Informatienota voor de gemeenteraad

Transcriptie

1 Informatienota voor de gemeenteraad Datum 2 februari 2016 Behandelend ambtenaar P. Wieggers Team Sociaal Beleid Portefeuillehouder J.H.A.P. Sluiter/H.W.M. Witjes Registratienummer 16RDS00046 *16RDS00046* Gerelateerd poststuk Onderwerp Advisering in het Sociale Domein Inleiding Tijdens de raadsvergadering van 21 december 2015 werd het debatverzoek over de Wmo adviesraad behandeld. Het college heeft toegezegd om voor de eerstvolgende raadsvergadering een nota voor te leggen waarin wordt ingegaan op de toekomst van de WMO Adviesraad en de bemensing ervan. Toegezegd is dat een vergelijking gemaakt zou worden van de adviesraden en platforms van de gemeenten Rheden, Overbetuwe en Arnhem. Volgens de verslaglegging van 21 december zou gekeken worden naar de adviesvorm van de gemeente Renkum; abusievelijk is hiervoor de gemeente Rheden benaderd. De gemeente Renkum heeft een separate WWB cliëntenraad en Wmo adviesraad. Wettelijke bepaling: Een adviesraad (voor Wmo, Jeugd of Participatiewet) is een middel om inspraak van inwoners bij beleid te regelen. In de verschillende wetten is daarover het volgende opgenomen: Wmo artikel lid 3: In de verordening wordt bepaald op welke wijze ingezetenen, waaronder in ieder geval cliënten of hun vertegenwoordigers, worden betrokken bij de uitvoering van deze wet, waarbij in ieder geval wordt geregeld de wijze waarop zij: a. in de gelegenheid worden gesteld voorstellen voor het beleid te doen; b. vroegtijdig in staat worden gesteld gevraagd en ongevraagd advies uit te brengen bij de besluitvorming over verordeningen en beleidsvoorstellen; c. worden voorzien van ondersteuning om hun rol effectief te kunnen vervullen; d. deel kunnen nemen aan periodiek overleg; e. onderwerpen voor de agenda van dit overleg kunnen aanmelden; f. worden voorzien van de voor een adequate deelname aan het overleg benodigde informatie.

2 Jeugdwet artikel 2.10: De artikelen 2.1.3, derde lid, en van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 zijn van overeenkomstige toepassing. Participatiewet artikel 47: De gemeenteraad stelt bij verordening regels over de wijze waarop de personen, bedoeld in artikel 7, eerste lid, of hun vertegenwoordigers worden betrokken bij de uitvoering van deze wet, waarbij in ieder geval wordt geregeld de wijze waarop deze personen of hun vertegenwoordigers: a. vroegtijdig in staat worden gesteld gevraagd en ongevraagd advies uit te brengen bij de besluitvorming over verordeningen en beleidsvoorstellen; b. worden voorzien van ondersteuning om hun rol effectief te kunnen vervullen; c. deel kunnen nemen aan periodiek overleg; d. onderwerpen voor de agenda van dit overleg kunnen aanmelden; e. worden voorzien van de voor een adequate deelname aan het overleg benodigde informatie. Trends en ontwikkelingen Er zijn meer taken naar de gemeenten gekomen binnen het sociale domein; burgers krijgen meer met de gemeente te maken, wat reden is voor vormgeving van beleidsparticipatie. Dit is ook af te leiden uit de wettelijke bepalingen, die daarvoor termen hanteert zoals vroegtijdige betrokkenheid, uitoefenen van een effectieve rol bij beleidsparticipatie (ondersteuning), actieve informatievoorziening. Streven naar een toekomstbestendige vorm van beleidsparticipatie. Bestuurders en beleidsmakers zoeken meer dan in het verleden aansluiting met de belevingswereld van burgers/cliënten. Behoefte aan direct contact met burgers, via bijv. focusgroepen, stadspanels, spiegelgesprekken. hogere trede op participatieladder; van raadplegen naar coproductie en meebeslissen Gemeenten heroriënteren zich op de betrokkenheid van de burger binnen het sociale domein (handreiking Landelijke cliëntenraad en landelijke koepel Wmo adviesraden: Samen sterk; stroomlijning medezeggenschap in het sociaal domein; samenwerken of samengaan). Gemeenten kiezen daarbij of voor brede adviesraden, integrale adviesraden voor het gehele sociale domein (participatieraden; Overbetuwe, Zevenaar, Assen) of kleinschalig rondom speciale doelgroepen (in de vorm van afzonderlijke adviesraden). Er is een duidelijk verschil tussen clientparticipatie (zoals bij WWB-cliëntenraad) en burgerparticipatie (zoals bij de meeste WMO-adviesraden). Randvoorwaarden bij procesvorming beleidsparticipatietrajecten (cultuur, andere rol bestuurders, enz.) Conclusie: Alle drie de wetten geven de gemeenteraad de opdracht om in een verordening te regelen de wijze waarop inwoners betrokken worden bij de uitvoering van de wetten. Geen enkele wet geeft aan op welke manier dat moet gebeuren. Dat kan met één adviesraad of meerdere adviesraden. Beleid kan ook interactief met inwoners en betrokkenen tot stand worden gebracht. (zie bijvoorbeeld het beleid van het leerlingenvervoer). Er zijn veel overeenkomsten tussen deze drie wetten, dus dat geeft de gelegenheid om e.e.a. te harmoniseren. De wijze waarop dit kan worden vorm gegeven, is wat onderzocht zal worden. Alle drie de wetten zeggen dat de gemeenteraad de inspraak moet regelen, dat zou in één (aparte) verordening kunnen. Die vormt dan meteen de basis voor het vorige punt 2

3 De toekomst van de Wmo Adviesraad voor Lingewaard: Met het besluit van de Wmo Adviesraad om zijn ontslag in te dienen, beraadt het college zich over de wijze waarop zij advies op het sociale domein kan realiseren. Zoals ook gemeld tijdens het debatverzoek van 21 december, is het college in gesprek met de WWB Cliëntenraad en de Brigade (jeugd) met als doel om te bekijken welke vorm gegeven kan worden aan de adviesfunctie op het Sociale Domein. Een eerste verkenning heeft, zoals u al gemeld, plaatsgevonden op 18 december. Een vervolgoverleg staat gepland in februari. Deze afspraak was gepland in de tijd dat de Wmo Adviesraad nog in functie was. Gesproken is over de rol cliëntenraden/adviesraden vanuit perspectieven: Wettelijke bepalingen praktijkervaring Lingewaard (met name door inbreng van de WWB-Clientenraad) ervaringen overige gemeenten wensen en opvattingen van de WWB Cliëntenraad De WWB Cliëntenraad volgt hierbij de landelijke richtlijn (LCR: Landelijke Cliëntenraad) om vanuit een zelfstandige en onafhankelijke positie de adviesfunctie te richten op de participatie als Cliëntenraad vanuit de WWB en mensen met een minimum inkomen. Deze richtlijn respecteert het college. Bij een nieuwe vorm van een adviesfunctie voor het sociaal domein zal nadrukkelijk met deze richtlijn rekening gehouden worden. Het college hecht aan een vorm van een adviesfunctie, die bestaat uit leden, die niet alleen affiniteit hebben met maatschappelijke thema s, maar ook vertegenwoordigers zijn uit de doelgroepen zelf en kunnen adviseren over de collectieve belangen van hun achterban. Zoals eerder aangegeven wordt een adviesfunctie voor het Sociale Domein aan het college momenteel onderzocht. Voor de deelname aan één of meerdere adviesraden waarin de Wmo discipline en jongerenraad is vertegenwoordigd, zijn inmiddels gesprekken gestart met geïnteresseerden uit gebruikersgroepen. Verwacht wordt dat hier in maart-april 2016 duidelijkheid over komt. Hoe de uiteindelijke vorm van de adviesfunctie voor het sociaal domein eruit gaat zien, is nu nog niet te zeggen. Dit zal in overleg met alle betrokkenen worden bepaald, zodat breed draagvlak gerealiseerd is. Uit eerste inventarisatie blijkt dat betrokkenen het van belang vinden om vanuit eigen vakdiscipline te adviseren met daarnaast een afstemmingsmogelijkheid, bijvoorbeeld in een overkoepelende raad. Om een goed besluit te kunnen nemen over een toekomstige adviesraad, zullen ook opgedane ervaringen meegenomen worden. Inmiddels weten wij dat er ook andere vormen van inspraak bestaan. Goed voorbeeld hiervan is het interactieve proces voor ouders en Leerlingenvervoer; dit heeft geleid tot het Ouderplatform leerlingenvervoer. Ouders werden zeer nauw betrokken bij het proces. Deze vorm van beleidsparticipatie werd zeer positief bevonden. Hoe hebben de gemeenten Rheden, Overbetuwe en Arnhem de advisering georganiseerd? Hierna wordt per gemeente kort weergegeven hoe de advisering is georganiseerd. Dit is gebaseerd op beperkt onderzoek bij de ambtelijke organisaties (dus niet bij de adviesraden zelf en/of de wethouders). De gemeenten Rheden en Overbetuwe hebben beide een adviesraad die bestaat uit meerdere werkgroepen Wmo, Jeugd en Participatiewet. Navraag levert op dat deze vorm van adviesraden goed functioneert. 3

4 In Arnhem is eveneens sprake van adviesraden. Waar in Rheden en Overbetuwe één adviesraad functioneert, kent Arnhem aparte adviesraden met voorzitters die in een voorzittersoverleg bijeenkomen. Dit voorzittersoverleg moet zorgen voor een gezamenlijk advies aan raad en college, bij onderwerpen waarbij meerdere adviesraden betrokken zijn. Per gemeente is het volgende beeld. De informatie is verkregen in overleg met betrokken ambtenaren. Rheden: De Adviesraad Sociaal Domein Rheden Rozendaal is met ingang van 1 januari 2015 ontstaan. De Adviesraad adviseert de colleges van burgemeester en wethouders van de gemeenten Rheden en Rozendaal over alles wat te maken heeft met het Sociale Domein. Tot het Sociaal Domein worden gerekend de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO), de Participatiewet en de Jeugdwet. Gemeenten zijn sinds 1 januari 2015 verantwoordelijk voor de uitvoering van die wetten. De Adviesraad zal de uitvoering van die wetten in de beide gemeenten volgen. Speciale aandacht heeft de Adviesraad voor de ontwikkelingen en de evaluaties van die uitvoering. De Adviesraad neemt daarmee de werkzaamheden over van de voormalige WMO-raad en de voormalige Cliëntenraad. De activiteiten van deze beide raden hebben de basis gelegd voor de werkzaamheden van deze nieuwe Adviesraad. Overbetuwe: De Participatieraad is een adviesraad en werkt volledig onafhankelijk van het gemeentebestuur en de gemeenteambtenaren. De leden van de raad en de onafhankelijk voorzitter zijn inwoners van gemeente Overbetuwe die kennis hebben van en interesse in de gebieden waarover de raad advies geeft. De inwoners die dit doen zijn vrijwilligers. Zij geven namens de inwoners van de gemeente Overbetuwe gevraagd en ongevraagd advies aan het college van burgemeester, wethouders en of de gemeenteraad. Zij geven vooral advies over deelname van inwoners aan sociaal-maatschappelijke activiteiten en de arbeidsmarkt. Vooral over onderwerpen die samenhangen met de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO), Participatiewet, Jeugdwet en Passend Onderwijs. De Participatieraad wordt serieus genomen door het college van burgemeester en wethouders, de gemeenteraad en de ambtenaren. Adviezen worden door het college vaak overgenomen en de gemeente vraagt hen mee te denken bij beleid dat ontwikkeld wordt. Ook de gemeenteraad betrekt de adviezen bij de besluitvorming. Arnhem: Half 2014 heeft toenmalig wethouder Henk Kok de voorzitters van de Arnhemse Seniorenraad, de Klantenraad Sociale Zaken en het Arnhems Platform Chronisch Zieken en gehandicapten (APCG) gevraagd met een voorstel te komen voor de burgerparticipatie voor de nieuwe wetten (Participatiewet, Jeugdwet, Wmo) met een definitieve positionering per Stand van zaken: De Klantenraad Sociale Zaken is per opgeheven. Vanaf het tweede kwartaal 2015 functioneren de Adviesraden Werk & Inkomen en Jeugd, elk bestaande uit 7 leden. Er is een voorzittersoverleg waarin de voorzitters van de Adviesraden en de voorzitters van de Seniorenraad en het APCG aan deelnemen (geen ambtelijke ondersteuning). Deze maand wordt door de voorzitters met de nieuwe wethouder de vervolgstap besproken. Voorstel van de deelnemende partijen is om ook de Seniorenraad op te heffen en de adviesfunctie van het APCG (deze blijft wel belangenbehartiger) en tot een Adviesraad Wmo te komen met, net als de andere twee raden, 7 leden. Het voorzittersoverleg moet dan zorgen voor een gezamenlijk advies aan raad en college bij onderwerpen waarbij meerdere adviesraden betrokken zijn. 4

5 Vervolgstappen Conclusies: 1. Het College wil een verkenning om te komen tot een adviesfunctie aan het college voor het Sociale Domein, met inachtneming van de wens van de WWB Cliëntenraad; 2. De ervaringen van het functioneren van de adviesfuncties van de eerder genoemde gemeenten worden hierbij betrokken; 3. Aan de hand van de punten 1 en 2 wordt in 2016 onderzocht hoe de samenstelling en de vorm van de adviesfunctie eruit kan zien; 4. Van deze voortgang zullen wij u op de hoogte houden burgemeester en wethouders van de gemeente Lingewaard, de secretaris, de burgemeester, drs. J. Wijnia M.H.F. Schuurmans-Wijdeven 5