Testen op soa: hoe, wat, waar? Tom Platteau Seksuoloog ITG/Helpcenter tplatteau@itg.be Overzicht van de presentatie Soa en hiv in België Preventie en plaats van testen Uitdagingen voor soa-bestrijding Welke teststrategieën bestaan er? Welke teststrategie gebruiken? Conclusies en besluiten 1
Soa in België en Vlaanderen cijfers WIV, 2013 HIV diagnoses per jaar verdeling naar geslacht 1400 1200 1000 800 600 400 Mannen Vrouwen onbekend Totaal 200 0 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 cijfers WIV, 2013 2
Hiv-preventie «Know yourepidemic, know yourresponse» Gebruik beschikbare middelen zo efficiënt mogelijk voor jouw doelgroep! 3
Hiv-preventie Medicatie 4
Hiv-preventie Nationale hiv-plan 5
Hiv-preventie Community aanpak 6
Hiv-preventie 7
Voor mensen uit verschillende groepen, met en zonder hiv 15 Hiv-preventie 8
TESTEN VOOR HIV EN SOA Uitdagingen soa-bestrijding: wie testen? Core transmitters Bridge Population General Population 9
Uitdagingen soa-bestrijding: niet enkel testen risicogedrag geïnfecteerd geen klachten zoekt hulp juiste behandeling therapietrouw partner(s) behandeld risicoreductie 0 100 200 Uit proefschrift Jan van Bergen, Soa-aids-Nederland; Aangepast uit model Piot tuberculosebestrijding Uitdagingen soa-bestrijding: niet enkel testen risicogedrag geïnfecteerd geen klachten zoekt hulp juiste behandeling therapietrouw partner(s) behandeld risicoreductie 0 100 200 Uit proefschrift Jan van Bergen, Soa-aids-Nederland; Aangepast uit model Piot tuberculosebestrijding 10
WELKE STRATEGIEËN BESTAAN ER? Klassieke hiv test strategie Pre-test counselling bij een arts; bloedname Staal opsturen naar labo Screening Indien nodig: confirmatietest Resultaat meedelen na ongeveer een week Post-test counselling bij een arts Gemedicaliseerd, focus op toestemming / informatie Dit is de standard of care 11
Wat zijn de kanttekeningen bij deze strategie? Bij wie ligt het initiatief? Initiatief om arts te bezoeken: patiënt Initiatief om test voor te stellen:?! Testen we hiermee de juiste mensen/risicogroepen? The hidden epidemic = Hiv+ mensen die niet op de hoogte zijn van diagnose = motor van de epidemie = prioritaire doelgroep voor testing Vooral gekend bij MSM: - 56% in SialonI studie (44% tot 79%) 2008-2009 - 14,3% In Antwerpen (30% in gay bars) 2009-2010 Nagenoeg geen gegevens voor migranten. 12
Alternatieve strategieën HIV sneltesten In de eerste lijn In gespecialiseerde infrastructuren voor opsporing In andere medische diensten (spoedgevallen dienst) Gedecentraliseerd testen ( outreach testing ) Test in en door de community ( Community based testing ) Online testen Zelftesten Welke stalen worden gebruikt (1) Bloedstalen: Vol bloed Vingerprik Dried blood spot 13
Welke stalen worden gebruikt (2) Speekselstalen ( Oral fluid ) Urinestalen 27 Besluit alternatieve HIV test strategieën Complementair aan klassieke strategie Praktisch haalbaar, best gebruikt bij risicopopulatie Linkage to care blijft aandachtspunt Belangrijke elementen: Verandering van paradigma Ethische aspecten 14
WELKE STRATEGIE GEBRUIKEN? Er is geen beste strategie Elke strategie heeft voor-en nadelen:keuze moet afhankelijk zijn van specifieke groep en situatie 15
Conclusies en besluit Soa komen geregeld voor, en testen kan aangewezen zijn: Bij klachten (jeuk, branderig gevoel bij plassen, enz) Bij regelmatig wisselende partners De meeste soa zijn geneesbaar, maar alle stappen in de behandeling moeten gezet worden om optimaal effect te bereiken (inclusief behandelen van partners) Klassieke strategie van opsporing lijkt ontoereikend Zoeken naar nieuwe en vernieuwende methodes Test de juiste mensen Zorg voor een juiste risico-inschatting HOE EEN RISICO-INSCHATTING MAKEN? 16
Oefening Per 3 Vertellen over: Wanneer de laatste keer seks gehad? Met wie? Vaste of occasionele partner? Hoe het was (op schaal 1 10) Was er voorspel? Waaruit bestond dit? Condoom gebruikt tijdens laatste contact? 17
Seksuele counseling en sekstherapie Seksuele counseling: 1 ste lijn Praten over seks met risico-inschatting Educatie: basisinformatie Adviezen + verwijzing Behandeling: 2 de lijn Bij problematische seksbeleving: disfuncties, hyperseksualiteit Bij gecompliceerde problemen Conclusie: hoe omgaan met cliënten en hun seksualiteit? Durf praten over seks Bouw hulpverleningsrelatie op met vertrouwen, neutrale, niet-veroordelende houding 18
Conclusie: hoe omgaan met cliënten en hun seksualiteit? Begin zelf over seksualiteit en hou het bespreekbaar Herhaal informatie regelmatig Wees bewust van je non-verbale signalen Niet interpreteren van signalen, maar bevragen: patiënt heeft het antwoord! Bedankt!! 19