetlat Passer Touw Potlood Schaar Lange stok Pruiken en revoluties Groep 7 Handleiding voor de leerkracht Deze handleiding en de opdrachten zijn bedoeld als aanvulling op de geschiedenislessen over Pruiken en revoluties. De lesonderdelen beschreven

Nadere informatie

In deze opdracht gaan we een houten vogelhuisje maken.

In deze opdracht gaan we een houten vogelhuisje maken. MPo 2008 In deze opdracht gaan we een houten vogelhuisje maken. Je krijgt een stuk hout van 12 cm breed en 122 cm lang. Dit is genoeg om een vogelhuisje te maken zoals het voorbeeld. We zagen het hout

Nadere informatie

Uitwerkingen. Hoofdstuk 2 Licht. Verkennen

Uitwerkingen. Hoofdstuk 2 Licht. Verkennen Uitwerkingen Hoofdstuk 2 Licht Verkennen I a. Teken het gebouw met de zon in de tekening. De stand van de zon bepaalt waar de schaduw terecht komt. b. Maak een tekening in bovenaanzicht. Jij staat voor

Nadere informatie

a) Bepaal door middel van een constructie de plaats van het beeld van de scherf en bepaal daaruit hoe groot Arno de scherf door de loep ziet.

a) Bepaal door middel van een constructie de plaats van het beeld van de scherf en bepaal daaruit hoe groot Arno de scherf door de loep ziet. NATUURKUNDE KLAS 5 ROEWERK H14-05/10/2011 PROEWERK Deze toets bestaat uit 3 opgaven (totaal 31 punten). Gebruik van eigen grafische rekenmachine en BINAS is toegestaan. Veel succes! ZET EERST JE NAAM OP

Nadere informatie

MAAK ZELF JE EIGEN MUZIEKINSTRUMENT VOOR 10 MAART

MAAK ZELF JE EIGEN MUZIEKINSTRUMENT VOOR 10 MAART MAAK ZELF JE EIGEN MUZIEKINSTRUMENT VOOR 10 MAART De kinderen met een handicap die door het Liliane Fonds geholpen worden komen uit arme landen. Zij hebben meestal geen geld om een muziekinstrument te

Nadere informatie

LESBRIEF DAN LIEVER DE LUCHT IN

LESBRIEF DAN LIEVER DE LUCHT IN LESBRIEF DAN LIEVER DE LUCHT IN In dit hoofdstuk over bionica in de luchtvaart ga je zelf een propellervliegtuig bouwen en als het mag van je docent er misschien zelf wel een ontwerpen. Maar eerst verdiep

Nadere informatie

Hallo ik ben TECH. Wij gaan samen in het technieklokaal een mobieltjeshouder maken. We moeten ons eerst goed voorbereiden op school.

Hallo ik ben TECH. Wij gaan samen in het technieklokaal een mobieltjeshouder maken. We moeten ons eerst goed voorbereiden op school. Hallo ik ben TECH. Wij gaan samen in het technieklokaal een mobieltjeshouder maken. We moeten ons eerst goed voorbereiden op school. Daar ga ik jou bij helpen. Als je klaar bent kun je hierdoor in het

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R WAT IS EEN HYDRAULISCH SYSTEEM? Jullie gaan een exhibit ontwerpen waarbij jullie de bezoekers kennis laten maken met een hydraulisch systeem. Met de exhibit kunnen de bezoekers iets op afstand laten bewegen.

Nadere informatie

Lightbox maken met eigen tekst

Lightbox maken met eigen tekst Lightbox maken met eigen tekst Lightbox maken met eigen tekst Materialen Gereedschap Populieren triplex 61 x 122cm 12mm Steigerhout schroeven zelfborend 100 stuks Pattex Geen Spijkers & Schroeven Houtlijm

Nadere informatie

Draaispel draai-ze-eruit

Draaispel draai-ze-eruit Draaispel draai-ze-eruit 5 allen zijn bij het begin van het spel in de trechter Wie van jullie kan multi-dimensionaal denken? Het model kan je op zich vrij gemakkelijk vervaardigen. Het tweede deel is

Nadere informatie

PSO HOUTBEWERKING. I - Phone houder. Mathieu Peters Daan Kivit Richard Vosters

PSO HOUTBEWERKING. I - Phone houder. Mathieu Peters Daan Kivit Richard Vosters I - Phone houder OPDRACHT 1 Mathieu Peters Daan Kivit Richard Vosters 2013 2014 Vul onderstaande tabel in: GEGEVENS Naam deelnemer School Opleiding Klas mentor Datum 2 In deze opdracht ga je een I-Phone

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R WAT GEBEURT ER ALS JE EEN VINGER IN EEN ZEEPVLIES STEEKT? Jullie gaan een exhibit ontwerpen waarbij jullie de bezoekers kennis laten maken met de eigenschappen van zeepvliezen. Met de exhibit kunnen de

Nadere informatie

BOUW JE EIGEN WEERSTATION

BOUW JE EIGEN WEERSTATION BOUW JE EIGEN WEERSTATION Als je wilt weten wat voor weer het is, dan moet je de verschillende weerselementen kunnen meten. Met enkele heel gewone dingen kan je jouw eigen weerstation bouwen. De thermometer

Nadere informatie

Multimedia station. voor mobiele telefoon, MP3 speler, USB stick en oplaadapparaat.

Multimedia station. voor mobiele telefoon, MP3 speler, USB stick en oplaadapparaat. Multimedia station Up to date 1 2 Één bouwpakket met 2 uitvoeringen. variant Werkblad ijpassende werkbladen kunt u gratis downloaden www.aduis.com variant voor mobiele telefoon, MP3 speler, US stick en

Nadere informatie

Speurtocht Wandelen met Licht. Naam leerling:...

Speurtocht Wandelen met Licht. Naam leerling:... Zaal 3 Speurtocht Wandelen met Licht Naam leerling:... Zaal 3 Brillen Loop de trap op achter het anatomisch theater (het grote houten bouwwerk) en ga door de glazen deuren zaal 2 in. Ga in zaal 2 de trap

Nadere informatie

Modelvliegtuigbouw. Leerlingenhandleiding. De Fantra VMBO II. Auteur; Wout Heijne. Lay out Jeroen van den Brand

Modelvliegtuigbouw. Leerlingenhandleiding. De Fantra VMBO II. Auteur; Wout Heijne. Lay out Jeroen van den Brand Modelvliegtuigbouw Leerlingenhandleiding. De Fantra VMBO II Auteur; Wout Heijne Lay out Jeroen van den Brand De Romp De romp Stap 1 - Mal - Figuurzaag - Potlood - Plaatje triplex 1. Teken met behulp van

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R HOE KUN JE HET WEER VOORSPELLEN? Jullie gaan een weerstation ontwerpen waarmee jullie de bezoekers het weer kunnen laten meten en voorspellen. Het weerstation bestaat uit drie weerinstrumenten: een thermometer,

Nadere informatie

N Het racespel

N Het racespel Het racespel Werkblad Bijpassende werkbladen kunt u gratis downloaden www.aduis.nl Naam: Groep: Inhoud: Deel: Benodigd gereedschap: 1 Triplex 270 / 220 / 6 mm A Potlood, liniaal, schaar 1 Plaat verzinkt

Nadere informatie

gaat, totdat het iets tegenkomt de schaduw verandert als de positie van de lichtbron verandert

gaat, totdat het iets tegenkomt de schaduw verandert als de positie van de lichtbron verandert Licht GROEP 3-4 29 70 minuten 1, 23, 32, 42 en 46 De leerling: gaat, totdat het iets tegenkomt de schaduw verandert als de positie van de lichtbron verandert de schaduw verandert als de positie van de

Nadere informatie

Suggesties voor demo s lenzen

Suggesties voor demo s lenzen Suggesties voor demo s lenzen Paragraaf 1 Toon een bolle en een holle lens. Demo convergerende werking van een bolle lens Laat een klein lampje (6 V) steeds dichter bij een bolle lens komen. Geef de verschillende

Nadere informatie

Burcht pampus N Groep / klas:

Burcht pampus N Groep / klas: 200.428 Burcht pampus Ridder Rusteloos was een zeer edele heer. Zoals zijn naam al doet vermoeden, was hij altijd druk in de weer. Hij was altijd bezig met de nieuwste uitvindingen en meest betoverende

Nadere informatie

Schuifmaat zelf maken

Schuifmaat zelf maken Index Blz. 1 Blz. 2 Blz. 3 Blz. 4 Doel, materiaal en hulpmiddelen Stap 2 t/m 5 Stap 6 t/m 8 Stap 9, KLAAR! Aanwijzingen bij het gebruik van dit bestand. In dit bestand wordt veel met knoppen gewerkt die

Nadere informatie

Lenzen. Leerplandoel. Introductie. Voorwerps brandpunts - en beeldafstand

Lenzen. Leerplandoel. Introductie. Voorwerps brandpunts - en beeldafstand Lenzen Leerplandoel FYSICA TWEEDE GRAAD ASO WETENSCHAPPEN LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS VVKSO BRUSSEL D/2012/7841/009 5.1.2 Licht B21 De beelden bij een dunne bolle lens construeren en deze aanduiden als

Nadere informatie

Groep 6 - Extra opdrachten

Groep 6 - Extra opdrachten Leerkrachtinformatie Groep 6 - Extra opdrachten Lesduur: 90 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen kunnen een elektrisch circuit maken dat goed werkt. De leerlingen kunnen met verschillende materialen

Nadere informatie

Naam: Modellen - Delen Groep / klas:

Naam: Modellen - Delen Groep / klas: N 200.399 Slingerklok Schwarzwald of exclusief 1 2 Één bouwpakket met 2 uitvoeringen. odel - Schwarzwald odel - Exclusief Naam: odellen - Delen Groep / klas: Inhoud: Schwarzwald Exclusief Gereedschap:

Nadere informatie

lesbrieven De ontdekking avonturenpakket de uitvinders en het zonnewiel leerlingenbestand Lesbrief 3: Verhaal deel 1: De laatste ansichtkaart

lesbrieven De ontdekking avonturenpakket de uitvinders en het zonnewiel leerlingenbestand Lesbrief 3: Verhaal deel 1: De laatste ansichtkaart lesbrieven leerlingenbestand Lesbrief 3: De ontdekking Verhaal deel 1: De laatste ansichtkaart Opdracht 1: Horizonverfraaiing Verhaal deel 2: De ontdekking Opdracht 2: Laat maar draaien Opdracht 3: Steentjes

Nadere informatie

Bouwtekening voor de BijenBungalow

Bouwtekening voor de BijenBungalow ouwtekening voor de ijenungalow Met dit PDF-bestand kun je de ijenungalow van architect Rietstengel uit het boek Fleur de ij zelf gaan bouwen. Lees eerst rustig alle pagina s door voordat je aan de slag

Nadere informatie

BOUWBESCHRIJVING KNIKKERPOMP

BOUWBESCHRIJVING KNIKKERPOMP 1 BOUWBESCHRIJVING KNIKKERPOMP Ten behoeve van demonstratiedoeleinden De knikkerpomp is een type waterpomp dat van PVCbuis en twee knikkers gemaakt wordt. Door zijn eenvoud en omdat PVC goed verkrijgbaar

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R ZIJN ZEEPBELLEN ALTIJD ROND? Jullie gaan een exhibit ontwerpen waarbij jullie de bezoekers kennis laten maken met de eigenschappen van zeepvliezen. Met deze exhibit kun je vanalles ontdekken over de vorm

Nadere informatie

De telescoop een seecker instrument om verre te sien

De telescoop een seecker instrument om verre te sien De telescoop een seecker instrument om verre te sien Robert Wielinga robert@sonnenborgh.nl 11 e eeuw: ontdekking van de leessteen een druppel water werkt als een vergrootglas brillen vanaf 1300 bolle lens:

Nadere informatie

Magische lamp. Semestertaak Techniek. Kennismaking met houtbewerking solderen electronica. 3 Balso - Techniek 5 Thomas More Hogeschool

Magische lamp. Semestertaak Techniek. Kennismaking met houtbewerking solderen electronica. 3 Balso - Techniek 5 Thomas More Hogeschool Kennismaking met houtbewerking solderen electronica Magische lamp 3 Balso - Techniek 5 Thomas More Hogeschool Semestertaak Techniek Praktisch werkstuk Matthias Spitael 23BALSO Biologie - Techniek Inhoudstafel

Nadere informatie

Opdracht 1 Nodig: kleurpotloden of stiften, poster Maak je huis mooi.

Opdracht 1 Nodig: kleurpotloden of stiften, poster Maak je huis mooi. Opdracht 1 Nodig: kleurpotloden of stiften, poster Maak je huis mooi. Hoe ziet de woonkamer in jouw huis eruit? Hebben jullie behang met bloemen, zijn de muren in een mooie kleur geverfd of hebben jullie

Nadere informatie

Lenzen. Leerplandoel. Introductie. Voorwerps brandpunts - en beeldafstand

Lenzen. Leerplandoel. Introductie. Voorwerps brandpunts - en beeldafstand Lenzen Leerplandoel FYSICA TWEEDE GRAAD ASO WETENSCHAPPEN LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS VVKSO BRUSSEL D/2012/7841/009 5.1.2 Licht B21 De beelden bij een dunne bolle lens construeren en deze aanduiden als

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R HOE ZIT EEN ELEKTROSPEL IN ELKAAR? Jullie gaan een elektrospel met quizvragen ontwerpen. Als de bezoekers het goede antwoord op de vraag geven, gaat er een lampje branden. Bedenk originele quizvragen en

Nadere informatie

Bouw zelf een windmolen

Bouw zelf een windmolen Bouw zelf een windmolen Met dit bouwplan is een windmolen maken niet moeilijk! Bouw thuis of op school een echte windmolen die een klein lampje (LED) laat branden. Aan het einde van de beschrijving vind

Nadere informatie

LEERLINGENHANDLEIDING

LEERLINGENHANDLEIDING NATIONALE beeld: DigiDaan LEERLINGENHANDLEIDING Naam: Klas: Datum: INLEIDING 2015 is het Internationaal Jaar van het Licht. Dit jaar is gekozen als Jaar van het Licht omdat we in 2015 een aantal jubilea

Nadere informatie

Inhoud: Onderdelen: Gereedschap:

Inhoud: Onderdelen: Gereedschap: Op een gegeven ogenblik dooft het gezellige vuur. Dan wordt het koud en een beetje donker. De batterijen in de zaklampen van je vrienden hebben allang de geest gegeven. Tot de volgende ochtend duurt nog

Nadere informatie

Pinball Flipper N Groep / klas:

Pinball Flipper N Groep / klas: inball lipper Werkblad! nu afspelen: Video s en werkbladen kunnen gratis op het internet worden gedownload www.aduis.com Naam: roep / klas: Inhoud: nderdelen: ereedschap: 1 triplex 270 / 60 / 10 mm 2 x,

Nadere informatie

Lichtweerkaatsing Licht

Lichtweerkaatsing Licht Lichtweerkaatsing Licht Hgroep 5-6 49 tijdsduur 60 minuten kerndoelen 1, 32, 45 en 54 Tip. De leerlingen maken in deze les allemaal een eigen periscoop. U kunt ze dit ook in tweetallen of in groepjes laten

Nadere informatie

Heftruck N 200.131. Inhoud

Heftruck N 200.131. Inhoud Heftruck Werkblad Naam: Inhoud Groep: Inhoud: Onderdelen: enodigd gereedschap: 1 Triplex 235 / 110 / 6 mm A Potlood, liniaal, fijnschrijver 1 Triplex 210 / 110 / 6 mm P chuurpapier, schaar 1 Triplex 90

Nadere informatie

Solar zonnebloem

Solar zonnebloem is uniek 07.355 Solar zonnebloem Stuklijst Materiaal Aantal Afmetingen (mm) Zonnecel gegoten 0,5V/250 ma Bierviltje Ø 07 Solar motor RF 300 Kroonsteen met 2 schoefjes (passend lasdraad) Lasdraad Ø 2 x

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R GROEP 7/8 VAN DE BASISSCHOOL van Mijn maatje is INHOUDSOPGAVE Science Center op School Pagina 3 Start in een echt science center Pagina 5 Onderwerp kiezen Pagina 17 Bouwtekening Pagina 18 Materialenlijst

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R HOE KAN HET DAT JE BEWEGENDE BEELDEN ZIET BIJ EEN FILM? Jullie gaan een exhibit ontwerpen waarbij jullie de bezoekers laten zien hoe een film werkt. Door de exhibit te laten draaien, kunnen de bezoekers

Nadere informatie

Racecircuit Scherpe bochten

Racecircuit Scherpe bochten Racecircuit Scherpe bochten 200.240 p de achtergrond vinden de voorbereidingen voor de race plaats: pitstop, training, teamafspraken, olie verversen, bijvullen brandstof, de laatste interviews, het stoplicht

Nadere informatie

Kerstpiramide N Let op: laat brandende kaarsen nooit onbeheerd achter!!!

Kerstpiramide N Let op: laat brandende kaarsen nooit onbeheerd achter!!! N 200.145 Kerstpiramide G E B Let op: laat brandende kaarsen nooit onbeheerd achter!!! Naam: Groep/klas: Inhoud: elen: Gereedschap: 1 Triplex 220 / 220 / 6 mm Potlood, liniaal, passer 1 Triplex 240 / 190

Nadere informatie

Zweefvleigtuig Marathon

Zweefvleigtuig Marathon N 200.674 Zweefvleigtuig Marathon K F E L D H J C A B M Naam: Groep/ klas: Inhoud: Delen: Gereedschap: 2 Latjes 490 / 10 / 3 mm C, D Potlood, liniaal, knutselondergrond 2 Latjes 125 / 10 / 3 mm B Boormachine,

Nadere informatie

WOW-NL in de klas. Les 1 Het weerstation. Primair Onderwijs. bovenbouw. WOW-NL Les 1 1

WOW-NL in de klas. Les 1 Het weerstation. Primair Onderwijs. bovenbouw. WOW-NL Les 1 1 WOW-NL in de klas Les 1 Het weerstation Primair Onderwijs bovenbouw WOW-NL Les 1 1 Colofon Het lespakket WOW-NL is ontwikkeld door De Praktijk in opdracht van het KNMI, op basis van lesmaterialen van Science

Nadere informatie

Handleiding voor de vuurlampen 1-8

Handleiding voor de vuurlampen 1-8 Handleiding voor de vuurlampen 1-8 1. Lamp met pennenkoker Benodigd materiaal: Artikelnummer: Aantal: Lampenhanger, 100 cm lampenkabel met ophanging en kabelwartel 116013 1 Houten pennenkoker 532776 1

Nadere informatie

Inlage. Balans & evenwicht

Inlage. Balans & evenwicht Inlage Balans & evenwicht Proef 1 De weegschaal - Werkblad 1 - Pen Waar kom je eigenlijk weegschalen tegen? Maak werkblad 1. Proef 2 In de winkel - Werkblad 2 - Lege verpakkingen - Pen In de winkel zijn

Nadere informatie

Concordia of Pipe 77

Concordia of Pipe 77 200.513 Concordia of Pipe 77 A D C L P K Q H J M M Werkblad 1 2 Één bouwpakket met 2 uitvoeringen. ijpassende werkbladen kunt u gratis downloaden www.aduis.com aam: roep / Klas: inhoud: Pipe77: Concordia:

Nadere informatie

Reis door het zonnestelsel

Reis door het zonnestelsel Reis door het zonnestelsel GROEP 5-6 41 50 minuten 1, 23 en 32 Zet voor de activiteit Planeten de planeten onder elkaar op het bord, zoals in de tabel. De leerling: weet dat de acht planeten verschillend

Nadere informatie

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS LESBRIEVEN LEERLINGENBESTAND LESBRIEF 2: RAVIJN OVERSTEKEN Verhaal: De Uitvinders en De Verdronken Rivier (deel 2) Het ravijn Opdracht 1: Opdracht 2: Opdracht 3: Brainstorm ravijn oversteken Bruggen bouwen

Nadere informatie

Robot-bij LET OP! Dit produkt bevat kleine onderdelen die ingeslikt kunnen worden. Kans op verstikkingsgevaar! Stuklijst

Robot-bij LET OP! Dit produkt bevat kleine onderdelen die ingeslikt kunnen worden. Kans op verstikkingsgevaar! Stuklijst is uniek 108.948 Robot-bij Benodigd gereedschap Schaar Plakband, alleslijm Zijsnijtang Combinatietang, ronde tang Figuurzaag met toebehoren Boor ø 3mm Priem Schroevendraaier, steeksleutel 5,5 Kruiskopschroevendraaier

Nadere informatie

LUCHTKASTEEL. moeilijkheidsgraad. Klustijd:6 uur

LUCHTKASTEEL. moeilijkheidsgraad. Klustijd:6 uur LUCHTKSTEEL moeilijkheidsgraad Klustijd:6 uur MTERILEN Materiaalkosten ca. 15,- antal Materiaal Dikte Breedte Lengte CM Plank 1 Plank 2 1 Geïmpregneerde tuinplank 1,6 13,5 180 1 Geïmpregneerde tuinplank

Nadere informatie

Leerlingenbundels Technologische Opvoeding

Leerlingenbundels Technologische Opvoeding Leerlingenbundels Technologische Opvoeding 1 Thema: Energie Naam:... Klas: Datum:... Nr.:. 2 1 Energie experimenten Science 1.1 Inleidende opdracht rond energie Als je zegt: "Ik heb vandaag geen energie.

Nadere informatie

113.185 B l i k s e m b o l Let op!. Benodigd gereedschap: Stuklijst Aantal Afm. (mm) Omschrijving Nr.

113.185 B l i k s e m b o l Let op!. Benodigd gereedschap: Stuklijst Aantal Afm. (mm) Omschrijving Nr. is uniek 113.185 Bliksembol Let op!. Opitec bouwpakketten zijn na afbouw geen speelgoed, maar leermiddelen als ondersteuning in het pedagogisch vakgebied.dit bouwpakket mag door kinderen en jongeren alleen

Nadere informatie

de kinderen hier om elkaar te gebruiken als de massa mensen, ze kunnen door elkaar heen lopen en elkaar begroeten etc.).

de kinderen hier om elkaar te gebruiken als de massa mensen, ze kunnen door elkaar heen lopen en elkaar begroeten etc.). Als je boven de stad vliegt, land je midden op een plein. Het plein is vol met mensen, je steekt het plein over en loopt dwars door de mensen heen, af en toe begroet je iemand. (help de kinderen hier om

Nadere informatie

Techniekles Licht groepen 5 en 6

Techniekles Licht groepen 5 en 6 Techniekles Licht groepen 5 en 6 Stap 1 Introductie techniekles ca. 10 minuten De start van iedere les Licht in onder-, midden- en bovenbouw wordt ingeleid door het T-team. Als eerste een aandachtstrekker

Nadere informatie

Speedboot met o p w i n d - m o t o r

Speedboot met o p w i n d - m o t o r 109.427 Speedboot met o p w i n d - m o t o r N.B.: Opitec bouwpakketten zijn gericht op het onderwijs! Benodigd gereedschap: Priem Figuurzaag + toebehoren Hamer Werkplaatsvijl, verzinkboor Houtlijm tweecomponentenlijm

Nadere informatie

Opgave 3 De hoofdas is de lijn door het midden van de lens en loodrecht op de lens.

Opgave 3 De hoofdas is de lijn door het midden van de lens en loodrecht op de lens. Uitwerkingen 1 Opgave 1 Bolle en holle. Opgave 2 Opgave 3 De hoofdas is de lijn door het midden van de lens en loodrecht op de lens. Opgave 4 Divergente, convergente en evenwijdige. Opgave 5 Een bolle

Nadere informatie

Archeologen logboek Namen:....

Archeologen logboek Namen:.... Archeologen logboek Namen:... Bladzijde 1 De antwoorden op deze vragen kun je vinden bij de internetsites die bij opdracht 1 op de WebQuest staan. Vul de antwoorden in de piramide in. De letters in de

Nadere informatie