DOSSIER Cliëntenparticipatie
CLIËNTENPARTICIPATIE BETREKKEN VAN KWETSBARE BURGERS VRAAGT OM: van ervaring naar doelgerichte actie (idee of agenda) systeemwereld overheid & organisaties veiligheid nodig (safety first) verschillen erkennen (veelkleurigheid) hulp bij onderlinge relaties (verbinden) leefwereld WERKZAME FACTOREN Inbedding in de bestuurlijke organisatie Passende processen Persoonlijke houding en vaardigheden Representativiteit en samenstelling Invloed gebruiker samen sterker worden (elkaar ondersteunen) CLIËNTENPARTICIPATIE VANUIT TWEE PERSPECTIEVEN
1
Het vroegtijdig betrekken van einddoelgroepen bij de vorming van beleid en verbetering van de kwaliteit, waarbij in openheid en op basis van gelijkwaardigheid en onderling debat problemen in kaart worden gebracht en oplossingen worden verkend die van invloed zijn op het uiteindelijke besluit. 2
context Formele vormen 6 7
Informele vormen informele online communities 8 9
empowerment 10 12
14
17
Cliëntenparticipatie in beeld. Inventarisatie praktijkvoorbeelden van cliëntenparticipatie 18
19
Artikel 2.1.3
Artikel 47
1. Het creëren van diversiteit en representativiteit Hoe zorg je er voor dat de diversiteit en representativiteit van doelgroepen worden gewaarborgd bij beleidsvorming en beleidsuitvoering? 2. Het versterken van de binding met de samenleving setting Op welke wijze kan het contact met de samenleving op een efficiënte en effectieve wijze vormgegeven worden? 3. Het verbeteren van samenwerking tussen cliënten en beleidsmakers 22
Hoe zorg je er voor dat cliënten en gemeenten/maatschappelijke organisaties elkaar versterken en constructief samenwerken in plaats van frustreren en elkaar vinden op het snijvlak van leef- en systeemwereld? 4. Vraagt integraal beleid om integraal adviseren? In hoeverre is het wenselijk en realistisch dat cliënten gevraagd wordt om integrale adviezen? 5. Naast lokaal ook regionaal en de wijk Welke vormen van cliëntenparticipatie passen bij de verschillende niveaus en wat is daarin effectief? 23
exit choice voice loyalty exit Voice Loyalty ë 24 25 26
27
28 29
mismatch 33 35 36
38 39
40 41 42
43 44 46 47
samenstelling 48 49 50.
trade-off legitimiteit 51 52 53 55
56
57 58 59 60
identiteitsgerichte en instrumentele methoden 61 62 63 64
Er moet sprake zijn van een collectieve doelformulering, agendasetting en actie bij de cliënten. Begin met gesprek en overleg in een veilige, homogene groep van lot- of soortgenoten Relationele empowerment. Communicatieve democratie. Facilitering.
65
66 67 68 69.
70 71
72
ouderenzorg Herinneringen en dromen van zeggenschap. Clientenparticipatie in de Participation & partnership. Developing the influence of older people in residential care homes ziekenhuis: een handboek Patiënten betrekken bij de zorg in het kwaliteit en beleid Inventarisatie patiëntenparticipatie in onderzoek, Co-creatie als nieuwe route voor clientenparticipatie Wmo-raden in beeld. Over de invloed van Wmo-raden Proces in vorm. Procesbegeleiding van interactieve beleidsvorming over lokale ruimtelijke projecten Lokale interactieve beleidsvorming Burgers als beleidsadviseurs. Een vergelijkend onderzoek naar acht projecten van interactieve beleidsvorming bij drie departementen naar de horizontalisering van lokaal beleid Lokaal betrokken. Onderzoek
It s your choice! A study of search and selection processes and the use of performance indicators in different patient groups Cliëntenparticipatie Verwarring en ontwarring: burger- en clientenparticipatie Burgermacht op eigen kracht? Een brede verkenning van ontwikkelingen in burgerparticipatie Participatie Ontward De inspraak in het sociale domein verandert. Formele inspraak, medezeggenschap en participatie na de decentralisaties Wmo-raden aan het werk. Onderzoek naar de effectiviteit en representativiteit van Wmo-raden Vraag naar vraagsturing Effectieve medezeggenschap De Wmo in beweging het sociale domein. Samen Sterk. Stroomlijning medezeggenschap in Inclusiviteit, rechtvaardigheid en representatie
Between the devil and the deep blue sea. Maatschappelijk middenveld, co-productie en de spanning tussen representativiteit en effectiviteit bij de aanpak van buurtproblemen Medezeggenschap op maat focusgroepen De effectiviteit van een Wmo-adviesraad versus die van Wmo-raden in beeld. Over de invloed van Wmo-raden De theorie Belangenbehartiging door de patiënten- en cliënten beweging De kunst van effectieve belangenbehartiging door de patiëntenen cliënten beweging De praktijk Adviseren over maatschappelijke ondersteuning Effectieve vormen van burgerparticipatie? En onderzoek naar innovatieve vormen van burgerparticipatie in Overijssel Invloed van Wmo-raden. Machtsfactor of excuusorgaan? De selectiviteit van interactief beleid De grenzen en mogelijkheden van cliëntenparticipatie in de maatschappelijke opvang anders De aanpak van interactief beleid: elke situatie is
Wanneer werkt participatie? Een onderzoek bij de gemeenten Dordrecht en Leiden naar de effectiviteit van burgerparticipatie en inspraak. Cliëntenparticipatie in beeld Genoeg is genoeg. Over gezondheidszorg en democratie American Politics oice and Equality: Civic Voluntarism in De toekomst van cliëntenparticipatie Monitor gemeentelijke advies- en cliëntenraden Beleid met Burgers Work and Motivation Wegwijzer Burgers aan het stuur. Routeplanner voor de ambtelijke organisatie literatuur Actief burgerschap: lijnen in de purposes and applications User involvement in community care: origins, Bewijzen van goede dienstverlening