Geraadpleegde bronnen De volgende bronnen zijn geraadpleegd: Cohen, J.A., Mannarino, A.P., Deblinger, E. (2008). Behandeling van trauma bij kinderen en adolescenten. Met de methode Traumagerichte Cognitieve Gedragstherapie. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum. Hendricks, A., Cohen, J.A., Mannarino, A.p., & Deblinger, E. (2007). Your Very Own TF-CBT Workbook. http://intranet.nctsn.org. (Unpublished manuscript). Hendricks, A., Cohen, J.A., Mannarino, A.p., & Deblinger, E. (2012). Dealing with Trauma: A TF-CBT Workbook for Teens. (Unpublished manuscript). Module 1 Informatie over gevaar en trauma: www.nctsn.org. Schijf van vijf: Pas, Alice van der (1993). Handboek methodische ouderbegeleiding. Deel 5 De adviesfase. Rotterdam: Ad Donker. Module 2 2.1. Hoe stress en PTSS inwerken op onze hersenen en ons lichaam: overgenomen uit handleiding, blz. 240. Spierontspanningsoefening jongere of ouder: overgenomen uit handleiding, blz. 98. Variant voor jong kind: overgenomen uit handleiding, blz. 97. Tweede variant voor jong kind: overgenomen uit Pat-Horenczyk e.a., 2012. Building Emotional & Affect Regulation, From a Strength Perspective. www.traumaweb.org Ademhalingsoefening voor kinderen: overgenomen uit Shapiro, L. & Sprague, R. (2011). Werkboek ontspanning voor kinderen. 55 oefeningen om stress te verminderen. Amsterdam: Hogrefe, blz. 55. Fantasieoefening voor kinderen: overgenomen uit Shapiro, L. & Sprague, R. (2011). Werkboek ontspanning voor kinderen. 55 oefeningen om stress te verminderen. Amsterdam: Hogrefe, blz. 75. Module 5 Structuur (met enige aanpassingen) overgenomen uit: Saxe, G.N., Ellis, B.H. & Kaplow, J.B. (2009). Collaborative treatment of traumatized children and teens: The trauma systems therapy approach. New York: Guilford Press.
1 Bijlage Meting symptomen Met behulp van onderstaand schema kunt u uw klinische indrukken voor en na de behandeling systematisch vastleggen, op basis van gebruikte diagnostische instrumenten of mondelinge zelfrapportage. Het betreft een subjectieve aanduiding van verschillen in symptomen voor en na de behandeling. Geef op basis van gebruikte diagnostische instrumenten of zelfrapportage een cijfer tussen 0 10 voor vermoedelijke hinder van de klachten, waarbij 0 betekent geen last en 10 extreem veel last. Voor behandeling Na behandeling Cognitieve symptomen Relationele problemen Affectieve problemen Familieproblemen Traumagerelateerde gedragsproblemen Somatische problemen
2 Bijlage Checklist moduledoelen Deel I Traumatische stress Module Ouder Jeugdige Psycho-educatie Doelen:. ouders en jeugdige zijn van mening dat ze voldoende en begrijpelijke informatie hebben gekregen;. ouders begrijpen op welke manier de opvoeding bijdraagt aan herstel van hun kind. Relaxatie Doel: jeugdige is in staat om eigen stressreacties te herkennen en te verminderen door adequate toepassing van relaxatietechnieken. Affectmodulatie Doel: jeugdige heeft voldoende vaardigheden om over gevoelens te praten en beschikt over de nodige (probleemoplossende en sociale) vaardigheden om negatieve emoties te kunnen reguleren. Cognities 1 Doel: jeugdige is in staat onderscheid te maken tussen gevoelens en gedachten, en de ouders kunnen de jeugdige helpen de cognitieve driehoek toe te passen. Traumaverhaal Doel: ouders en jeugdige zijn in staat om met elkaar te communiceren over alle aspecten van het verhaal en kunnen daarbij hun emoties blijven reguleren. Cognities 2 Doel: onterechte en ontregelende cognities zijn samen met ouders en jeugdige opgespoord en veranderd, zodat onderdelen van het verhaal die voorheen leidden tot emotionele problemen dat niet meer doen. Combinatiesessie(s) Doel: ouders en jeugdige zijn in staat om constructief met elkaar te spreken over de ervaringen. In vivo controle over traumareminders Doel: de jeugdige verdraagt de confrontatie met situaties die herinneren aan de gebeurtenis, en de ouders zijn in staat de jeugdige daarbij zo nodig hulp te verschaffen. En nu naar de toekomst Doel: de jeugdige beschikt over de nodig geachte vaardigheden en is voldoende weerbaar. + = bereikt, =niet bereikt
68 verwerken en versterken Deel II Traumatische rouw Module Ouder Jeugdige Psycho-educatie over rouw. Doel: ouders en jeugdige kunnen met elkaar praten over het verlies. Rouwen om het verlies en oplossen ambivalente gevoelens Doel: de jeugdige komt toe aan rouwen om het verlies. Positieve herinneringen bewaren Doel: de jeugdige beseft dat hij/zij nog steeds gelukkig kan en mag zijn. En nu verder Doel: jeugdige kan zijn ontwikkeling vervolgen zonder onnodige belemmering door geblokkeerde rouw. + = bereikt, =niet bereikt
Over de auteurs Drs. Renée Beer is klinisch psycholoog/psychotherapeut en cognitief gedragstherapeut. Zij was tot juni 2013 verbonden aan het Traumacentrum van de Bascule als coördinator-programmamanager en is sindsdien werkzaam in een eigen praktijk en voor verschillende instellingen als behandelaar, supervisor en docent. Zij is opleider en supervisor voor de VGCt, VKJP en VEN, geaccrediteerd als trainer in TF-CBT en tevens in EMDR bij kinderen en adolescenten. Zij heeft samen met Carlijn de Roos EMDR voor jeugdigen in Nederland op de kaart gezet door het verzorgen van trainingen, publicaties en presentaties op (inter)nationale congressen. Zij schreef diverse publicaties over (o.a.) diagnostiek en behandeling van kinderen met traumagerelateerde problematiek. Voor haar verdiensten op het gebied van de zorg voor getraumatiseerde kinderen werd zij in 2013 onderscheiden met de Jaap Christoffels Penning. Dr. Ramón J.L. Lindauer is als kinder- en jeugdpsychiater/systeemtherapeut van het Centrum voor Trauma en Gezin werkzaam bij de Bascule. Hij is geaccrediteerd als trainer TF-CBT. Daarnaast is hij hoofd van de afdeling Kinder- en Jeugdpsychiatrie van het AMC. Speerpunten in zijn onderzoek zijn psychotrauma en kindermishandeling. Als projectleider is hij verantwoordelijk voor een aantal door ZonMw gesubsidieerde onderzoeksprojecten naar predictoren, screening, diagnostiek en behandeling van aan psychotrauma gerelateerde stoornissen bij kinderen en adolescenten. Hij heeft meerdere publicaties en hoofdstukken in boeken geschreven over psychotrauma, kindermishandeling en gehechtheid. In 2012 is zijn boek Trauma bij kinderen uitgegeven. In 2013 verscheen Klinisch interview voor PTSS bij kinderen en adolescenten (CAPS-CA), de handleiding en het klinische interviewboek, waarvan hij auteur is.