Inrichting lokaal Tips Auteur: Josée Warnaar Sinds drie jaar werk ik met de 2e maanversie van Veilig leren lezen. Een methode waarmee ik heel thematisch en gedifferentieerd kan werken, waardoor de kinderen erg gemotiveerd zijn om te leren lezen. Het heeft even geduurd voor ik mijn lokaal zo ingericht had dat alle materialen tot hun recht kwamen en er effectief gedifferentieerd kon worden. In dit artikel leest u mijn tips voor de inrichting van een lokaal. en laat die door de kinderen regelmatig op een stapeltje leggen, lezen en weer bij het goede voorwerp terugleggen. (Zie foto s, p. 4) Leg in de boekenhoek prentenboeken en informatieve boeken over het thema. Veel bibliotheken stellen op aanvraag collecties per thema samen. Materialen bij de thema s Het is handig om voor de materialen die bij de thema s verzameld zijn een kast met dozen of laatjes te reserveren waarin alles overzichtelijk opgeborgen kan worden. Dan zijn deze materialen het jaar daarop weer snel bij de hand. Het opbergen van de materialen Zet alleen die materialen in de klas die tijdens de kern nodig zijn. Dat geeft een overzichtelijke indruk. Berg de andere materialen op in een magazijn of kast dicht in de buurt van uw klas. Om de drie weken worden namelijk een aantal materialen gewisseld met die van een nieuwe kern. De themawand en de thematafel Bij elke kern is een realistisch thema uitgewerkt. Het is aantrekkelijk voor de kinderen om het lokaal in de sfeer van het thema in te richten bij de start van een kern. Dit benadrukt: We gaan iets nieuws doen en het draagt bij aan de motivatie van de kinderen om te leren. Reserveer een vaste plaats in het lokaal voor de themawand en de thematafel. Op de themawand kunnen platen, collages met etiketteerwoorden en woordwebben gehangen worden. Op de thematafel worden voorwerpen in de sfeer van het thema neergezet. Laat de kinderen meehelpen met verzamelen. Maak etiketteerwoorden bij deze voorwerpen Zelfstandig werken In het lesmodel van Veilig leren lezen is de fase zelfstandige verwerking en vervolgwerk opgenomen. Tijdens deze fase geeft de leerkracht verlengde instructie en werken de kinderen zelfstandig aan hun basistaak. Als de basistaak klaar is, mogen de kinderen met de differentiatiematerialen gaan werken. Het zelfstandig werken met de differentiatiematerialen wordt een succes als de benodigde materialen overzichtelijk staan opgesteld. Hierbij zijn hoeken en werkplanken onmisbaar. Hoeken en werkplanken In de handleiding wordt geadviseerd om enkele hoeken en werkplanken in te richten waar kinderen met de differentiatiematerialen kunnen werken. Het inrichten van hoeken en werkplanken heeft veel voordelen: Bepaalde differentiatiematerialen zijn niet zo geschikt om aan een leerlingentafeltje te doen omdat ze te veel ruimte innemen. Het kan ook zo zijn dat het verplaatsen van materialen niet wenselijk is, 1 1
omdat het voor onrust zorgt of omdat er risico op beschadiging is (Lettermuur, letterstempeldozen). In hoeken of op werkplanken kunnen materialen overzichtelijk en aantrekkelijk uitgestald worden. Werkplanken die aan de wanden van het lokaal of aan de vensterbank bevestigd zijn, nemen relatief weinig ruimte in. Zelfs in klasse met meer dan 25 leerlingen zijn werkplanken aan de wand een uitstekende oplossing om extra werkplekken te creëren. Zet onder elke werkplank enkele krukjes neer en de kinderen kunnen er, direct na het afronden van hun basistaak, aan de slag. Wanneer kinderen klaar zijn met hun basistaak (werkboekje en Veilig & vlot) gaan ze uit hun groepje naar een hoek of werkplank. Dit bevordert de concentratie van de kinderen die in het groepje achterblijven om de basistaak af te maken. Inrichting lokaal De plattegrond van het lokaal op pagina 3 geeft een van de mogelijkheden om een lokaal in te richten. Met deze inrichting is het mogelijk om 6 activiteiten aan werkplanken of groepstafels te doen, te weten: boekjes maken met de Letterflat (4 ll.) werken met de Lettermuur (2 ll.) Ringboekje raket en letterstempels (4 ll.) computerprogramma (op afroep te gebruiken) Tip Top (4 ll.) Ringboekje maan en letterstempels (4 ll.) Aan leerlingentafels worden 4 activiteiten gedaan: leesseries (4 ll.) magnetische letterdozen (4 ll.) klanksorteerset (4 ll.) Speelleesset (4 ll.) Het is met de genoemde materialen mogelijk om 38 plaatsen te creëren, waardoor er in de 3 weken die een kern duurt voldoende variatie in het werken met de differentiatiematerialen is. Voorbereiding per kern Als u bij de start van een kern alle differentiatiematerialen die u wilt inzetten overzichtelijk op werkplanken, in hoeken en in kasten klaarzet, heeft u daar de hele kern lang plezier van. Vóór de start van een nieuwe kern past u de materialen aan: Ringboekjes: leg stickervellen van de nieuwe kern klaar, vul de voorraad verwerkingskopieën aan. Lettermuur: laat de strengen leegmaken en leg de letters van de volgende kern klaar. Laat letters uit voorgaande kernen liggen als u die tijdens deze kern wilt combineren met nieuw aangeboden letters (omdat ze auditief of visueel sterk op de nieuw aangeboden letter lijken). Zet bij de Lettermuur een doos met kleine voorwerpjes klaar en een doos met plaatjes op het formaat van de vakjes in de Lettermuur. Kinderen vinden het erg leuk om uit deze dozen dingen voor de Lettermuur te zoeken. Tijdens dit zoeken passen ze de analysevaardigheid veelvuldig toe. En daar is het werken met de Lettermuur voor bedoeld. Feestneus: kopieer de achterkanten van de kaarten die u bij de nieuwe kern wilt gebruiken en leg de nieuwe kaarten en de verwerkingsbladen klaar. Tip: haal alle kaarten uit de doos, behalve die van de kern waarmee u gaat werken. Zet een tabblad (23-rings) vóór elke kaart in de doos. Zet het nummer van de kaart op het tabblad. Zet de betreffende kaart erachter, evenals een aantal kopietjes van de achterkant. Kinderen die een kaart gebruiken, zetten hem na gebruik weer terug achter het juiste tabblad. Klassenbieb: voeg aan de klassenbieb de maantjes, raketjes en zonnetjes van de nieuwe kern toe. Presenteer de boekjes met het omslag naar voren. Plaats ze bijvoorbeeld in rechthoekige mandjes of kistjes. Dat maakt het zoeken veel aantrekkelijker. Tip Top: leg de nieuwe opdrachtkaarten klaar. Speelleesset: leg de nieuwe spelletjes klaar. Het planbord Naast een effectieve inrichting van het lokaal is het planbord een onmisbare hulpmiddel bij het organiseren van zelfstandig werken. De eerste twee weken van een kern worden de beurten voor het werken met de differentiatiematerialen op het planbord aangegeven. Dit bevordert de rust tijdens het werken aan de basistaak. Kinderen raffelen hun werk niet af om zo snel mogelijk bij het leukste materiaal te zijn en het biedt de mogelijkheid kinderen in te delen bij materialen die passen bij hun ontwikkeling. Tijdens deze eerste twee weken gebruikt u een schaduwlijst waarop u aangeeft hoe u de kinderen indeelt. U richt het planbord met behulp van deze lijst in. De laatste week van een kern kiezen de kinderen hun beurt zelf. Met deze inrichting van het lokaal en de inzet van het planbord lukt het mij om de kinderen 40 tot 60 minuten zelfstandig te laten werken. Dat biedt de mogelijkheid om intensief met de zwakke lezers aan de slag te gaan, waardoor de meeste van deze kinderen aansluiting houden bij het maan-instructieniveau. De aantrekkelijke materialen en het thematische aspeil. pect houden de motivatie van de kinderen op Het belangrijkste aspect daarbij is, dat alle kinderen succes ervaren door het werken met een leesaanpak op maat. En daar groeien ze van! 2 2
Voorbeeld inrichting lokaal RAAMKANT groepstafel voor Tip Top kast met spelletjes Speelleesset erbovenop werkplank voor Ringboekje maan bureau 2 laptops met het computerprogramma planbord instructietafel groepstafel voor Ringboekje raket thematafel stil -werkgedeelte met 26 leerlingensetjes bord themawand kieskasten met o.a. magnetische letterdozen en een klanksorteerset leesseries werkplank voor Lettermuur werkplank voor Letterflat DEUR 3 3
Thematafel Themawand 4 4
Werkhoek en werkplank Werkplank voor Ringboekje 5 5