Koolhydraten & Suikers 1
Onderwerpen Toen suiker nog niet bestond Hedendaags suikerverbruik Nieuwe ziekten Suiker en kinderen Energie Glycemische index Zwaarlijvig en toch ondervoed Aantal suikerklontjes in. Zoetstoffen Stevia Tips en adviezen Vragen 2
Toen suiker nog niet bestond Het zoetmiddel dat we tegenwoordig kennen als suiker (geraffineerde biet- of rietsuiker) is nog maar zeer recentelijk toegevoegd aan ons voedingspatroon. Duizenden jaren geleden ontwikkelde de mens zich zonder de toevoeging van geraffineerde suiker. Men had voldoende aan voedingsbronnen als appels, druiven, dadels, vijgen, walnoten, rogge, gerst, bonen etc. 3
Toen suiker nog niet bestond Men kende weinig van de ziekten die we tegenwoordig als beschavingsziekten bestempelen. Uiteraard, door minder goede hygiëne, armoede en matige geneeskundige hulp, was er misschien meer sterfte dan tegenwoordig. Maar anderzijds waren hart- en vaatziekten, allergieën, autoimmuunziekten en ouderdomsdiabetes veel minder aan de orde dan tegenwoordig. 4
Vermoedelijk ligt de oorsprong van suiker, het suikerriet, in Nieuw Guinea omstreeks 600 v.c. Dit aanvankelijk zeldzaam en kostbaar product verspreidde zich geleidelijk over de hele wereld. 5
Hedendaags suikerverbruik Waar de kostbare suiker aanvankelijk bestemd was voor de rijkeren, werd het door de dalende prijs ook steeds meer gebruikt door de gewone mensen. Cijfers uit de USA: 1825: gem 2 kg suiker per persoon per jaar 1982: gem 36 kg suiker per persoon per jaar 2002: gem 46 kg suiker per persoon per jaar Globaal gezien mag tegenwoordig gesteld worden dat de doorsnee westerse mens 13% van z n energie haalt uit suiker. 6
Hedendaags suikerverbruik Helaas ziet men de gevaren van het eten en drinken van deze grote hoeveelheden geraffineerde suiker nog lang niet altijd. Zelfs een overgroot deel van de medische wereld wil dit verband nog altijd niet inzien. Nog steeds kun je met ernstige klachten bij 20 dokters te rade gaan, voordat er één vraagt naar je voedingsgewoonten. 7
Hedendaags suikerverbruik De laatste jaren is het suikerverbruik is gestabiliseerd. Echter komt dat zeker niet doordat men verstandiger is gaan eten, maar omdat men meer synthetische zoetstoffen is gaan verbruiken. Men mag dan tegenwoordig wel een schepje suiker minder toevoegen aan een kopje koffie, veel mensen zijn zich totaal niet bewust van de hoeveelheid verborgen suikers die ze dagelijks binnenkrijgen. Denk aan broodbeleg, zuivelproducten, fruitsappen, olvarit babyvoeding, groenten in blik, appelmoes, tomatenketchup, soepen, pastasauzen, vleeswaren etc. 8
Welvaartsziekten Een greep uit klachten en ziekten die veel te maken kunnen hebben met slechte eetgewoonten én waarin overmatig suikergebruik een belangrijke rol kan spelen: Hart- en vaatziekten Gewrichtsontstekingen Chronische vermoeidheid Ouderdomsdiabetes (type 2) Multiple sclerose Osteoporose Allergieën Kanker Obesitas 9
Suiker en kinderen Hou je oprecht van je kinderen? Zou je ze graag zien opgroeien tot gezonde en evenwichtige volwassenen? Geef ze dan zo min mogelijk suiker! De grote schuldigen voor de sterke toename bij kinderen van ADHD, allergieën, oorinfecties, diabetes, hersenvliesontsteking, leukemie en overgewicht heten: cola en andere frisdranken, chocolade, ijs, koek, snoep en andere suikerbommen. 10
Energie Koolhydraten is een verzamelnaam voor zetmeel en suikers. Koolhydraten zijn een belangrijke bron van energie voor het lichaam. Wie gezond eet haalt tussen de 40 en 70% van de energie uit koolhydraten. Echter moet je wel weten wélke koolhydraten goed voor je zijn. 11
Energie Geraffineerde suikers (snelle suikers) worden snel na inname opgenomen, doen de bloedsuikerspiegel snel stijgen en kunnen snel verbrand worden. Deze suikers zorgen voor een sterke stijging gevolgd door een sterke daling van het suikerpeil. Gevolg: gedurende de hele dag sterke schommelingen in energie en behoefte aan nog meer suikers. 12
Energie Ongeraffineerde koolhydraten zijn langzame suikers uit volle granen, groenten, peulen en fruit. Ze worden geleidelijk na inname opgenomen, helpen bij het handhaven van een normaal bloedsuikerniveau en helpen insulineschommelingen voorkomen. Ze zorgen voor een vrij constante energie gedurende de hele dag en helpen energiedips voorkomen. 13
Glycemische Index Een belangrijke graadmeter om voedingsmiddelen die koolhydraten of suiker bevatten in te delen en te beoordelen is de glycemische index, afgekort GI. Ruwweg kun je stellen dat de GI een manier is om de toename van de glucosespiegel in het bloed na consumptie van een bepaald voedingsmiddel weer te geven. Voedingsmiddelen met koolhydraten die na inname snel worden opgenomen en de bloedsuikerspiegel snel doen stijgen (snelle suikers) hebben een hoge glycemische index en verzoorzaken oa sterke schommelingen in energie. Voedingsmiddelen met koolhydraten die minder snel opgenomen worden en na inname de bloedsuikerspiegel trager doen oplopen, hebben een lage glycemische index. 14
Zwaarlijvig en toch ondervoed Er zijn nog nooit zoveel mensen met overgewicht geweest als tegenwoordig. De belangrijkste oorzaak hiervoor is suiker en geraffineerde witmeelproducten (wit brood, gebak en witte pasta s). Suikers die je binnenkrijgt en die niet verbrand worden dmv (matig) intensieve lichamelijke activiteit, worden opgeslagen als vet. Daarnaast missen vele suikerrijke producten belangrijke voedingsstoffen als vitaminen, mineralen en vezels. Je kunt dus zeggen dat heel veel mensen zwaarlijvig en toch ondervoed zijn. 15
Aantal suikerklontjes in. 5 8 16 9 9 28 27 23 16
Zoetstoffen Velen hebben inmiddels het verband ingezien tussen suiker en overgewicht en hebben suiker ingewisseld voor synthetische zoetmiddelen als aspartaam, sucralose, acesulfaam, saccharine. Er is een ware light-rage ontstaan, waarbij suiker wordt vervangen door deze zoete, meestal lichaamsvreemde en caloriearme zoetstoffen. Helaas zijn deze niet zo onschadelijk als door de fabrikanten, en helaas ook vaak door artsen en gezondheidsbegeleiders, wordt beweerd. Wat zijn nu de meest voorkomende klachten van bv aspartaam? Hoofdpijn, migraine, duizeligheid, evenwichtsstoornissen, stemmingswisselingen, depressiviteit, braken, buikkrampen, opgezette buik, constipatie, brandende ogen, diarree, epileptische aanvallen, geheugenverlies en vermoeidheid. Bron: Database Amerikaanse FDA 1993 17
Stevia Stevia is een uitstekend en gezond alternatief voor synthetische zoetstoffen. Stevia is een kleine, kruidachtige, struik en wordt vooral in Zuid- Amerika en China op grote schaal geteeld. 2 gebruiksmogelijkheden: - Inwendig (300x zoeter dan suiker) - Uitwendig (bij acne of eczeem) 18
Stevia Stevia (als zoetstof) heeft vele voordelen: Het is een volledig natuurlijk product Bevat geen calorieën Tast het tandvlees niet aan, bestrijdt cariës en voorkomt de vorming van tandplak Reguleert de suikerspiegel (diabetes) Rijk aan vitaminen en mineralen Remt de groei van bacteriën en schimmels (Candida) Stevia is goed voor de huid 19
Tips en adviezen Kies voor ongeraffineerde koolhydraten als vers fruit, gedroogd fruit, diksap, groenten, peulvruchten, noten en zaden Vermijd geraffineerde witte suikers Vermijd witmeelproducten: brood, gebak, pasta, koek, witte rijst etc. Vermijd overige koolhydraatbronnen met een hoge Glycemische Index: verwerkte aardappels (puree, gebakken frieten), cornflakes, de meeste fruitsappen en een overdaad aan volle granen Vervang zoetstoffen door stevia 20
Vragen? 21
Broninformatie Literatuur: Suiker & Zoetstoffen (Dr. Geert Verhelst) www.voedingscentrum.nl www.calorielijst.nl http://www.allesoverstevia.nl/ www.stevia.nl 22