Detailhandelsmonitor Limburg

Detailhandelsmonitor Limburg 2010

Detailhandelsmonitor Limburg 2010 Maastricht, februari 2011

Colofon Provincie Limburg Postbus 5700 6202 MA Maastricht Tel.: +31 (0)43 389 99 99 Fax.: +31 (0)43 361 80 99 E-mail: postbus@prvlimburg.nl Internet: www.limburg.nl Limburglaan 10 6229 GA Maastricht Etil BV Postbus 1016 6201 BA Maastricht Tel.: +31 (0)43 350 62 80 Fax.: +31 (0)43 350 62 81 E-mail: info@etil.nl Internet: www.etil.nl Witmakersstraat 10 6211 JB Maastricht De heer R.C.M. Vaessens M.A. senior adviseur Bronverantwoording: - Etil; register Limburg 2010 - Etil; BOG-monitor Limburg 2010

INHOUD INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING 3 1 DETAILHANDELSECTOR LIMBURG 5 2010 6 ontwikkeling 7 2010 8 sontwikkeling 9 2010 10 -ontwikkeling 11 2 WINKELMARKT 13 Aanbod 14 Aanbodontwikkeling 15 Plannen 16 Gemiddelde huurprijs 16 Opname 17 3 DYNAMIEK DETAILHANDEL -2010 `19 Saldo 20 Oprichtingen 21 Opheffingen 22 Intergemeentelijke verhuizingen 23 4 POL-REGIO'S 25 Venlo 26 Venray 27 Weert-Nederweert 28 Roermond 29 Sittard-Geleen 30 Parkstad Limburg 31 Maastricht 32 Landelijk gebied 33 5 DETAILHANDELBRANCHES 35 Voedings- en genotmiddelen 36 Kleding, mode artikelen en textiel 37 Schoenen, lederwaren en reisartikelen 38 Persoonlijke verzorging 39 Huishoudelijke artikelen 40 Wonen en wooninrichting 41 Consumentenelectronica 42 Vrije tijd en educatie 43 Warenhuizen 44 Doe-het-zelf 45 Overige detailhandel non food 46 6 VESTIGINGSMILIEUS 47 Stadscentra 48 Ondersteunende centra 49 Kernverzorgende centra 50 Bedrijventerreinen 51 Stedelijke dienstenterreinen (K) 52 Stedelijke dienstenterreinen (R) 53 Solitaire locaties 54 Etil; register Limburg 1

BIJLAGEN 55 Bijlage 1 Begrippen en definities 56 Bijlage 2 Afbakening detailhandelssector 59 Bijlage 3 Afbakening POL-regio's en vestigingsmilieus 61 Bijlage 4 Detailhandel per gemeente; vestigingen en werkgelegenheid 65 Bijlage 5 Detailhandel per gemeente; winkelvloeroppervlakte in m² 66 Etil; register Limburg 2

Inleiding Rapportage De 'Detailhandelsmonitor Limburg' beschrijft de structuur, de structuurveranderingen en de vestigingendynamiek van de Limburgse detailhandel. Aanvullend geeft de monitor een beeld van de Limburgse winkelmarkt. Het rapport verschijnt tweejaarlijks. Achtergrond en doel rapportage De centrale verantwoordelijkheid voor het detailhandelsbeleid ligt bij de regionale en lokale overheden. De Detailhandelsmonitor Limburg dient dan ook tot inzicht voor Provincie Limburg en de Limburgse gemeenten, als basis voor hun beleidontwikkeling. De monitor geeft een beeld van de structuur van de detailhandel in Limburg en van de recente ontwikkelingen hierin: aantallen vestigingen, arbeidsplaatsen, vierkante meters winkeloppervlak per regio, vestigingsmilieu, branche en grootteklasse. Deze data zijn nodig voor het bewaken van een evenwichtige ontwikkeling van de detailhandel, waarbij bijvoorbeeld de ontwikkeling van winkelvoorzieningen op stedelijke diensten - terreinen niet ten koste gaat van de voorzieningen in binnensteden en wijken. Verder geeft de monitor een beeld van de Limburgse markt van winkelpanden. Het aantal aangeboden panden geeft een indicatie van de voorkomende leegstand. Ook de in Limburg optredende bevolkingskrimp vraagt om een zorgvuldig beleid voor winkelvoorzieningen. De detailhandelsmonitor wordt samengesteld op basis van gegevens uit het register Limburg (VRL). In het register wordt al sinds jaren de ontwikkeling van Limburgse vestigingen van bedrijven en instellingen gevolgd. Sinds 2002 worden middels de jaarlijkse VRL-enquête bij alle Limburgse vestigingen naast werkgelegenheidsgegevens ook vastgoed - gegevens verzameld; waaronder winkelvloeroppervlakte (wvo). Sinds wordt in het register ook het aanbod aan bedrijfsonroerendgoed op de Limburgse vastgoedmarkt (onder andere aanbod winkelruimte) geregistreerd. Indeling rapportage Dit inleidende hoofdstuk wordt gevolgd door de volgende inhoudelijke hoofdstukken: Hoofdstuk 1 gaat in op de actuele detailhandelsontwikkelingen in Limburg. Daarbij wordt ingegaan op aspecten zoals vestigingen, werkgelegenheid en winkelvloeroppervlakte. De algemene ontwikkelingen worden vervolgens gespecificeerd naar branches, regio's, bedrijfsgrootte en vestigingsmilieus. Hoofdstuk 2 geeft inzicht in de bedrijfsonroerendgoedmarkt betreffende het aanbod en de opname van winkelruimte. Daarnaast wordt ook ingegaan op winkelplannen en de gemiddelde huurprijs. Hoofdstuk 3 gaat specifiek in op de detailhandelsdynamiek in Limburg. Er wordt hierbij gekeken naar veranderingen in het aantal bedrijfsvestigingen en werkgelegenheid als gevolg van oprichtingen, opheffingen en ontwikkelingen bij bestaande detailhandelsvestigingen. Ook wordt ingegaan op de verhuisdynamiek van detailhandelsvestigingen in Limburg. Hoofdstuk 4 gaat in op de verschillen tussen de Limburgse regio s. De gehanteerde regionale indeling is die uit het Provinciaal Omgevingsplan Limburg (POL). Bijlage 3 geeft per POL-regio de daar aanwezige winkellocaties. Hoofdstuk 5 beschrijft de Limburgse ontwikkelingen naar de verschillende detailhandel - branches. Bijlage 2 geeft op basis van de Standaardbedrijfsindeling van het CBS (SBI ) aan uit welke deelbranches deze bestaat. Hoofdstuk 6 zoomt in op de actuele structuur en recente ontwikkelingen van vestigingen en werkgelegenheid op de Limburgse vestigingsmilieus. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen bedrijventerreinen, stedelijke dienstenterreinen en winkelgebieden. Etil; register Limburg 3

Etil; register Limburg 4

Detailhandelssector Limburg 1 In dit hoofdstuk wordt voor de Limburgse detailhandelssector ingegaan op ontwikkelingen ten aanzien van vestigingen, werkgelegenheid en winkelvloeroppervlakte. Daarbij wordt ingegaan op de stand per 1 april 2010 en op de ontwikkelingen in de laatste jaren, in het bijzonder op de periode april - april 2010. De volgende onderwerpen komen in dit hoofdstuk aan bod: - - - Etil; register Limburg 5

Detailhandel: 2010 naar branche 2010 naar regio 2010 Aantal In % Voedings- en genotmiddelen 1.958 24% Kleding, mode art. en textiel 1.559 19% Schoenen, lederwaren, reisart. 363 4% Persoonlijke verzorging 592 7% Wonen en wooninrichting 760 9% Huishoudelijke artikelen 242 3% Consumentenelectronica 494 6% Doe-het-zelf 240 3% Vrije tijd en educatie 1.854 22% Warenhuizen 34 0% Overige detailh. non food 227 3% Totaal 8.323 100% Aantal In % Venlo 733 9% Venray 234 3% Weert-Nederweert 422 5% Roermond 853 10% Sittard-Geleen 1.087 13% Parkstad Limburg 1.417 17% Maastricht 1.395 17% Landelijk gebied 2.182 26% Totaal 8.323 100% aandeel detailhandel 2010 naar stedelijkheid 2010 Detailhandelssector 8.323 10,9% Overige sectoren 68.110 89,1% Totaal: 76.433 10% Stedelijk gebied 6.141 73,8% Landelijk gebied 2.182 26,2% Totaal: 8.323 10% naar grootteklasse 2010 naar vestigingsmilieu 2010 Aantal In % 1 werkzame persoon 2.549 31% 2 t/m 4 werkzame personen 3.067 37% 5 t/m 9 werkzame personen 1.725 21% 10 t/m 19 werkzame personen 589 7% 20 t/m 49 werkzame personen 242 3% 50 t/m 99 werkzame personen 113 1% 100 t/m 199 werkzame personen 33 0% 200 t/m 499 werkzame personen 5 0% Totaal 8.323 100% Aantal In % Bedrijventerrein 338 4% Stedelijk dienstenterrein 370 4% Winkelgebied 4.135 50% Solitaire locaties 3.480 42% Totaal 8.323 100% Etil; register Limburg 6

Detailhandel: ontwikkeling ontwikkeling ontwikkeling -2010, naar regio Aantal Aantal per jaar In % 2000 2001 2002 2003 2010 8.818 8.651 8.634 8.573 8.604 8.557 8.543 8.621 8.478 8.450 8.323-167 -17-61 31-47 -14 78-143 -28-127 -1,9% -0,2% -0,7% 0,4% -0,5% -0,2% 0,9% -1,7% -0,3% -1,5% Venlo 733-18 -2,4% Venray 234-4 -1,7% Weert-Nederweert 422-16 -3,7% Roermond 853 0 % Sittard-Geleen 1.087-23 -2,1% Parkstad Limburg 1.417-30 -2,1% Maastricht 1.395-17 -1,2% Landelijk gebied 2.182-19 -0,9% Totaal 8.323-127 -1,5% De gemiddelde jaarlijkse groei van het aantal vestigingen in de afgelopen 10 jaar bedraagt: -0,6% 1,2 ontwikkeling in de laatste 10 jaar, in % 0,8 0,4 0,9-0,4-0,2-0,7 0,4-0,5-0,2-0,3-0,8-1,9-1,7-1,5-1,2-1,6 2000 2001 2002 2003 ontwikkeling 1-1,3 1 Voedings- en genotmiddelen 1.958-26 -1,3% 2 Kleding, mode art. en textiel 1.559-17 -1,1% 3 Schoenen, lederwaren, reisart. 363-4 -1,1% 2 3 4-2,6-1,1-1,1 4 Persoonlijke verzorging 592-16 -2,6% 5 Wonen en wooninrichting 760-8 % 6 Huishoudelijke artikelen 242-9 -3,6% 7 Consumentenelectronica 494-8 -1,6% 5 6 7-3,6-1,6 8 Doe-het-zelf 240-4 -1,6% 9 Vrije tijd en educatie 1.854-34 -1,8% 10 Warenhuizen 34 1 % 8 9-1,6-1,8 11 Overige detailh. non food 227-2 -0,9% 10 Totaal 8.323-127 -1,5% 11-0,9 - - Etil; register Limburg 7

Detailhandel: 2010 naar branche 2010 naar regio 2010 Aantal In % Voedings- en genotmiddelen 22.384 44% Kleding, mode art. en textiel 6.946 14% Schoenen, lederwaren, reisart. 1.854 4% Persoonlijke verzorging 2.824 6% Wonen en wooninrichting 2.985 6% Huishoudelijke artikelen 1.365 3% Consumentenelectronica 1.776 3% Doe-het-zelf 1.976 4% Vrije tijd en educatie 6.443 13% Warenhuizen 2.022 4% Overige detailh. non food 548 1% Totaal 51.123 100% Aantal In % Venlo 4.943 10% Venray 1.751 3% Weert-Nederweert 2.837 6% Roermond 5.634 11% Sittard-Geleen 6.152 12% Parkstad Limburg 9.331 18% Maastricht 8.503 17% Landelijk gebied 11.972 23% Totaal 51.123 100% saandeel detailhandel 2010 naar stedelijkheid 2010 Detailhandelssector 51.123 9,7% Overige sectoren 476.136 90,3% Totaal: 527.259 10% Stedelijk gebied 39.151 76,6% Landelijk gebied 11.972 23,4% Totaal: 51.123 10% naar grootteklasse 2010 naar vestigingsmilieu 2010 Aantal In % 1 werkzame persoon 2.549 5% 2 t/m 4 werkzame personen 8.619 17% 5 t/m 9 werkzame personen 11.014 22% 10 t/m 19 werkzame personen 7.565 15% 20 t/m 49 werkzame personen 7.544 15% 50 t/m 99 werkzame personen 7.981 16% 100 t/m 199 werkzame personen 4.555 9% 200 t/m 499 werkzame personen 1.296 3% Totaal 51.123 100% Aantal In % Bedrijventerrein 2.589 5% Stedelijk dienstenterrein 4.706 9% Winkelgebied 28.671 56% Solitaire locaties 15.157 30% Totaal 51.123 100% Etil; register Limburg 8

Detailhandel: sontwikkeling sontwikkeling sontwikkeling -2010, naar regio Aantal Aantal per jaar In % 2000 2001 2002 2003 2010 52.240 52.146 52.154 51.334 50.686 50.460 50.056 51.095 51.960 51.686 51.123-94 8-820 -648-226 -404 1.039 865-274 -563-0,2% % -1,6% -1,3% -0,4% -0,8% 2,1% 1,7% -0,5% -1,1% Venlo 4.943-156 -3,1% Venray 1.751-2 -0,1% Weert-Nederweert 2.837-149 -5,0% Roermond 5.634 55 % Sittard-Geleen 6.152-88 -1,4% Parkstad Limburg 9.331-64 -0,7% Maastricht 8.503-108 -1,3% Landelijk gebied 11.972-51 -0,4% Totaal 51.123-563 -1,1% De gemiddelde jaarlijske werkgelegenheidsgroei in de afgelopen 10 jaar bedraagt: -0,2% 2,5 sontwikkeling in de laatste 10 jaar, in % 1,5 0,5 2,1 1,7-0,5-0,2-1,6-1,3-0,4-0,8-0,5-1,1-1,5 2000 2001 2002 2003 sontwikkeling 1 0,7 1 Voedings- en genotmiddelen 22.384 160 0,7% 2 Kleding, mode art. en textiel 6.946-167 -2,3% 3 Schoenen, lederwaren, reisart. 1.854-51 -2,7% 2 3 4-2,3-2,7-2,3 4 Persoonlijke verzorging 2.824-67 -2,3% 5 Wonen en wooninrichting 2.985-100 -3,2% 6 Huishoudelijke artikelen 1.365-51 -3,6% 7 Consumentenelectronica 1.776-111 -5,9% 5 6 7-5,9-3,2-3,6 8 Doe-het-zelf 1.976-150 -7,1% 9 Vrije tijd en educatie 6.443-77 -1,2% 10 Warenhuizen 2.022 59 % 8 9-7,1-1,2 11 Overige detailh. non food 548-8 -1,4% 10 Totaal 51.123-563 -1,1% 11-1,4-8,0-6,0 - Etil; register Limburg 9

Detailhandel: 2010 2010 naar branche, in m² 2010 naar regio, in m² Opp. In % Voedings- en genotmiddelen 394.900 17% Kleding, mode art. en textiel 289.590 13% Schoenen, lederwaren, reisart. 75.010 3% Persoonlijke verzorging 70.800 3% Wonen en wooninrichting 511.660 23% Huishoudelijke artikelen 79.500 4% Consumentenelectronica 85.600 4% Doe-het-zelf 188.210 8% Vrije tijd en educatie 454.850 20% Warenhuizen 70.690 3% Overige detailh. non food 41.870 2% Totaal 2.262.670 100% Opp. In % Venlo 199.390 9% Venray 81.550 4% Weert-Nederweert 117.920 5% Roermond 262.340 12% Sittard-Geleen 296.720 13% Parkstad Limburg 470.890 21% Maastricht 316.770 14% Landelijk gebied 517.100 23% Totaal 2.262.670 100% 2 2010 naar branche (in %) 2 16,0 1 8,0 Voedings- en genotmiddelen Kleding, mode art. en textiel Schoenen, lederwaren, reisart. Persoonlijke verzorging Wonen en wooninrichting Huishoudelijke artikelen Consumentenelectronica Doe-het-zelf Vrije tijd en educatie Warenhuizen Overige detailh. non food Aantal vestigingen 2010 naar grootteklasse wvo Aantal In % <50 m² 1.357 16% 50-100 m² 2.728 33% 100-250 m² 2.439 29% 250-500 m² 799 10% 500-1.000 m² 602 7% 1.000-2.500 m² 320 4% 2.500-5.000 m² 52 1% 5.000 m² e.m. 26 0% Totaal 8.323 100% wvo = winkelvloeroppervlakte in m² 2010 naar vestigingsmilieu, in m² Aantal In % Bedrijventerrein 216.070 10% Stedelijk dienstenterrein 420.600 19% Winkelgebied 884.290 39% Solitaire locaties 741.720 33% Totaal 2.262.670 100% 2010 naar stedelijkheid, in m² Aantal In % Stedelijk gebied 1.745.570 77% Landelijk gebied 517.100 23% Totaal 2.262.670 100% Etil; register Limburg 10

Detailhandel: -ontwikkeling Ontwikkeling winkelvloeroppervlakte in m² Ontwikkeling winkelvloeroppervlakte -2010, naar regio Opp. per jaar Opp. In % 2002 2003 2010 2.096.350 2.110.160 2.123.560 2.153.790 2.168.510 2.197.560 2.235.700 2.268.930 2.262.670 13.810 13.400 30.240 14.720 29.050 38.150 33.230-6.260 0,7% 0,6% 1,4% 0,7% 1,3% 1,7% 1,5% -0,3% Venlo 199.390-1.520-0,8% Venray 81.550 140 0,2% Weert-Nederweert 117.920-2.820-2,3% Roermond 262.340 1.110 0,4% Sittard-Geleen 296.720 2.310 0,8% Parkstad Limburg 470.890-3.500-0,7% Maastricht 316.770 530 0,2% Landelijk gebied 517.100-2.510-0,5% Totaal 2.262.670-6.260-0,3% De gemiddelde jaarlijkse groei van de winkelvloeroppervlakte in de afgelopen jaren bedraagt: % Ontwikkeling winkelvloeroppervlakte, in % 1,6 1,2 0,8 1,4 1,3 1,7 1,5 0,4 0,7 0,6 0,7-0,3-0,4 Ontwikkeling winkelvloeroppervlakte 1 0,7 Opp. Opp. In % 1 Voedings- en genotmiddelen 394.900 2.890 0,7% 2 Kleding, mode art. en textiel 289.590-200 -0,1% 3 Schoenen, lederwaren, reisart. 75.010-90 -0,1% 2 3 4-3,1-0,1-0,1 4 Persoonlijke verzorging 70.800-2.280-3,1% 5 Wonen en wooninrichting 511.660 4.750 0,9% 6 Huishoudelijke artikelen 79.500-3.290 -% 7 Consumentenelectronica 85.600-1.480-1,7% 5 6 7 - -1,7 0,9 8 Doe-het-zelf 188.210-2.770-1,4% 9 Vrije tijd en educatie 454.850-4.290-0,9% 10 Warenhuizen 70.690 530 0,8% 8 9-1,4-0,9 11 Overige detailh. non food 41.870-30 -0,1% 10 0,8 Totaal 2.262.670-6.260-0,3% 11-0,1 - - Etil; register Limburg 11

Winkelmarkt 2 In dit hoofdstuk wordt op basis van gegevens uit de Bedrijfsonroerendgoedmonitor (BOG-monitor Limburg) het aanbod en opname van winkelruimte in Limburg in beeld gebracht. In het kader van deze in door Etil ontwikkelde monitor wordt per kwartaal het aanbod en de opname van bedrijfsonroerendgoed in Limburg gemonitord. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen winkel -, kantoor- en bedrijfsruimten. In de voorliggende rapportage wordt ingegaan op de detailhandels - sector; dat wil zeggen dat in dit hoofdstuk dan ook alleen wordt ingegaan op het aanbod en de opname van winkelruimte in Limburg. Op basis van de BOG-monitor Limburg komen ook aspecten zoals winkelplannen en prijsontwikkelingen aan bod. De volgende onderwerpen komen in dit hoofdstuk aan bod: - Aanbod van winkelruimte - Gemiddelde huurprijs (vraagprijs) - Plannen - Opname van winkelruimte Etil; register Limburg 13

Winkelmarkt: Aanbod Winkelruimte: Aanbod naar regio per 1 jan 2011 Stedelijk gebied Landelijk gebied Aantal objecten Oppervlakte in m² Venlo 65 13.950 Venray 14 7.890 Weert-Nederweert 40 9.920 Roermond 63 17.720 Sittard-Geleen 95 27.490 Parkstad Limburg 117 37.840 Maastricht 99 28.740 Totaal 493 143.550 Landelijk gebied 114 35.350 Totaal 114 35.350 Totaal 607 178.900 Maastricht Winkelruimte: Aanbod (opp. in m²) naar regio per 1 jan 2011 Landelijk gebied Venlo Venray Weert-Nederweert Roermond Winkelruimte: Top 10 aanbod per 1 jan 2011 Sittard-Geleen Oppervlakte in m² CABERGERWG 10 MAASTRICHT 7.580 PARALLELWG 10 BEESEL 3.400 THERMIEKSTR 12 NUTH 3.400 KRUISBERG 46 MEERSSEN 2.910 WIEBACHSTR 50 KERKRADE 2.630 HAVIKWG 6 LANDGRAAF 2.500 WILHELMINASTR 5 VENRAY 2.500 KLOMPSTR 1 HEERLEN 2.110 WYNSTR 41 ECHT-SUSTEREN 1.960 RYKSWG Z 87 SITTARD-GELEEN 1.800 Parkstad Limburg Venlo 7,8% Venray 4,4% Weert-Nederweert 5,5% Roermond 9,9% Sittard-Geleen 15,4% Parkstad Limburg 21,2% Maastricht 16,1% Landelijk gebied 19,8% Totaal: 10% Winkelruimte: Duur van aanbod per 1 jan 2011 Aantal Opp. in m² Abs. In % Abs. In % Winkelruimte: Aanbod (opp. in m²) naar jaar van begin aanbod per 1 jan 2011 < 1/2 jaar 142 23% 41.760 23% 1/2 jaar - 1 jaar 103 17% 23.040 13% > 1 jaar 362 60% 114.100 64% Totaal 607 100% 178.900 100% Winkelruimte: Aanbod per 1 jan 2011, aantal objecten naar grootteklasse Abs. In % < 50 m² 25 4% 50-100 m² 115 19% 100-250 m² 265 44% 250-500 m² 106 17% 500-1.000 m² 48 8% 1.000-2.500 m² 21 3% > 2.500 m² 6 1% Onbekend 21 3% Totaal 607 100% 2011 27.747 15,5% 2010 47.303 26,4% 42.707 23,9% 37.309 20,9% 9.090 5,1% 8.977 5,0% 1.586 0,9% 2.816 1,6% 2003 225 0,1% 2002 1.135 0,6% Totaal: 178.895 10% Etil; register Limburg 14

Winkelmarkt: Aanbodontwikkeling Winkelruimte: Aanbodontwikkeling, aantal objecten Winkelruimte: Aanbodontwikkeling, aantal objecten 700 Aantal per 1 januari Abs In % 650 600 2010 2011 346 404 459 483 535 614 607 58 55 24 52 79-7 16,8% 13,6% 5,2% 10,8% 14,8% -1,1% 550 500 450 400 350 300 1 jan 1 jan 2011 Winkelruimte: Aanbodontwikkeling, oppervlakte in m² Winkelruimte: Aanbodontwikkeling, oppervlakte in m² 200.000 Aantal per 1 januari Abs In % 180.000 160.000 2010 2011 84.380 96.580 108.310 108.620 145.170 169.590 178.900 12.200 11.720 310 36.550 24.430 9.300 14,5% 12,1% 0,3% 33,6% 16,8% 5,5% 140.000 120.000 100.000 80.000 60.000 1 jan 1 jan 2011 Winkelruimte: Aanbodontwikkeling, oppervlakte in m² Aanbod per 1 januari, abs., in % 2010 2011 - - 2010 2010-2011 - - 2010 2010-2011 Venlo 18.510 17.120 12.810 13.950 Venray 960 2.200 3.600 7.890 Weert-Nederweert 5.500 7.410 10.380 9.920 Roermond 11.930 21.170 19.750 17.720 Sittard-Geleen 14.820 20.000 24.150 27.490 Parkstad Limburg 26.640 33.100 37.330 37.840 Maastricht 12.740 21.660 31.030 28.740 Landelijk gebied 17.530 22.180 30.380 35.350 Totaal 108.620 144.820 169.420 178.900-1.390-4.310 1.140 1.240 1.400 4.300 1.910 2.970-460 9.240-1.420-2.030 5.170 4.150 3.340 6.460 4.230 510 8.920 9.370-2.300 4.650 8.210 4.960 36.200 24.600 9.480-7,5% -25,2% 8,9% 129,5% 63,8% 119,4% 34,7% 40,1% -4,4% 77,5% -6,7% -10,3% 34,9% 20,7% 13,8% 24,3% 12,8% 1,4% 70,1% 43,2% -7,4% 26,5% 37,0% 16,3% 33,3% 17,0% 5,6% Winkelruimte: Aanbodontwikkeling, oppervlakte in m² 40.000 35.000 30.000 25.000 20.000 15.000 10.000 5.000 1 jan 1 jan 2011 0 Venlo Venray Weert-Nederweert Roermond Sittard-Geleen Parkstad Limburg Maastricht Landelijk gebied Etil; register Limburg 15

Winkelmarkt: Plannen Winkelruimte: Plannen per 1 januari 2011 Winkeleruimte: Plannen per 1 januari 2011 ( 1.000 m² en meer) Aantal Oppervlakte in m² Oppervlakte in m² MAASTRICHT 4 85.800 HEERLEN 4 40.700 SITTARD-GELEEN 3 30.500 VENLO 1 21.500 ROERMOND 1 20.000 STEIN 1 14.500 KERKRADE 2 12.300 BRUNSSUM 2 7.200 WEERT 2 6.600 ECHT-SUSTEREN 1 6.000 HORST AAN DE MAAS 1 6.000 LANDGRAAF 1 6.000 EIJSDEN 1 5.000 SIMPELVELD 1 4.800 BEEK 1 4.000 VAALS 1 3.500 VOERENDAAL 1 1.400 Totaal 28 275.770 CENTRALE PDV-LOCATIE Maastricht 50.000 SPHINX LOCATIE Maastricht 30.000 MAASBOULEVARD VENLO Venlo 21.500 JAZZ CITY Roermond 20.000 SCHINKELKWADRANT Heerlen 19.700 WINKELCENTRUM STEIN Stein 14.500 ZITTERD REVISITED (DOBBELSTEEN) Sittard-Geleen 12.500 MAANKWARTIER Heerlen 12.000 MILAANSTR Sittard-Geleen 11.000 CENTRUMPLAN KERKRADE Kerkrade 7.750 GARDENZ FASE II Sittard-Geleen 7.020 CENTRUMPLAN HORST Horst aan de Maas 6.000 CENTRUMPLAN SCHAESBERG Landgraaf 6.000 PALMBRUGWEG Echt-Susteren 6.000 CENTRUMPLAN EIJSDEN Eijsden 5.000 WIJKWINKELCENTRUM MSP Heerlen 5.000 MASTERPLAN BRUNSSUM CENTRUM Brunssum 4.900 CENTRUMPLAN SIMPELVELD Simpelveld 4.800 RODA STADION - ALBERT HEYN XL Kerkrade 4.500 MAKADO UITBREIDING Beek 4.000 WOONBOULEVARD HEERLEN (VLEK D) Heerlen 4.000 KERKPLN Weert 3.900 MAARTENSPOORT Maastricht 3.700 VON CLERMONTPARK Vaals 3.500 STATIONSGEBIED WEERT Weert 2.700 WINKELCENTRUM TREEBEEK Brunssum 2.300 DE LEIM UITBREIDING Maastricht 2.100 KLIMMEN - DROSS. DE LIMPENSPLEIN Voerendaal 1.400 Totaal 275.770 Winkelmarkt: Gemiddelde huurprijs Gemiddelde huurprijs per m² in 1 januari 2011 Venlo 145 Venray 115 Weert-Nederweert 116 Roermond 115 Sittard-Geleen 109 Parkstad Limburg 120 Maastricht 167 Landelijk gebied 99 Totaal 125 Gemiddelde huurprijs per m² in 1 januari 2010 Venlo 146 Venray 115 Weert-Nederweert 129 Roermond 122 Sittard-Geleen 114 Parkstad Limburg 110 Maastricht 193 Landelijk gebied 94 Totaal 133 Winkelruimte: Gemiddelde huurprijs in m² in, 1 januari 2011 (naar regio) 99 115 116 115 109 120 145 167 Venlo Venray Weert-Nederweert Roermond Sittard-Geleen Parkstad Limburg Maastricht Landelijk gebied 0 20 40 60 80 100 120 140 160 180 Etil; register Limburg 16

Winkelmarkt: Opname winkelruimte: Opname-ontwikkeling, aantal objecten Winkelruimte: Opname-ontwikkeling, aantal objecten 120 Opname jan t/m dec Abs. In % 100 2010 271 268 353 337 380 289 329-3 85-16 43-91 40-1,1% 31,7% -4,5% 12,8% -23,9% 13,8% 80 60 40 20 Opnameperiode betreft de laatste vier kwartalen. Bijvoorbeeld: 2010 = jan 10 t/m dec 10. 0 1e kw 3e kw 1e kw 3e kw 4e kw 2e kw 4e kw 2010 2e kw winkelruimte: Opname-ontwikkeling, oppervlakte in m² Winkelruimte: Opname-ontwikkeling, oppervlakte in m² 70.000 Opname jan t/m dec Abs. In % 60.000 2010 2011 99.730 55.710 96.360 81.150 135.870 116.020 89.790-44.020 40.650-15.210 54.710-19.840-26.230-44,1% 7% -15,8% 67,4% -14,6% -22,6% 50.000 40.000 30.000 20.000 10.000 Opnameperiode betreft de laatste vier kwartalen. Bijvoorbeeld: 2011 = jan 10 t/m dec 10. 1e kw 4e kw 3e kw 2e kw 1e kw 4e kw 3e kw 2010 2e kw 0 Winkelruimte: Aantal transacties in de laatste vier kwartalen naar grootteklasse Aantal In % < 50 m² 27 8% 50-100 m² 99 30% 100-250 m² 121 37% 250-500 m² 45 14% 500-1.000 m² 16 5% 1.000-2.500 m² 9 3% > 2.500 m² 3 1% Onbekend 9 3% Totaal 329 100% Winkelruimte: Top 10 opname, in de laatste vier kwartalen Oppervlakte in m² SCHAARBROEKERWG 2 ROERMOND 11.450 ST WIROSNGL 168 ROERMOND 8.000 NIERSPRINKSTR 11 KERKRADE 2.650 PR MAURITSLN 171 BEEK 2.050 ST WIROSNGL 190 ROERMOND 1.550 MOESDK 8 WEERT 1.500 ST WIROSNGL 194 ROERMOND 1.400 AKERSTR N 232 HEERLEN 1.160 ROERMONDSEWG 82 WEERT 1.150 GEBROEKLN 7 ROERMOND 1.100 Etil; register Limburg 17

Detailhandelssector Dynamiek -2010 3 In dit hoofdstuk wordt de detailhandelsdynamiek in Limburg in beeld gebracht. Evenals bij bevolkingsvraagstukken is met betrekking tot toename en afname van vestigingen en werkgelegenheid onderscheid te maken in natuurlijke ontwikkeling (saldo oprichtingen en opheffingen) en migratiestromen (verplaatsers). Bij de toename en/of afname van de werkgelegenheid speelt echter nog een ander aspect een rol, namelijk de ontwikkeling bij reeds bestaande, niet verplaatste, vestigingen. Op te merken is dat de bedrijvendynamiek betrekking heeft op de periode van 2 april tot en met 1 april 2010. Daarnaast zijn de oprichtingen en opheffingen exclusief vestigingen die in de bovengenoemde periode zijn opgericht en tevens zijn opgeheven, en zijn verhuizingen alleen verhuizingen tussen gemeenten (intergemeentelijke verhuizingen). Verplaatsingen binnen de gemeente zijn dus buiten beschouwing gelaten. De volgende onderwerpen komen in dit hoofdstuk aan bod: - Dynamiek detailhandelsector - Oprichtingen van detailhandelvestigingen - Opheffingen van detailhandelvestigingen - Intergemeentelijke verhuisbewegingen van detailhandelvestigingen Etil; register Limburg 19

Dynamiek detailhandel: Saldo Bedrijvendynamiek -2010, in aantallen Bedrijvendynamiek -2010, in % seffect seffect 1-4- 8.450 51.686 Oprichtingen Opheffingen 419-550 776-1.265 5,0% -6,5% 1,5% -2,4% Saldo -131-489 -1,6% -0,9% Vestiging Vertrek Saldo 97-85 12 326-282 44 1,1% % 0,1% 0,6% -0,5% 0,1% met wp+ met wp- Saldo 863 1.161 2.171 2.273-102 10,2% 13,7% 4,2% 4,4% -0,2% Correcties -8-16 -0,1% % Groei -127-563 -1,5% -1,1% 1-4-2010 8.323 51.123 In het bovenstaande overzicht betreffende de vestigingendynamiek is voor de detailhandelssector de dynamiek weergegeven van het aantal vestigingen en het werkgelegenheidseffect (aantal werkzame personen). - die in de periode zijn opgericht en tevens zijn opgeheven zijn in het overzicht buiten beschouwing gelaten. - met wp+ betreft het aantal vestigingen (die niet zijn verhuisd) waarbij de werkgelegenheid in de afgelopen periode is toegenomen c.q. de toename van het aantal werkzame personen bij deze vestigingen. - met wp- betreft het aantal vestigingen (die niet zijn verhuisd) waarbij de werkgelegenheid in de afgelopen periode is afgenomen c.q. de afname van het aantal werkzame personen bij deze vestigingen. - Gegevens over vestiging en vertrek betreffen alleen verhuisbewegingen tussen gemeenten. Verhuisbewegingen binnen dezelfde gemeente (intragemeentelijke verhuizingen) zijn in het bovenstaande overzicht buiten beschouwing gelaten. Het werkgelegenheidseffect betreft dan ook de werkgelegenheidsverandering bij vestigingen die in de afgelopen periode van of naar een andere gemeente zijn verhuisd. Bedrijvendynamiek -2010 - werkgelegenheidseffect naar type (aantal werkzame personen) 776 Oprichtingen -1.265 Opheffingen 326 Vestiging -282 Vetrek 2.171 met wp+ -2.273 met wp- -2.500-2.000-1.500-1.000-500 0 500 1.000 1.500 2.000 2.500 Etil; register Limburg 20

Dynamiek detailhandel: Oprichtingen Oprichtingen seffect Aantal In % Ver. in % Aantal In % Ver. in % Voedings- en genotmiddelen 69 16% 3,5 214 28% Kleding, mode art. en textiel 105 25% 6,7 181 23% 2,5 Schoenen, lederwaren, reisart. 16 4% 4,4 35 5% 1,8 Persoonlijke verzorging 22 5% 3,6 37 5% 1,3 Wonen en wooninrichting 52 12% 6,8 103 13% 3,3 Huishoudelijke artikelen 9 2% 3,6 12 2% 0,8 Consumentenelectronica 19 5% 3,8 24 3% 1,3 Doe-het-zelf 7 2% 2,9 9 1% 0,4 Vrije tijd en educatie 100 24% 5,3 128 16% Warenhuizen 1 0% 12 2% 0,6 Overige detailh. non food 19 5% 8,3 21 3% 3,8 Totaal 419 100% 5,0 776 100% 1,5 In het bovenstaande overzicht is het aantal oprichtingen weergegeven en het werkgelegenheidseffect (aantal werkzame personen) daarvan. Op te merken is dat vestigingen die in de periode zijn opgericht en tevens zijn opgeheven, in het overzicht buiten beschouwing zijn gelaten. seffect oprichtingen (aantal werkzame personen) 240 200 160 120 80 40 0 Voedings- en genotmiddelen Kleding, mode art. en textiel Schoenen, lederwaren, reisart. Persoonlijke verzorging Wonen en wooninrichting Huishoudelijke artikelen Consumentenelectronica Vrije tijd en educatie Doe-het-zelf Warenhuizen Overige detailh. non food Oprichtingen -2010, naar POL-regio seffect Aantal In % Ver. in % Aantal In % Ver. in % Venlo 40 10% 5,3% 86 11% 1,7% Venray 9 2% 3,8% 18 2% % Weert-Nederweert 15 4% 3,4% 19 2% 0,6% Roermond 45 11% 5,3% 108 14% 1,9% Sittard-Geleen 54 13% 4,9% 88 11% 1,4% Parkstad Limburg 78 19% 5,4% 101 13% 1,1% Maastricht 67 16% 4,7% 96 12% 1,1% Landelijk gebied 111 26% 5,0% 260 34% 2,2% Totaal 419 100% 5,0% 776 100% 1,5% Etil; register Limburg 21

Dynamiek detailhandel: Opheffingen Opheffingen seffect Aantal In % Ver. in % Aantal In % Ver. in % Voedings- en genotmiddelen -96 17% -4,8-307 24% -1,4 Kleding, mode art. en textiel -124 23% -7,9-265 21% -3,7 Schoenen, lederwaren, reisart. -20 4% -5,4-56 4% -2,9 Persoonlijke verzorging -39 7% -6,4-104 8% -3,6 Wonen en wooninrichting -58 11% -7,6-112 9% -3,6 Huishoudelijke artikelen -18 3% -7,2-45 4% -3,2 Consumentenelectronica -27 5% -5,4-53 4% -2,8 Doe-het-zelf -11 2% -4,5-50 4% -2,4 Vrije tijd en educatie -134 24% -7,1-244 19% -3,7 Warenhuizen 0 0% 0 0% Overige detailh. non food -23 4% -1-29 2% -5,2 Totaal -550 100% -6,5-1.265 100% -2,4 In het bovenstaande overzicht is het aantal opheffingen weergegeven en het werkgelegenheidseffect (aantal werkzame personen) daarvan. Op te merken is dat in het bovenstaande overzicht vestigingen die in de periode zijn opgericht en tevens zijn opgeheven, buiten beschouwing zijn gelaten. seffect opheffingen (aantal werkzame personen) 0-40 -80-120 -160-200 -240-280 -320 Voedings- en genotmiddelen Kleding, mode art. en textiel Schoenen, lederwaren, reisart. Persoonlijke verzorging Wonen en wooninrichting Huishoudelijke artikelen Consumentenelectronica Vrije tijd en educatie Doe-het-zelf Warenhuizen Overige detailh. non food Opheffingen -2010, naar POL-regio seffect Aantal In % Ver. in % Aantal In % Ver. in % Venlo -56 10% -7,5% -178 14% -3,5% Venray -13 2% -5,5% -28 2% -1,6% Weert-Nederweert -31 6% -7,1% -78 6% -2,6% Roermond -48 9% -5,6% -125 10% -2,2% Sittard-Geleen -81 15% -7,3% -167 13% -2,7% Parkstad Limburg -107 19% -7,4% -222 18% -2,4% Maastricht -85 15% -6,0% -215 17% -2,5% Landelijk gebied -129 23% -5,9% -252 20% -2,1% Totaal -550 100% -6,5% -1.265 100% -2,4% Etil; register Limburg 22

Dynamiek detailhandel: Intergemeentelijke verhuizingen Intergemeentelijke verhuizingen in Limburg seffect Vestiging Vertrek Saldo Vestiging Vertrek Saldo Voedings- en genotmiddelen 15-12 3 Kleding, mode art. en textiel 16-15 1 Schoenen, lederwaren, reisart. 2-2 0 Persoonlijke verzorging 2-1 1 Wonen en wooninrichting 17-16 1 Huishoudelijke artikelen 4-4 0 Consumentenelectronica 9-8 1 Doe-het-zelf 1-1 0 Vrije tijd en educatie 28-25 3 Warenhuizen 0 0 0 Overige detailh. non food 3-1 2 Totaal 97-85 12 157-129 28 52-46 6 2-2 0 2-1 1 33-36 -3 5-5 0 14-11 3 1-1 0 50-44 6 0 0 0 10-7 3 326-282 44 In het bovenstaande overzicht is het aantal intergemeentelijke verhuizingen in Limburg weergegeven en het werkgelegenheidseffect (aantal werkzame personen) daarvan. Gegevens over verhuizingen (vestiging en vertrek) betreffen alleen verhuisbewegingen van en naar gemeenten. Verhuisbewegingen binnen dezelfde gemeente (intragemeentelijke verhuizingen) zijn in het bovenstaande overzicht buiten beschouwing gelaten. Het werkgelegenheidseffect betreft dan ook de werkgelegenheidsverandering bij vestigingen die in de afgelopen periode van of naar een andere gemeente zijn verhuisd. seffect intergemeentelijke verhuizingen -2010 naar branche (aantal werkzame personen) 30 25 20 15 10 5 0-5 Voedings- en genotmiddelen Kleding, mode art. en textiel Schoenen, lederwaren, reisart. Persoonlijke verzorging Wonen en wooninrichting Huishoudelijke artikelen Consumentenelectronica Vrije tijd en educatie Doe-het-zelf Warenhuizen Overige detailh. non food Intergemeentelijke verhuizingen -2010, naar WGR-regio seffect Vestiging Vertrek Saldo Vestiging Vertrek Saldo Noord-Limburg 11-8 3 Midden-Limburg 24-18 6 Westelijke Mijnstreek 19-15 4 Parkstad Limburg 27-27 0 Maastricht & Mergelland 16-17 -1 Totaal 97-85 12 31-20 11 61-80 -19 44-38 6 77-81 -4 113-63 50 326-282 44 Etil; register Limburg 23

Detailhandelssector POL-regio's 4 In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de verdeling van vestigingen, arbeidsplaatsen en aanbod van winkelruimte voor de Limburgse regio s. Bij de gehanteerde regionale indeling is het Provinciaal Omgevingsplan Limburg (POL) het uitgangspunt. Daarin wordt onderscheid gemaakt in zeven stedelijke regio's en het resteerende landelijk gebied. Bijlage drie geeft per POL-regio de daar aanwezige winkellocaties. Dit hoofdstuk gaat in op de volgende POL-regio's: - Venlo - Venray - Weert-Nederweert - Roermond - Sittard-Geleen - Parkstad Limburg - Maastricht - Landelijk gebied Etil; register Limburg 25

POL-regio: Venlo Ontwikkeling -2010 ontwikkeling, in % 733-18 -2,4% 4.943-156 -3,1% 0,3 2,5 199.390-1.520-0,8% -1,7-1,8 - -2,4 Ontwikkeling -2010 naar vestigingsmilieu, in % V WP WVO - - Stadscentra -2,5% -2,9% -0,7% Ondersteunend centra -3,4% -2,8% -1,2% Bedrijventerreinen -4,2% -8,5% -9,8% Stedelijk dienstenterreinen (R) 10,3% 0,2% 6,4% Solitaire locaties -2,9% -4,3% -5,7% Totaal -2,4% -3,1% -0,8% V = WP = WVO = sontwikkeling, in % 3,1 0,3 0,2-0,9-1,6-3,1 - Winkelruimte: Aanbod naar vestigingsmilieu per 1 jan 2011 - Aantal objecten Oppervlakte in m² Stadscentrum 24 4.730 Ondersteunende centra 20 4.200 Stedelijke dienstenterreinen (R) 1 1.720 Solitaire locaties 20 3.300 Totaal 65 13.950 Ontwikkeling winkelvloeroppervlakte, in % 2,5 1,5 1,6 0,5 0,1-0,2-0,5-0,8-1,5-2,4-2,5 Voedings- en genotmiddelen 170-3 -1,7% Kleding, mode art. en textiel 151 3 % Schoenen, lederwaren, reisart. 40-1 -2,4% Persoonlijke verzorging 53-2 -3,6% Wonen en wooninrichting 62 1 1,6% Huishoudelijke artikelen 17 0 % Consumentenelectronica 52-3 -5,5% Doe-het-zelf 13 0 % Vrije tijd en educatie 152-10 -6,2% Warenhuizen 5 0 % Overige detailh. non food 18-3 -14,3% Totaal 733-18 -2,4% 2.078-60 -2,8% 808-26 -3,1% 207-9 -4,2% 277 0 % 239 14 6,2% 140-7 -4,8% 181-6 -3,2% 122-49 -28,7% 666-29 -4,2% 182 18 1% 43-2 -4,4% 4.943-156 -3,1% 34.920-540 -1,5% 28.380 330 1,2% 8.580-120 -1,4% 5.810-190 -3,1% 41.940 2.890 7,4% 6.990-470 -6,3% 8.000-950 -10,6% 11.650-1.530-11,6% 44.540-430 -0,9% 6.320 80 1,3% 2.260-600 -2% 199.390-1.520-0,8% Etil; register Limburg 26

POL-regio: Venray Ontwikkeling -2010 ontwikkeling, in % 234-4 -1,7% 1.751-2 -0,1% 81.550 140 0,2% 2,2 2,1 0,8-1,2-1,7-3,8 Ontwikkeling -2010 naar vestigingsmilieu, in % V WP WVO - - Stadscentra -4,9% -1,1% % Ondersteunend centra 12,5% -5,4% 29,0% Bedrijventerreinen -7,1% -11,1% -2,4% Stedelijk dienstenterreinen (R) % -5,5% % Solitaire locaties 4,8% 9,1% 1,2% Totaal -1,7% -0,1% 0,2% sontwikkeling, in % 3,5 2,5 V WP WVO = = = 1,5 0,5 0,5 0,5 1,1 3,2 1,8-0,1 Winkelruimte: Aanbod naar vestigingsmilieu per 1 jan 2011-0,5 Aantal objecten Oppervlakte in m² Ontwikkeling winkelvloeroppervlakte, in % 1 Stadscentrum 8 4.470 Solitaire locaties 6 3.430 Totaal 14 7.890 1 1 8,0 6,0 12,5 6,7 0,1 0,4-0,3 0,2 Voedings- en genotmiddelen 40 0 % Kleding, mode art. en textiel 54-1 -1,8% Schoenen, lederwaren, reisart. 12-1 -7,7% Persoonlijke verzorging 18-1 -5,3% Wonen en wooninrichting 19-2 -9,5% Huishoudelijke artikelen 8 0 % Consumentenelectronica 21-1 -4,5% Doe-het-zelf 7 0 % Vrije tijd en educatie 46 2 4,5% Warenhuizen 1 0 % Overige detailh. non food 8 0 % Totaal 234-4 -1,7% 697 20 % 256-21 -7,6% 59-5 -7,8% 106-4 -3,6% 102-10 -8,9% 49 0 % 65-6 -8,5% 86-3 -3,4% 240 18 8,1% 73 7 10,6% 18 2 12,5% 1.751-2 -0,1% 11.220 710 6,8% 10.400-430 -% 3.460-70 -1,8% 2.040-170 -7,5% 12.620-270 -2,1% 3.970 0 % 4.970-50 -0,9% 10.240 0 % 17.980 400 2,3% 1.200 0 % 3.450 10 0,3% 81.550 140 0,2% Etil; register Limburg 27

POL-regio: Weert-Nederweert Ontwikkeling -2010 422-16 -3,7% 2.837-149 -5,0% 117.920-2.820-2,3% ontwikkeling, in % 0,5 0,4-0,5-1,5-2,6-1,5-2,5-3,7-0,2-3,7 - Ontwikkeling -2010 naar vestigingsmilieu, in % -3,5 V WP WVO - Stadscentra -8,5% -4,9% -5,4% Ondersteunend centra 3,1% -2,2% 3,2% Bedrijventerreinen -5,0% -2,3% -1,4% Stedelijk dienstenterreinen (R) % 4,7% % Solitaire locaties 0,8% -11,6% -2,1% Totaal -3,7% -5,0% -2,3% sontwikkeling, in % -0,8-1,1-2,1-0,4 V WP WVO = = = - -5,0 - Winkelruimte: Aanbod naar vestigingsmilieu per 1 jan 2011-5,0 Aantal objecten Oppervlakte in m² Ontwikkeling winkelvloeroppervlakte, in % Stadscentrum 20 4.670 Ondersteunende centra 5 1.060 Solitaire locaties 15 4.200 Totaal 40 9.920 0,2-2,4 1,5-2,3-4,3 - - -5,0 Voedings- en genotmiddelen 86-8 -8,5% Kleding, mode art. en textiel 82-8 -8,9% Schoenen, lederwaren, reisart. 19 0 % Persoonlijke verzorging 34 2 6,2% Wonen en wooninrichting 35 0 % Huishoudelijke artikelen 13-3 -18,7% Consumentenelectronica 35 0 % Doe-het-zelf 13 1 8,3% Vrije tijd en educatie 88 1 1,1% Warenhuizen 2 0 % Overige detailh. non food 15-1 -6,2% Totaal 422-16 -3,7% 1.175-73 -5,8% 438-31 -6,6% 112-2 -1,8% 182 4 2,2% 130-6 -4,4% 68-18 -20,9% 103-6 -5,5% 129-5 -3,7% 336-5 -1,5% 133-4 -2,9% 31-3 -8,8% 2.837-149 -5,0% 20.080-1.360-6,3% 17.060-840 -4,7% 4.530-90 -1,9% 4.710 130 2,8% 22.160 980 4,6% 3.850-1.780-31,6% 5.140 0 % 10.300 260 2,5% 24.830 130 0,5% 3.180 0 % 2.090-250 -10,7% 117.920-2.820-2,3% Etil; register Limburg 28

POL-regio: Roermond Ontwikkeling -2010 ontwikkeling, in % 6,0 853 0 % 5.634 55 % 262.340 1.110 0,4% Ontwikkeling -2010 naar vestigingsmilieu, in % V WP WVO 5,0 5,1 0,6 1,3-1,6 Stadscentra -1,9% -0,4% -1,1% Ondersteunend centra -0,9% 0,5% -0,3% Bedrijventerreinen -3,2% -1,6% -9,0% Stedelijk dienstenterreinen (K) % -7% 73,9% Stedelijk dienstenterreinen (R) 2,8% 2,9% 0,6% Solitaire locaties % 1,6% 2,4% Totaal % % 0,4% sontwikkeling, in % 1 1 8,0 6,0 1 V WP WVO = = = 1,4 5,7 1,6 Winkelruimte: Aanbod naar vestigingsmilieu per 1 jan 2011 Aantal objecten Oppervlakte in m² Ontwikkeling winkelvloeroppervlakte, in % 1 Stadscentrum 22 3.810 Ondersteunende centra 12 3.690 Stedelijke dienstenterreinen (R) 1 1.290 Solitaire locaties 28 8.930 Totaal 63 17.720 1 1 8,0 6,0 13,1 1,4 5,5-0,2 1,5 0,4 Voedings- en genotmiddelen 148-3 % Kleding, mode art. en textiel 232 4 1,8% Schoenen, lederwaren, reisart. 47 4 9,3% Persoonlijke verzorging 62 0 % Wonen en wooninrichting 84-4 -4,5% Huishoudelijke artikelen 30 1 3,4% Consumentenelectronica 52 0 % Doe-het-zelf 16 0 % Vrije tijd en educatie 160 0 % Warenhuizen 3 0 % Overige detailh. non food 19-2 -9,5% Totaal 853 0 % 1.904 56 % 1.324 48 3,8% 262 4 1,6% 322 6 1,9% 322-8 -2,4% 207 11 5,6% 268-22 -7,6% 151-4 -2,6% 630-30 -4,5% 199-5 -2,5% 45-1 -2,2% 5.634 55 % 36.320 670 1,9% 43.270 1.280 % 8.350 600 7,8% 6.270-340 -5,2% 75.460 160 0,2% 10.800 50 0,5% 12.740-60 -0,5% 14.450-90 -0,6% 44.470-910 % 6.560 0 % 3.660-250 -6,4% 262.340 1.110 0,4% Etil; register Limburg 29

POL-regio: Sittard-Geleen Ontwikkeling -2010 ontwikkeling, in % 1,5 1.087-23 -2,1% 6.152-88 -1,4% 296.720 2.310 0,8% 0,5-0,5-0,3 0,1 1,3-1,8-0,6-2,1-1,5 Ontwikkeling -2010 naar vestigingsmilieu, in % V WP WVO -2,5 Stadscentra -1,8% -0,2% -2,4% Ondersteunend centra -6,5% -9,7% -2,2% Bedrijventerreinen 5,8% -0,2% 0,9% Stedelijk dienstenterreinen (R) 1,6% 2,2% 3,4% Solitaire locaties -0,2% 6,3% % Totaal -2,1% -1,4% 0,8% sontwikkeling, in % 1,5 1,2 0,5 0,3 V WP WVO = = = -0,5-1,5-2,1-1,2-1,4 Winkelruimte: Aanbod naar vestigingsmilieu per 1 jan 2011-2,5 Aantal objecten Oppervlakte in m² Stadscentrum 26 6.680 Ondersteunende centra 41 11.970 Stedelijke dienstenterreinen (R) 1 120 Solitaire locaties 27 8.720 Totaal 95 27.490 Ontwikkeling winkelvloeroppervlakte, in % 1,5 0,5 1,2 0,8 0,4-0,5 0,8-1,5-2,5 Voedings- en genotmiddelen 235-7 -2,9% Kleding, mode art. en textiel 210-3 -1,4% Schoenen, lederwaren, reisart. 45 0 % Persoonlijke verzorging 80-6 -7,0% Wonen en wooninrichting 102 5 5,2% Huishoudelijke artikelen 30 0 % Consumentenelectronica 73-2 -2,7% Doe-het-zelf 33-4 -10,8% Vrije tijd en educatie 242-7 -2,8% Warenhuizen 5 0 % Overige detailh. non food 32 1 3,2% Totaal 1.087-23 -2,1% 2.583-7 -0,3% 760-39 -4,9% 268 11 4,3% 394-37 -8,6% 379 10 2,7% 173 4 2,4% 233-15 -6,0% 229-29 -11,2% 796 12 1,5% 241 1 0,4% 96 1 1,1% 6.152-88 -1,4% 46.210-100 -0,2% 33.950-1.170-3,3% 10.850 220 2,1% 8.730-570 -6,1% 73.530 4.980 7,3% 8.540 150 1,7% 10.370-220 -2,1% 25.480-1.500-5,6% 62.730 310 0,5% 10.070 0 % 6.260 230 3,7% 296.720 2.310 0,8% Etil; register Limburg 30

POL-regio: Parkstad Limburg Ontwikkeling -2010 1.417-30 -2,1% ontwikkeling, in % 0,4 0,4-0,1-0,4-0,9 9.331-64 -0,7% 470.890-3.500-0,7% -0,8-1,2-2,3-2,1-1,6 Ontwikkeling -2010 naar vestigingsmilieu, in % V WP WVO -2,4 Stadscentra -% -1,5% -1,6% Ondersteunend centra -4,5% 1,7% -2,5% Bedrijventerreinen 1,5% -2,3% 0,8% Stedelijk dienstenterreinen (R) -1,5% -4,5% -0,6% Solitaire locaties -0,2% -0,3% 0,8% Totaal -2,1% -0,7% -0,7% sontwikkeling, in % 2,5 1,5 2,4 0,5 V WP WVO = = = -0,5-1,9-1,7-1,2-0,7-1,5 Winkelruimte: Aanbod naar vestigingsmilieu per 1 jan 2011 Aantal objecten Oppervlakte in m² Ontwikkeling winkelvloeroppervlakte, in % 7,0 Stadscentrum 34 10.250 Ondersteunende centra 36 7.300 Stedelijke dienstenterreinen (R) 2 3.830 Solitaire locaties 45 16.460 Totaal 117 37.840 6,0 5,0 6,1 4,6-0,2-0,1 0,1-0,7 Voedings- en genotmiddelen 340-4 -1,2% Kleding, mode art. en textiel 249-8 -3,1% Schoenen, lederwaren, reisart. 55-1 -1,8% Persoonlijke verzorging 109-9 -7,6% Wonen en wooninrichting 121-7 -5,5% Huishoudelijke artikelen 41 0 % Consumentenelectronica 96 5 5,5% Doe-het-zelf 39 0 % Vrije tijd en educatie 316-6 -1,9% Warenhuizen 7 0 % Overige detailh. non food 44 0 % Totaal 1.417-30 -2,1% 3.725 127 3,5% 1.035-31 -2,9% 318-22 -6,5% 490-33 -6,3% 889-90 -9,2% 234-23 -8,9% 357 1 0,3% 495-23 -4,4% 1.186-16 -1,3% 497 45 1% 105 1 % 9.331-64 -0,7% 72.160 560 0,8% 57.400-760 -1,3% 14.840 100 0,7% 14.040-870 -5,8% 127.820-3.490-2,7% 13.770-170 -1,2% 17.980 350 % 48.100 240 0,5% 78.100 540 0,7% 18.490 0 % 8.200-10 -0,1% 470.890-3.500-0,7% Etil; register Limburg 31

POL-regio: Maastricht Ontwikkeling -2010 ontwikkeling, in % 1.395-17 -1,2% 3,9 8.503-108 -1,3% 316.770 530 0,2% -2,3 0,1-2,5-0,1-1,2 Ontwikkeling -2010 naar vestigingsmilieu, in % V WP WVO - Stadscentra -1,3% -3,7% -2,1% Ondersteunend centra -2,2% 1,3% 2,8% Bedrijventerreinen -2,5% -4,8% -0,6% Stedelijk dienstenterreinen (K) 19,0% 2,2% 21,8% Stedelijk dienstenterreinen (R) % -1,9% % Solitaire locaties -1,1% -0,5% -0,2% Totaal -1,2% -1,3% 0,2% sontwikkeling, in % 8,0 6,0 6,8 V WP WVO = = = -0,6-0,9 1,1-1,5-1,3 Winkelruimte: Aanbod naar vestigingsmilieu per 1 jan 2011 Aantal objecten Oppervlakte in m² Ontwikkeling winkelvloeroppervlakte, in % 1 Stadscentrum 40 8.090 8,0 Ondersteunende centra 35 5.190 Stedelijke dienstenterreinen (K) 1 450 Stedelijke dienstenterreinen (R) 1 7.580 Solitaire locaties 22 7.440 Totaal 99 28.740 6,0-2,5 3,3 9,2-0,5 2,1 0,2 - Voedings- en genotmiddelen 304 0 % Kleding, mode art. en textiel 325-7 -2,1% Schoenen, lederwaren, reisart. 92-1 -1,1% Persoonlijke verzorging 101-2 -1,9% Wonen en wooninrichting 142 4 2,9% Huishoudelijke artikelen 42-2 -4,5% Consumentenelectronica 60-3 -4,8% Doe-het-zelf 25 0 % Vrije tijd en educatie 265-6 -2,2% Warenhuizen 4 0 % Overige detailh. non food 35 0 % Totaal 1.395-17 -1,2% 3.397 38 1,1% 1.562-57 -3,5% 429-15 -3,4% 467 1 0,2% 377-4 % 240-4 -1,6% 300-23 -7,1% 211-7 -3,2% 933-18 -1,9% 496-22 -4,2% 91 3 3,4% 8.503-108 -1,3% 53.400 1.840 3,6% 58.830 100 0,2% 14.920-20 -0,1% 10.940-210 -1,9% 60.090 490 0,8% 12.790-390 -% 10.070-230 -2,3% 17.500 0 % 53.660-1.140-2,1% 18.660 0 % 5.930 90 1,5% 316.770 530 0,2% Etil; register Limburg 32

POL-regio: Landelijk gebied Ontwikkeling -2010 ontwikkeling, in % 1,5 2.182-19 -0,9% 11.972-51 -0,4% 517.100-2.510-0,5% 0,5-0,5-0,2-0,6 1,1-2,1 0,7-0,9-1,5 Ontwikkeling -2010 naar vestigingsmilieu, in % V WP WVO -2,5 Kernverzorgend centra -1,9% -1,1% % Bedrijventerreinen 1,1% 0,9% 0,4% Solitaire locaties -0,3% 0,1% -0,3% Totaal -0,9% -0,4% -0,5% V = WP = WVO = sontwikkeling, in % 0,8 0,4 0,7-0,2-0,4-1,2-0,8-1,9 0,2-0,4-1,2-1,6 Winkelruimte: Aanbod naar vestigingsmilieu per 1 jan 2011 Aantal objecten Oppervlakte in m² Ontwikkeling winkelvloeroppervlakte, in % Kernverzorgende centra 49 10.920 Solitaire locaties 65 24.430 Totaal 114 35.350 0,6-0,4 0,1 2,4-0,5-2,2 - Voedings- en genotmiddelen 635-1 -0,2% Kleding, mode art. en textiel 256 3 1,2% Schoenen, lederwaren, reisart. 53-4 -7,0% Persoonlijke verzorging 135 2 1,5% Wonen en wooninrichting 195-5 -2,5% Huishoudelijke artikelen 61-5 -7,6% Consumentenelectronica 105-4 -3,7% Doe-het-zelf 94-1 -1,1% Vrije tijd en educatie 585-8 -1,3% Warenhuizen 7 1 16,7% Overige detailh. non food 56 3 5,7% Totaal 2.182-19 -0,9% 6.825 59 0,9% 763-10 -1,3% 199-13 -6,1% 586-4 -0,7% 547-6 -1,1% 254-14 -5,2% 269-34 -11,2% 553-30 -5,1% 1.656-9 -0,5% 201 19 10,4% 119-9 -7,0% 11.972-51 -0,4% 120.590 1.110 0,9% 40.310 1.290 3,3% 9.480-720 -7,1% 18.280-70 -0,4% 98.040-990 % 18.800-680 -3,5% 16.330-320 -1,9% 50.500-150 -0,3% 128.550-3.190-2,4% 6.220 450 7,8% 10.010 760 8,2% 517.100-2.510-0,5% Etil; register Limburg 33

Detailhandelssector Branches 5 In dit hoofdstuk wordt ingezoomd op de afzonderlijke branches binnen de detailhandelsector : vestigingen, werkgelegenheid en winkelvloeroppervlakte. Daarbij wordt ingegaan op de stand per 1 april 2010 en op de ontwikkelingen in de laatste jaren, in het bijzonder de periode april - april 2010. Bijlage twee geeft op basis van de Standaard Bedrijfsindeling van het CBS (SBI ) per detailhandelsbranche aan uit welke deelbranches deze bestaat. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de volgende detailhandelsectoren: - Voedings- en genotmiddelen - Kleding, mode artikelen en textiel - Schoenen, lederwaren en reisartikelen - Persoonlijke verzorging - Wonen en wooninrichting - Huishoudelijke artikelen - Consumentenelectronica - Doe-het-zelf - Vrije tijd en educatie - Warenhuizen - Overige detailhandel non food Etil; register Limburg 35

Branche: Voedings- en genotmiddelen Ontwikkeling -2010 ontwikkeling, in % 1.958-26 -1,3% 22.384 160 0,7% 394.900 2.890 0,7% -0,4-0,8-1,2-1,9-0,9-2,6-0,9-1,3-1,6-2,4-2,8 sontwikkeling, in % 3,5 2,5 Ontwikkeling winkelvloeroppervlakte, in % 2,4 1,6 1,5 3,6 1,2 0,8 2,3 0,5-0,5 0,4 1,3 0,7 0,1 0,4 0,7 0,2 0,3-0,1-0,3-0,2-0,4 Supermarkten alg. ass. 389-1 -0,3% Winkels in groenten, fruit 164-2 -1,2% Winkels in vlees en vleeswaren 219-2 -0,9% Winkels in wild en gevogelte 14-1 -6,7% Winkels in vis 40 2 5,3% Winkels in brood en banket 356-13 -3,5% Winkels in chocola/suikerwerk 79 1 1,3% Winkels in dranken 138-5 -3,5% Winkels in tabaksproducten 100-7 -6,5% Winkels in kaas 34-3 -8,1% Winkels in natuurvoeding/ref. 55-2 -3,5% Winkels in buitenl.voedingsm. 51 3 6,2% Winkels in v&g 101 3 3,1% Benzinestations 218 1 0,5% Totaal 1.958-26 -1,3% 14.187 303 2,2% 630-21 -3,2% 1.430-24 -1,7% 87-11 -11,2% 181 2 1,1% 2.978-49 -1,6% 232-7 -2,9% 413-17 -% 291-28 -8,8% 125-7 -5,3% 171 0 % 125 4 3,3% 332 18 5,7% 1.202-3 -0,2% 22.384 160 0,7% 289.020 3.330 1,2% 12.110-50 -0,4% 12.690-70 -0,6% 1.010-70 -6,5% 2.820 160 6,2% 18.120-230 -1,2% 4.380 130 % 12.850-510 -3,8% 6.070-440 -6,7% 1.760-130 -6,7% 4.550-200 -4,3% 3.790 210 5,9% 8.690 830 10,5% 17.050-70 -0,4% 394.900 2.890 0,7% Etil; register Limburg 36

Branche: Kleding, mode art. en textiel Ontwikkeling -2010 ontwikkeling, in % 1.559-17 -1,1% 6.946-167 -2,3% 3,9 289.590-200 -0,1% 1,6-0,8-1,5-1,1 sontwikkeling, in % 6,0 5,0 Ontwikkeling winkelvloeroppervlakte, in % -0,1 1,2 5,4 2,4-0,2-2,3-0,6 2,9 3,7 0,9-1,6-0,1 - Winkels in kledingsstoffen 28-2 -6,7% Winkels in huishoudtextiel 3-2 -4% Winkels breiwol, handwerken 48-3 -5,9% Winkels in herenkleding 131 4 3,1% Winkels in dameskleding 446-6 -1,3% Winkels in bovenkleding 501-2 -0,4% Winkels baby- en kinderkleding 113-3 -2,6% Winkels babyartikelen 24-1 -% Winkels onderkleding 86-3 -3,4% Winkels in mode-artikelen 86 1 1,2% Textielsupermarkten 93 0 % Totaal 1.559-17 -1,1% 54-10 -15,6% 9-4 -30,8% 94-21 -18,3% 484-2 -0,4% 1.729-43 -2,4% 3.075-53 -1,7% 228 4 1,8% 92-4 -4,2% 309-9 -2,8% 217-11 -4,8% 655-14 -2,1% 6.946-167 -2,3% 2.810-160 -5,4% 230-120 -34,4% 4.110-280 -6,3% 17.260-630 -3,5% 58.780-380 -0,6% 137.720 1.520 1,1% 12.680-50 -0,4% 9.990-650 -6,1% 7.640 50 0,7% 6.520-250 -3,7% 31.860 750 2,4% 289.590-200 -0,1% Etil; register Limburg 37

Branche: Schoenen, lederwaren, reisart. Ontwikkeling -2010 ontwikkeling, in % 8,0 363-4 -1,1% 6,0 1.854-51 -2,7% 75.010-90 -0,1% 7,1 0,3 1,2-0,3 0,8-1,1 sontwikkeling, in % 5,0 Ontwikkeling winkelvloeroppervlakte, in % 6,0 5,0 6,0-0,8-0,5-0,3 1,7-2,7 0,7-2,9-0,9 2,2-0,1 - - Winkels in schoenen 321-4 -1,2% Winkels lederwaren en reisart. 42 0 % Totaal 363-4 -1,1% 1.752-50 -2,8% 102-1 % 1.854-51 -2,7% 70.300-70 -0,1% 4.710-20 -0,3% 75.010-90 -0,1% Etil; register Limburg 38

Branche: Persoonlijke verzorging Ontwikkeling -2010 ontwikkeling, in % 592-16 -2,6% 2.824-67 -2,3% 2,1 70.800-2.280-3,1% 0,5 0,3-1,3-0,5-2,6 - sontwikkeling, in % 1,5 Ontwikkeling winkelvloeroppervlakte, in % 0,5-0,5-1,5-0,7-0,8 1,1 1,8-0,1-2,3 0,4 0,9 3,4 1,6 3,1-3,1 - -2,5 - Winkels drogisterij-artikelen 208-12 -5,5% Winkels parfums en cosmetica 42-3 -6,7% Juweliers 179 2 1,1% Winkels in optische artikelen 163-3 -1,8% Totaal 592-16 -2,6% 1.319-41 -% 286-12 -% 574-3 -0,5% 645-11 -1,7% 2.824-67 -2,3% 39.900-1.700-4,1% 5.990-420 -6,6% 11.030 120 1,1% 13.890-280 -1,9% 70.800-2.280-3,1% Etil; register Limburg 39

Branche: Huishoudelijke artikelen Ontwikkeling -2010 ontwikkeling, in % 242-9 -3,6% 1.365-51 -3,6% 1,1 79.500-3.290 -% -2,6-1,5-3,4-3,6 - - sontwikkeling, in % Ontwikkeling winkelvloeroppervlakte, in % 0,8-1,4-1,5-2,5 3,7-4,3-3,6-0,6 - -2,4-2,2-2,2 - - - -5,0 - Winkels glas/porselein/aardew. 32-2 -5,9% Winkels overig huish. art. 92-5 -5,2% Winkels huish. assortiment 118-2 -1,7% Totaal 242-9 -3,6% 110 2 1,9% 319-32 -9,1% 936-21 -2,2% 1.365-51 -3,6% 5.150-240 -4,5% 31.080-2.560-7,6% 43.270-490 -1,1% 79.500-3.290 -% Etil; register Limburg 40

Branche: Wonen en wooninrichting Ontwikkeling -2010 ontwikkeling, in % 760-8 % 2.985-100 -3,2% 511.660 4.750 0,9% 0,8 0,5 3,7-0,6-2,4 - sontwikkeling, in % Ontwikkeling winkelvloeroppervlakte, in % 6,0-2,4 0,6-0,9-3,2 5,0 3,8 3,3 5,6 - - 0,9 0,6 Winkels in tegels 20 5 33,3% Winkels in keukens 76 3 4,1% Winkels in parket, laminaat 51-5 -8,9% Winkels vloerbedekking/gordijn 28-1 -3,4% Winkels in meubels 196-3 -1,5% Winkels in verlichtingsart. 26-2 -7,1% Winkels woninginrichting 148 3 2,1% Winkels schilderijen, lijsten 112-4 -3,4% Winkels in antiek 103-4 -3,7% Totaal 760-8 % 73 7 10,6% 377 4 1,1% 127-20 -13,6% 99-1 % 775-9 -1,1% 76-1 -1,3% 1.128-54 -4,6% 160-15 -8,6% 170-11 -6,1% 2.985-100 -3,2% 11.330 2.080 22,4% 45.330 3.270 7,8% 13.630-630 -4,4% 19.040 0 % 231.410 1.430 0,6% 9.950-370 -3,5% 151.790 770 0,5% 11.150-450 -3,9% 18.020-1.360-7,0% 511.660 4.750 0,9% Etil; register Limburg 41

Branche: Consumentenelectronica Ontwikkeling -2010 494-8 -1,6% 1.776-111 -5,9% 85.600-1.480-1,7% ontwikkeling, in % 1,5-3,2-5,3 - -6,2-2,9-1,6 - -5,0-6,0-7,0 sontwikkeling, in % 8,0 Ontwikkeling winkelvloeroppervlakte, in % 6,0 6,0 - -6,0-8,0 7,0-9,5-0,4 6,0-1,4-5,9-4,3-5,4 1,2 2,2 1,4-1,7-1 -6,0 Winkels computers 115 2 1,8% Winkels telecommun.app. 97-7 -6,7% Winkels audio/video app. 64 0 % Winkels wit-bruingoed 71-1 -1,4% Winkels in witgoed 20 0 % Winkels in.elec.huish. app. 2 1 10% Winkels in onderdeel app. 25 1 4,2% Winkels audio-/video-opname 43-1 -2,3% Winkels in foto art. 57-3 -5,0% Totaal 494-8 -1,6% 234 6 2,6% 398-49 -1% 158-4 -2,5% 539-33 -5,8% 70-8 -10,3% 5 1 25,0% 47-3 -6,0% 118-2 -1,7% 207-19 -8,4% 1.776-111 -5,9% 11.410-530 -4,4% 15.580-800 -4,9% 8.220 220 2,7% 32.310-380 -1,1% 4.820 60 1,3% 260 160 16% 2.250 100 4,8% 5.010-90 -1,7% 5.730-230 -3,9% 85.600-1.480-1,7% Etil; register Limburg 42

Branche: Vrije tijd en educatie Ontwikkeling -2010 ontwikkeling, in % 1,5 1.854-34 -1,8% 6.443-77 -1,2% 454.850-4.290-0,9% 0,5 0,7 0,9 1,6-0,5-1,6-1,8-1,5 sontwikkeling, in % 0,8 Ontwikkeling winkelvloeroppervlakte, in % 0,4-0,4-0,8-1,2-1,6 0,4-2,6-1,8 0,5-0,3-1,2 2,4 1,1 0,6-2,4-1,8-0,9-2,8 Deth.in auto-onderdelen/-acces 74-4 -5,1% Deth./reparatie motorfietsen 88 3 3,5% Winkels in non-food 43-1 -2,3% Winkels naai- en breimachines 16 0 % Winkels in muziekinstrumenten 40-3 -7,0% Winkels in boeken 93-7 -7,0% Winkels kranten, tijdschriften 74-5 -6,3% Winkels fietsen en bromfietsen 179 2 1,1% Winkels in watersportartikelen 23 0 % Winkels sportartikelen 149-8 -5,1% Winkels kampeerartikelen 7 0 % Winkels in speelgoed 97-7 -6,7% Winkels bloemen/planten, zaden 377 4 1,1% Tuincentra 54-1 -1,8% Winkels dieren, hengelsport 154 1 0,7% Winkels overige art. 339-1 -0,3% Videotheken 47-7 -1% Totaal 1.854-34 -1,8% 404 0 % 189-5 -2,6% 337 63 2% 48 3 6,7% 106-12 -10,2% 374-16 -4,1% 264-14 -5,0% 509 13 2,6% 65-3 -4,4% 612-38 -5,8% 59 2 3,5% 446-44 -9,0% 1.076-20 -1,8% 699 13 1,9% 389 6 1,6% 725-19 -2,6% 141-6 -4,1% 6.443-77 -1,2% 18.720-460 -2,4% 14.900 380 2,6% 12.120-50 -0,4% 1.070 0 % 6.180-2.290-27,0% 12.630-680 -5,1% 12.510 1.060 9,3% 33.720 760 2,3% 3.330 0 % 41.570-1.110-2,6% 15.300 0 % 23.120-960 -% 53.860-600 -1,1% 123.670-550 -0,4% 33.690-150 -0,4% 40.880 1.230 3,1% 7.600-880 -10,4% 454.850-4.290-0,9% Etil; register Limburg 43

Branche: Warenhuizen Ontwikkeling -2010 ontwikkeling, in % 34 1 % 2.022 59 % 3,2 3,2 3,1 70.690 530 0,8% -3,1 - - sontwikkeling, in % Ontwikkeling winkelvloeroppervlakte, in % 2,7 2,5 1,5 2,7 - -7,0-5,8-6,5 0,5 1,5 1,7 0,8-6,0-0,5-0,7-1,1-8,0-1,5 Warenhuizen 34 1 % Totaal 34 1 % 2.022 59 % 2.022 59 % 70.690 530 0,8% 70.690 530 0,8% Etil; register Limburg 44

Branche: Doe-het-zelf Ontwikkeling -2010 ontwikkeling, in % 240-4 -1,6% 1,2 1,7 1.976-150 -7,1% 188.210-2.770-1,4% -1,6-1,6-4,2 - - - -5,0 sontwikkeling, in % Ontwikkeling winkelvloeroppervlakte, in % 0,2 0,8 0,9 3,2 - -5,2-7,1 0,7 0,9-0,2-6,0-1,4-8,0 Winkels ijzerwaren/gereedschap 35 0 % Winkels verf/verfwaren/behang 34-4 -10,5% Winkels bouw/tuinmaterialen 12 1 9,1% Winkels in doe het zelf art. 41 1 2,5% Bouwmarkten 118-2 -1,7% Totaal 240-4 -1,6% 116-16 -12,1% 126-4 -3,1% 62-7 -10,1% 98-5 -4,9% 1.574-118 -7,0% 1.976-150 -7,1% 10.900-290 -2,6% 7.140-810 -10,1% 6.070 310 5,3% 12.190 120 % 151.900-2.100-1,4% 188.210-2.770-1,4% Etil; register Limburg 45

Branche: Overige detailh. non food Ontwikkeling -2010 ontwikkeling, in % 1 8,0 227-2 -0,9% 548-8 -1,4% 41.870-30 -0,1% 6,0 7,2 9,6-1,4-1,4-0,9-4,6 - -6,0 sontwikkeling, in % 1 Ontwikkeling winkelvloeroppervlakte, in % 1 1 1 8,0 6,0 4,4 10,3 8,0 6,0 10,3 8,3 - -6,0-7,2-4,1-1,4 2,5-0,1-8,0 - Winkels med.en orthop. art. 63-2 -3,1% Winkels in tweedehands kleding 27 1 3,8% Winkels tweedehands goederen 137-1 -0,7% Totaal 227-2 -0,9% 194-2 % 38 4 11,8% 316-10 -3,1% 548-8 -1,4% 6.110-100 -1,6% 1.720 130 8,2% 34.040-70 -0,2% 41.870-30 -0,1% Etil; register Limburg 46

Detailhandelssector Vestigingsmilieus 6 Het Provinciaal Omgevingsplan Limburg/ POL onderscheidt zogenoemde vestigingsmilieus. Dit zijn gebieden met een omschreven profiel als het gaat om de daar te ontwikkelen activiteiten. De activiteit detailhandel concentreert zich in de stadscentra (recreatief winkelen), de ondersteunende stedelijke centra, de kernverzorgende plattelandscentra (dagelijkse boodschappen) en de stedelijke dienstenterreinen (grootschalige detailhandelslocaties: voor niet-frequente doelgerichte aankopen). Ook is nog een substantieel deel van de Limburgse detailhandel buiten deze gebieden gevestigd (de zogenaamde solitaire locaties). In dit hoofdstuk komen de volgende vestigingsmilieus aan bod: - Stadscentra - Ondersteunende centra - Kernverzorgende centra - Bedrijventerreinen - Stedelijke dienstenterreinen (K); grootschalige kantorenlocaties - Stedelijke dienstenterreinen (R); grootschalige retaillocaties - Solitaire locaties Etil; register Limburg 47

Vestigingsmilieu: Stadscentra Ontwikkeling -2010 ontwikkeling, in % 0,5 0,8 1.808-55 -% 12.250-300 -2,4% -0,5-0,5-0,2 402.220-8.640-2,1% -1,5-2,4-1,9 - -2,5 - sontwikkeling, in % Ontwikkeling winkelvloeroppervlakte, in % 1,5 1,6 0,5 0,3 0,9-1,8-2,4-2,4-2,4-0,5-1,5-1,2-1,6-2,1 - -2,5 Voedings- en genotmiddelen 198-9 -4 Kleding, mode art. en textiel 680-19 -3 Schoenen, lederwaren, reisart. 179-2 -1 Persoonlijke verzorging 187-3 -2 Wonen en wooninrichting 71-10 -12 Huishoudelijke artikelen 53-5 -9 Consumentenelectronica 132-4 -3 Doe-het-zelf 8 0 0 Vrije tijd en educatie 258-4 -2 Warenhuizen 17 0 0 Overige detailh. non food 25 1 4 Totaal 1.808-55 -% 2.264-26 -1 3.858-113 -3 1.017-51 -5 1.102-25 -2 197-31 -14 401-24 -6 632-40 -6 31 2 7 1.109-22 -2 1.576 33 2 63-3 -5 12.250-300 -2,4% 33.110-1.470-4,2% 141.880-2.190-1,5% 34.090-120 -0,3% 22.040-820 -3,6% 25.110-2.190-8,0% 19.470-1.360-6,5% 23.640-410 -1,7% 2.020 120 6,3% 42.230-340 -0,8% 56.320 80 0,1% 2.310 60 2,8% 402.220-8.640-2,1% Etil; register Limburg 48

Vestigingsmilieu: Ondersteunende centra Ontwikkeling -2010 ontwikkeling, in % -0,5-1,2-0,9-0,1 1.520-56 -3,6% -2,1 10.900-180 -1,6% 308.960-1.180-0,4% -1,5-3,6-2,5 - -3,5 - sontwikkeling, in % 1,2 Ontwikkeling winkelvloeroppervlakte, in % 0,8 0,4 0,1 1,1 0,3 3,1-0,4-0,9-0,8-1,2-1,6-1,6-0,4-1,5-1,5-1,8-0,4 Voedings- en genotmiddelen 419-13 -3 Kleding, mode art. en textiel 315-6 -2 Schoenen, lederwaren, reisart. 69-3 -4 Persoonlijke verzorging 175-10 -5 Wonen en wooninrichting 75-2 -3 Huishoudelijke artikelen 47-2 -4 Consumentenelectronica 76-3 -4 Doe-het-zelf 23 0 0 Vrije tijd en educatie 287-17 -6 Warenhuizen 9 0 0 Overige detailh. non food 25 0 0 Totaal 1.520-56 -3,6% 6.556 49 1 1.148-73 -6 307-5 -2 890-32 -3 194-8 -4 305-24 -7 221-16 -7 96-15 -14 900-65 -7 226 7 3 57 2 4 10.900-180 -1,6% 111.780-340 -0,3% 48.970 670 1,4% 12.240-290 -2,3% 22.640-1.030-4,4% 27.750 980 3,6% 15.400-890 -5,5% 10.510-630 -5,6% 7.450 0 % 42.090 190 0,4% 7.700 0 % 2.430 170 7,3% 308.960-1.180-0,4% Etil; register Limburg 49

Vestigingsmilieu: Kernverzorgende centra Ontwikkeling -2010 ontwikkeling, in % 0,8 0,4 0,5 807-16 -1,9% 5.521-62 -1,1% 173.110-1.770 % -0,4-0,8-1,2-0,9-0,5-2,4-1,9-1,6-2,4 sontwikkeling, in % Ontwikkeling winkelvloeroppervlakte, in % - -1,1-4,4 2,2-1,4-1,3-1,1-0,9-2,5 2,5 0,7 - -5,0 - Voedings- en genotmiddelen 207-9 -4 Kleding, mode art. en textiel 153-1 -1 Schoenen, lederwaren, reisart. 39-2 -5 Persoonlijke verzorging 90-3 -3 Wonen en wooninrichting 33-2 -6 Huishoudelijke artikelen 30-4 -12 Consumentenelectronica 40-1 -2 Doe-het-zelf 22 0 0 Vrije tijd en educatie 174 6 4 Warenhuizen 7 1 17 Overige detailh. non food 12-1 -8 Totaal 807-16 -1,9% 3.076-39 -1 568-9 -2 163-9 -5 458-7 -2 102-7 -6 173-12 -6 128-17 -12 104-1 -1 531 22 4 201 19 10 17-2 -11 5.521-62 -1,1% 56.990-630 -1,1% 26.450 370 1,4% 8.020-230 -2,8% 13.840-410 -2,8% 9.930-930 -8,5% 9.820-720 -6,8% 7.970-140 -1,7% 10.090 0 % 22.720 650 2,9% 6.220 450 7,8% 1.070-180 -14,7% 173.110-1.770 % Etil; register Limburg 50

Vestigingsmilieu: Bedrijventerreinen Ontwikkeling -2010 ontwikkeling, in % 6,0 5,0 338 0 % 2.589-46 -1,7% 216.070-1.130-0,5% 4,1 4,3 5,1 1,5 0,3 sontwikkeling, in % 6,0 Ontwikkeling winkelvloeroppervlakte, in % 6,0-1,1 3,3 4,8 3,3-1,7 1,8 4,9-1,5 1,6-0,5-4,4-4,7 - - -6,0-6,0 Voedings- en genotmiddelen 68 0 0 Kleding, mode art. en textiel 10-1 -9 Schoenen, lederwaren, reisart. 4 1 33 Persoonlijke verzorging 0 0 Wonen en wooninrichting 76 0 0 Huishoudelijke artikelen 4 0 0 Consumentenelectronica 12 1 9 Doe-het-zelf 48 1 2 Vrije tijd en educatie 97 0 0 Warenhuizen 0 0 Overige detailh. non food 19-2 -10 Totaal 338 0 % 663-18 -3 19-4 -17 32 14 78 0 0 431-9 -2 32-2 -6 50-2 -4 631-19 -3 590-7 -1 0 0 141 1 1 2.589-46 -1,7% 11.200-420 -3,6% 2.110-570 -21,3% 1.060 190 22,3% 0 0 82.680-870 % 1.460 0 % 3.950-70 -1,7% 51.810 430 0,8% 52.170 590 1,1% 0 0 9.630-420 -4,1% 216.070-1.130-0,5% Etil; register Limburg 51

Vestigingsmilieu: Stedelijk dienstenterreinen (K) Ontwikkeling -2010 ontwikkeling, in % 2 16,0 27 4 17,4% 1 188-3 -1,6% 7.640 1.850 31,8% 8,0 4,3 13,6 17,4 - -8,3-8,0-8,0-1 sontwikkeling, in % 6,0 Ontwikkeling winkelvloeroppervlakte, in % 35,0 3 5,8 4,4 25,0 2 - -6,0-8,0-1,5-9,4-1,6 15,0 1 5,0-5,0-1 -2,4 17,2-2,5 10,9-12,3 31,8-1 -15,0 Voedings- en genotmiddelen 3-1 -25 Kleding, mode art. en textiel 2 1 100 Persoonlijke verzorging 0 0 Wonen en wooninrichting 10 3 43 Huishoudelijke artikelen 1 0 0 Consumentenelectronica 4 1 33 Vrije tijd en educatie 6 0 0 Overige detailh. non food 1 0 0 Totaal 27 4 17,4% 99-7 -7 5 1 25 0 0 19 2 12 7 0 0 33 1 3 24 0 0 1 0 0 188-3 -1,6% 1.570-880 -35,8% 400 120 44,7% 0 0 4.380 2.390 120,2% 180 0 % 670 200 42,8% 360 0 % 90 10 8,2% 7.640 1.850 31,8% Etil; register Limburg 52

Vestigingsmilieu: Stedelijk dienstenterreinen (R) Ontwikkeling -2010 343 7 2,1% 4.518-4 -0,1% 412.950 4.270 % ontwikkeling, in % 16,0 1 1 1 8,0 15,1 6,0 9,7 7,4 7,2 2,1 - sontwikkeling, in % 18,0 Ontwikkeling winkelvloeroppervlakte, in % 16,0 16,0 1 1 1 8,0 6,0 1 1 1 17,1 8,0 15,6 9,8 1 6,0 12,1 3,9 5,7 0,1-0,1 2,5 1,5 Voedings- en genotmiddelen 23 2 10 Kleding, mode art. en textiel 89 0 0 Schoenen, lederwaren, reisart. 22 1 5 Persoonlijke verzorging 14 0 0 Wonen en wooninrichting 99 5 5 Huishoudelijke artikelen 20 0 0 Consumentenelectronica 9 0 0 Doe-het-zelf 21-2 -9 Vrije tijd en educatie 45 1 2 Warenhuizen 1 0 0 Overige detailh. non food 0 0 Totaal 343 7 2,1% 719 40 6 751 10 1 170 2 1 86 2 2 1.179-12 -1 236 15 7 167-16 -9 600-52 -8 591 7 1 19 0 0 0 0 4.518-4 -0,1% 17.130 930 5,7% 23.930 200 0,8% 7.450 190 2,7% 1.460-10 -0,3% 206.180 4.890 2,4% 11.890 0 % 9.960 0 % 64.480-1.150-1,8% 70.020-780 -1,1% 450 0 % 0 0 412.950 4.270 % Etil; register Limburg 53

Vestigingsmilieu: Solitaire locaties Ontwikkeling -2010 ontwikkeling, in % 3.480-11 -0,3% 15.157 32 0,2% 0,1-0,4 1,3 0,4-0,3 741.720 340 % -3,3 - - sontwikkeling, in % 2,5 1,5 Ontwikkeling winkelvloeroppervlakte, in % 2,5 0,5-0,5-1,4 0,3-0,4-0,3 2,1 0,2 1,5 0,5-0,5-0,1 0,4 2,4-1,1 2,9-1,5-1,5 Voedings- en genotmiddelen 1.040 4 0 Kleding, mode art. en textiel 310 9 3 Schoenen, lederwaren, reisart. 50 1 2 Persoonlijke verzorging 126 0 0 Wonen en wooninrichting 396-2 -1 Huishoudelijke artikelen 87 2 2 Consumentenelectronica 221-2 -1 Doe-het-zelf 118-3 -2 Vrije tijd en educatie 987-20 -2 Warenhuizen 0 0 Overige detailh. non food 145 0 0 Totaal 3.480-11 -0,3% 9.007 161 2 597 21 4 165-2 -1 288-5 -2 863-35 -4 211-4 -2 545-21 -4 514-65 -11 2.698-12 0 0 0 269-6 -2 15.157 32 0,2% 163.120 5.700 3,6% 45.860 1.210 2,7% 12.140 160 1,3% 10.830-20 -0,2% 155.630 480 0,3% 21.290-320 -1,5% 28.920-440 -1,5% 52.360-2.170 -% 225.250-4.590 % 0 0 26.330 330 1,3% 741.720 340 % Etil; register Limburg 54

Bijlagen Etil; register Limburg 55

Bijlage 1: Begrippen en definities Vestiging Onder een vestiging wordt in het kader van het register Limburg (VRL) c.q. detailhandelsmonitor verstaan: Een locatie van een onderneming, instelling of zelfstandige beroepsbeoefenaar; dat wil zeggen elke fabriek, werkplaats, winkel of andere bedrijfsruimte, dan wel elk complex daarvan, waarin of van waaruit een economische activiteit, andere (niet-economische) activiteit of zelfstandig (vrij) beroep ter verkrijging van inkomsten wordt uitgeoefend. Onder werkzame personen (WP) worden verstaan: meewerkende eigenaren (directie, bedrijfshoofden) en meewerkende gezinsleden, zelfstandige beroepsbeoefenaren, werknemers in loondienst, personen op bedrijfsscholen en thuiswerk(st)ers voor zover zij voorkomen op de loonlijst van de vestiging, op-/afroepkrachten voor zover feitelijk werkzaam op de vestiging. Het VRL maakt onderscheid in fulltime, parttime werkgelegenheid en uitzendkrachten. Onder fulltime werkgelegenheid worden geteld alle werkzame personen die 12 uur of meer per week bij de vestiging werkzaam zijn. Parttimers zijn dus minder dan 12 uur per week werkzaam. Uitzendkrachten worden geregistreerd bij de inlenende bedrijven/instellingen als uitzendkracht als fulltime of parttime werkzame persoon. In de voorliggende rapportage wordt onder werkgelegenheid het totaal aantal arbeidsplaatsen verstaan (het totaal van fulltime, parttime en uitzendkrachten). (wvo) Onder de term wvo wordt in het VRL verstaan: Het aantal m² dat in het kader van detailhandelachtige activiteiten voor de consument toegankelijk is. LET OP: In de voorliggende rapportage wordt met het winkelvloeroppervlakte het benutte vloeroppervlakte van detailhandelsvestigingen bedoeld (dus exclusief winkelvloeroppervlakte van leegstaande winkelpanden). Betreffende het bedrijfsonroerendgoed heeft het winkelvloeroppervlakte betrekking op de door makelaars op de markt aangeboden winkelpanden (dus exclusief leegstaande niet aangeboden winkelpanden). Het register is ten aanzien van vastgoedgegevens nog niet compleet. Ten aanzien van winkelruimte is van circa 80-90% van het aantal detailhandelsvestigingen de winkelvloeroppervlakte bekend (voor winkelgebieden ligt dit percentage nabij 90%). De non-respons wordt opgehoogd op basis van provinciale kencijfers. Aanbod bedrijfsonroerend goed De basis van deze gegevens vormt de BOG-monitor Limburg (BedrijfsOnroerendGoed) van Etil. Deze monitor is in 2003 door Etil ontwikkeld. De monitor volgt de ontwikkeling op de vastgoedmarkt in Limburg, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen winkel-, kantoor- en bedrijfspanden. Bij circa 200 zogenaamde bronhouders (met name bedrijfsmakelaars) wordt per kwartaal het aanbod gecontroleerd. De BOG-monitor is onderdeel van het register Limburg (VRL) waar de ontwikkelingen bij Limburgse bedrijven en instellingen op het gebied van werkgelegenheid en ruimtegebruik worden gevolgd. Daarbij worden verschillende soorten gebruiksruimten, huur- en koopprijzen en ruimtelijke niveaus onderscheiden. Zo is het mogelijk uitdraaien te maken voor bedrijventerreinen en winkelgebieden. Onderscheid wordt gemaakt tussen bestaande winkelpanden en nog niet gerealiseerde winkelpanden (nieuwbouwplannen) die wel al door makelaars op de markt worden aangeboden. Dit planaanbod wordt, middels deskresearch, aangevuld met plannen die momenteel bekend zijn, maar nog niet door makelaars worden aangeboden. Zodoende ontstaat een compleet beeld van het in Limburg aanwezige planaanbod. De monitor wordt vier keer per jaar (één keer per kwartaal) uitgevoerd. Er is betreffende het aantal vierkante meters en prijs geen ondergrens; geregistreerd wordt al het bedrijfsonroerendgoed dat, met name door bedrijfsmakelaars, in Limburg op de markt wordt aangeboden. Op te merken is dat de ontwikkeling van het aanbod van bedrijfsonroerendgoed de resultante is van: - nieuw aanbod; - opname (transacties); - planrealisaties; - functieverandering. Bedrijfsonroerendgoed - winkelruimte: Winkelruimte waarop op de peildatum ruimte (winkel-, kantoor- en/of bedrijfsruimte) voor de verhuur of verkoop beschikbaar is. Het aanbod is gelijk aan het bij (bedrijfs)makelaars geregistreerd aanbod in Limburg c.q. panden die actief op de markt worden aangeboden. Huurprijs De huurprijs betreft de vraagprijs per vierkante meter. De gemiddelde vraagprijs wordt berekend op basis van het actuele aanbod en de transacties in de afgelopen vier kwartalen. Etil; register Limburg 56

Afbakening Detailhandelssector Etil gebruikt van oudsher voor de omschrijving van de economische activiteit de zogenaamde SBI-codering van het CBS. Voor het indelen van de economie in categorieën wordt gebruik gemaakt van de standaardbedrijfsindeling (5-cijferige coderingssysteem) van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). In heeft het CBS betreffende de sectoren brancheindeling een grootschalige SBI-conversie uitgevoerd. In het kader van deze conversie is de oude codering SBI'93 omgezet naar SBI. Deze conversie is met terugwerkende kracht ook in het register uitgevoerd, zodat de tijdreeksen consistent blijven. Op te merken is dat de analyses in de voorgaande rapportages niet meer vergelijkbaar met de analyses in de voorliggende rapportage. De SBI is gebaseerd op een Europees systeem, Nomenclature générale des Activités économique dans les Communautés Européennes (NACE) die een door de Verenigde Naties gehanteerde codering (ISIC) als basis kent. Dit betekent dat statistieken op basis van SBI vergelijkbaar zijn met internationale statistieken op basis van NACE of ISIC (International Standard Industrial Classification). In de detailhandelsmonitor wordt de term economische activiteit toegespitst op detailhandelsactiviteiten. Daarbij is de hoofdactiviteit van een vestiging bepalend of een vestiging in de detailhandelsector valt of niet. Ook is de hoofdactiviteit bepalend voor de toedeling van de vestiging naar een bepaalde detailhandelsbranche. De afbakening van de detailhandelssector vindt dan ook plaats op basis van de SBI-indeling van het CBS (zie ook bijlage 2). Daarbij wordt aangesloten bij de afbakening van de detailhandelssctor door het HBD (Hoofdbedrijfschap Detailhandel): - 4532 Detailhandel in auto-onderdelen en -accessoires - 45402 Detailhandel in en reparatie van motorfietsen en accessoires - 471-477 Detailhandel Deze branches betreffen detailhandel in winkels. Niet alle branches vallen in de detailhandelssector. De branches markthandel, straathandel/colportage en apotheken vallen in het kader van de detailhandelsmonitor Limburg buiten de detailhandelssector. Benzinestations vallen daarentegen wel in de detailhandelssector. - 7722 Videotheken In de HBD-indeling worden videotheken tot de detailhandelssector gerekend. Om zo veel mogelijk aan te sluiten bij de landelijke standaards is ervoor gekozen deze branche ook op te nemen in de detailhandelsmonitor Limburg. Interne branchering Ook voor de interne branchering van de detailhandelssector sluit Etil aan bij de SBI-indeling alsook de HBD-indeling. Het hanteren van zowel de SBI-indeling als de HBD-indeling heeft als voordeel dat de monitor op flexibele wijze is opgebouwd, zodat te allen tijde vergelijkingen mogelijk zijn met landelijke gegevens. De volgende detailhandelbranches worden onderscheiden: - Voedings- en genotmiddelen - Kleding, mode artikelen en textiel - Schoenen, lederwaren en reisartikelen - Persoonlijke verzorging - Wonen en wooninrichting - Huishoudelijke artikelen - Consumentenelectronica - Doe-het-zelf - Vrije tijd en educatie - Warenhuizen - Overige detailhandel non food Vestigingsmilieus Bij de indeling in vestigingenmilieus wordt onderscheid gemaakt tussen winkelgebieden, bedrijventerreinen en stedelijke dienstenterrreinen. Voor winkelgebieden wordt gebruik gemaakt van de VRL-GIZ winkelgebiedenafbakening van Etil. Voor bedrijventerreinen en stedelijke dienstenterreinen wordt aangesloten bij het provinciale beleid ten aanzien van bedrijventerreinen en stedelijke dienstenterreinen. De afbakening van deze terreinen vindt plaats op basis van de provinciale REBIS-monitor. De volgende vestigingsmilieus worden onderscheiden: Etil; register Limburg 57

1.Stedelijk gebied a. Stadscentra: Centra van de stedelijke POL-regio s in Limburg. In Limburg worden zeven stadscentra onderscheiden. b. Ondersteunende centra: Het betreft stadsdeelcentra, wijken buurtwinkelcentra in de stedelijke gebieden. c. Stedelijke dienstenterreinen: Het betreft terreinen met een nadruk op retail c.q. grootschalige detailhandel (stedelijke dienstenterreinen (R)) alsook terreinen met een nadruk op grootschalige kantoorfuncties (stedelijke dienstenterreinen (K)). Daarbij wordt aangesloten bij de provinciale monitor REBIS. Op de website www.limburg.nl/rebis <http://www.limburg.nl/rebis> zijn nadere gegevens over de Limburgse stedelijke dienstenterreinen te vinden. Stedelijke dienstenterreinen zijn alleen in de stedelijke gebieden te vinden. d. Bedrijventerreinen: Bedrijventerreinen zijn zowel in het stedelijk gebied alsook in het landelijk gebied te vinden. Er wordt aangesloten bij de provinciale bedrijventerreinen-monitor REBIS. Op de website www.limburg.nl/rebis <http://www.limburg.nl/rebis> zijn nadere gegevens over de Limburgse bedrijventerreinen te vinden. e. Solitaire locaties: Het betreft verspreid liggende locaties van individuele vestigingen; dat wil zeggen locaties die buiten de genoemde centra liggen. 2.Landelijk gebied a. Kernverzorgende centra: Het betreft winkelgebieden in de verschillende dorpscentra in het landelijk gebied in Limburg. b. Bedrijventerreinen (voor uitleg zie 1d). c. Solitaire locaties (voor uitleg zie 1e). Regionale gebiedseenheden Bij de indeling in gebiedseenheden wordt aangesloten bij de POL-indeling. Daarbij wordt onderscheid gemaakt in de volgende gebiedseenheden: 1. Stedelijk gebied Venlo 2. Stedelijk gebied Venray 3. Stedelijk gebied Weert-Nederweert 4. Stedelijk gebied Roermond 5. Stedelijk gebied Sittard-Geleen 6. Stedelijk gebied Parkstad Limburg 7. Stedelijk gebied Maastricht 8. Landelijk gebied Etil; register Limburg 58

Bijlage 2: Afbakening detailhandelssector De detailhandelssector is op basis van de volgende SBI-branches (CBS-indeling SBI ) afgebakend: Voedings- en genotmiddelen 4711 Supermarkten alg. ass. 4721 Winkels in groenten, fruit 47221 Winkels in vlees en vleeswaren 47222 Winkels in wild en gevogelte 4723 Winkels in vis 47241 Winkels in brood en banket 47242 Winkels in chocola/suikerwerk 4725 Winkels in dranken 4726 Winkels in tabaksproducten 47291 Winkels in kaas 47292 Winkels in natuurvoeding/ref. 47293 Winkels in buitenl.voedingsm. 47299 Winkels in v&g 4730 Benzinestations Kleding, mode art. en textiel 47511 Winkels in kledingsstoffen 47512 Winkels in huishoudtextiel 47513 Winkels breiwol, handwerken 47711 Winkels in herenkleding 47712 Winkels in dameskleding 47713 Winkels in bovenkleding 47714 Winkels baby- en kinderkleding 47715 Winkels babyartikelen 47716 Winkels onderkleding 47717 Winkels in mode-artikelen 47718 Textielsupermarkten Schoenen, lederwaren en reisart. 47721 Winkels in schoenen 47722 Winkels lederwaren en reisart. Persoonlijke verzorging 47741 Winkels drogisterij-artikelen 4775 Winkels parfums en cosmetica 4777 Juweliers 47782 Winkels in optische artikelen Wonen en wooninrichting 47524 Winkels in tegels 47525 Winkels in keukens 47526 Winkels in parket, laminaat 4753 Winkels vloerbedekking/gordijn 47591 Winkels in meubels 47592 Winkels in verlichtingsart. 47593 Winkels woninginrichting 47783 Winkels schilderijen, lijsten 47791 Winkels in antiek Huishoudelijke artikelen 47595 Winkels glas/porselein/aardew. 47596 Winkels overig huish. art. 47597 Winkels huish. assortiment Etil; register Limburg 59

Consumentenelectronica 4741 Winkels computers 4742 Winkels telecommun.app. 47431 Winkels audio/video app. 47432 Winkels wit-bruingoed 47541 Winkels in witgoed 47543 Winkels in.elec.huish. app. 47544 Winkels in onderdeel app. 4763 Winkels audio-/video-opname 47781 Winkels in foto art. Doe-het-zelf 47521 Winkels ijzerwaren/gereedschap 47522 Winkels verf/verfwaren/behang 47523 Winkels bouw/tuinmaterialen 47527 Winkels in doe het zelf art. 47528 Bouwmarkten Vrije tijd en educatie 4532 Deth.in auto-onderdelen/-acces 45402 Deth./reparatie motorfietsen 47192 Winkels in non-food 47542 Winkels naai- en breimachines 47594 Winkels in muziekinstrumenten 4761 Winkels in boeken 4762 Winkels kranten, tijdschriften 47641 Winkels fietsen en bromfietsen 47642 Winkels in watersportartikelen 47643 Winkels sportartikelen 47644 Winkels kampeerartikelen 4765 Winkels in speelgoed 47761 Winkels bloemen/planten, zaden 47762 Tuincentra 47763 Winkels dieren, hengelsport 47789 Winkels overige art. 7722 Videotheken Warenhuizen 47191 Warenhuizen Overige detailhandel non food n.e.g. 47742 Winkels med.en orthop. art. 47792 Winkels in tweedehands kleding 47793 Winkels tweedehands goederen Etil; register Limburg 60

Bijlage 3: Afbakening POL-regio's en vestigingsmilieus In het volgende overzicht zijn de winkelgebieden en stedelijke dienstenterreinen (R) (grootschalige detailhandelslocaties) in het kader van de Detailhandelsmonitor Limburg geordend naar POL-regio en vestigingsmilieu (exclusief bedrijventerreinen, stedelijke dienstenterreinen (K) en solitaire locaties). Voor een totaaloverzicht van bedrijventerreinen en stedelijke dienstenterreinen in Limburg kan de provinciale bedrijventerreinen-monitor REBIS geraadpleegd worden (www.limburg.nl/rebis). Venlo Stadscentrum Venlo-Centrum Ondersteunend centrum Belfeld Blerick-Centrum Gelreplein Glazenapplein Hazenkamp Sint Annakamp Tegelen-Centrum Van Nijvenheimstraat Vastenavondkampstraat Vinckenhofstraat Stedelijk dienstenterrein (R) Nijmeegseweg (SD) Venray Stadscentrum Venray-Centrum Ondersteunend centrum Brukske-Kiosk Mgr Hanssenstraat Veltum Stedelijk dienstenterrein (R) De Brier (SD) Weert-Nederweert Stadscentrum Weert-Centrum Ondersteunend centrum Boshoven Dries Kruisstraat Moesel (Oranjeplein) Nederweert Stedelijk dienstenterrein (R) Roermondseweg Oost (SD) Vrakker (SD) Roermond Stadscentrum Roermond-Centrum Ondersteunend centrum Echt-Centrum Herten Maasbracht Maasniel WC Donderberg WC Roermondseveld Stedelijk dienstenterrein (R) Broekhin (SD) Designer Outlet Roermond (SD) Huis- en Tuinboulevard (SD) Retailpark Roermond (SD) Vrijveld (SD) Etil; register Limburg 61

Sittard-Geleen Stadscentrum Sittard-Centrum Ondersteunend centrum Beek-Centrum Bloemenmarkt Born Brandstraat Dempseystraat Elsloo LB Geleen-Centrum Kemperkoul Munstergeleen Neerbeek Stein-Centrum Zuidhof Stedelijk dienstenterrein (R) Gardenz (SD) Makado e.o. (SD) Parkstad Limburg Stadscentrum Heerlen-Centrum Ondersteunend centrum Akerstraat-Noord Anjelierstraat Bleijerheide Brunssum-Centrum Brunssum-Noord Chevremont Eygelshoven Heerlerbaan-Giezenbautch Heerlerheide-Kom Heksenberg Hertogenlaan Hoensbroek-Centrum Kerkrade-Centrum Meezenbroek Molenberg-Zondagstraat Op de Kamp - Raadhuisplein Schaesberg Spekholzerheide Treebeek-Noord Van Weerden Poelmanstraat Waubach Welten Zeswegen Stedelijk dienstenterrein (R) Bedrijvenstrook Heerlerbaan (SD) Rodaboulevard (SD) Schelsberg (SD) Woonboulevard Heerlen (SD) Maastricht Stadscentrum Maastricht-Centrum Ondersteunend centrum Ambyestraat-Noord Belfort Brusselse Poort Bunde Caberg Daalhof-Herculeshof Eysden Heer Heugem Hulserstraat Malbergplein Malpertuis Meerssen Etil; register Limburg 62

Nazareth Oostermaas-Frankenstraat Pottenberg Scharn St. Pieter - Villapark Voltastraat WC De Heeg Wyck-Centrum Stedelijk dienstenterrein (R) Cabergerweg (SD) Landelijk gebied Kernverzorgend centrum Amstenrade Baarlo LB Berg en Terblijt Bergen LB Bocholtz Gennep Grubbenvorst Gulpen Haelen Heel Helden-Kaupmanshof Herkenbosch Heythuysen Horn Horst-Centrum Hulsberg Kessel-Baarskampstraat Maasbree Margraten Meijel Melick Molenhoek LB Montfort-Kerkstraat Nuth Panningen Posterholt-Raadhuisstraat Reuver-Centrum Roggel Schinnen Schinveld Sevenum Simpelveld Stramproy Susteren Swalmen Vaals-Centrum Valkenburg-Centrum Velden Vlodrop Voerendaal Well LB Etil; register Limburg 63

Regio-indeling Detailhandelsmonitor Limburg; POL-regio's Etil; register Limburg 64

Bijlage 4: Detailhandel per gemeente; vestigingen en werkgelegenheid 2010-2010 2010 Arbeidsplaatsen -2010 Abs. In % Abs. In % Limburg 8.450 8.323-127 -1,5% 51.686 51.123-563 -1,1% Noord-Limburg 1.857 1.831-26 -1,4% Midden-Limburg 1.882 1.856-26 -1,4% Westelijke Mijnstreek 1.189 1.165-24 % Parkstad Limburg 1.707 1.671-36 -2,1% Maastricht & Mergelland 1.815 1.800-15 -0,8% 12.379 12.150-229 -1,8% 11.530 11.425-105 -0,9% 6.605 6.509-96 -1,5% 10.697 10.592-105 % 10.475 10.447-28 -0,3% Maastricht 1.211 1.198-13 -1,1% Heerlen 740 732-8 -1,1% Venlo 792 771-21 -2,7% Roermond 636 638 2 0,3% Sittard-Geleen 781 766-15 -1,9% Weert 397 374-23 -5,8% Venray 280 278-2 -0,7% Kerkrade 303 288-15 -5,0% Peel en Maas 278 279 1 0,4% Horst aan de Maas 209 210 1 0,5% Echt-Susteren 251 250-1 -0,4% Brunssum 187 180-7 -3,7% Leudal 212 212 0 % Landgraaf 217 217 0 % Beek 169 164-5 -% Stein 160 157-3 -1,9% Meerssen 128 127-1 -0,8% Maasgouw 151 151 0 % Gennep 122 121-1 -0,8% Roerdalen 122 117-5 -4,1% Valkenburg aan de Geul 153 153 0 % Nederweert 113 114 1 0,9% Nuth 100 99-1 % Bergen (L) 76 71-5 -6,6% Gulpen-Wittem 103 107 4 3,9% Beesel 76 80 4 5,3% Vaals 89 88-1 -1,1% Margraten 58 57-1 -1,7% Eijsden 73 70-3 -4,1% Schinnen 79 78-1 -1,3% Voerendaal 81 77-4 -4,9% Simpelveld 53 53 0 % Onderbanken 26 25-1 -3,8% Mook en Middelaar 24 21-3 -12,5% 7.388 7.329-59 -0,8% 5.439 5.308-131 -2,4% 5.363 5.209-154 -2,9% 4.410 4.462 52 1,2% 4.351 4.304-47 -1,1% 2.818 2.697-121 -4,3% 2.061 2.070 9 0,4% 1.807 1.887 80 4,4% 1.681 1.628-53 -3,2% 1.553 1.534-19 -1,2% 1.311 1.289-22 -1,7% 1.072 1.100 28 2,6% 1.052 1.053 1 0,1% 1.077 1.036-41 -3,8% 1.032 998-34 -3,3% 857 850-7 -0,8% 831 808-23 -2,8% 687 692 5 0,7% 677 666-11 -1,6% 664 658-6 -0,9% 653 638-15 -2,3% 588 574-14 -2,4% 590 573-17 -2,9% 479 478-1 -0,2% 452 465 13 2,9% 451 453 2 0,4% 354 433 79 22,3% 405 408 3 0,7% 392 366-26 -6,6% 365 357-8 -2,2% 332 314-18 -5,4% 254 255 1 0,4% 126 119-7 -5,6% 114 112-2 -1,8% Etil; register Limburg 65

Bijlage 5: Detailhandel per gemeente; winkelvloeroppervlakte in m² (in m²) 2010-2010 Abs. In % Limburg 2.268.930 2.262.670-6.260-0,3% Noord-Limburg 533.340 531.960-1.380-0,3% Midden-Limburg 518.060 516.410-1.650-0,5% Westelijke Mijnstreek 309.750 311.470 1.730 0,6% Parkstad Limburg 523.710 516.180-7.520-1,9% Maastricht & Mergelland 384.080 386.640 2.560 0,8% Heerlen 303.370 302.580-790 -0,3% Maastricht 273.300 273.260-40 % Roermond 212.050 214.180 2.140 % Venlo 213.800 212.660-1.140-0,5% Sittard-Geleen 204.370 207.800 3.430 1,7% Weert 111.370 108.040-3.340 -% Venray 89.990 89.820-170 -0,2% Kerkrade 82.130 81.620-500 -0,6% Peel en Maas 75.860 76.790 930 1,2% Horst aan de Maas 70.600 70.720 120 0,2% Leudal 59.220 60.130 920 1,5% Echt-Susteren 57.220 56.470-750 -1,3% Beek 55.340 53.810-1.530-2,8% Brunssum 49.910 47.530-2.380-4,8% Landgraaf 38.990 39.160 170 0,4% Stein 34.710 35.120 410 1,2% Gennep 31.260 31.630 370 1,2% Nederweert 29.200 29.070-130 -0,4% Meerssen 27.030 26.940-80 -0,3% Maasgouw 24.870 24.530-340 -1,4% Beesel 24.170 24.500 320 1,3% Valkenburg aan de Geul 23.660 24.460 810 3,4% Roerdalen 24.130 24.000-140 -0,6% Bergen (L) 22.560 21.240-1.320-5,9% Nuth 22.830 20.120-2.720-11,9% Gulpen-Wittem 17.790 18.200 410 2,3% Vaals 17.060 17.930 880 5,1% Eijsden 15.920 16.570 650 4,1% Schinnen 15.330 14.750-590 -3,8% Voerendaal 11.530 10.420-1.110-9,7% Margraten 9.330 9.280-50 -0,6% Simpelveld 8.740 8.770 30 0,3% Onderbanken 6.210 6.000-220 -3,5% Mook en Middelaar 5.090 4.600-480 -9,5% Etil; register Limburg 66

Detailhandelsmonitor Limburg 2010