Wat vinden ouders ervan? Een samenvatting van het onderzoek naar de ervaringen van ouders/wettelijk vertegenwoordigers met betrekking tot de geboden zorg bij Nieuw Woelwijck. Jorien Luijkx, MSc. Annet ten Brug, MSc. Prof. Dr. Carla Vlaskamp Research Centre on Profound and Multiple Disabilities Afdeling Orthopedagogiek, Rijksuniversiteit Groningen Juni 2013
Inleiding Om de kwaliteit in instellingen voor personen met een verstandelijke beperking te kunnen controleren en de kwaliteit van zorg in deze instellingen in stand te houden en te verbeteren wordt op dit moment een nieuw Kwaliteitskader Gehandicaptenzorg ontwikkeld door de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland ( VGN). Één van de onderdelen waarop de kwaliteit gecontroleerd wordt, zijn de ervaringen van de bewoners. De instrumenten die de VGN tot nu heeft aanbevolen om de bewoner ervaring te meten, zijn niet geschikt voor personen met (zeer) ernstige verstandelijk beperkingen. Daarom heeft Nieuw Woelwijck ervoor gekozen om de Groninger Zorgbarometer te gebruiken, dit instrument vraagt ouders om hun eigen oordeel te geven over de zorg aan hun verwant met een verstandelijke beperking. Gezien de specifieke ervaringskennis van ouders over hun kind en de (vaak) jarenlange betrokkenheid bij hun kind, zijn ouders bij uitstek de aangewezen persoon om een oordeel te geven over de geboden zorg. Door ouders te vragen naar een specifiek en duidelijk oordeel over de geboden zorg, kunnen organisaties gericht geïnformeerd worden over wat in de opvatting van ouders of andere wettelijk vertegenwoordigers goed gaat of wat beter kan, met als uiteindelijk doel het verbeteren van de kwaliteit van zorg. In overleg met Nieuw Woelwijck zijn in dit onderzoek twee vragen gesteld: In welke mate zijn ouders (of andere wettelijk vertegenwoordigers) tevreden over de kwaliteit van de geboden zorg bij Nieuw Woelwijck, zowel in het algemeen, per onderscheiden categorie als per item? In hoeverre hangt de ervaren tevredenheid van ouders (of andere wettelijk vertegenwoordigers) samen met de bewonerkenmerken 1. leeftijd, 2. zorgzwaartepakket en 3. Aantal jaren in een woonvoorziening?
Methode Procedure Op 18 februari 2013 is de Groninger Zorgbarometer verstuurd naar alle ouders (of andere wettelijk vertegenwoordigers) (n=358) van bewoners van woonlocaties van Nieuw Woelwijck. De ouders (of andere wettelijk vertegenwoordigers) hadden in eerste instantie twee -en-een-halve week de tijd om de vragenlijst met behulp van een retourenveloppe terug te sturen naar de afdeling orthopedagogiek van de Rijksuniversiteit Groningen. Op 8 maart 2013 is een herinnering gestuurd naar alle ouders (of andere wettelijk vertegenwoordigers). Daarna hebben ouders (of andere wettelijk vertegenwoordigers) nog ongeveer twee weken de tijd gehad om vragenlijsten terug te sturen. De onderzoekers van de afdeling orthopedagogiek aan de RuG hebben vervolgens de ingestuurde vragenlijsten vertrouwelijk en anoniem verwerkt en de gegevens geanalyseerd. Instrument De Groninger Zorgbarometer is bedoeld voor de ouders en wettelijk vertegenwoordigers van bewoners met een verstandelijke beperking in een woonvoorziening. Het is een korte vragenlijst bestaande uit drie onderdelen: 1. Kenmerken van ouders/wettelijk vertegenwoordigers en de bewoner, 2. Het oordeel van ouders (of andere wettelijk vertegenwoordigers) over de geboden zorg (meerkeuze). 3. Het oordeel van ouders (of andere wettelijk vertegenwoordigers) over de geboden zorg (open vraag). In het eerste onderdeel worden zes vragen gesteld over de kenmerken van de ouders (of andere wettelijk vertegenwoordigers) die de lijst invullen. Vervolgens worden er tien vragen gesteld over de kenmerken van de bewoner zoals de geboortedatum, geslacht, mate en/of aanwezigheid van een (verstandelijke, motorische, zintuiglijke) beperking. Het tweede onderdeel bevat vragen waarbij ouders of andere wettelijk vertegenwoordigers een oordeel kunnen geven over de geboden zorg. Hierin worden vijf categorieën onderscheiden, namelijk: 1. Dagelijkse zorg 2. Huisvesting 3. Dagbesteding 4. Vrijetijdsbesteding en 5. Communicatie & bejegening. Elke categorie bevat vijf items. De vragen worden beantwoord door middel van een rapportcijfer (1 t/m 10), tevens is er de mogelijkheid om n.v.t. of geen mening aan te kruisen. Vervolgens wordt ouders of andere wettelijk vertegenwoordigers gevraagd naar het
ervaren belang van de verschillende categorieën. Tot slot krijgen ouders of andere wettelijk vertegenwoordigers in het derde onderdeel de mogelijkheid aanvullende opmerkingen op te schrijven, om zo hun oordeel verder toe te lichten. Respons De vragenlijst is verstuurd naar 358 ouders (of andere wettelijk vertegenwoordigers). Eén van de vragenlijst is teruggestuurd, omdat de geadresseerden niet tot de doelgroep behoorden (geen ouder of andere wettelijk vertegenwoordiger). Dit betekent dat er in totaal 357 lijsten verstuurd zijn naar ouders of respondenten die voldoen aan de gestelde criteria. De vragenlijst is geretourneerd door 77.9% (278) van deze ouders (of andere wettelijk vertegenwoordigers). Echter, zes lijsten zijn oningevuld teruggekomen (onvoldoende betrokken of vragenlijst te herleidbaar naar de invuller). Dit betekent dat in dit rapport de gegevens van 272 ouders of andere wettelijk vertegenwoordigers (76.2%) zijn gebruikt voor de analyses.
Resultaten De gemiddelde algehele tevredenheid van de ouders (of andere wettelijk vertegenwoordigers) is een 8.5, waarbij de algehele tevredenheid van individuele ouders varieert van het cijfer 3.1 tot en met tien. Slechts 5 ouders hebben de algehele zorg gemiddeld met een onvoldoende cijfer (1-5.9) beoordeeld. De gemiddelde tevredenheid van ouders (of andere wettelijk vertegenwoordigers) per categorie (in rapportcijfers) varieert van 8.2 tot 8.7, waarbij dagelijkse zorg het hoogste cijfer krijgt en communicatie & bejegening het laagste scoort. 40 Rapportcijfer van ouders (%) voor gemiddelde algehele tevredenheid 35 30 Percentage 25 20 15 10 5 0 1 tot 6 6 tot 7 7 tot 8 8 tot 9 9 tot 10 Rapportcijfer Ouders (of andere wettelijk vertegenwoordiger) beoordelen alle vragen uit de categorieën gemiddeld met een acht of hoger, behalve de vragen over de communicatie tussen ouders en het behandelend personeel (zoals de medische dienst, fysiotherapeut) (7.7) en de communicatie tussen ouders en de directie (7.8). Er is een lichte positieve stijging te zien in het oordeel van ouders (of andere wettelijk vertegenwoordigers) naarmate 1. de bewoner ouder wordt, 2. naarmate een bewoner langer in een woonvoorziening woont. De tevredenheidscategorieën dagbesteding, vrijetijdsbesteding en communicatie & bejegening laten hetzelfde beeld zien. Dit betekent dat toenemende leeftijd van de bewoner of een toenemende verblijfsduur in een voorziening
samen gaat met toenemende tevredenheid van ouders bij deze categorieën. Er is geen significant verschil in de tevredenheid van ouders (of andere wettelijk vertegenwoordigers) wanneer gekeken wordt naar het zorgzwaartepakket van de bewoner. Rapportcijfer van ouders voor gemiddelde tevredenheid per categorie Percentage 100,0 90,0 80,0 70,0 60,0 50,0 40,0 30,0 20,0 10,0,0 1 tot 6 6 tot 7 7 tot 8 8 tot 10 Rapportcijfer Dagelijkse zorg Huisvesting Dagbesteding Vrijetijdsbesteding Communicatie & Bejegening
Conclusie en discussie Ouders (of andere wettelijk vertegenwoordigers) zijn in hoge mate tevreden over de geboden zorg bij Nieuw Woelwijck. Het is mogelijk dat ouders (of andere wettelijk vertegenwoordigers) in deze hoge mate tevreden zijn over Nieuw Woelwijck, omdat er voornamelijk bewoners wonen met complexe problematiek. Ouders weten dat ze zelf niet (meer) voor hun kind kunnen zorgen en zijn blij dat er een plek is waar hun kind terecht kan. Daarnaast is het mogelijk dat de wijze waarop Nieuw Woelwijck de zorg vormgeeft, die vrij uniek is in Nederland, het oordeel van ouders beïnvloedt. Ouders (of andere wettelijk vertegenwoordigers) kiezen mogelijk bewust voor een type instelling als deze en zijn blij als hun kind er kan wonen. Bij het interpreteren van de resultaten is het daarnaast belangrijk dat men er rekening mee houdt dat ouders (of andere wettelijk vertegenwoordigers) het mogelijk moeilijk vinden om kritisch te zijn op de voorziening waar hun kind woont. Het is niet uitgesloten dat ouders al bij voorbaat rekening houden met bepaalde tekortkomingen, omdat zij er vanuit gaan dat die er nu eenmaal bij horen. Er is immers niet meer personeel, of de woning is nu eenmaal verouderd. Het hoge gemiddelde oordeel van ouders voor de geboden zorg sluit aan bij de aanvullende opmerkingen van ouders. Veel ouders geven daar nogmaals aan, erg tevreden te zijn en geven hun complimenten voor de zorg bij Nieuw Woelwijck. Er zijn weinig aanvullende opmerkingen gemaakt door ouders op de categorieën waarover ze gemiddeld het meest tevreden zijn. Ouders (of andere wettelijk vertegenwoordigers) geven daarentegen de meeste inhoudelijke verbeterpunten aan op gebied van communicatie & bejegening, waarover ze het minst tevreden zijn. Hoewel ouders (of andere wettelijk vertegenwoordigers) het onderdeel communicatie & bejegening met een ruime voldoende cijfer beoordelen (8.2), is het onze aanbeveling om op basis van de opmerkingen van ouders te onderzoeken op welke wijze er eventuele verbeteringen aan te brengen zijn op dit gebied. Jorien Luijkx, MSc.