Inhoud Voorwoord 1 0 1 Autisme in de dagelijkse praktijk 1 3 Inleiding 1 3 Op weg naar een diagnose 1 4 Vroegtijdige onderkenning 1 6 Hulpverlenende instanties 1 8 Na de diagnose 1 9 Behandeling 2 0 Samenvatting 2 2 Praktische adviezen voor de thuissituatie 2 3 Praktische adviezen voor de onderwijssituatie 3 3 Specialistische hulpverlening 4 3 Slotbeschouwing 4 7 Adressen 48 Literatuur 5 0 2 Van diagnostiek naar behandeling 5 1 Inleiding 5 1 Casus Ben 54 Diagnostiek bij autismespectrumstoornissen 5 5 Handelingsgericht onderzoek 5 9 Besluit 65 Literatuur 6 6 3 Vroegtijdige onderkenning en diagnostiek van autismespectrumstoornissen (ASS) 6 7 Inleiding 6 7 Vroegtijdige onderkenning en diagnostiek 6 9 Screening van ASS 7 0 Symptomen van ASS in de eerste twee jaar 74 BSL - ALG_BK_1KZM - 1699_9789031351718 005
6 Begeleiding van kinderen en jongeren met autisme Symptomen van ASS in de peuter- en kleutertijd 7 5 Diagnostiek 7 8 Slotbeschouwing 8 2 Literatuur 8 2 4 Diagnostiek en ontwikkeling van emotionele vaardigheden bij kinderen met autisme 8 4 Inleiding 8 4 Emoties uiten 8 5 Emoties waarnemen 8 8 Reageren op emoties 9 1 Conclusie en aanbevelingen 9 4 Slotbeschouwing 9 8 Literatuur 9 9 5 Autisme en het verwerken van sociale informatie 1 02 Inleiding 1 02 Het model van sociale informatieverwerking 1 0 4 Sociale informatieverwerking van kinderen met autisme 1 05 Studie naar sociale informatieverwerking 1 0 6 Slotbeschouwing 1 0 8 Literatuur 1 1 0 6 Zien wat je doet: van diagnose naar praktisch handelen 1 1 2 Inleiding 1 1 2 Van videohometraining naar video-interactiebegeleiding 1 1 3 Principes van VIB 1 1 4 Werkwijze in VIB 1 1 5 VIB en communicatie met mensen met ASS 1 1 7 VIB en auti-communicatie 1 1 8 Effect van VIB op de begeleiding 1 22 Slotbeschouwing 1 2 5 Literatuur 1 25 7 Slaap en slaapproblemen bij kinderen en jeugdigen met autismespectrumstoornissen 1 2 7 Typen slaapproblemen en de gevolgen ervan 1 2 8 BSL - ALG_BK_1KZM - 1699_9789031351718 006
Inhoud 7 Ontwikkeling van de slaap 1 29 Slaapproblemen en afwijkingen van het slaapwaakpatroon 1 30 Studies met vragenlijsten 1 3 0 Studies met directe observatie 1 3 2 Studies met actigrafie 1 3 3 Studies met polysomnografie 1 3 4 Risicofactoren en oorzaken 1 3 4 Behandeling 1 36 Slotbeschouwing 1 4 2 Literatuur 1 43 8 Zindelijkheidstraining bij kinderen en jeugdigen met autismespectrumstoornissen 1 4 5 Inleiding 1 45 Zindelijkheid en ASS 1 4 6 Zindelijkheidstraining 1 4 9 Zindelijkheidstraining van Cicero en Pfadt 1 5 0 Zindelijkheidstraining van Averink, Melein en Duker 1 5 1 Een aangepaste zindelijkheidstraining 1 5 3 Tips voor ouders 1 57 Slotbeschouwing 1 5 8 Literatuur 1 59 9 Zelfredzaamheid bij kinderen en jeugdigen met autisme en een ernstige verstandelijke beperking 1 6 1 Inleiding 1 6 1 Zelfredzaamheid en autisme 1 6 2 Training van zelfredzaamheid 1 6 3 Training 1 65 Beloners 1 69 Generalisatie van vaardigheden 1 7 1 Eigen ervaringen 1 7 4 Slotbeschouwing 1 7 4 Literatuur 1 75 10 Aanleren en begeleiden van praktische vaardigheden bij jongeren met ASS: een rangorde in hulpmiddelen 1 7 6 Inleiding 1 76 BSL - ALG_BK_1KZM - 1699_9789031351718 007
8 Begeleiding van kinderen en jongeren met autisme Meetinstrumenten 1 7 6 Verschillende soorten hulpmiddelen 1 7 7 Aanleren van adaptieve vaardigheden 1 8 0 Rangorde in hulpmiddelen 1 8 0 Een studie naar de rangorde van hulpmiddelen 1 8 1 Slotbeschouwing 1 8 6 Literatuur 1 86 11 Het stimuleren van de communicatie met behulp van het Picture Exchange Communication System 1 88 Inleiding 1 88 Voorspellers van communicatie 1 8 9 Alternatieve communicatiesystemen 1 9 1 Picture Exchange Communication System 1 9 1 Prompts en foutloos leren 1 92 Belonerstest 1 93 Procedure 1 94 Aanpassingen 1 96 Resultaten uit wetenschappelijke studies 1 9 6 Effecten van PECS op spraak 1 98 Slotbeschouwing 1 9 9 Literatuur 20 1 12 Psychiatrische intensieve behandeling voor autisme (PIBA): een programmabeschrijving 2 0 2 Inleiding 202 Het PIBA-model 2 0 3 Kernkarakteristieken van PIBA 2 0 3 Beschrijving van het PIBA-model 2 0 5 Slotbeschouwing 2 1 4 Literatuur 2 1 5 13 Intensieve gedragstherapie aan jonge kinderen met een autismespectrumstoornis in kinderdagcentra 2 1 7 Inleiding 2 1 7 Intensieve gedragstherapie 2 1 8 Discrete Trial Training 2 1 9 Generalisatie 2 2 2 Studies naar de effectiviteit van Discrete Trial Training 224 BSL - ALG_BK_1KZM - 1699_9789031351718 008
Inhoud 9 Studie binnen Stichting de Driestroom 2 2 6 Slotbeschouwing 2 2 9 Literatuur 229 14 Focus op motivatie en communicatie: Pivotal Response Treatment voor jonge kinderen met een autismespectrumstoornis 2 3 1 Inleiding 23 1 Achtergrond 232 PRT-model: uitgangspunten 2 3 6 PRT-model van behandeling: Nederlandse opzet 237 Voorbeelden 240 Slotbeschouwing 2 4 4 Literatuur 247 15 De weg naar passende arbeid voor jongeren met autismespectrumstoornissen 2 5 1 Inleiding 25 1 Arbeid 252 Arbeidsidentiteit 2 5 3 Kira-methode 253 Het Cliënt-Competentieprofiel (CCP) 2 5 9 Instrumenten voor het opstellen van het Cliënt-Competentieprofiel 2 6 2 Conclusie en aanbevelingen 2 6 8 Literatuur 27 1 16 Autisme en psychofarmaca 2 7 2 Inleiding 272 Niet-farmacologische interventies 2 7 3 Farmacologische interventies 2 7 5 Gemengde groep 2 8 2 Vrij verkrijgbare middelen 2 8 2 Algemene farmacologische behandelprincipes 2 8 3 Slotbeschouwing 2 8 5 Literatuur 285 Personalia 290 Register 296 BSL - ALG_BK_1KZM - 1699_9789031351718 009