november 2012 Jaarverslag 2011

november 2012 Jaarverslag 2011

Jaarverslag 2011 Inhoudsopgave blz. I Voorwoord 2. II Algemeen 3. Profiel 3. Werkgebied 3. Gegevens onderneming 3. Organogram 4. Personeel 5. Personeelsmutaties 6. Ziekteverzuim 7 Overlegstructuren 8. III Investeringen 9. IV Patiëntenzorg 10. Algemeen 10. Histologie 13. Cytologie 15. Obducties 19. Immunohistochemie 20. V Kwaliteitsindicatoren 22. Doorlooptijden 22. Consulten extern 25. Revisies extern 25. Vriescoupe onderzoek 25. Punctie cytologie 25. Cervix cytologie 26. VI Lidmaatschappen 29. Stafleden 29. Laboratorium 30. VII Nascholing 31. Stafleden 31. Laboratorium 33. Secretariaat 34. Overhead 34. VIII Wetenschappelijke activiteiten 35. Publicaties 35. Voordrachten 35. Onderwijs 36. 1

I VOORWOORD Dit is het zeven en veertigste jaarverslag van het PAL: Laboratorium voor Pathologie. Het jaar 2011 is veel gerealiseerd. In juni werd het CCKL kwaliteitscertificaat uitgereikt naar aanleiding van de succesvolle visitatie in 2010. 2011 heeft verder in het teken gestaan van de aanstaande verhuizing van het PAL naar de nieuwe locatie op de gezondheidsboulevard bij het Albert Schweitzer ziekenhuis locatie Dordwijk, Er werd uit alle geledingen van de organisatie een bouwcommissie geformeerd die, onder leiding van een bouwcoördinator, een pakket van eisen heeft samengesteld. In 2012 worden de plannen tot op detail verder uitgewerkt. De verhuizing zal naar het zich laat aanzien, plaatsvinden medio 2013. Er werden in dit verslagjaar diverse investeringen gedaan, waarbij met name de overgang naar de monolayer techniek van Hologic genoemd dient te worden. Ook is in 2011 de website, www.paldordrecht.nl, geheel vernieuwd. Hier is een schat aan informatie te vinden, met name voor de klanten van het PAL. Afbeelding: Homepage website Pal. Het verslag is opgesteld naar het model jaarverslag van de NVVP (2005) en bevat een overzicht van de personeelsopbouw en de patiëntenzorg in diverse productie- en kwaliteitscijfers. Daarnaast is er een gedetailleerd overzicht van de opleidingen en publicaties weergegeven. Samen met de jaarverantwoording zorginstellingen 2011, de management review 2011 en de jaarrekening 2011 van het PAL ontstaat hiermee een overzicht van de behaalde resultaten voor het jaar 2011. Een woord van dank aan al diegenen die hebben bijgedragen aan het tot stand komen van dit jaarverslag. R.J. Heinhuis, Directeur. 2

II ALGEMEEN Profiel Het PAL is een zelfstandig allround regionaal laboratorium waar alle onderzoeken ten behoeve van de pathologische diagnostiek kunnen worden uitgevoerd, inclusief geavanceerd moleculair- biologisch onderzoek. De werkzaamheden bestaan voor circa 75% uit routine onderzoeken en voor 25% uit specialistische onderzoeken. Er wordt een product geleverd van hoge kwaliteit. Dit wordt bereikt door duidelijke protocollen en een gedegen kwaliteitscontrole in alle fasen van het proces, vanaf inname van het materiaal tot het leveren van uniforme uitslagen. Op 27 april 2011 heeft dit geresulteerd in het behalen van de CCKL accreditatie. Ter ondersteuning van de werkzaamheden wordt zoveel mogelijk gebruikgemaakt van de nieuwste technieken en apparatuur. Op dat gebied wil het Laboratorium voor Pathologie een voorloper blijven. Hoewel medewerkers geen direct patiënten contact hebben zijn zij zich er voortdurend van bewust te werken met patiëntenmateriaal. Op ieder moment in het bewerkingsproces wordt op elk niveau gestreefd naar een zo kort mogelijke doorlooptijd. Het PAL is een aantrekkelijke, overzichtelijke, informele organisatie met een heldere communicatie- en managementstructuur. Foto: vooraanzicht gebouw PAL op de Laan van Londen. Werkgebied Het PAL is verantwoordelijk voor het pathologisch onderzoek in de regio Zuid Holland Zuid. Specifiek betreft dit, naast het onderzoek ten behoeve van de huisartsen in deze regio, het Albert Schweitzer ziekenhuis (locaties Sliedrecht, Amstelwijck, Dordwijk en Zwijndrecht) en het Beatrix ziekenhuis, onderdeel van de Rivas Zorggroep (locaties Leerdam en Gorinchem). In Brabant wordt het Huisartsencentrum Breda bediend. Tevens is het PAL in 2008 gestart met het uitvoeren van de Mohs vriescoupe techniek in het zelfstandig behandel centrum de Mohs Klinieken te Dordrecht. Gegevens onderneming NAAM ONDERNEMING PAL Laboratorium voor Pathologie ADRES Laan van Londen 1800 VESTIGINGSPLAATS 3317DA Dordrecht SECTOR Gezondheidszorg TELEFOON 078-6542100 FAX 078-6542108 E-MAIL info@paldordrecht.nl WEBSITE TWITTER www.paldordrecht.nl #PALDordrecht BTW- nummer NL001956930 KVK- nummer 41118386 3

Organogram Figuur 1: Organogram; hoofdanalist immunologie betreft een gereserveerde functie. 4

Personeel Samenstelling van de organen van de Stichting per ultimo 2011 Raad van Bestuur de heer P. Eringa, de heer P.H.E.M. de Kort, voorzitter Raad van Bestuur Albert Schweitzer ziekenhuis; voorzitter directie Rivas Zorggroep. Directie FTE de heer R.J. Heinhuis, Directeur 0.30 mevrouw W.K. van der Stelt- de Kok, directiesecretaresse 0.10 Management Team (MT) FTE Directie, Stafvoorzitter, de heer M.F.C. Vermeulen, manager bedrijfsvoering & laboratorium 1.00 mevrouw M. Mezzez- den Ouden, teamleider medisch secretariaat 0.25 Medische Staf FTE de heer R.J. Heinhuis 0.70 de heer G. van Ingen 1.00 mevrouw J.L.M. Krijnen 0.50 mevrouw dr. M.C. Kuizinga 0.90 de heer A.C.F. Makkus, Stafvoorzitter 0.90 mevrouw dr. C.M. Mooy 0.60 mevrouw dr. Th.M. Teune 1.00 de heer dr. P.J. Westenend 1.00 de heer dr. L.A. Noorduijn 0.90 AGIO (niet in loondienst) 1.00 Moleculair Bioloog mevrouw dr. B. de Leeuw FTE op basis van detachering Hoofdanalisten FTE de heer J.L. van Dam, cytologie 1.00 mevrouw L. Wener- Jonker, histologie 1.00 Analisten FTE Afdeling Cytologie de heer D.K.A. Bakkers 1.00 mevrouw H. Gumus- Beyazturk 1.00 de heer J.A. Martens 1.00 de heer C.J. Panis 0.40 mevrouw S.F. Resida 0.40 mevrouw J. Unsold 0.70 Afdeling Histologie mevrouw R.B.M. den Boef- van der Laan 0.50 mevrouw Z. Fatehmohamed 1.00 mevrouw L.P.J. van Houten- Klooster 0.50 mevrouw N. Ilbiegi 1.00 mevrouw M. Tikiz 0.67 mevrouw C. Slagter Willemse 0.50 de heer M. Uijl 0.89 mevrouw D. de Leeuw 1.00 de heer G.M.W. van Hutten 1.00 de heer S. Huigen 1.00 de heer A.L.P. Damen 0.89 de heer I. Dijkshoorn 1.00 mevrouw A.I. Lopez-Lago 0.50 mevrouw V. C. van der Burgh e/v Bakkers 1.00 mevrouw D.A.P.R.M. Zeijlmans- Schrauwen 0.67 5

mevrouw A.T.F. Klaverveld- Nijhof 0.50 mevrouw S.A.E. Incebacakli- Szamrowicz 0.89 Afdeling Immunologie de heer A.J.C.M Breugelmans 1.00 mevrouw C. van Kaam- Vergouwen 0.56 de heer J. R. Kroonen 1.00 mevrouw M.P. Riemens- van der Lusdonk 1.00 mevrouw C.C.C. Stegink-Jansen 0.50 Medisch secretaressen FTE mevrouw M. Mezzez- den Ouden, teamleider medisch secretariaat 0.50 mevrouw H. Bakker- van Woudenberg 0.60 mevrouw N.T. Balochi 1.00 mevrouw K. Buijtenhek 1.00 mevrouw A. Dirks-Wendrich 0.67 mevrouw W.K. van der Stelt- de Kok 0.90 mevrouw M.H. Schutte 1.00 mevrouw M.E. Hendriks- Kramer 0.88 mevrouw I.P.L. van de Oever- Wesdorp 0.61 mevrouw M. Sjouken 0.67 Ondersteuning FTE De heer C. Damsma, KAM- functionaris 1.00 De heer E. van Oost, logistiek en facilitair medewerker 1.00 de heer A.K. Miedema, ICT 1.17 Totaal FTE 44,19 Personeelsmutaties Uit dienst: Functie: Datum: De heer H.T.M. Kock staffunctionaris facilitaire zaken 01-08-2011 In dienst: Functie: Datum: De heer E. van Oost logistiek en facilitair medewerker 01-07-2011 6

Ziekteverzuim Het ziekteverzuim van Nederlandse werknemers in de gezondheidszorg bedroeg in 2011 gemiddeld 5 procent (bron: CBS). Het PAL ligt onder dit gemiddelde met een totaal gemiddeld verzuim van 3,10 procent. De meldingsfrequentie bedraagt gemiddeld 1,9 maal en de gemiddelde ziekteduur bedraagt 5,9 dagen. Uitgesplitst per afdeling is het volgende beeld te zien: Histologie Cytologie Immunologie Secretariaat Pathologen Overhead Verzuimpercentage 5,7% 3,3% 0,2% 3,2% 0,2% 1,1% Meldingsfrequentie 2,9 2,3 0,2 2,3 0,3 1,5 Gemiddelde ziekteduur 7,14 5,31 3 5,16 2,3 2,7 6,0% Verzuimpercentage per afdeling 5,0% 4,0% 3,0% 2,0% 1,0% Verzuimpercentage 0,0% Figuur 2: ziekteverzuim 2011 per afdeling 7

Overlegstructuren Raad van Bestuur De raad van bestuur komt twee maal per jaar bijeen met de directeur en de manager bedrijfsvoering & laboratorium. Begroting en jaarrekening worden dan besproken en vastgesteld. Ook de productieontwikkeling en lopende exploitatie komen dan ter sprake. Interne communicatie Het PAL hecht veel waarde aan betrokkenheid, inspraak en medeverantwoordelijkheid van haar medewerkers. Structuur, vorm en inhoud van de overleggen dragen er aan bij deze ambitie waar te maken. Er is een heldere scheiding aangebracht tussen enerzijds hiërarchische (lijn) en inhoudelijke verantwoordelijkheid (staf) en anderzijds afdelingsgebonden en organisatiebrede verantwoordelijkheid. Overlegvormen per ultimo 2011 Management overleg (MT) Directeur, voorzitter medische staf, manager bedrijfsvoering & laboratorium, teamleider secretariaat, 1x 2 weken Lijnstaf- overleg MT, staffunctionaris facilitaire zaken, kwaliteitsfunctionaris, ICT medewerker,1x maand LAB- overleg Alle medewerkers, 1x 3 maanden Werkoverleg Per afdeling, 1x maand OR OR leden, 1x week OV overleg OR leden, Directeur, 1x maand Commissies Nieuwe technieken Kwaliteit Feestcommissie Werkgroepen Stagebegeleiding Bedrijfshulpverlening 2 pathologen en analisten immunologie Patholoog, vertegenwoordiger elke afdeling, kwaliteitsfunctionaris Patholoog, vertegenwoordigers van de afdelingen 2 Analisten histologie, 2 cytologie, 1 patholoog, in onderling overleg Hoofd BHV + 3 BHV -ers, Externe communicatie Klinisch pathologische besprekingen De medische staf neemt deel aan een groot aantal multi disciplinaire overleggen (MDO) die deels in de ziekenhuizen, deels in het laboratorium worden gehouden. Daarnaast vindt er intercollegiaal overleg in de regio plaats. MDO: Albert Schweitzer ziekenhuis Oncologie Dermatologie Hematologie Interne geneeskunde Gynaecologie Mammapathologie Neurologie MDL oncologie Medische staf Beatrixziekenhuis Oncologie Hematologie Neonatologie Necrologie Medische staf Regionale besprekingen: Leverpanel Lymfomenpanel Neuropathologie Weke delen Panel 1x per week 1x per maand 2x per maand 2x per maand 5x per jaar 2x per week 2x per kwartaal 1x per week 1x per maand 2x per maand 1x per 2 maanden 3x per jaar 3x per jaar 1x per maand 1x per maand 2x per maand 1x per 2 maanden 1x per maand Pathologisch Anatomisch Bacteriologisch Laboratorium Overleg (PABLO) Het PABLO-overleg is een overleg van directies van zelfstandig gevestigde pathologische laboratoria en medisch microbiologische laboratoria. Het doel van het overleg is afstemming van beleidsitems en belangenbehartiging. Jaarlijks wordt door de leden een benchmark ingevuld en besproken. Tevens is er een apart inkoopoverleg dat twee maal per jaar plaats vindt. 8

III INVESTERINGEN Investeringen 2011 Laboratorium: Histologie: - Twee Leica microtomen RM2235 en RM2255. - Leica Cryostaat CM1950. - Seal apparaat. Cytologie: - Monolayer machine Hologic Thinprep 5000. - Cellient machine Hologic. Immunologie: - Twee immunostainers Ventana Benchmark Ultra. ICT: - Touch screens voor de werkplekken op de histologie (zes). 9

IV PATIËNTENZORG Hierna vindt u in de vorm van tabellen een gedetailleerd overzicht van de verrichtingen van het PAL. Algemeen Tabel 1: Verloop onderzoeken 2002-2010 in aantallen. Jaar Histologie Cytologie Punctie Immuno Molec. eenv. Molec. complex Morfometrie Indicatie cytologie BVO Obductie Obductie =< 18 jr Totaal aantal 2002 26.951 3.604 58 2.545-416 4.582 8.648 157 22 46.983 2003 28.318 3.808 54 2.913-393 4.463 8.803 177 38 48.967 2004 30.183 3.946 56 3.383-507 4.961 8.452 133 20 51.641 2005 31.300 3.974 53 3.924 - - 4.811 8.343 122 18 52.545 2006 32.421 4.024 33 4.608 - - 4.908 8.562 128 17 54.717 2007 33.523 4.359 21 5.374 - - 5.248 9.084 123 23 57.755 2008 35.410 4.308 16 5.995 323-5.562 8.910 95 15 60.634 2009 35.882 4.296 15 6.865 862-5.899 8.255 85 10 62.171 2010 37.011 4.659 16 7.713 1.367 566 5.790 7.980 87 12 65.201 2011 38.448 5.008 12 8.562 1.614 37 905 6.097 8.735 77 13 69.508 Tabel 2: Overzicht van alle verrichtingen in CTG (College Tarieven Gezondheidszorg)-eenheden. Jaar Histologie Cytologie Punctie Immuno Molec. eenv Molec. complex Morfometrie Indicatie BVO Obductie Obductie =< 18 jr Totaal aantal 2002 26.951 3.604 96 5.090-832 1.833 2.249 1570 330 42.555 2003 28.318 3.808 89 5.826-786 1.785 2.289 1770 585 45.246 2004 30.183 3.946 92 6.766-1114 1.984 2.198 1330 300 47.813 2005 31.300 3.974 88 7.848 - - 1.924 2.169 1220 270 48.793 2006 32.421 4.042 55 9.216 - - 1.963 2.226 1280 255 51.458 2007 33.523 4.359 35 10.748 - - 2.099 2.362 1230 345 54.701 2008 35.410 4.308 26 11.990 310-2.225 2.317 950 225 57.761 2009 35.882 4.296 25 13.730 828-2.360 2.146 850 150 60.202 2010 37.011 4.659 26 15.426 1.312 1.132 2.316 1.995 870 180 64.927 2011 38.448 5.008 20 17.124 1.549 62 1.810 2.439 2.271 770 195 69.696 Afbeelding: Objectglaasjes met in het waterbad gemonteerde coupes. 10

Toelichting CTG eenheden: Het College Tarieven Gezondheidszorg houdt toezicht op de tariefovereenkomsten die tussen aanbieders van zorg en financiers van zorg zijn gesloten. De CTG eenheden zijn een maatgevend voor de capaciteitsgebonden kosten aan een onderzoek. Het College is per 1 oktober 2006 opgegaan in de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). Histologie/ Cytologie: 1 onderzoek = 1 eenheid code: 50501 Indicatie cervixcytologie: 1 onderzoek = 0,4 eenheden code: 50502 Bevolkingsonderzoek: 1 onderzoek = 0,26 eenheden code: 50509 Niet-gynaecologische cytologie: 1 onderzoek = 1 eenheid code: 50501 Punctie lab: 1 onderzoek = 1,65 eenheden code: 50506 Immunopathologie: 1 onderzoek = 2 eenheden code: 50503 Morfometrie: 1 onderzoek = 2 eenheden code: 50507 Obductie: 1 onderzoek = 10 eenheden code: 50508 Obductie bij leeftijd =<18 jr.: 1 onderzoek = 15 eenheden code: 50508 Moleculair tarief: 1 onderzoek = 0.96 eenheden code: 50511 Moleculair complex tarief: 1 onderzoek = 1.68 eenheden code: 50512 80.000 Totaal overzicht productie 70.000 60.000 50.000 40.000 30.000 20.000 aantal eenheden 10.000 0 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 Jaar Figuur 3: productieoverzicht 2002-2010 11

Tabel 3: Aantal verrichtingen per inzendend specialisme. C= Cytologie T= Histologie B= Cervix cytologie S= Sectie 2010 50501 50502 50503 50506 50507 50508 50509 505011 Eindtotaal Specialisme C T Tot. B B C S T Tot. C T S B B C S T Tot. Huisarts 542 7087 7629 1547 3 7 6 1044 1060 9 2 (SEH) 7587 19 1 41 61 17895 Cardiologie 16 20 36 2 3 3 8 16 1 1 61 Chirurgie 600 6307 6907 1 17 1515 1532 1 288 6 149 149 8884 Dermatologie 15 9020 9035 2 1 1053 1056 24 1 1 95 96 10212 Geriatrie 12 21 33 1 1 8 10 4 1 1 48 Gynaecologie 375 3881 4256 4192 34 6 4 750 794 6 11 244 323 590 913 10416 Interne geneeskunde 333 2081 2414 50 24 16 718 758 4 25 149 3 1 29 33 3433 Internist-nefroloog 36 237 273 4 1 186 191 1 4 1 9 10 479 Kaakchirurgie 2 204 206 25 25 10 10 241 Keel-, Neus en Oorheelkunde 117 748 865 4 131 135 12 1 3 25 25 1041 Kindergeneeskunde 2 102 104 17 17 6 2 2 129 Longziekten 1441 512 1953 122 2 262 386 5 20 15 35 2379 Maag-, Darm-en Leverziekten 86 2669 2755 13 2 425 440 2 2 2 14 14 3215 Neurochirurgie 3 11 14 2 2 16 Neurologie 68 26 94 9 2 14 25 4 1 1 1 125 Oogheelkunde 41 41 9 9 1 51 Orthopedie 52 875 927 37 37 5 969 Plastische chirurgie 5 1206 1211 69 69 2 1282 Radiologie 61 23 84 1 14 15 99 Reumatologie 18 9 27 2 2 29 Urologie 875 1931 2806 1 1141 1142 244 8 8 4200 Eindtotaal 4659 37011 41670 5790 37 213 38 7425 7713 16 566 99 7981 342 26 3 996 1367 65201 2011 50501 50502 50503 50506 50507 50508 50509 50511 50512 Eindtotaal Specialisme C T Tot. B C S T Tot. C T S B B C T S Tot. C T Tot. Huisarts 551 8032 8583 1580 10 5 1144 1159 1 45 17 8261 93 1 63 157 1 1 19804 Cardiologie 25 25 50 1 2 3 6 18 74 Chirurgie 646 6348 6994 1 19 1 1805 1825 347 6 1 202 202 11 11 9387 Dermatologie 13 8462 8475 4 1157 1161 102 112 112 9850 Geriatrie 6 16 22 3 3 2 27 Gynaecologie 349 3994 4343 4471 11 1 642 654 1 33 11 346 454 2 489 945 10804 Interne geneeskunde 361 2233 2594 45 27 9 742 778 1 5 21 127 2 6 30 38 5 5 3614 Internist-nefroloog 34 233 267 2 195 197 2 1 10 11 1 1 478 Kaakchirurgie 11 219 230 32 32 6 6 268 Keel-, Neus en Oorheelkunde 97 759 856 3 2 105 110 6 2 28 28 1002 Kindergeneeskunde 2 4 6 1 2 3 1 10 KNO 23 23 23 Longziekten 1682 654 2336 115 3 338 456 5 43 21 64 1 16 17 2878 Maag-, Darm-en Leverziekten 106 2681 2787 6 3 405 414 3 3 4 25 25 1 1 3237 Neurochirurgie 2 15 17 4 4 21 Neurologie 86 14 100 3 1 7 11 3 1 1 115 Oogheelkunde 44 44 7 7 51 Orthopedie 83 910 993 55 55 2 2 1 1 1051 Plastische chirurgie 13 1554 1567 130 130 23 8 8 1728 Radiologie 47 38 85 1 37 38 1 1 124 Reumatologie 67 9 76 2 1 3 79 Urologie 827 2181 3008 2 1514 1516 345 14 14 4883 Eindtotaal 5008 38448 43456 6097 206 28 8328 8562 12 905 90 8735 549 53 1011 1 1614 1 36 37 69508 12

Aantal onderzoeken Histologie Tabel 4: Aantallen histologische onderzoeken per inzender. Jaar Totaal ASZ Beatrix Huisartsen ZBC* Overigen 2002 26.951 19.756 4.850 2.280-65 2003 28.318 20.646 5.169 2.439-64 2004 30.183 21.808 5.846 2.507-22 2005 31.300 21.492 6.348 3.195-265 2006 32.421 22.376 6.387 3.638-20 2007 33.523 23.724 5.379 4.389-31 2008 35.410 24.490 5.690 5.095 85 50 2009 35.882 24.126 5.459 5.392 879 26 2010 37.011 24.355 5.518 5.748 1.368 22 2011 38.448 24.407 5.904 6.354 1.742 41 * ZBC= Zelfstandig Behandel Centrum (MOHS klinieken Dordrecht) 30.000 Aantal histologische onderzoeken per inzender 25.000 20.000 ASZ 15.000 10.000 5.000 0 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 Jaar Beatrix Huisartsen ZBC Figuur 4: aantallen histologische onderzoeken per inzender 2002-2011. Tabel 5: Aantallen vriescoupes. Jaar Aantal VC's 2002 239 2003 198 2004 201 2005 120 2006 124 2007 99 2008 117 2009 113 2010 193 2011 73 13

Tabel 6: Complexiteit Histologie. Histologie 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 Aantal cassettes 77.806 79.392 85.919 90.427 97.243 101.861 103.390 108.655 Aantal cassettes per onderzoek 2,58 2,54 2,65 2,70 2,75 2,83 2,81 2,83 Aantal coupes 94.436 95.880 94.871 98.063 115.929 126.217 138.069 145.740 Aantal coupes per onderzoek 3,13 3,06 2,93 2,93 3,27 3,52 3,73 3,79 Aantal navragen (coupes) 25.280 37.741 46.514 53.949 67.687 52.914 40.929 55.638 Aantal navragen per onderzoek 0,8 1,2 1,4 1,6 1,9 1,5 1,1 1,5 Tabel 7 : Aantal histologische kleuringen. Nr Kleuring Aantal 2004 Aantal 2005 Aantal 2006 Aantal 2007 Aantal 2008 Aantal 2009 Aantal 2010 Aantal 2011 1 Alcian Blue 614 673 539 573 515 556 574 479 2 Alcian blue na hyaloronidase 14 12 1 0 0 0 0 0 3 Amyloid (CR) 118 112 108 111 110 130 106 102 4 Amyloid na voorbehandeling 13 3 2 14 16 12 10 4 5 Auramine 197 176 195 157 106 120 107 166 6 Azan 164 227 248 179 261 251 284 274 7 Bielschowski 7 0 0 0 7 5 0 0 8 Bodian 2 0 2 1 0 0 0 0 9 Colloidaal IJzer 0 0 0 1 5 5 4 0 10 Depigmenteren 0 5 5 12 16 16 23 23 11 Elastine 1.027 1.023 931 1.000 834 1.118 1.139 1.166 12 Fibrine Lendrum 5 13 7 11 0 5 4 0 13 Giemsa 8.679 8.660 8.696 6.936 1.406 1.388 1.423 1.473 14 Giemsa Mestcel 72 79 63 42 54 59 77 62 15 Giemsa HP 2.136 1.509 1.598 1.799 1.991 1.070 1.082 1.763 16 Gomori 759 716 639 715 231 1 0 0 17 Gram 91 95 96 119 127 144 160 131 18 Grimelius 0 0 3 0 0 0 0 0 19 Grocott 132 180 199 246 268 300 300 293 20 Halberg 0 1 0 0 1 0 0 0 21 IJzer 777 887 993 976 1.079 1.118 1.314 1.358 22 Jones 309 194 307 310 272 262 242 268 23 Kluver 18 24 0 8 51 2 0 5 24 Leder 257 304 72 0 4 0 3 1 25 Lendrum Masson 1 0 3 2 0 0 2 3 26 Mallory 1 1 0 2 2 1 0 0 27 Masson trichrome 3 6 3 3 5 3 7 4 28 Oil Red O siliconen 2 7 9 6 0 7 11 9 29 Oil Red O vet 3 1 4 9 0 1 1 2 30 PAS 6.023 6.347 6.884 6.737 7.451 6.689 7.167 7.068 31 PAS + 1.714 1.866 1.988 2.023 2.091 2.051 2.265 2.555 32 Reticuline 0 51 47 36 472 642 588 620 33 Rhodanine 118 103 104 128 105 96 115 86 34 Schmorl 157 181 161 186 163 207 223 220 35 Steiner 49 64 79 82 60 48 63 27 36 Thioflavine. 6 11 16 10 0 3 3 1 37 Toluidine Blauw 31 16 36 26 46 29 42 32 38 Van Kossa 19 11 18 12 23 15 9 23 39 Wade Fite 8 8 8 11 7 12 31 18 40 Ziehl-Neelson 88 79 118 123 115 120 134 77 TOTAAL 23.614 23.645 24.182 22.606 17.894 16.486 17.513 18.313 14

Cytologie Aantal verrichtingen per ziekenhuis. Tabel 8: Niet-gynaecologische onderzoeken per inzender. Jaar Totaal ASZ Beatrix Huisartsen Overigen 2002 3.651 2.643 719 285 4 2003 3.808 2.760 754 293 1 2004 3.946 2.761 872 313 0 2005 3.974 2.344 943 687 0 2006 4.042 2.340 1.001 701 0 2007 4.359 2.472 1.256 629 2 2008 4.308 2.430 1.282 596 0 2009 4.296 2.305 1.405 584 2 2010 4.659 2.336 1.776 545 2 2011 5.008 2.835 1.615 557 1 Tabel 9: Indicatie en BVO cervixcytologische onderzoeken per inzender. Indicatie cervixcytologie Jaar Totaal ASZ Beatrix Huisartsen Overigen BVO 2002 4.582 2.448 723 1.353 58 8.648 2003 4.463 2.427 725 1.256 55 8.803 2004 4.961 2.772 789 1.400 0 8.452 2005 4.811 2.668 790 1.326 27 8.343 2006 4.908 2.590 842 1.471 5 8.560 2007 5.248 2.769 812 1.667 0 9.084 2008 5.562 3.066 823 1.669 4 8.910 2009 5.893 3.238 909 1.741 5 8.255 2010 5.790 3.444 753 1.593 0 7.980 2011 6.097 3.505 965 1.624 3 8.735 Tabel 10: Verdeling van de cervixcytologie in PAP-klasses, gesplitst in indicatie cervixcytologie en bevolkingsonderzoek. 2010 Indicatie cervixcytologie Bevolkingsonderzoek PAP-klasse Aantal Procent Aantal Procent PAP 0 71 1,23 133 1,67 PAP I 4.987 86,13 7.650 95,86 PAP II 361 6,23 112 1,40 PAP IIIA 309 5,34 70 0,88 PAP IIIB 35 0,60 13 0,16 PAP IV 11 0,19 2 0,03 PAP V 16 0,28 0 0 Totaal 5.790 100 7.981 100 2011 Indicatie cervixcytologie Bevolkingsonderzoek PAP-klasse Aantal Procent Aantal Procent PAP 0 91 1,49 138 1,58 PAP I 5178 84,93 8321 95,26 PAP II 466 7,64 151 1,73 PAP IIIA 315 5,17 103 1,18 PAP IIIB 29 0,48 18 0,21 PAP IV 7 0,12 4 0,05 PAP V 11 0,18 0 0 Totaal 6.097 100 8.735 100 15

Tabel 11: endocervicale cellen De kwaliteit van het uitstrijkje wordt onder andere bepaald door de aan- of afwezig zijn van endocervixepitheel. Indicatie cervixcytologie Aantal (%) 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 Geen 471 (9,6%) 477 (9,9%) 617 456 (8,1%) 441 (7,5%) 478 (8,3%) 449 (7,4%) endocervixepitheel (11,8%) Niet beoordeelbare strijken 40 (0,8%) 54 (1,1%) 78 (1,5%) 89 (1,6%) 95 (1,6%) 71 (1,2%) 91 (1,5%) Bevolkingsonderzoek Aantal (%) 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 Geen endocervixepitheel 1.365 (16,3%) 1.359 (15,9%) 1.236 (13,6%) 1.111 (12,5%) 1.011 (12,2%) 1.040 (13,0%) 1.099 (12.6%) Niet beoordeelbare strijken 71 (0,9%) 83 (1,0%) 278 (3,1%) 270 (3,0%) 207 (2,5%) 133 (1,7%) 138 (1,6%) Zie ook tabel 13, registratie van beoordeelbaarheid B. Tabel 12: KOPAC verdeling uitgesplitst in BVO (Bevolkingsonderzoek) en indicatie cervixcytologie. K O P A C 0 Onvoldoende n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. 1 Onvoldoende virusinfectie geen afwijkingen geen andere afwijkingen 2 Endocervicale (ec) trichomonas vaginalis Abnormale epitheelatrofie Epith. Aangetroffen plaveiselcellen 3 Squameus metapl. bacteriële infectie atyp. sq. Metaplasie atypische reparatie (sm) aangetroffen reactie 4 ec + sm cellen candida (monilia) geringe dysplasie geringe atypie aangetroffen albicans endometrium 5 ec + em cellen haemophilus(gardn.) matige dysplasie matige atypie aangetroffen vaginalis endometrium 6 Sm + em aangetroffen geen tekenen van ernstige dysplasie ernstige atypie ontsteking endometrium 7 ec + sm + em actinomyces carcinoma in situ adenocarcinoom cellen aangetroffen endometrium 8 Uitsl. Plaveiselcellen chlamydia Microinvasief metastase maligne carcinoom tumor 9 n.v.t. niet-specifieke invasief plaveiselcel n.v.t. ontsteking carcinoom Verklaring van de KOPAC: K = Kompositie O = Ontstekingsverschijnselen P = Plaveiselepitheel A = Andere afwijkingen / endometrium C = Cilinderepitheel endocervix geen afwijkingen geen endocervicaal epitheel enkele atypische endocervicale cellen geringe atypie endocervicaal epith. matige atypie endocervicaal epith. ernstige atypie endocervicaal epith. adenoca in situ endocervicaal epith. n.v.t. adenocarcinoom van de endocervix Afbeelding: centrifuge afdeling cytologie 16

2010 K 0 K 1 K 2 K 3 K 4 K 5 K 6 K 7 K 8 K 9 Totaal BVO 133 90 85 18 6.466 2 2 196 988-7.980 Indicatie 71 93 47 20 4.472 2 4 660 421-5.790 Totaal 204 183 132 38 10.918 4 6 856 1.309-13.770 O 0 O 1 O 2 O 3 O 4 O 5 O 6 O 7 O 8 O 9 Totaal BVO 133 95 10 391 223-5.513 35-1.580 7.980 Indicatie 71 485 15 225 323-3.129 67-1.475 5.790 Totaal 204 580 25 616 546-8.642 102-3.035 13.770 P 0 P 1 P 2 P 3 P 4 P 5 P 6 P 7 P 8 P 9 Totaal BVO 133 7.662 87 17 38 28 13 2 - - 7.980 Indicatie 71 5.051 348 4 183 93 24 9-7 5.790 Totaal 204 12.713 433 21 221 121 37 11-7 13.770 A 0 A 1 A 2 A 3 A 4 A 5 A 6 A 7 A 8 A 9 Totaal BVO 133 7.281 565 1 - - - - - - 7.980 Indicatie 71 5.298 378 2 14 11 9 5-2 5.790 Totaal 204 12.579 943 3 14 11 9 5-2 13.770 C 0 C 1 C 2 C 3 C 4 C 5 C 6 C 7 C 8 C 9 Totaal BVO 133 6.743 1.093 7 3 1 - - - - 7.980 Indicatie 71 5.198 492 7 6 7 6 1-2 5.790 Totaal 204 11.941 1.585 14 9 8 6 1-2 13.770 2011 K 0 K 1 K 2 K 3 K 4 K 5 K 6 K 7 K 8 K 9 Totaal BVO 138 150 80 18 7.014 5 3 288 1.039-8.735 Indicatie 91 148 44 28 4.468 3 5 722 388-6.097 Totaal 229 298 124 46 11.482 8 8 1.010 1.427-14.832 O 0 O 1 O 2 O 3 O 4 O 5 O 6 O 7 O 8 O 9 Totaal BVO 138 155 16 404 339-5.824 50-1.809 8.735 Indicatie 91 522 21 308 328 1 3.355 62-1.409 6.097 Totaal 229 677 37 712 667-9.179 1121-3.218 14.832 P 0 P 1 P 2 P 3 P 4 P 5 P 6 P 7 P 8 P 9 Totaal BVO 138 8.331 141 7 57 39 18 4 - - 8.735 Indicatie 91 5.235 451 8 188 90 23 7-4 6.097 Totaal 229 13.566 592 15 245 129 41 11-4 14.832 A 0 A 1 A 2 A 3 A 4 A 5 A 6 A 7 A 8 A 9 Totaal BVO 138 7.877 721 - - - - - - - 8.735 Indicatie 91 5.550 418 2 16 7 6 5 1 1 6.097 Totaal 229 13.427 1.139 2 16 7 6 5 1 1 14.832 C 0 C 1 C 2 C 3 C 4 C 5 C 6 C 7 C 8 C 9 Totaal BVO 138 7.441 1.140 5 10 1 - - - - 8.735 Indicatie 91 5.521 465 7 6 7 - - - - 6.097 Totaal 229 12.962 1.605 12 16 8 - - - - 14.832 17

Tabel 13: Registratie van beoordeelbaarheid B (in Cris-3 vanaf 1 juli 1998). 2010 BVO Leeg A B C D E F G H J Totaal B1 6.373 - - - - - - - - - 6.373 B2-143 233 40 8 1 4 5-1.040 1.474 B3-7 8 10 3-1 - 1 103 133 Totaal 6.373 150 241 50 11 1 5 5 1 1.143 7.980 Indicatie Leeg A B C D E F G H J Totaal B1 5.068 - - - - - - - - - 5.068 B2-44 63 44 6 3 7 3 3 478 651 B3-8 5 21 2 1 - - 1 33 71 Totaal 5.068 52 68 65 8 4 7 3 4 511 5.790 2011 BVO Leeg A B C D E F G H J Totaal B1 7.099 - - - - - - - - - 7.099 B2-84 202 55 20 11 15 12-1.099 1.498 B3-7 10 29 1-1 1-89 138 Totaal 7.099 91 212 84 21 11 16 13-1.188 8.735 Indicatie Leeg A B C D E F G H J Totaal B1 5.364 5.364 B2-38 67 67 5 6 6 1 3 449 642 B3-11 5 36 2 3-1 4 29 91 Totaal 5.364 49 72 103 7 9 6 2 7 478 6.097 Verklaring beoordeling B1: Goed beoordeelbaar. B2: Voldoende beoordeelbaar, maar beperkt door: A, B, C, D, E, F, G, H of J. B3: Niet beoordeelbaar door: A, B, C, D, E, F, G, H of J (B3 geeft een herhalingsadvies van: op korte termijn, doch niet binnen 6 weken). De meest frequente oorzaken zijn: A veel bloed B veel leukocyten C (te) weinig epitheelcellen D slechte fixatie E mechanische beschadiging F cytolyse G (te) dikke uitstrijk H (te) weinig plaveiselepitheelcellen bij veel endocervicale cilindercellen J ontbreken van cilindercellen 18

Obducties Tabel 14: aantal obducties vergeleken naar inzender. Jaar Totaal ASZ Beatrix Huisartsen 2002 179 140 16 23 2003 215 163 39 13 2004 153 114 20 19 2005 140 102 18 20 2006 145 115 17 13 2007 146 108 24 14 2008 110 80 14 16 2009 95 70 18 7 2010 99 67 16 16 2011 90 57 16 17 Tabel 15:Aantal obducties per aanvragend specialisme en ziekenhuis. 2010 Specialisme ASZ Beatrix Huisarts Eindtotaal Cardiologie 11 5 16 Chirurgie 4 2 6 Dermatologie 1 1 Geriatrie 4 4 Gynaecologie 11 11 Interne Geneeskunde 21 4 25 Internist- nefroloog 4 4 Keel-, Neus en Oorheelkunde 3 3 Longziekten 5 5 Maag-, Darm- en Leverziekten 2 2 Neurologie 4 4 SEH 2 2 Eindtotaal 57 16 16 99 2011 Specialisme ASZ Beatrix Huisarts Eindtotaal Cardiologie 16 2 18 Chirurgie 3 3 6 Geriatrie 2 2 Gynaecologie 8 3 11 Interne geneeskunde 15 6 21 Internist- nefroloog 2 2 Kindergeneeskunde 1 1 Longziekten 3 2 5 Maag-, Darm- en Leverziekten 4 4 Neurologie 3 3 Eindtotaal 57 16 17 90 19

Immunohistochemie Tabel 16: Immuno-pathologische onderzoeken vergeleken naar inzender. Jaar Totaal ASZ Beatrix Huisartsen Overigen 2002 2.545 1.977 478 80 10 2003 2.913 2.277 539 97 0 2004 3.383 2.632 627 124 0 2005 3.924 2.824 796 299 5 2006 4.608 3.361 883 362 2 2007 5.374 3.938 937 494 5 Per 2008 heeft de invoering van de moleculaire verrichtingscode plaatsgevonden (50511 moleculair eenvoudig, 50512 moleculair complex). Tevens is per oktober een nieuwe instelling toegevoegd; het ZBC (Zelfstandig Behandel Centrum). 2008 Totaal ASZ Beatrix Huisarts ZBC Research Immunologie 5.995 4.232 1.082 662 7 12 Moleculair 323 233 69 21 0 0 Eindtotaal 6.318 4.465 1.151 683 7 12 2009 Totaal ASZ Beatrix Huisarts ZBC Research Immunologie 6.865 4.674 1.309 822 53 7 Moleculair 862 680 137 40 4 1 Eindtotaal 7.727 5.354 1.446 862 57 8 2010 Totaal ASZ Beatrix Huisarts ZBC Research Immunologie 7.713 5.237 1.406 963 100 7 Moleculair 1.367 1.144 162 55 6 0 Eindtotaal 9.080 6.381 1.568 1.018 106 7 2011 Totaal ASZ Beatrix Huisarts ZBC Research Immunologie 8.562 5.760 1.633 1.015 144 10 Moleculair 1.651 1.221 270 153 6 1 Eindtotaal 10.213 6.981 1.903 1.168 150 11 Immunologische en moleculaire onderzoeken per inzender 12.000 Totaal 10.000 8.000 ASZ 6.000 Beatrix 4.000 2.000 Huisartsen 0 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 jaar Overigen incl. ZBC Figuur 5: Aantallen onderzoeken immunologie en moleculair per inzender 20

Tabel 17: Aantal onderzoeken immunologie en moleculair verdeeld over histologie en cytologie. Jaar Totaal Histologie Cytologie 2005 3.924 3.696 (94%) 228 (6%) 2006 4.608 4.265 (93%) 343 (7%) 2007 5.374 5.020 (93%) 354 (7%) 2008 6.318 5.953 (94%) 365 (6%) 2009 7.727 7.223 (93%) 504 (7%) 2010 9.080 8.462 (93%) 618 (7%) 2011 10.213 9.404 (92%) 809 (8%) Afbeelding: snijden van een weefselcoupe. 21

V KWALITEITSINDICATOREN Doorlooptijden Gemeten van datum ontvangst materiaal op het PAL tot datum autorisatie van het verslag. Overzicht doorlooptijden totaal Overzicht doorlooptijden histologie (T nummers) 22

Overzicht doorlooptijden cervixcytologie (B nummers inclusief BVO) Overzicht doorlooptijden BVO 23

Overzicht doorlooptijden niet gynaecologische cytologie (C nummers) 24

Consulten extern Jaar Aantal consulten extern 2005 236 2006 166 2007 239 2008 337 2009 241 2010 294 2011 311 Revisies extern Jaar Aantal revisies extern Revisie concordant Revisie discordant 2005 264 246 18 2006 285 272 13 2007 392 386 6 2008 466 443 23 2009 443 428 15 2010 262 254 6 2011 256 234 22 Vriescoupe onderzoek Jaar Totaal Definitieve diagnose Discrepantie Uitgestelde diagnose conform definitieve diagnose 2005 120 115 0 5 2006 124 118 2 4 2007 86 83 0 3 2008 117 115 2 0 2009 113 112 0 1 2010 193 192 1 0 2011 73 64 1 8 Punctie cytologie Jaar Totaal Geen diagnose door te weinig of slecht materiaal Follow up conform diagnose Follow up afwijkend van diagnose 2005 53 12 25 0 16 2006 33 8 18 0 7 2007 21 3 7 0 11 2008 16 4 6 0 6 2009 15 6 5 0 4 2010 16 4 9 0 3 2011 12 3 4 0 5 Geen follow up bekend in PALGA 25

Cervix cytologie 2010 Aantallen, waarvan op 1 okt 2011 follow-up bekend is. Totaal Aantal over 2010 Geen FU op 1-10-11 Geen FU, reden bekend en/of aanvrager heeft ontvangst uitslag bevestigd. P4 38 1 2 35 P5 t/m P9 43 1 2 40 C4 t/m C5 4 1 3 C6 t/m C9 0 A3 1 1 A4 t/m A8 (A9) 0 B3 133 3 13 117 FU bekend (vul tab 6 in) Afwijkende BVO cytologie, waarvan follow-up is vastgesteld na minstens 9 maanden follow-up (nrs uit dec 10) tot maximaal 21 maanden (nrs uit jan 09). Follow-up is cytologie (B nr)* pap 0 normaal >pap1* Geen CIN Follow-up is histologie (T/H nrs)** CIN1 CIN2 CIN3 Plav. Adeno. Maligne, anders Totaal *** P4 1 12 3 5 7 5 2 35 P5 t/m 3 2 14 21 40 P9 C4 t/m 1 3 C5 C6 t/m C9 A3 1 1 A4 t/m A8(9) B3 2 111 1 3 117 *onder >pap1 in tabel 6 verstaan we alle uitslagen hoger dan P1, C2 of A2 ( PAP1 ). Indien er meerdere Bnrs in de FU zijn, dan prevaleert de hoogste afwijking. ** Bij er meerdere Tnrs in de FU zijn, dan kiest u de meest relevante (de meest afwijkende ). Bv bij biopt CIN2 en bij conus CIN3: kies CIN3. Bij T én B nrs, kies T nr. Carcinomen indelen in plaveiselcel- of adenoca. Alle andere maligniteiten (bv endometriumcarcinomen) bij maligne anders en vermelden. ***: het totaal moet overeenkomen met laatste kolom tabel FU bekend. Bij de afwijkende uitstrijken van het BVO 2010 is van 6 patiënten niets bekend. De betrokken huisartsen zijn hierop geattendeerd. De andere 17 patiënten zonder follow up hebben een herinnering gekregen. 26

2011 Kwaliteitsindicatoren volgens het format spiegelindicatoren uit de richtlijn 3.2 (RCP). Spiegelindicator 1: Carcinoom audit Cx ca Eén B nr in voorgeschiedenis (t/m 6 jaar vóór diagnose CXca) met aanleiding: BVO Meerdere B nrs in voorgeschiedenis (t/m 6 jaar vóór diagnose CXca) met aanleiding: BVO Geen enkel B nr Advies 2,3,6,7 Advies 4 of 5 Advies 2,3,6,7 Advies 4 of 5 1 1 2 1 3 1 1 4 1 1 5 1 6 1 7 1 8 1 9 1 10 1 11 1 12 1 1 Totaal 13 2 Spiegelindicator 2: Follow-up Cytologie Histologische FU: max 1 jaar + 10 mnd Aantal BVO met advies 6,7 Diagnose < CIN2* (A) Diagnose > CIN1*(B) Totaal (A+B) (N) 71 9 52 61 Geen histologische FU maar cytologische FU (O) 6 Geen FU maar advies is bekend bij HA (P) 4 Spiegelindicator: 1= Percentage 1 is bekende follow up van verwijsadviezen of (A+B+O+P)/N * 100% 100% 2= Percentage 2 is positief voorspellende waarde: B/A+B*100% 85% * Inclusief AIS en adenocarcinoom Spiegelindicator 3 en 4: %B2 en B3 en verstrekking hiervan aan Huisartsen (HA). Totaal aantal Met advies 0 % BVO door HA 8385 138 1.65 Niet- BVO door HA 1624 48 2.96 B nr door Gyn 4828 42 0.87 In 2011 is de spiegelinformatie B2/B3 BVO en niet-bvo aan de huisartsen verzonden en is de spiegelinformatie B2/B3 aan de gynaecologen verstrekt. Spiegelindicator 5: Verhouding verwijzen en vervolgen Verhouding verwijzen/ vervolgen BVO van HA Verhouding verwijzen/ vervolgen niet-bvo van HA Verwijzen Vervolgen Spiegelindicator 65 194 0.34 80 78 1.03 27

Spiegelindicator 6: verhouding Pap 2/3a1 en HPV triage Totaal aantal BVO uitstrijkjes 8740 Totaal aantal Pap 2 (KOPAC 148 1,69% P2 en P3) BVO Totaal aantal Pap3a1 57 38,51% (KOPAC P4) BVO Verhouding Pap2- Pap 3a1 2,60 BVO Follow-up: Teruggekomen zónder hrhpv 43 29,05% test (na 13 t/m 15 mnd) Waarvan Pap 1 15 34,88% Teruggekomen met hrhpv 146 98,65% test (na 13 t/m 15 mnd) Waarvan Pap1 74 50,68% hrhpv positief bij Pap1 21 28,38% Spiegelindicator: hrhpv 53 71,62% NORM: 70% negatief Gebruikte HPV test Hybrid Capture II / Cervista Waar vinden testen plaats? HC II Maasstad ziekenhuis/ Cervista PAL 28

VI LIDMAATSCHAPPEN Stafleden R. J. Heinhuis Nederlandse Vereniging voor Pathologie Werkgroep kinderpathologie der lage landen Nederlandse werkgroep dermatopathologie PABLO Beroeps Belangen Commissie NVVP Orde van Medisch specialisten G. van Ingen Nederlandse Vereniging voor Pathologie Forensisch Medisch Genootschap Nederlandse Vereniging voor Luchtvaartgeneeskunde British Association in Forensic Medicine Aerospace Medical Association Orde van Medisch specialisten Oncologie commissie ASZ J. Krijnen Vereniging Analisten Pathologie NVVP Orde van Medisch specialisten M. Kuizinga Orde van medisch specialisten NVVP Nederlandse werkgroep dermatopathologie BDIAP A. C. F. Makkus Nederlandse Vereniging voor Pathologie Lymfomenpanel regio Rotterdam IKR Gynaecopathologie panel regio Rotterdam Werkgroep Gyneacologie IKR Rotterdam Netwerk Pathologen IKR Rotterdam Oncologie Commissie Beatrix ziekenhuis European association of hematopathology Orde van Medisch specialisten C. M. Mooy editorial board: Orbit Oog en Orbita Tumoren Commissie: OOC Ned. Ver V Pathologie: NVVP Eur. Opthalm Path Soc: EOPS Int Soc Ophthalm Path: ISOP Werkgroep Forensic Pathology (WFP) kinderpathologie Voorzitter European Ophtalmic Pathology Society Orde van Medisch specialisten L. A. Noorduyn European association of hematopathology Nederlandse Vereniging voor Pathologie Bestuurslid NVVP sectie klinische pathologie Commissie kwaliteit en beroepsuitoefening NVVP (voorzitter) Nederlandse longpathologieclub Lymfoompanel IKR Orde van medisch specialisten 29

T. M. Teune NVvNP (ned.ver.neuropathologie) NVVP Euro-CNS Nederlandse werkgroep dermopathologie Orde van Medisch specialisten P. J. Westenend Orde van Medisch specialisten NVVP Lymfomenpanel regio Rotterdam Netwerk Pathologen IKR Rotterdam (Voorzitter) Kerngroep mammatumoren IKR Rotterdam Werkgroep erfelijke tumoren IKR Rotterdam Regionale commissie van toezicht IKR Rotterdam Adviesraad SBBZWN. Laboratorium Vereniging Analisten Pathologie (VAP). Alle analisten hebben de mogelijkheid lid te worden van de VAP waarbij het PAL de contributie betaald. MT: M. Vermeulen. Cytologie: D. Bakkers, J. van Dam, H. Beyazturk-Gumus, H. Martens, A. Resida, J. Unsold. Histologie: I. Fatehmohammed, N. Ilbiegi, C. Stegink- Jansen, M.l Ozgun, C. Slagter- Willemse, M. Uijl, M. Wener-Jonker, J. Houten- v.d. Klooster,. Damen, I. Dijkshoorn, S. Huigen, G. van Hutten, D. de Leeuw, V. van der Burgh, D. Zeijlmans, F. Klaverveld, A. Lopez- Lago, S. Incebacakli- Szamrowicz. Immunologie: A. Breugelmans, R. Kroonen, M. van der lusdonk, C. van Kaam-Vergouwen. KAM: C. Damsma. Werkgroep Histotechnieken WHT. Histologie: M. Wener. 30

VII NASCHOLING Stafleden R.J. Heinhuis Moleculaire Pathologie, Utrecht, 28 januari 2011 Workshop incident analyse in laboratoria, Utrecht, 7 april 2011 Pathologendagen, Zeist, 15 april 2011 Als zorgverlener vitaal in werk en privé, Utrecht 25 mei 2011 Mededingingsrecht in de zorg, Utrecht, 27 september 2011 Scholingscursus mammacarcinoom, Tiel, 30 september 2011 G. van Ingen Nascholingsavond NVVP 2-12-2011. Perinatale audit: de eerste verkenningen, 25-11-2011. Lokale en regionale perinatale audit, 24-11-2011. Lokale en regionale perinatale audit, 6-9-2011. Rosai-lezing, 26-5-2011. Nederlandse Pathologendagen 2011, 15-4-2011. Lokale en regionale perinatale audit, 13-4-2011. Lokale en regionale perinatale audit, 5-4-2011. Lokale en regionale perinatale audit, 22-3-2011. Teach-the-Teacher, 8-2-2011. Lokale en regionale perinatale audit, 25-1-2011. Teach-the-Teacher, 18-1-2011. Lokale en regionale perinatale audit, 13-1-2011. J.L.M. Krijnen Rotterdamse leverclub JNI Rotterdam 18 maart 2011. Pathologendagen NVVP Zeist april 2011. Gent pathologie 10-13 mei 2011. Rotterdamse leverclub JNI Rotterdam 20 mei 2011. Rotterdamse leverclub JNI Rotterdam 17 juni 2011. Zomercursus leverpathologie Amsterdam 23 en 24 juni 2011. Rotterdamse leverclub JNI Rotterdam 15 juli 2011. Rotterdamse leverclub JNI Rotterdam 19 augustus 2011. 23 European Congress of Pathology 27 augustus-1 september 2011. Rotterdamse leverclub JNI Rotterdam 16 september 2011. Rotterdamse leverclub JNI Rotterdam 21 oktober 2011. morfologie training Thin-prep 4-5 november 2011. Thin prep Paptest morphology training. M. Kuizinga 13 april: Pathologendagen NVVP Zeist 10-13 mei: IAP Congress Ghent, Universiteit van Gent. 23 en 24 juni: Negentiende Amsterdamse Zomercursus Leverpathologie. AMC, Amsterdam. 1 december: Implementatietraining Modernisering Medische Vervolgopleidingen Pathologie, Erasmus MC Rotterdam. 2 december: Nascholing NVVP, Naevus of melanoom, Den Bosch. Regionale leverpanels en coupeavond. A. C. F. Makkus Lymfomenpanel Zuid-West Nederland Rotterdam, 15-11-2011. Coupe-avonden 2011 Gynaecopathologie regio Rotterdam,22-09-2011. Lymfomenpanel Zuid-West Nederland Rotterdam, 23-08-2011. Lymfomenpanel Zuid-West Nederland Rotterdam, 09-08-2011. ThinPrep PAP test morpholy training, 03-08-2011. Lymfomenpanel Zuid-West Nederland Rotterdam, 19-04-2011. Nederlandse Pathologendagen 2011, 13/14-04-2011. IKNL-locatie Rotterdam werkgroepvergadering Gynaecologische tumoren -maart 2011, 16-03-2011. Head and Neck FNA, 11-02-2011. C. M. Mooy Weke delen panel 2011 IKNL-locatie Rotterdam, 9-11-2011. Thema-avond IKNL-werkgroep Pathologie, locatie Leiden, 31-10-2011. 31

Weke delen panel 2011 IKNL-locatie Rotterdam, 12-10-2011. Weke delen panel 2011 IKNL-locatie Rotterdam, 14-9-2011. European Congress Pathology 27 aug - 1 sept 2011. Weke delen panel 2011 IKNL-locatie Rotterdam, 10-8-2011. Weke delen panel 2011 IKNL-locatie Rotterdam, 13-7-2011. Ophthalmopathologie: Joint meeting European Ophthalmic Pathology Society (EOPS) -Verhoeff-Zimmerman Society (VZS), 13-6-2011 Rosai-lezing, 26-5-2011. Weke delen panel 2011 IKNL-locatie Rotterdam, 11-5-2011. Rosai-lezing, 10-3-2011. Weke delen panel 2011 IKNL-locatie Rotterdam, 9-3-2011. Cursus Moleculaire Pathologie, 1-3-2011. Weke delen panel 2011 IKNL-locatie Rotterdam, 9-2-2011. L. A. Noorduyn 5e Nederlandse hematologiecongres Papendal. 26-01-2011. Pathologendagen Zeist, 13 tm15 april 2011. European congres of pathology 27-8-2011 tm 1-9-2011, Helsinki NVVP avond 02-12-2011. Thin prep Paptest morphology training 2e Nationaal Kwaliteitscongres 2011 Schouder aan schouder voor kwaliteit Lymfoompanel IKR. Longcoupeclub Zwolle / Utrecht. Coupe avonden EMC. T. M. Teune Brain Circuitry and its Disorders, 9-6-2011. Rosai-lezing, 26-5-2011. 12de jaarlijkse symposium van het Kinder Neuro Oncologisch Platform, 16-05-2011. Pathologendagen Zeist, 13 tm15 april 11. Head and Neck FNA, 11-02-2011. Thin prep Paptest morphology training P. W. Westenend Implementatietraining MMV, 01-12-2011. 10e NKI-AVL mammacarcinoom symposium: Een dynamisch decennium, 02-11-11. Lymfomenpanel Zuid-West Nederland Rotterdam, 18-10-2011. Regionale Coupe Avond, 11-10-2011. Medische statistiek in de oncologie - najaar 2011, 03-10-2011. 23 rd European Congress of Pathology, 01-09-2011. IKNL-locatie Rotterdam regiobijeenkomst Mammacarcinoom mei 2011, 24-05-2011. Cursus Mammapathologie, 17/18-05-2011. Nederlandse Pathologendagen 2011, 15-04-2011. 1st EACR-OECI Joint Training Course "Molecular PATHOLOGY approach to cancer". 09-03-2011. Regionale Coupe Avond, 08-02-2011. 32

Laboratorium M. Vermeulen Masterjaar gezondheidswetenschappen (2010-2011), master zorgmanagement, Erasmus Universiteit Rotterdam. Congres Evidence Based Management, Expertisecentrum zorglogistiek, Erasmus Universiteit Rotterdam, 13-10-2011. Histologie: V. v/d Burgh VAP voorjaarscongres, 26 maart 2011. Cursus stagebegeleiding PMLF, 11 jan. 2011. I. Dijkshoorn Herhaling BHV + AED, Safety Center Holland,18-10-2011. Opleiding hoofd BHV, Soliede opleidingen Beverwijk. Instructie tot opgeleid persoon brandinstallaties, Verkerk beheer, 23-12-11. S. Huigen Herhaling BHV + AED, Safety Center Holland,18-10-2011. Instructie tot opgeleid persoon brandinstallaties, Verkerk beheer, 23-12-11. VAP voorjaarscongres, 26 maart 2011. Cursus interne auditor, Kerteza, april 2011. S. Incebacakli Symposium De Patholoog-assistent, carrière planning voor analisten Histologie en Cytologie Zaterdag 29 Januari 2011, in Hoorn. Opleiding Pathologists assistant, Symbiant Groep/ Hogeschool Leiden, sept. 2011- dec. 2012. VAP voorjaarscongres, 26 maart 2011. G. van Hutten Conferentie milieu en veiligheid, 27-01-2011, Borger en Burghouts, Amersfoort. Herhaling BHV + AED, Safety Center Holland,18-10-2011. Instructie tot opgeleid persoon brandinstallaties, Verkerk beheer, 23-12-11. WHT themadag, veiligheid en omgang met chemicaliën op een histologisch laboratorium, 12-04-2011. D. de Leeuw Cursus Kleurtheorie voor de dagelijks praktijk, Hogeschool Leiden, 28 sept. - 14 dec. 2011. A. Lopez Conferentie milieu en veiligheid, 27-01-2011, Borger en Burghouts, Amersfoort. Cursus interne auditor, Kerteza, april 2011. M.Uijl Opleiding Pathologists assistant, Symbiant Groep/ Hogeschool leiden, sept. 2011- dec. 2012. VAP voorjaarscongres, 26 maart 2011. M.Wener Cursus Middel Management, NCOI. Feb. 2011, 10 maanden. Symposium De Patholoog- assistent, carrière planning voor analisten Histologie en Cytologie Zaterdag 29 Januari 2011, in Hoorn. VAP voorjaarscongres, 26 maart 2011. D. Zeijlmans VAP voorjaarscongres, 26 maart 2011. 33

Cytologie: D.Bakkers Cursus stagebegeleiding PMLF, 11 jan. 2011. VAP voorjaarscongres, 26 maart 2011. Drie daagse morfologie training, Hologic t.b.v. overstap op Thinprep nov.- dec. 2011. H. Gumus 36th European Congress of Cytology, Istanbul, 22-25 september 2011. Drie daagse morfologie training, Hologic t.b.v. overstap op Thinprep nov.- dec. 2011. H. Martens Drie daagse morfologie training, Hologic t.b.v. overstap op Thinprep nov.- dec. 2011. A. Resida Drie daagse morfologie training, Hologic t.b.v. overstap op Thinprep nov.- dec. 2011. J. Unsold Drie daagse morfologie training, Hologic t.b.v. overstap op Thinprep nov.- dec. 2011. C. Panis 36th European Congress of Cytology, Istanbul, 22-25 september 2011. Drie daagse morfologie training, Hologic t.b.v. overstap op Thinprep nov.- dec. 2011. Immunologie: M. Riemens - v/d Lusdonk Cursus Kwantitatieve PCR theorie, Hogeschool Leiden, 11-25 maart 2011. R. Kroonen Cursus interne auditor, Kerteza, april 2011. Secetariaat M. Sjouken: Cursus interne auditor, Kerteza, april 2011. Overhead A.K. Miedema, Opleiding Windows server administrator 2008, jan-dec 2011. C. Damsma Conferentie milieu en veiligheid, 27-01-2011, Borger en Burghouts, Amersfoort. Workshop incidentanalyse, 07-04-12, Kerteza, Utrecht E. van Oost Herhaling BHV + AED, Safety Center Holland,18-10-2011. Instructie tot opgeleid persoon brandinstallaties, Verkerk beheer, 23-12-11. 34

VIII WETENSCHAPPELIJKE ACTIVITEITEN Publicaties 1. Predictors for neoplastic progression in patients with Barrett's Esophagus: a prospective cohort study.sikkema M, Looman CW, Steyerberg EW, Kerkhof M, Kastelein F, van Dekken H, van Vuuren AJ, Bode WA, van der Valk H, Ouwendijk RJ, Giard R, Lesterhuis W, Heinhuis R, Klinkenberg EC, Meijer GA, ter Borg F, Arends JW, Kolkman JJ, van Baarlen J, de Vries RA, Mulder AH, van Tilburg AJ, Offerhaus GJ, ten Kate FJ, Kusters JG, Kuipers EJ, Siersema PD. Am J Gastroenterol. 2011 Jul;106(7):1231-8. doi: 10.1038/ajg.2011.153. Epub 2011 May 17. 2. Histopathologic, immunohistochemical, ultrastructural, and cytogenetic analysis of oncocytic uveal melanoma. Verdijk RM, van den Bosch T, Naus NC, Paridaens D, Mooy CM, de Klein A. Arch Ophthalmol. 2011 Nov;129(11):1501-2. 3. Chromosomal aberrations in iris melanomas. Mensink HW, Vaarwater J, de Keizer RJ, de Wolff-Rouendaal D, Mooy CM, de Klein A, Paridaens D. Br J Ophthalmol. 2011 Mar;95(3):424-8. Epub 2010 Sep 29 4. Idiopathic retroperitoneal fibrosis mimicking malignant lymphoma. van Bommel EF, de Mol M, Langerak AW, Westenend PJ.Pathol Int. 2011 Nov;61(11):672-6. doi: 10.1111/j.1440-1827.2011.02718.x. Epub 2011 Sep 23. 5. Recurrent abdominal complaints caused by a cecal neurofibroma: a case report. Donk W, Poyck P, Westenend P, Lesterhuis W, Hesp F. World J Gastroenterol. 2011 Sep 14;17(34):3953-6. 6. Re-resection rates after breast-conserving surgery as a performance indicator: introduction of a case-mix model to allow comparison between Dutch hospitals. Talsma AK, Reedijk AM, Damhuis RA, Westenend PJ, Vles WJ. Eur J Surg Oncol. 2011 Apr;37(4):357-63. 7. Preoperative MRI and surgical management in patients with nonpalpable breast cancer: the MONET - randomised controlled trial. Peters NH, van Esser S, van den Bosch MA, Storm RK, Plaisier PW, van Dalen T, Diepstraten SC, Weits T, Westenend PJ, Stapper G, Fernandez-Gallardo MA, Borel Rinkes IH, van Hillegersberg R, Mali WP, Peeters PH. Eur J Cancer. 2011 Apr;47(6):879-86. Epub 2010 Dec 30. 8. Pseudoangiomatous Stromal Hyperplasia: Diagnosis, Treatment and Follow-Up; Description of a Case-Series W.A. Donk, R.J. Oostenbroek, R.K. Storm, P.J. Westenend and P.W. Plaisier P Open Breast Canc J p 18-23 (27 September, 2011) 9. Variation between hospitals in surgical margins after first breast-conserving surgery in the Netherlands. van der Heidenvan der Loo M, de Munck L, Visser O, Westenend PJ, van Dalen T, Menke MB, Rutgers EJ, Peeters PH. Breast Cancer Res Treat. 2012 Jan;131(2):691-8. Epub 2011 Oct 11. Voordrachten C. M. Mooy 1. Joint Congress of Society Ophthalmology European (SOE) and American Academy Ophthalmology (AAO) Geneva 2011, 4-7 june - 4 juni: Chair: sessie Ophthalmic Pathology - 4 juni: lezing: Zipper cell endotheliopathy 2. 10 th Joint meeting 2011 European Ophthalmic Pathology Society (EOPS) and Verhoeff-Zimmerman Society (VZS). Helsinki Finland, june 9-13: - 10 juni: Chair: sessie conjunctiva - 11 juni: Cornelia M. Mooy: Fish eye disease with amyloid deposits 3. 3 rd course: Association Research Vision Ophthalmolgy (ARVO)-Ned, 17 juni 2011 Utrecht Eye pathology and stem cell therapy - Eye anatomy, pathology of vascular disorders en retinitis pigmentosa 4. 23 rd European Congress of Pathology: 27 aug- 1 sept Helsinki - organisatie slide seminar Slide seminar Ophthalmic Pathology - 29 augustus: lezing: xanthogranulomatous diseases of the orbit 35

Onderwijs C. M. Mooy 1. Vaardigheidsopdracht EMC Rotterdam Geneeskunde 3 e jaars: anatomie en pathologie van het oog: 14 t/m 16 maart 2011 2. 12 augustus 2011 Rosai cyclus AIOS Pathologie Maastricht: Ophthalmopathologie 36