Module Risicomanagement. Module XX / verkorte versie & ref. ISO 31000

Vergelijkbare documenten
Proceseisen blauwdruk VCM

Module Assetmanagement. Module XX / verkorte versie & ref. ISO 55002

c U R Civieltechnisch Centrum Uitvoering Research en Regelgeving JRÏSNETI Kennisnetwerk Risicomanagement Risicobeheersing in de uitvoering

Vechtdal Verbinding WOW bijeenkomst Risicomanagement 19 april. Wie beheerst, die draagt. Of...

van RA tot PV Een hulpmiddel voor het uitvoeren van externe kwaliteitsborging

Kwaliteitsborging. Systeemgerichte contractbeheersing binnen de Rijksgebouwendienst. Angelia Zeegers - Rijksgebouwendienst. Rijksgebouwendienst

Risicomanagement en. Utrecht, 22 april 2009 Movares, Utrecht 22 april 2009

Inhoudsopgave. Bijlagen 121 Literatuur 144

Risicomanagement bij grote infrastructurele projecten: regulier werk of een uitdaging? Victor Ludlam, Risicomanager OV SAAL 20 mei 2010

Kennismaking met Risico-analyses. HKZ 18 juni 2015

Nota Risicomanagement en weerstandsvermogen BghU 2018

4.3 Het toepassingsgebied van het kwaliteitsmanagement systeem vaststellen. 4.4 Kwaliteitsmanagementsysteem en de processen ervan.

Afstudeerpresentatie Maurice van der Weiden. Introductie Aanleiding/constatering Onderzoeksopzet. Onderzoek Literatuur Praktijk

Onderwerp: Risico inventarisatie project rwzi Utrecht Nummer: Dit onderwerp wordt geagendeerd ter kennisneming ter consultering ter advisering

Voorbeeld Managementrapportage Woningcorporatie Gaasterzijl. Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement

GeoRM. GOED GEORISICOMANAGEMENT in de Praktijk. Dr. Ir. Martin van StaverenMBA. woensdag 23 april

Actieplan Duurzame Inzetbaarheid

OPENING DOOR ERIC HOLKERS DIRECTEUR LENTIS SERVICE & ADVIES

INLEIDING GEORISICOSCAN 2.0 VOOR TE TOETSEN PROJECTEN

Omgevingsmanagement Nieuwe Sluis Terneuzen. Nancy Vinke, omgevingsmanager Sassevaart 29 maart 2019

Risicomanagement en Weerstandsvermogen

ISO9001:2015, in vogelvlucht. Door Tjarko Vrugt

Notitie. : PPI Planning NCP 1. INLEIDING

Hierbij informeren wij u graag over de introductie van de onlangs uitgebrachte 2015 versies van de NEN-EN-ISO 9001 en NEN-EN-ISO normen.

Instituut Broers. Plan van Aanpak. Zubin Mathoera & Tomas Berends. Zubin Mathoera Tomas Berends Maarten van Mensvoort Tim van Berkel

Contractmanagement Zwakke Schakels Noord Holland: zeker weten wat je krijgt. Themadag HWBP-2, 17 april 2014 Daniela Gorter, Rob Bakker, Sander Boer

ISO55000: Harde norm voor assetmanagement in de context van organisatiecultuur AMC Seminar 2014

Stuur op risico s! Kwaliteitsmanager. Martin van Staveren adviseur, docent, auteur

Informatiebeveiliging, noodzakelijk kwaad of nuttig? DNV Business Assurance. All rights reserved.

Europese Aanbesteding Schoonmaak Pius X College, Sg. Canisius en SFBVR 20 augustus 2013

Risicomanagement Ruimte voor de Rivier Van project- naar programmaniveau. Amersfoort, 7 februari 2012

Hans de Jonge 29 oktober2009

RISMAN QUICK-SCAN VOOR PLANNINGEN

Hoezo dé nieuwe ISO-normen?

DE BESTE BVP-PLANNEN. Wat betekent een Best Value (Procurement)?

Best Value Procurement

GEO-IMPULS GOED GEORISICOMANAGEMENT in de Praktijk

Beschrijving van de generieke norm: ISO 27001:2013. Grafimedia en Creatieve Industrie. Versie: augustus 2016

Vragenlijst prestatiemeten B

Kwaliteit en veiligheid binnen uw organisatie: NCK tekent er voor!

Inspiratiedag. Workshop 1: Risicogestuurde interne controle. 15 september 2016

Relaties. die. Samen. Werken

Control bij Rijkswaterstaat: voor 1 april 2013

Leren van Incidenten. Knelpunten bij drie bedrijven. Niek Steijger & Linda Drupsteen Gerard Zwetsloot, Jop Groeneweg

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam

Ontpoldering Noordwaard

Generieke systeemeisen

Risicoanalyse in de wegenbouw

Kennissessie Werkgroep zorg WELKOM. Case4BestValue

LEAN HANDLEIDING Continu verbeteren

Inhoudsopgave. Energiemanagement programma I GMB 2

Ruimte voor ontwikkeling. Financiële haalbaarheid en management van gebiedsontwikkeling

Systeemgerichte contractbeheersing. Rijksvastgoedbedrijf. Igo van Hettema. April 2018

4.2 Inzichten in de behoeften en verwachtingen van de belanghebbenden. 4.3 Het toepassingsgebied van het milieumanagementsystee m vaststellen

Prospectieve risicoinventarisatie

Innovatie. Inkopen. Risico s. Niels van Ommen Projectmanager CROW Programmamanager RISNET 2010 CROW

Gedeeltelijke verdubbeling N34 Omgeving verkeersplein Gieten

1.0 Inleiding 2.0 Verantwoordelijk 3.0 Communicatie 3.1 Website

Het belang van risicomanagement voor maatschappelijke organisaties Beheersing of buikpijn?

Bijlage 2 Stroomschema processtappen omgaan met CE op hoofdlijnen

Aanpassingen Sector Release maart 2018

Belangrijke wijzigingen HKZ-normen

Een onderzoek naar mogelijke verbeterpunten voor het huidige risicomanagementproces binnen de Dienst Vastgoed Defensie

Earned Value Management: Kansen, drempels en uitdagingen. Stageview Balance 13 juni 2013

Energie meetplan CO2 reductiesysteem

Energiemanagement Actieplan

Energiemeetplan Inclusief kwaliteitsmanagementplan en energiemanagement actieplan. Criteria

Ontwerp in DBFM-omgeving. Excursie KIVI NIRIA Erik Jille

Natuurlijk buitenspelen bij de SPSH

De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?!

Traditioneel vs. Best Value. Gemeente Groningen en Gouw IT 2 oktober 2014, Best Value Event Noord-Nederland

Korte inleiding over BVP. 6 september 2013

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek

RUM. requirements Management. SPIder session Project. driven by requirements 25th april. Risk assessed User

BUSINESS CONTINUITEIT

DEEL I. 5.8 ProjectMatig Werken Definitie project Kern van de methode Historie Scope

Strategisch risicomanagement

Praktijkvoorbeeld. Gemaal Prins Hendrik Texel

Het analyseren en verbeteren van risicomanagement bij projecten van de afdeling Projectmanagement Ingenieurs bureau Den Haag

Tunnels in DBFM. Blankenburgverbinding. Ir. Y.H. Norg Contractmanager BBV. Delft, 10 mei 2017

SHE risicomanagement. Reparatietraject Bottom Plug Liner Reducers HFR. rev. nr. datum omschrijving. In opdracht van NRG-IS-HFR

Nota risicomanagement en weerstandsvermogen

Aan de raad van de gemeente Lingewaard

Projectplan Project afstoten Gemeentehuis Muiden

Beheersmaatregelen als onderdeel van leren

Transcriptie:

Module Risicomanagement Module XX / verkorte versie & ref. ISO 31000

Wat is risico? Gevaar voor schade of verlies (van Dale) Potentiële ongewenste gebeurtenis Effect van onzekerheid op het behalen van doelstellingen (ISO 31000: 2009)

Is het risico groot? 1. Onderweg naar mijn werk op de fiets, word ik overvallen door een regenbui 2. Onderweg naar mijn werk op de fiets krijg ik een lekke band 3. De dijk bij Lent breekt door 4. Opdrachtnemer heeft voor dit project onvoldoende middelen Niet verkrijgen van vergunningen/ capaciteitsproblemen/ miscommunicatie [ niet- technische aspecten ] 3

Kans Is het risico groot? RISICO = KANS X GEVOLG Gevolg klein groot klein Lekke band dijkdoorbraak groot Natte pak XBouw 8

Risicoanalyse Het analyseren van risico s Vaststellen doel In kaart brengen risico s Doel Risico s TGKIO Ranking In kaart brengen beheersmaatregelen Vaststellen belangrijke risico s 9

Risicomanagement Het beheersen van de risico s Evalueren beheersmaatregelen TG KIO Uitvoeren van risicoanalyse Uitvoeren beheersmaatregelen Kiezen beheersmaatregelen 10

Risicomanagement Het beheersen van de risico s Ondersteuning Risicoanalyse Risicomanagement

Ondersteuning Primaire en secundaire aspecten Ondersteuning Scope Risico Tijd Geld Wijzigingenbeheer ISO 31000

Methode: RISMAN 1. Systematisch in kaart brengen en beheersen van risico s van bouwprojecten 2. Ontwikkeld in de jaren 90 door: Gemeentewerken Rotterdam, ProRail, RWS Bouwdienst, RWS Directie Zuid-Holland, TU Delft, Twijnstra Gudde 3. RISNET (Kennisnetwerk Risicomanagement) 4. Inmiddels toegepast op vele projecten Zie ook www.risman.nl 14

Methode: RISMAN Initiatief Definitie Ontwerp Voorbereiding Realisatie Nazorg (Idee) (Wat) (Hoe) (Hoe te maken) (Doen) (In stand houden) Evalueren beheersmaatregelen Uitvoeren risicoanalyse (RISMAN-methode) Actualiseren risicoanalyse Kiezen beheersmaatregelen Evalueren beheersmaatregelen Uitvoeren risicoanalyse (RISMAN-methode) Actualiseren risicoanalyse Kiezen beheersmaatregelen Uitvoeren beheersmaatregelen Uitvoeren beheersmaatregelen 15

Kans (%) Ernst Geld ( ) Ernst Tijd (maanden) Ernst Veiligheid Risicodossier Een overzicht van alle (top-) risico s met de prioritering, de beheersmaatregelen, acties, initiatiefnemers/verantwoordelijken en planning (Deel-) Project: Xbouw BV Datum: 9/7/2016 Versie: 0.1 Nr Risicodossier Omschrijving Risico Onderwerp Risico Oorzaak Gevolg Eigenaar Actiehouder Beheersmaatregel Omschrijving 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Kans x Gevolg (9x10x11x12)

Oorzaak vs Gevolg Risico Oorzaak Gebeurtenis Gevolg Onteigening start te laat Grond is niet of niet tijdig beschikbaar Vertraging van de uitvoering Formulering zo concreet mogelijk: 1. Waardoor kan het ontstaan (oorzaak) 2. Wat gaat er niet goed (gebeurtenis) 3. Waar heeft het invloed op (gevolg) 17

Oorzaak vs Gevolg Risico Oorzaak Gebeurtenis Gevolg Vertraging van de uitvoering Grond is niet of niet tijdig beschikbaar Onteigening start te laat Formulering zo concreet mogelijk: 1. Waardoor kan het ontstaan (oorzaak) 2. Wat gaat er niet goed (gebeurtenis) 3. Waar heeft het invloed op (gevolg) 18

Allocatie van risico s Exogene risico s (risico s met oorzaak buiten het project, die impact kunnen hebben op het project) Risico s binnen de projectopdracht: Opdrachtgever Risico s binnen het contract: Opdrachtnemer

Beheersmaatregelen Voorkomen is beter dan genezen Preventieve maatregelen Corrigerende maatregelen reduceren kans reduceren gevolg

Oefening Voor Opdrachtgever moet de algemene inkomensverwervende doelstelling worden omgezet naar een doelstelling die streeft naar de continuïteit van beheer en / of onderhoudsactiviteiten. Daarnaast is het voor deze organisaties ook van belang om de kosten van de risico s te beheersen. 23

Oefening #01 Reduceer de kansen en de gevolgen op kosten overschrijding van Xbouwin 2016 2 Groepen: 60 min. Opstellen risicodossier & 10 min. presentatie 1. Identificeer de risico s 2. Bepaal de oorzaak van elk risico 3. Bepaal het gevolg van elk risico 4. Bepaal de kans van optreden van elk risico 5. Bepaal de beheersmaatregelen 24

Oefening #01 Reduceer de kansen en de gevolgen op kosten overschrijding van Xbouw in 2016 Inzichten van NU Type risico Data XBouw MARAP Q1 & Q2 Technisch Financieel VTW s Planning PV s 25

PRESENTATIE max. 10 minuten / groep TOP Risico s Beheersmaatregelen Actie door Actie gereed voor..

Open dialoog Wat zijn onze leerpunten?

Naufal Assegaff [ versie 1: verkorte versie, 2016 ] 28