Beheerplan Wegen: wegen openbare verlichting verkeersregelinstallaties civieltechnische kunstwerken Integraal beheerplan openbare ruimte 2011-2014 Op weg r ete naar b! beheer
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Op weg naar beter beheer Beheerplan Wegen Definitief Waddinxveen, 24 februari 2011 Pagina 1 van 26
Inhoudsopgave 1 1.1 Inleiding... 4 Aanleiding en doel... 4 1.2 Doel en inhoud... 4 1.3 1.4 Areaaluitbreidingen... 5 Werkwijze... 5 2 Wegen... 6 2.1 2.1.1 Beleid... 6 Wettelijk kader... 6 2.1.2 2.1.3 Huidig gemeentelijk beleid... 8 Toekomstig gemeentelijk beleid... 8 2.2 2.3 Huidige kwaliteit... 8 Streefniveau... 9 2.4 Kwantitatieve gegevens... 9 2.4.1 Areaalgegevens... 9 2.4.2 Toekomstige areaaluitbreidingen... 9 2.4.3 Volledigheid gegevens... 9 2.5 Financiële gegevens wegen... 9 2.5.1 Werkzaamheden... 9 2.5.2 Kosten... 10 3 Openbare verlichting... 11 3.1 Beleid... 11 3.1.1 Wettelijke kader... 11 3.1.2 Huidig gemeentelijk beleid... 11 3.1.3 Toekomstig gemeentelijk beleid... 11 3.2 Huidige kwaliteit... 12 3.3 Streefniveau... 12 3.4 Kwantitatieve gegevens... 12 3.4.1 Areaalgegevens... 12 3.4.2 Toekomstige areaaluitbreidingen... 13 3.4.3 Volledigheid gegevens... 13 3.5 Financiële gegevens openbare verlichting... 13 3.5.1 Werkzaamheden... 13 3.5.2 Kosten... 14 4 Verkeersregelinstallaties... 15 4.1 Beleid... 15 4.1.1 Wettelijk kader... 15 4.1.2 Huidig gemeentelijk beleid... 15 4.1.3 Toekomstig gemeentelijk beleid... 15 4.2 Huidige kwaliteit... 15 4.3 Streefniveau... 15 4.4 Kwantitatieve gegevens... 16 4.4.1 Areaalgegevens... 16 4.4.2 Toekomstige areaaluitbreidingen... 17 4.4.3 Volledigheid gegevens... 17 Pagina 2 van 26
Inhoudsopgave (vervolg) 4.5 4.5.1 Financiële gegevens verkeersregelinstallaties... 17 Werkzaamheden... 17 4.5.2 Kosten... 17 5 Civieltechnische kunstwerken... 18 5.1 5.1.1 Beleid... 18 Wettelijk kader... 18 5.1.2 5.1.3 Huidig gemeentelijk beleid... 19 Toekomstig gemeentelijk beleid... 19 5.2 5.2.1 Huidige kwaliteit... 19 Technische kwaliteit... 19 5.2.2 5.3 Beeldkwaliteit... 20 Streefniveau... 20 5.3.1 5.3.2 Aandachtspunten en doelstellingen... 20 Streefniveau technische kwaliteit... 21 5.4 5.4.1 Kwantitatieve gegevens... 21 Areaalgegevens... 21 5.4.2 5.4.3 Toekomstige areaaluitbreidingen... 22 Volledigheid gegevens... 22 5.5 5.5.1 Financiële gegevens kunstwerken... 22 Werkzaamheden... 22 5.5.2 Kosten... 22 6 Samenvatting kosten... 25 6.1.1 Toelichting kosten... 25 6.1.2 Verschillen per jaar... 25 7 Conclusies en aanbevelingen... 26 7.1 Conclusies... 26 Bijlage 1: Wegbeheer Pagina 3 van 26
1 Inleiding 1.1 Aanleiding en doel Het is belangrijk dat de openbare ruimte schoon, heel en veilig is. Regulier worden beheerplannen opgesteld om dit te bewerkstelligen. Voor de periode vanaf 2011 hebben wij het voornemen niet meer per onderdeel, maar voor de integrale buitenruimte elke vier jaar beheerplannen op te stellen. In deze beheerplannen wordt aangegeven welke werkzaamheden en middelen de komende jaren nodig zijn, zowel voor dagelijks beheer en onderhoud als voor grotere renovaties. De beheerplannen zijn gebaseerd op kwaliteitsniveaus zoals deze zijn beschreven in het rapport Financiële context Beheerplannen 2011-2020. In dit rapport worden de beleidsthema s Veiligheid, Bereikbaarheid, Comfort, Aanzien, Leefbaarheid en Milieu nader toegelicht en worden de financiële consequenties van de keuze voor een bepaald kwaliteitsniveau aangegeven. Wij staan voor een bezuinigingsopgave. Hierdoor hebben we moeten kiezen voor een versobering van het aanzien en een vermindering van de leefbaarheid en het comfort, het zogenaamde kwaliteit C zoals dat is beschreven in de Financiële context. Dit beheerplan is op dat model gebaseerd. 1.2 Doel en inhoud De gemeente Waddinxveen heeft voor de periode 2011-2014 de volgende beheerplannen opgesteld: bebouwing; groen; water; wegen. De beheerplannen worden elke vier jaar geactualiseerd op basis van het beleid van de nieuwe raad. De beheerplannen vormen de basis voor de op te stellen begroting voor het onderhoud van de buitenruimte. Het beheerplan wordt gebruikt als leidraad voor de uitvoering van het beheer en als basis voor het opstellen van bestekken voor het beheer van de openbare ruimte. Vervolgstap na deze beheerplannen betreft het opstellen van het integraal uitvoeringsplan en de jaarplannen. Dit is het beheerplan voor de beheerdiscipline Wegen, het is onderdeel van het Integrale Beheerplan voor de Openbare Ruimte dat bestaat uit vier beheerdisciplines: Wegen Wegen Openbare verlichting Verkeersregelinstallaties Civieltechnische kunstwerken Water Riolering Baggeren Beschoeiingen Grondwater Groen Openbaar groen en begraafplaatsen Spelen Buitensport Culturele kunstweken Bebouwing Gemeentelijke gebouwen Binnensport Pagina 4 van 26
In het beheerplan is het reguliere en groot onderhoud en de vervangingsinvesteringen opgenomen. Het is de basis voor het op te stellen meerjaren uitvoeringsprogramma waarin voor alle beheerdisciplines het grootonderhoud en de investeringen op elkaar worden afgestemd. Specifieke doelstellingen voor de beheerdiscipline wegen betreffen: voldoen aan de minimumrichtlijnen voor verantwoord wegbeheer (conform CROW publicatie147); sober en doelmatig beheren. 1.3 Areaaluitbreidingen De beheerplannen gaan uit van het areaal zoals dat in 2010 was. In de looptijd van het beheerplan zullen arealen wijzigen. Daar waar wijzigingen zijn te verwachten worden deze gemeld in het rapport Financiële Context. De financiële consequenties zijn niet meegenomen aangezien hier te zijner tijd ook weer inkomsten tegenover staan. Jaarlijks zal bezien worden of in komend jaar extra areaal bijkomt en zullen de gevolgen financieel berekend worden. Prognoses voor de stijging in beheerkosten tot 2020 zijn gegeven in het rapport Financiële Context 2011-2020. 1.4 Werkwijze Voor het opstellen van het beheerplan Wegen is de volgende werkwijze gevolgd: 1. bepalen van kwantitatieve gegevens; 2. bepalen van huidige kwaliteit; 3. verzamelen van beleidsinformatie; 4. bepalen van het streefniveau; 5. vaststellen maatregelen en berekenen kosten. Het bepalen van de kwantitatieve gegevens en de huidige kwaliteit is uitgegaan van bestaande beheerplannen en databasegegevens, zoals deze door de gemeente zijn verstrekt. Het beheer van de beheerdisciplines wordt uitgevoerd volgens de onderstaande hoofdmaatregelen, die ook de basis vormen voor de beheerbegroting. Regulier (klein) onderhoud Regulier (klein) onderhoud keert jaarlijks ongeveer in dezelfde financiële omvang terug. Het regulier (klein) onderhoud omvat kleine herstelwerkzaamheden, het reguliere jaarlijks onderhoud, inspecties en het planmatig meerjaarlijks onderhoud. Cyclisch (groot) onderhoud Bij het cyclisch (groot) onderhoud gaat het om zaken die één keer in de zoveel jaar moeten gebeuren. Op basis van de resultaten van de visuele inspectie wordt een onderhoudsplanning gemaakt voor herstel van grotere schades. Het kostenpatroon kan grillig zijn. (Vervangings)investeringen Bij reconstructies en vervangingen is sprake van (vervangings)investeringen met bijbehorende kapitaallasten. Het kapitaalgoed is geheel vernieuwd en gaat een nieuwe levenscyclus in. Renovatie en vervanging betreffen het volledig vervangen of ingrijpend renoveren van de constructie. Pagina 5 van 26
2 Wegen 2.1 Beleid 2.1.1 Wettelijk kader Wegbeheer kan worden gedefinieerd als de zorg voor het blijven voldoen van alle verhardingen aan de wettelijke eisen en richtlijnen, een en ander binnen de beleidskaders vastgesteld door de beheerder. De Wegenwet eist van de beheerder goed rentmeesterschap. Dit betekent dat hij ervoor moet zorgen dat het kapitaal dat in de wegen is geïnvesteerd in stand blijft door het tijdig plegen van onderhoud. Het betreft hierbij voornamelijk technisch beheer. De Wegenverkeerswet verwacht dat de wegbeheerder streeft naar maatregelen die de veiligheid van de weggebruiker en de functionaliteit van de wegen waarborgen. De wet doet een beroep op de publiekrechtelijke zorg van de wegbeheerder voor de veiligheid van de weggebruiker, maar schrijft geen maatregelen voor. Het gaat hierbij vooral om functioneel beheer. Met de inwerkingtreding van het Nieuw Burgerlijk Wetboek is ten opzichte van het oude Burgerlijk Wetboek de bewijslast omgedraaid. De beheerder kan nu aansprakelijk worden gesteld voor schade die iemand lijdt als gevolg van gebreken aan de weg. Dit betekent dat een preventief onderhoudsbeleid, een goede klachtenregistratie, regelmatige inspecties volgens de landelijk geaccepteerde methode en een goed werkend systeem van rationeel wegbeheer onontbeerlijk zijn. Op basis van publicatie 185 Handboek aansprakelijkheid beheer openbare ruimte van het CROW en A.O.G. (Aansprakelijkheids-Onderlinge van Gemeenten) is gebleken dat het aantal schadeclaims vooralsnog beperkt is toegenomen. Het percentage claims dat wordt toegekend stijgt echter duidelijk, net als het aantal claims met letselschade. Dit heeft een negatieve invloed op de kosten, de tijdsbesteding en het imago van de beheerder. Claims hebben vooral betrekking op het beheerproduct wegen en niet zozeer op bijvoorbeeld groen, water, reiniging. De cijfers onderbouwen in deze zin de noodzaak om aandacht te schenken aan het terugdringen van het aantal claims, vooral die met letselschade, vooral op het gebied van wegbeheer. De wettelijke aansprakelijkheid kan worden onderverdeeld in twee hoofdvormen: risicoaansprakelijkheid en schuldaansprakelijkheid. Risicoaansprakelijkheid Artikel 6:174 BW regelt de risicoaansprakelijkheid van de wegbeheerder indien de schade het gevolg is van een gebrek aan de openbare weg. Er is sprake van een gebrek aan de weg indien de weg niet voldoet aan de eisen die men er onder de gegeven omstandigheden aan mag stellen en hierdoor een gevaarlijke situatie ontstaat. Dit houdt in dat de wegbeheerder aansprakelijk is voor schade als gevolg van een gebrek, ook al was hij niet op de hoogte van het gebrek. Aansprakelijkheid treedt in, onafhankelijk van de vraag of de wegbeheerder het gebrek kende of behoorde te kennen. Ook wordt voorbijgegaan aan de vraag of de wegbeheerder een verwijt valt te maken ten aanzien van de aanwezigheid van een gebrek. Is eenmaal vastgesteld dat schade is ontstaan als gevolg van een gebrek, dan is de enige mogelijkheid voor de wegbeheerder om onder de aansprakelijkheid uit te komen een beroep te doen op de tenzijclausule. Pagina 6 van 26
Wegen De tenzijclausule houdt onder meer in dat de wegbeheerder niet aansprakelijk is, als er een zeer korte periode ligt tussen het ontstaan van het gebrek en het ontstaan van de schade. Een beroep op deze clausule dient goed te worden onderbouwd. Schuldaansprakelijkheid Indien de schade niet het gevolg is van een gebrek aan de weg zelf, maar van de aanwezigheid van losse voorwerpen of substanties op de weg (die geen deel uitmaken van de weg) kan als praktische vuistregel gesteld worden dat artikel 6:174 BW niet van toepassing is. In dergelijke gevallen dient de aansprakelijkheid te worden beoordeeld op grond van artikel 6:162 BW. Toerekenbaar tekortschieten van de wegbeheerder in zijn zorgplicht om de onder zijn beheer vallende wegen naar behoren te onderhouden is een noodzakelijke voorwaarde voor aansprakelijkheid. Dit moet door de gedupeerde worden aangetoond. In tegenstelling tot artikel 6:174 BW, geldt voor artikel 6:162 BW dat de wegbeheerder aan de aansprakelijkheid kan ontkomen door aan te tonen dat hij niet op de hoogte was (of had kunnen zijn) van de betreffende situatie. Zowel bij de risicoaansprakelijkheid als schuldaansprakelijkheid kan eigen schuld van de weggebruiker de schadevergoedingsplicht van de wegbeheerder verminderen. Geconcludeerd wordt dat de bepalingen uit het Nieuw Burgerlijk Wetboek over de aansprakelijkheid van de wegbeheerder niet zijn toegespitst op specifieke gevallen. In de rechtspraak wordt nader bepaald op welke wijze de wettelijke bepalingen worden toegepast. De wegbeheerder kan de kans op claims verkleinen door een goed functionerend onderhouds-, meldingen- en inspectieproces en de nadelige gevolgen van claims verminderen door een goed functionerend klachtenbehandelingsproces. Wet milieubeheer De Wet milieubeheer is een kaderwet waarin de uitgangspunten van het milieubeleid staan beschreven. De Wet milieubeheer (Wm) is de belangrijkste milieuwet en bepaalt welk (wettelijk) gereedschap kan worden ingezet om het milieu te beschermen. De belangrijkste instrumenten zijn milieuplannen en -programma's, milieukwaliteitseisen, vergunningen, algemene regels en handhaving. Ook bevat de wet de regels voor financiële instrumenten, zoals heffingen, bijdragen en schadevergoedingen. In Nederland wordt de praktische uitvoering gewoonlijk verder uitgewerkt in de vorm van een Algemene maatregel van Bestuur (AMvB's) en/of een Ministeriële regeling met nadere richtlijnen, waarbij 1 of meerdere wetten als grondslag dienen. Het Besluit asbestwegen milieubeheer en het Besluit bodemkwaliteit zijn AMvB s waar de wegbeheerder mee te maken krijgt. Besluit asbestwegen milieubeheer Het Besluit asbestwegen milieubeheer bepaalt dat in (half-)verhardingen geen asbest aanwezig mag zijn. Indien het asbest voor 1 juli 1993 is aangebracht kan het worden afgeschermd door een verharding die voldoet aan eenduidig vastgestelde eisen. Asbest dat na 1 juli 1993 is aangebracht moet worden verwijderd. Indien deze wegen moeten worden gereconstrueerd, zal rekening moeten worden gehouden met afvoer van het asbesthoudende materiaal en de kosten daarvan. Voor de verwijdering van asbest geldt geen saneringsplicht en mag asbest blijven zitten zolang het niet wordt opgepakt of bewerkt. Besluit bodemkwaliteit Een voor de wegbeheerder ingrijpende wettelijke regeling is het Besluit Bodemkwaliteit. Dit heeft als doel vervuiling van de bodem en het oppervlaktewater te voorkomen. Het Besluit bodemkwaliteit stelt een aantal voorwaarden aan het (her-)gebruik van wegenbouwmaterialen. De stringente eisen die het Besluit stelt aan de mogelijkheden tot hergebruik kunnen tot kostenverhoging van de materialen en van de onderhoudswerkzaamheden leiden. Een van de bepalingen in het Besluit Bodemkwaliteit waarmee de wegbeheerder direct te maken krijgt, is dat teerhoudend asfalt sinds 1 januari 2001 onder hetzelfde regime valt als alle andere bouwstoffen. Indien bij het reconstrueren van wegen teerhoudend asfalt vrijkomt, moet er rekening mee worden gehouden dat dit asfalt moet worden aangeboden aan een erkende verwerker van teerhoudend asfalt. Pagina 7 van 26
Wegen Indien met de juiste onderzoeksmethode wordt aangetoond dat het asfalt teervrij is, kan dit asfalt worden afgevoerd naar een asfaltcentrale om te worden hergebruikt in warm bereid asfalt. Er geldt geen saneringsplicht voor teerhoudend asfalt. Zolang dit blijft liggen en niet wordt opgepakt of bewerkt zijn er geen problemen ten aanzien van het Besluit Bodemkwaliteit. Bij de bepaling van de onderhoudsbudgetten wordt in dit beheerplan geen rekening gehouden met eventuele meerkosten voor het behandelen en verwijderen van teerhoudend asfalt en eventuele onderzoekskosten van overige bouwstoffen, tenzij expliciet is vermeld dat deze kosten wel zijn bepaald. Geluid Tegenwoordig zijn diverse asfalt- en elementenmaterialen beschikbaar die ook bij lagere snelheden het bandengeluid kunnen reduceren. Tot 30-50 km/u overheerst het motorgeluid, daarboven het bandengeluid. De te bereiken geluidreductie is in de orde van 3 4 db(a). Een reductie van 3 db(a) betekent een halvering van het geluidniveau. Verschillende gemeenten hanteren als beleid om op bepaalde type wegen geluidreducerende deklagen of elementen toe te passen. Duurzaamheid De overheid zet hoog in ten aanzien van Duurzaamheid. Voor beheer en onderhoud van wegen houdt dit in dat zorgvuldig moet worden omgegaan met energie, materialen, leefomgeving, natuur, landschap en water. Om invulling te geven aan duurzaamheid bij wegbeheer kan gebruik worden gemaakt van het Nationaal Pakket Duurzaam Bouwen in de GWW-sector van het CROW of het programma Duurzaam Inkopen van Agentschap NL ten aanzien van de productgroep wegen. Een aantal duurzame aspecten bij wegbeheer zijn: besparing op energie en CO 2 uitstoot (bijvoorbeeld door toepassing van energiearm asfalt); duurzaam materiaalgebruik (bijvoorbeeld hergebruik van oud asfalt in nieuw asfalt of te kiezen voor betonstraatstenen met betongranulaat als toeslagmateriaal in plaats van grind; reductie van geluid (bijvoorbeeld door te kiezen voor een geluidarm wegdek); afvoer van afstromend wegwater (bijvoorbeeld een waterdoorlatende constructie); natuur en landschap (bijvoorbeeld een verdiepte ligging of een faunapassage). 2.1.2 Huidig gemeentelijk beleid Binnen het wettelijk kader is het beheerbeleid in de gemeente Waddinxveen vormgegeven door de CROW-systematiek op de korte en middellange termijn (1-5 jaar). Op lange termijn worden wegen ingepland voor onderhoud op basis van onderhoudscycli die zijn uitgesplitst per gebruikstype. De verschillende cycli en types zijn weergegeven in het rapport van Oranjewoud Beheerstrategie Wegen Gemeente Waddinxveen d.d. 12 september 2005. 2.1.3 Toekomstig gemeentelijk beleid Het wegbeheer zal vaker wijkgericht worden aangepakt. Tevens zal het wegbeheer vaker een onderdeel uitmaken van een integraal project. Hierin wordt de hele buitenruimte opgepakt inclusief het wegbeheer. De beheerwerkzaamheden kunnen zo beter op elkaar worden afgestemd wat leidt tot een efficiënter beheer. Bewoners en belanghebbenden kunnen beter betrokken worden bij de planvorming. 2.2 Huidige kwaliteit De huidige kwaliteit is niet geïnventariseerd, maar gebaseerd op de beschikbare inspectiecijfers, waarbij er van uit is gegaan dat het daarin genoemde niveau de huidige toestand is. Pagina 8 van 26
Wegen 2.3 Streefniveau Beeldkwaliteit De gemeente Waddinxveen dient voor het wegbeheer het minimum aan verantwoord wegbeheer conform CROW-publicatie 147 uit te voeren, dit komt overeen met kwaliteitsniveau C. De beeldkwaliteitsniveaus zijn omschreven in het rapport Financiële context Beheerplannen 2011-2020. De beeldkwaliteit geeft een algemeen beeld van hoe de gebruiker of in dit geval de burger het uiterlijk van een object ziet. Er kan dan ook geen relatie worden gelegd met de technische kwaliteit van een object aangezien hier veiligheid het belangrijkste aspect is. 2.4 Kwantitatieve gegevens 2.4.1 Areaalgegevens Het totale oppervlak bestaat voor 52% uit hoofdrijbanen. De totale lengte aan hoofdrijbanen in asfalt is ongeveer 48 km. De lengte van de hoofdrijbanen in elementen is ongeveer 61 km. Tabel 2.1 Arealen Onderdeeltype Gemeente Waddinxveen % areaal m 2 totaal areaal m 2 elementen m 2 asfalt Hoofdrijbaan 52 611.000 316.700 294.300 Parkeren 12 144.100 135.800 8.300 Trottoir / voetpad 25 297.000 288.200 8.800 Fietspad / strook 8 85.500 36.800 48.700 Overig 3 38.400 36.500 1.900 Totaal 100 1.176.000 651.700 153.300 2.4.2 Toekomstige areaaluitbreidingen Het areaal wordt in 2011 uitgebreid met de Verlegde Dreef. De Verlegde Dreef is nu in uitvoering. Omdat de verharding nieuw is en bovendien maar een klein deel van het totale areaal omvat, worden hier enkel kosten in klein onderhoud voor voorzien. 2.4.3 Volledigheid gegevens De beheergegevens zijn vrijwel volledig. Voor de vervangingsinvesteringen is een aanname gedaan over 30 km-zones in verhouding tot doorgaande wegen in de bebouwde kom. De aanname komt overeen met het landelijke gemiddelde. 2.5 Financiële gegevens wegen 2.5.1 Werkzaamheden Bij het bepalen van de kosten voor klein en groot onderhoud en de vervangingsinvesteringen is uitgegaan van de volgende definitie: Klein onderhoud Onder klein onderhoud vallen reparaties en calamiteiten die een kleine omvang hebben (over het algemeen minder dan 5% van de oppervlakte), maar zo ernstig zijn dat ze op korte termijn moeten worden verholpen. Denk hierbij aan enkele verzakte tegels door uitspoeling of een gat in het asfalt (bijvoorbeeld door vorstschade). Klein onderhoud wordt uitgevoerd door de onderhoudsdienst wijkbeheer. Groot onderhoud Onder groot onderhoud van verhardingen wordt verstaan herstraten, gedeeltelijk frezen en inlagen van asfalt en het aanbrengen van slijtlagen of deklagen. Het gaat hierbij om grote delen van de oppervlakte, in sommige gevallen het gehele oppervlakte, waarbij niet de gehele constructie wordt vervangen. Vervangingsinvesteringen Onder vervangingsinvesteringen vallen onderhoudsmaatregelen die een volledige reconstructie van de weg, het voet- of fietspad inhouden. Hierbij wordt de gehele verhardingsconstructie opnieuw aangebracht, vaak in combinatie met een ophoging. Pagina 9 van 26
Wegen 2.5.2 Kosten In onderstaande tabel 2.2 zijn de benodigde budgetten voor klein onderhoud, groot onderhoud en vervangingsinvesteringen weergegeven. In tabel 2.3 zijn de investeringen onderverdeeld naar verhardingstype en wegtype. Het prijspeil is 1-1-2011. Tabel 2.2 Kosten wegbeheer (in duizenden euro s) Beheerperiode 2011-2014 Doorkijk 2015-2020 Wegen 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Klein onderhoud 224 224 224 224 224 224 224 224 224 224 Groot onderhoud 2.203 1.625 31 376 495 705 709 480 751 735 Investeringen* 1.247 83 715 88 25 5 43 128 19 - Totaal 3.674 1.932 970 688 744 934 976 832 994 959 Tabel 2.3 *Onderverdeling investeringen Wegbeheer (in duizenden euro s) Investeringen* Beheerperiode 2011-2014 Doorkijk 2015-2020 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Asfalt wegtype 3 - stroomweg 500 63 482 - - - 43 113 - - wegtype 4 - wijkontsluiting 97 - - - - - - - - - wegtype 5 - woonstraat - - 151 37 - - - - 19 - wegtype 6 - voetpad - - - 51 - - - - - - wegtype 7 - fietspad 73-9 - - - - - - - Subtotaal Asfalt 670 63 642 88 - - 43 113 19 - Elementen wegtype 3 - zwaar belast 131 - - - - - - 4 - - wegtype 5 - woonstraat 284 20 46-11 5-3 - - wegtype 6 - voetpad 162-27 - 14 - - 8 - - Subtotaal Elementen 577 20 73-25 5-15 - - Totaal Investeringen 1.247 83 715 88 25 5 43 128 19 - Pagina 10 van 26
3 Openbare verlichting 3.1 Beleid 3.1.1 Wettelijke kader Het is niet wettelijk vastgelegd dat een weg of openbare ruimte verlicht moet worden. Toch kan de wegbeheerder op grond van het Burgerlijk Wetboek aansprakelijk worden gesteld voor schade ontstaan door een eenzijdig verkeersongeval ten gevolge van de gebrekkige of gevaarlijke toestand van de openbare weg. Hiernaast zijn er wel richtlijnen voor de openbare verlichting. De Nederlandse Praktijk Richtlijn (NPR 13201). Naast deze richtlijn zijn er ook nog NEN-normen van toepassing, onder andere de NEN 1010 Veiligheidsbepalingen voor een laagspanningsinstallatie en NEN 3140. Eisen met betrekking tot een veilige bedrijfsvoering en werkzaamheden bij elektrische installaties. 3.1.2 Huidig gemeentelijk beleid In de Programmabegroting 2011-2014 is beschreven dat de gemeente streeft naar het realiseren van een veilige en comfortabele omgeving voor alle verkeersdeelnemers. De openbare verlichting speelt hier een belangrijke rol bij. In het raadsbesluit voor vaststelling van het jaarlijks onderhoudsbudget van 2007 is voor de lichtmasten een sober onderhoudsniveau aangehouden. 3.1.3 Toekomstig gemeentelijk beleid Een algemeen beleidsplan voor inrichting van het areaal openbare verlichting is wenselijk. Dit voor sturing zowel in de beheerfase als in de aanleg fase. Thema s zijn beschikbaarheid van licht (percentage brandtijd) en eenduidigheid areaal, oftewel tegengaan van grote hoeveelheden verschillende armaturen en masten. De gemeente is verantwoordelijk voor het aanleggen, functioneren en in stand houden van een groot deel van de openbare installaties zoals openbare verlichting ven verkeersregelinstallaties. De kwaliteit van de openbare verlichting is van groot belang voor de sociale veiligheid, verkeersveiligheid en leefbaarheid. Vanuit klimaatbeleid dient ook gekeken te worden naar energie-efficiëntie. In de vorige klimaatsperiode was het uitgangspunt dat bij aanleg en vervanging van de openbare verlichting waar mogelijk een lamptype met een hoger rendement zou worden toegepast. Tevens zouden nieuwe technische ontwikkelingen op de voet worden gevolgd. Eind 2007 is door minister Cramer een Taskforce Verlichting ingesteld met als doel energiezuinige verlichting in Nederland tot de standaard te maken en lichthinder te beperken. De projectgroep Openbare Verlichting roept gemeenten en provincies op werk te maken van energiebesparing in de openbare verlichting. Die bepaalt namelijk 60% tot 70% van de gemeentelijke en provinciale energievraag. Van alle gemeenten en provincies wordt verwacht dat zij een uitvoeringsplan opstellen voor het energiezuinig maken van hun openbare verlichting en dat plan de komende jaren gaan uitvoeren. Daarbij kunnen ze gebruikmaken van een energiescan die het huidige energieverbruik en het besparingspotentieel berekent. De Provincie Zuid-Holland sluit zich graag aan bij het advies van de Taskforce. Uit onderzoek naar het potentieel voor energiebesparing van openbare verlichting bij de Zuidhollandse gemeenten en de provincie zelf, blijkt dat gemiddeld 18% energie bespaard kan worden. Omdat in gemeente Waddinxveen de inventarisatie in 2009 nog niet was afgerond, konden deze cijfers niet in het onderzoek van de provincie worden meegenomen. Pagina 11 van 26
Openbare verlichting Gezien de resultaten bij andere gemeenten, wordt verwacht dat er een redelijke besparing is te behalen. Pas nadat het beheer- en beleidsplan openbare verlichting is vastgesteld, is bekend of de genoemde doelstelling van 3% ook echt haalbaar is. In de regio Midden-Holland zal worden gewerkt met een gemeenschappelijke beslisnotitie en bijeenkomsten voor het uitwisselen van kennis. Het college vindt het belangrijk als gemeente een voorbeeldfunctie te hebben in het uitvoeren van klimaatbeleid en daarmee in de reductie van CO2. Doelstelling: Jaarlijks wordt 3% energie bespaard op openbare verlichting en installaties (2010-2013). Er wordt 100% duurzame energie ingekocht (op dit moment loopt al een 2-jarig contract). 3.2 Huidige kwaliteit De huidige kwaliteit is niet geïnventariseerd, maar gebaseerd op de huidige beheerplannen, waarbij er van uit is gegaan dat het daarin genoemde niveau de huidige toestand is. 3.3 Streefniveau Het streven is het lichtmasten areaal minimaal te beheer zoals omschreven in het rapport Financiële context Beheerplannen 2011-2020. De beeldkwaliteit geeft een algemeen beeld van hoe de gebruiker of in dit geval de burger het uiterlijk van een object ziet. Er kan dan ook geen relatie worden gelegd met de technische kwaliteit van een object aangezien hier veiligheid het belangrijkste aspect is. 3.4 Kwantitatieve gegevens 3.4.1 Areaalgegevens De areaalgegevens zijn opgesplitst in de drie belangrijkste onderdelen van de verlichtingsinstallatie, namelijk masten, armaturen en lampen. Hiernaast heeft de gemeente Waddinxveen ook de ondergrondse infra in eigendom en beheer. Hieronder vallen de grondkabels en de schakelkasten. Tabel 3.1 Arealen masten en armaturen leeftijd lichtmasten aantal % areaal Hoogte lichtmasten aantal % areaal 1-10 jaar 1203 25,5% t/m 3 m 66 1,4% 11-20 jaar 943 20,0% t/m 6 m 3668 77,8% 21-30 jaar 517 11,0% t/m 8 m 701 14,9% 31-40 jaar 468 9,9% t/m 10m 280 5,9% >40 jaar 1584 33,6% t/m 12m 0 0,0% Totaal 4715 100,0% totaal 4715 100,0% leeftijd armaturen aantal % areaal 0-10 jaar 1624 34,4% 11-20 jaar 1763 37,4% 21-30 jaar 558 11,8% >30 jaar 770 16,3% Totaal 4715 100,0% Uit bovenstaande gegevens blijkt dat het areaal verouderd is en er noodzakelijke vervangingen dienen te worden uitgevoerd. Pagina 12 van 26
Openbare verlichting Tabel 3.2 Arealen voedingskasten en leeftijdsopbouw Voedingskasten Aantal % areaal Openbare verlichting 2010/2011 vervangen of gerenoveerd 52 100% Totaal 52 100% Overzicht leeftijdsopbouw voedingskabels Eenheid Hoeveelheid Percentage Uitgangspunt leeftijd masten: gem. 25 m per mast 1950 t/m 1959 m¹ 11.325 10% 1960 t/m 1969 m¹ 27.075 23% 1970 t/m 1979 m¹ 12.775 11% 1980 t/m 1989 m¹ 11.550 10% 1990 t/m 1999 m¹ 23.950 20% 2000 t/m 2009 m¹ 31.200 26% Totaal lengte kabels 117.875 100% 3.4.2 Toekomstige areaaluitbreidingen Het areaal wordt in 2011 uitgebreid met de Verlegde Dreef. De Verlegde Dreef is nu in uitvoering. Omdat de verlichting nieuw aangelegd wordt en bovendien maar een klein deel van het totale areaal omvat, worden hier enkel minimale veranderingen van het beheerbudget ten aanzien van klein onderhoud voorzien. 3.4.3 Volledigheid gegevens De areaalgegevens gebaseerd op een inventarisatie uitgevoerd in 2009. 3.5 Financiële gegevens openbare verlichting 3.5.1 Werkzaamheden Bij het bepalen van de kosten voor klein en groot onderhoud en de vervangingsinvesteringen is uitgegaan van de volgende definitie: Klein (dagelijks) onderhoud: Klein onderhoud keert jaarlijks ongeveer in dezelfde financiële omvang terug. Het betreft de maatregel als inspecties en kleine reparaties. Groot onderhoud: Bij het groot onderhoud gaat het om zaken die één keer in de zoveel jaar moeten gebeuren. Deze werkzaamheden komen niet voor bij openbare verlichting. Vervangingsinvesteringen: Bij reconstructies en vervangingen is er sprake van (vervangings)investeringen. Het betreft de oude verlichting verwijderen en nieuwe plaatsen. Pagina 13 van 26
Openbare verlichting 3.5.2 Kosten In onderstaande tabel zijn de benodigde budgetten voor klein onderhoud, groot onderhoud en vervangingsinvesteringen weergegeven. Het prijspeil is 1-1-2011. Tabel 3.4 Beheerkosten openbare verlichting (in duizenden euro s) Openbare Verlichting 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Dagelijks onderhoud 82 82 82 82 82 82 82 82 82 82 Groot onderhoud - - - - - - - - - - Investeringen 1.053 67 13 91 108 16 40 101 4 44 Subtotaal 1.135 149 95 173 190 98 122 183 86 126 In de vervangingsinvestering, tabel 3.5, is opgenomen het vervangen van masten en armaturen. De schakelkasten zijn in 2010/2011 vervangen of aangepast en voldoen hiermee aan de geldende eisen. Tabel 3.5 Vervangingsinvestering opgesplitst Masten Armaturen totaal per jaar 2011 764.700,00 287.850,00 1.052.550,00 2012 66.950,00-66.950,00 2013-12.700,00 12.700,00 2014 4.050,00 86.950,00 91.000,00 2015 91.550,00 15.850,00 107.400,00 2016 750,00 14.600,00 15.350,00 2017 19.500,00 20.700,00 40.200,00 2018 89.550,00 11.600,00 101.150,00 2019-3.450,00 3.450,00 2020 12.650,00 31.250,00 43.900,00 Totaal 1.049.700,00 484.950,00 1.534.650,00 Pagina 14 van 26
4 Verkeersregelinstallaties 4.1 Beleid 4.1.1 Wettelijk kader Er zijn diverse wetten en regelingen die betrekking hebben op het aanleggen, beheren en onderhouden van wegen en de daarbij behorende voorzieningen. Voor de verkeersregelinstallaties is de Wegenverkeerswet van belang. Er zijn twee belangrijke uitvoeringsregelingen van de Wegenverkeerswet die betrekking hebben op de verkeersregelinstallaties, namelijk: het Reglement Verkeersregels en Verkeerstekens 1990; het Besluit administratieve bepalingen inzake het wegverkeer. In het Reglement Verkeersregels en Verkeerstekens 1990 (RVV) zijn de regels en tekens opgenomen die zich richten tot de weggebruikers. Het Besluit administratieve bepalingen inzake het wegverkeer (BABW) richt zich vooral op de wegbeheerder. In het RVV zijn geen voorschriften opgenomen voor de inrichting, plaatsing en uitvoering van verkeerslichten. Deze voorschriften zijn echter opgenomen in de Regeling Verkeerslichten, die een onderdeel vormt van het BABW. In de Regeling Verkeerslichten wordt o.a. gesteld dat de verkeerslantaarns en verkeersregelinstallaties aan bepaalde Normen moeten voldoen. 4.1.2 Huidig gemeentelijk beleid De gemeente streeft naar werkende goed functionerende verkeersregelinstallaties. Hiervoor heeft de gemeente een plan voor het vervangen van de installaties tot bij het einde van de technische levensduur. 4.1.3 Toekomstig gemeentelijk beleid Voor het beleid moet aansluiting worden gezocht bij een verkeerscirculatieplan waarbij het functioneren van de VRI s in relatie tot verkeersopstoppingen onder de loep wordt genomen. Voor VRI s geldt dezelfde energie doelstelling als bij de openbare verlichting. Dit houdt in dat jaarlijks 3% energie bespaard wordt op openbare verlichting en verkeersregelinstallaties (2010-2013). En er wordt 100% duurzame energie ingekocht (op dit moment loopt al een 2-jarig contract). 4.2 Huidige kwaliteit De huidige kwaliteit is niet geïnventariseerd, maar gebaseerd op de huidige beheerplannen, waarbij er van uit is gegaan dat het daarin genoemde niveau de huidige toestand is. Met betrekking tot investeringen is uitgegaan van door de gemeente aangeleverde gegevens en inspecties. 4.3 Streefniveau Beeldkwaliteit De verkeersregelinstallaties worden beheerd volgens niveau C zoals omschreven in het rapport Financiële context Beheerplannen 2011-2020. Pagina 15 van 26
Verkeersregelinstallaties De beeldkwaliteit geeft een algemeen beeld van hoe de gebruiker of in dit geval de burger het uiterlijk van een object ziet. Er kan dan ook geen relatie worden gelegd met de technische kwaliteit van een object aangezien hier veiligheid het belangrijkste aspect is. 4.4 Kwantitatieve gegevens 4.4.1 Areaalgegevens Een verkeersregelinstallatie bestaat uit de onderdelen regeltoestel, masten, verkeerslantaarns en detectiemiddelen, zoals (selectieve) detectielussen, drukknoppen en radars. Al deze onderdelen zijn met het regeltoestel verbonden door middel van grondkabels. Tabel 4.1 Locaties verkeersregelinstallaties Nummer Locatie Plaatsingsjaar Type kruispunt 1 Kanaaldijk Dreef 1995 T-splitsing 2 Kanaalstraat Stationsstraat 2007 Simpele kruising 3 Willem de Zwijgerlaan - Prinses Beatrixlaan 1999 Simpele kruising 4 Koningin Wilhelminaplein 1999 Simpele kruising 5 Oranjelaan 2001 VOP 6 Chopinlaan 1998 VOP 7 Dreef - Sniepweg fietspad 1994 VOP 8 Verlegde Dreef Kanaaldijk 2011 Simpele kruising Tabel 4.2 Onderdelen masten Type mast aantal percentage Drukknop Mast 1350mm 16 25% Drukknop Mast 1500mm 4 6% VRI Mast 2250mm Vrlp met drukknop 32 49% VRI Mast 2250mm Vrlp zonder drukknop 12 18% VRI Mast 4050mm Vrlp 1 2% Totaal 65 100% Tabel 4.3 Onderdelen lantaarns Type lantaarn Aantal percentage Secundaire lantaarn 80 mm 16 14% Lantaarn 1-lichts 200 mm 1 1% Lantaarn 1-lichts 300 mm 4 4% Lantaarn 2-lichts 200 mm 34 31% Lantaarn 3-lichts 200 mm 33 30% Lantaarn 3-lichts 300 mm 23 21% Totaal 111 100% Tabel 4.4 Onderdelen lussen Detectie aantal Massa detectielus 76 selectieve detectielus 18 Drukknop 50 Radar 2 Hiervan is één installatie uitgevoerd met LED klasse II 42V verkeerslantaarns. Dit betreft de installatie op de kruising Kanaalstraat Stationsstraat en zijn 10 verkeerslantaarns. Dit is 9% van de verkeerslantaarns. Pagina 16 van 26
Verkeersregelinstallaties 4.4.2 Toekomstige areaaluitbreidingen De volgende verkeersregelinstallaties komen in de komende jaren te vervallen: Kanaaldijk Dreef, vervallen in 2014; VOP Oranjelaan, vervallen in 2013; VOP Dreef Sniepweg, vervallen in 2014. Er zijn plannen om de volgende twee verkeersregelinstallaties te laten vervallen door het kruispunt civiel technisch aan te passen. Deze twee installaties zijn: Willem de Zwijgerlaan Pr. Beatrixlaan; VOP Chopinlaan. De verkeersregelinstallatie Verlegde Dreef Kanaaldijk wordt in 2011 aangebracht. 4.4.3 Volledigheid gegevens De gegevens zijn van 10-12-2009. 4.5 Financiële gegevens verkeersregelinstallaties 4.5.1 Werkzaamheden Bij het bepalen van de kosten voor klein en groot onderhoud en de vervangingsinvesteringen is uitgegaan van de volgende definitie: Klein onderhoud: Klein onderhoud keert jaarlijks ongeveer in dezelfde financiële omvang terug. Het betreft inspecties en reparaties. Groot onderhoud: Bij het groot onderhoud gaat het om zaken die één keer in de zoveel jaar moeten gebeuren. Deze kosten zijn niet aan de orde bij verkeersregelinstallaties. Vervangingsinvesteringen: Bij reconstructies en vervangingen is er sprake van (vervangings)investeringen. 4.5.2 Kosten Beheerkosten verkeersregelinstallaties betreffen hoofdzakelijk klein onderhoud. De investeringen betreffen het vervangen van installaties die aan het eind van de technische levensduur zijn. Het prijspeil is 1-1-2011. Tabel 4.5 beheerkosten (in duizenden euro s) Verkeersregelinstallaties Beheerperiode 2011-2014 Doorkijk 2015-2020 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Klein onderhoud 51 53 53 53 39 35 20 20 20 20 Groot onderhoud - - - - - - - - - - Investeringen 33 - - - - 84 305 - - - Subtotaal 84 53 53 53 39 119 325 20 20 20 Pagina 17 van 26
5 Civieltechnische kunstwerken 5.1 Beleid 5.1.1 Wettelijk kader Kunstwerkbeheer kan worden gedefinieerd als de zorg voor het blijven voldoen van alle civieltechnische kunstwerken aan de wettelijke eisen en richtlijnen, een-en-ander binnen de beleidskaders vastgesteld door de beheerder tevens aan het blijven voldoen aan de functie- en prestatie-eisen van het object. Voor de verharding op bijvoorbeeld bruggen zoals asfaltverharding, slijtlagen en elementen, is tevens de Wegenwet van toepassing. De Wegenwet eist van de beheerder goed rentmeesterschap. Dit betekent dat hij ervoor moet zorgen dat het kapitaal dat in de wegen is geïnvesteerd in stand blijft door het tijdig plegen van onderhoud. Het gaat hierbij voornamelijk om technisch beheer. De Wegenverkeerswet verwacht dat de wegbeheerder streeft naar maatregelen die de veiligheid van de weggebruiker en de functionaliteit van de wegen waarborgen. De wet doet een beroep op de publiekrechtelijke zorg van de wegbeheerder voor de veiligheid van de weggebruiker, maar schrijft geen maatregelen voor. Het gaat hierbij vooral om functioneel beheer. Met de inwerkingtreding van het Nieuw Burgerlijk Wetboek is ten opzichte van het oude Burgerlijk Wetboek de bewijslast omgedraaid. De beheerder kan nu aansprakelijk worden gesteld voor schade die iemand lijdt als gevolg van gebreken aan de weg. Dit betekent dat een preventief onderhoudsbeleid, een goede klachtenregistratie, regelmatige inspecties volgens de landelijk geaccepteerde methode en een goed werkend systeem van rationeel wegbeheer onontbeerlijk zijn. Op basis van publicatie 185 Handboek aansprakelijkheid beheer openbare ruimte van het CROW en A.O.G. (Aansprakelijkheids-Onderlinge van Gemeenten) is gebleken dat het aantal schadeclaims vooralsnog beperkt is toegenomen. Het percentage claims dat wordt toegekend stijgt echter duidelijk, net als het aantal claims met letselschade. Dit heeft een negatieve invloed op de kosten, de tijdsbesteding en het imago van de beheerder. Claims hebben vooral betrekking op het beheerproduct wegen en niet zozeer op bijvoorbeeld groen, water, reiniging. De cijfers onderbouwen in deze zin de noodzaak om aandacht te schenken aan het terugdringen van het aantal claims, vooral die met letselschade, vooral op het gebied van wegbeheer. De wettelijke aansprakelijkheid kan worden onderverdeeld in twee hoofdvormen: risicoaansprakelijkheid en schuldaansprakelijkheid. Risicoaansprakelijkheid Artikel 6:174 van het Burgerlijk Wetboek regelt de risicoaansprakelijkheid van de wegbeheerder indien de schade het gevolg is van een gebrek aan de openbare weg. Er is sprake van een gebrek aan de weg indien de weg niet voldoet aan de eisen die men er onder de gegeven omstandigheden aan mag stellen en hierdoor een gevaarlijke situatie ontstaat. Dit houdt in dat de wegbeheerder aansprakelijk is voor schade als gevolg van een gebrek, ook al was hij niet op de hoogte van het gebrek. Aansprakelijkheid treedt in, onafhankelijk van de vraag of de wegbeheerder het gebrek kende of behoorde te kennen. Ook wordt voorbijgegaan aan de vraag of de wegbeheerder een verwijt valt te maken ten aanzien van de aanwezigheid van een gebrek. Pagina 18 van 26
Civieltechnische kunstwerken Is eenmaal vastgesteld dat schade is ontstaan als gevolg van een gebrek, dan is de enige mogelijkheid voor de wegbeheerder om onder de aansprakelijkheid uit te komen een beroep te doen op de tenzijclausule. De tenzijclausule houdt onder meer in dat de wegbeheerder niet aansprakelijk is, als er een zeer korte periode ligt tussen het ontstaan van het gebrek en het ontstaan van de schade. Een beroep op deze clausule dient goed te worden onderbouwd. Schuldaansprakelijkheid Indien de schade niet het gevolg is van een gebrek aan de weg zelf, maar van de aanwezigheid van losse voorwerpen of substanties op de weg (die geen deel uitmaken van de weg) kan als praktische vuistregel gesteld worden dat artikel 6:174 BW niet van toepassing is. In dergelijke gevallen dient de aansprakelijkheid te worden beoordeeld op grond van artikel 6:162 BW. Toerekenbaar tekortschieten van de wegbeheerder in zijn zorgplicht om de onder zijn beheer vallende wegen naar behoren te onderhouden is een noodzakelijke voorwaarde voor aansprakelijkheid. Dit moet door de gedupeerde worden aangetoond. In tegenstelling tot artikel 6:174 BW, geldt voor artikel 6:162 BW dat de wegbeheerder aan de aansprakelijkheid kan ontkomen door aan te tonen dat hij niet op de hoogte was (of had kunnen zijn) van de betreffende situatie. Zowel bij de risicoaansprakelijkheid als schuldaansprakelijkheid kan eigen schuld van de weggebruiker de schadevergoedingsplicht van de wegbeheerder verminderen. Geconcludeerd wordt dat de bepalingen uit het Nieuw Burgerlijk Wetboek over de aansprakelijkheid van de wegbeheerder niet zijn toegespitst op specifieke gevallen. In de rechtspraak wordt nader bepaald op welke wijze de wettelijke bepalingen worden toegepast. De wegbeheerder kan de kans op claims verkleinen door een goed functionerend onderhouds-, meldingen- en inspectieproces en de nadelige gevolgen van claims verminderen door een goed functionerend klachtenbehandelingproces. Milieu Een voor de wegbeheerder ingrijpende wettelijke regeling is het Bouwstoffenbesluit. Het Bouwstoffenbesluit heeft als doel vervuiling van de bodem en het oppervlaktewater te voorkomen. Een van de bepalingen in het Bouwstoffenbesluit waarmee de wegbeheerder direct te maken krijgt, is dat teerhoudend asfalt sinds 1 januari 2001 onder hetzelfde regime valt als alle andere bouwstoffen. Indien bij het reconstrueren van wegen teerhoudend asfalt vrijkomt, moet er rekening mee worden gehouden dat dit asfalt moet worden aangeboden aan een erkende verwerker van teerhoudend asfalt. Bij de bepaling van de onderhoudsbudgetten wordt geen rekening gehouden met eventuele meerkosten voor het behandelen en verwijderen van teerhoudend asfalt. Daarnaast is volgens de wet verontreiniging oppervlaktewater niet meer toegestaan hemelwaterafvoersystemen te laten lozen op oppervlakte water. Aangezien de overheid streeft naar een 100% duurzaam inkopen, zijn duurzaamheidaspecten ook van belang bij variabel of regulier onderhoud. Te denken valt aan duurzamere producten met een langere levensduur of producten met een lagere Co2 emissie. 5.1.2 Huidig gemeentelijk beleid Het gemeentelijk beleid is erop gericht de kunstwerken deugdelijk te beheren en een goede technische kwaliteit te waarborgen. 5.1.3 Toekomstig gemeentelijk beleid Beleid met betrekking tot functioneren en materialisatie kan bijdragen aan efficiënte geplaatste en onderhoudsarme kunstwerken. 5.2 Huidige kwaliteit 5.2.1 Technische kwaliteit Voor het bepalen van de huidige kwaliteit is een steekproef gehouden met als doel het eerdere beheer zoals door Oranjewoud is voorgesteld te toetsen. Van tevoren zijn als zuivere willekeur daartoe 21 kunstwerken geselecteerd. Hieruit volgden 9 bruggen en 12 duikers. Pagina 19 van 26
Civieltechnische kunstwerken Getuige de inspectieresultaten van de onlangs door Grontmij gehouden inspecties en de resultaten zoals vastgelegd door Oranjewoud in 2006, is gebleken dat Gemeente Waddinxveen een inhaalslag heeft gemaakt. Meerdere van de door Oranjewoud vastgestelde maatregelen zijn inmiddels uitgevoerd. Daarbij moet expliciet worden vermeld dat het daarbij gaat om maatregelen welke vanuit inspecties zijn toegeschreven, niet de reguliere dan wel cyclische maatregelen. Dit zijn namelijk inschattingen welke in de (verre) toekomst gelegen zijn. Tabel 5.1 Resultaten steekproef Code Object Soort object Bouwmateriaal hoofddraagconstructie K0062 Brug Hout A - Goed K0086 Duiker Kunststof A - Goed Algeheel onderhoudsniveau K0116 Duiker Cementbeton B - Voldoende K0133 Duiker Cementbeton A - Goed K0153 Duiker Cementbeton B - Voldoende K0181 Brug Metaal A - Goed K0236 Brug Hout A - Goed K0256 Brug Cementbeton B - Voldoende K0264 Duiker Cementbeton B - Voldoende K0267 Brug Cementbeton A - Goed K0271 Duiker Cementbeton B - Voldoende K0275 Duiker Cementbeton A - Goed K0297 Brug Metaal A - Goed K0315 Brug Metaal A - Goed K0324 Brug Hout A - Goed K0342 Brug Metaal A - Goed K0348 Duiker Kunststof B - Voldoende K0366 Duiker Cementbeton B - Voldoende 5.2.2 Beeldkwaliteit De kwaliteitsniveaus kunnen worden gedefinieerd aan de hand van schaalbalken uit de Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte CROW 1 (publicatie 288). De kwaliteitscatalogus van het CROW is bedoeld om een objectieve meting uit te kunnen voeren naar de kwaliteit van het beheer. Iedere schaalbalk uit de catalogus beschrijft in vijf verschillende niveaus de kwaliteit van een specifiek kwaliteitscriterium van een object. Het betreft hier echter de beschrijving van de beeldkwaliteit. Kwaliteitscriteria ten aanzien van veiligheid, functionaliteit en duurzaamheid worden echter niet beschreven. De beeldkwaliteit geeft een algemeen beeld van hoe de gebruiker, of in dit geval de burger, het uiterlijk van een object ziet. Er kan dan ook geen relatie worden gelegd met de technische kwaliteit van een object aangezien hier veiligheid en functionaliteit de belangrijkste aspecten zijn. De beeldkwaliteit van de kunstwerken zijn niet geïnventariseerd. 5.3 Streefniveau 5.3.1 Aandachtspunten en doelstellingen De doelstelling is om het kunstwerkbeheer op dusdanige wijze uit te voeren, zodat wordt voldaan aan functionele en wettelijke eisen (zoals beschreven in hoofdstuk 4). Aandachtspunten hierbij zijn efficiëntie (afstemming op bijvoorbeeld wegonderhoud) en beperken van de overlast (groot onderhoud combineren daar waar mogelijk). Hierbij valt integraal te denken aan disciplines als wegen, groen en openbare verlichting. 1 CROW is het nationale kennisplatform voor infrastructuur, verkeer, vervoer en openbare ruimte. Deze not-forprofitorganisatie ontwikkelt, verspreidt en beheert praktisch toepasbare kennis voor beleidsvoorbereiding, planning, ontwerp, aanleg, beheer en onderhoud. Pagina 20 van 26
Civieltechnische kunstwerken 5.3.2 Streefniveau technische kwaliteit Ten aanzien van de technische kwaliteit beschrijft de CROW in haar Publicatie 288 geen schaalbalken voor veiligheid en functionaliteit bij civieltechnische kunstwerken. Dit zijn echter wel zeer belangrijke criteria. De kunstwerken dienen dusdanig te worden beheerd en te worden onderhouden, opdat deze veilig in het gebruik zijn en opdat deze de beoogde functies kunnen vervullen. Vertaald naar CROW Publicatie 288 betekent dit dat de beheerder ten minste het streefniveau B (Voldoende) dient te hanteren. Een lager streefniveau zal met grote zekerheid kunnen betekenen dat de veiligheid en de functionaliteit van de kunstwerken in het geding kan komen. Omdat de technische kwaliteit geen streefniveaus kent, zal bij doorrekening van het beheerplan ook slechts het streefniveau B gelden wat overeenkomt met model basis zoals omschreven in de Financiële context 2011-2020. 5.4 Kwantitatieve gegevens 5.4.1 Areaalgegevens Gemeente Waddinxveen heeft de volgende civieltechnische kunstwerken in beheer: bruggen, hekwerken, (keer)muren, sierpoorten, steigers, stuwen, duikers en tunnels. In onderstaande tabel zijn de beschikbare gegevens opgesomd. Voor diverse kunstwerksoorten zijn ook de bouwmateriaalgroepen van de hoofddraagconstructies genoemd. Deze zijn terug te vinden in de kolom Soort kunstwerk. Tabel 5.2 Areaalgegevens type soort aantal Bruggen Fiets/ voetbrug 1 Fiets/ voetbrug beton 7 Fiets/ voetbrug hout 17 Fiets/ voetbrug staal 5 Pr. Willem - Alexandertunnel 1 Spoortunnel - noord 1 Verkeersbrug beton 31 Verkeersbrug hout 3 Verkeerskokerbrug 3 Voetbrug beton 1 Voetbrug hout 33 Voetbrug staal 16 Duikers Duiker 7 Duiker beton 91 Duiker kunststof 11 Duiker metaal 8 Duiker/ brug 1 Overig Gemetselde muur 3 Hekwerk 4 Keermuur beton 2 Muur langs oprit 2 Sierpoort 7 Stuw 3 Vissteiger 4 Eindtotaal 262 Pagina 21 van 26
Civieltechnische kunstwerken 5.4.2 Toekomstige areaaluitbreidingen Bij het opstellen van het beheerplan is nog geen rekening gehouden met eventuele areaaluitbreidingen. Bij de planvorming van nieuwe projecten is het belangrijk dat direct de beheerkosten voor o.a. de kunstwerken inzichtelijk worden gemaakt en deze opgenomen worden in het beheersysteem. 5.4.3 Volledigheid gegevens In 2006 is door bedrijf Oranjewoud een inspectie uitgevoerd voor een deel van de civieltechnische kunstwerken. De kunstwerken zijn toen voor een groot deel geïnventariseerd. Eveneens in 2006 is een inspectie uitgevoerd aan een beperkte selectie aan kunstwerken. Dit is ook het geval voor 2009. Beide inspecties zijn gedaan onder leiding van het bedrijf Groenestein Beheersoftware en zijn ook in de software van genoemde partij verwerkt. 5.5 Financiële gegevens kunstwerken 5.5.1 Werkzaamheden Bij het bepalen van de kosten voor klein en groot onderhoud en de vervangingsinvesteringen is uitgegaan van de volgende definitie: Klein onderhoud Onder klein onderhoud vallen reiniging en inspecties. Reiniging van de duikers is een onderdeel van het beheerplan baggeren. Groot onderhoud Onder groot onderhoud valt al het andere onderhoud dat in cycli terugkomt: vervangen dekdelen, overlagen van de conservering, vervangen voegen, herstraten brugopritten enzovoort. Vervangingsinvesteringen Onder vervangingsinvesteringen vallen onderhoudsmaatregelen die een volledige vervanging van het kunstwerk inhouden. Hierbij wordt het hele kunstwerk opnieuw aangebracht. 5.5.2 Kosten In onderstaande tabel zijn de benodigde budgetten voor klein onderhoud, groot onderhoud en vervangingsinvesteringen weergegeven. De investeringen zijn tabel 5.5 onderverdeeld. Het prijspeil is 1-1-2011. Pagina 22 van 26
Civieltechnische kunstwerken Tabel 5.4 Beheerkosten kunstwerken Beheerperiode 2011-2014 2011 2012 2013 2014 Inspectie, reiniging en klein onderhoud 59.300 59.300 59.300 59.300 Groot onderhoud 71.800 276.900 105.000 160.700 Vervangen 229.300 5.800 92.500 418.300 Totaal 360.400 342.000 256.800 638.300 Doorkijk 2015-2020 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Inspectie, reiniging en klein onderhoud 59.300 59.300 59.300 59.300 59.300 59.300 Groot onderhoud 238.900 293.500 81.100 467.000 276.300 856.900 Vervangen 246.600 110.200 290.100 182.700 264.000 199.400 Totaal 544.800 463.000 430.500 709.000 599.600 1.115.600 Tabel 5.5 Onderverdeling vervangingskosten Beheerperiode 2011-2014 2011 2012 2013 2014 Duikers riolering 179.300 5.800 92.500 375.400 Bruggen/viaducten/duikers van hout - - - - Bruggen/viaducten/duikers van beton 50.000 - - 42.900 Terrein afrastering/ballenvangers - - - - Doorkijk 2015-2020 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Duikers riolering - 110.200 47.800 152.700 223.300 199.400 Bruggen/viaducten/duikers van hout 193.000-242.300 30.000 30.000 - Bruggen/viaducten/duikers van beton 53.600 - - - - - Terrein afrastering/ballenvangers - - - - 10.700 - Pagina 23 van 26
Civieltechnische kunstwerken In tabel 5.6 staat een overzicht van de aantallen te vervangen kunstwerken inclusief de benodigde investering. Tabel 5.6 Te vervangen kunstwerken inclusief kosten investering 2011 2012 2013 2014 Duikers 44 st 179.300,00 5.800,00 92.500,00 375.400,00 Fiets/ voetbrug hout 4 st - - - - Voetbrug hout 6 st - - - - Voetbrug staal 1 st - - - 42.900,00 Kunstwerk project hefbrug 1 st 50.000,00 - - - Hekwerk 1 st - - - - 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Duikers - 110.200,00 47.800,00 152.700,00 223.300,00 199.400,00 Fiets/ voetbrug hout 193.000,00-72.900,00 - - - Voetbrug hout 53.600,00-169.400,00 30.000,00 30.000,00 - Voetbrug staal - - - - - - Hekwerk - - - - 10.700,00 - Pagina 24 van 26
6 Samenvatting kosten 6.1.1 Toelichting kosten De kosten zijn op basis van het areaal, de benodigde werkzaamheden en normbedragen zoals beschreven in dit beheerplan uitgerekend. Het prijspeil is 1-1-2011. 6.1.2 Verschillen per jaar In onderstaande tabel zijn de verschillen per jaar opgenomen. In 2011 zijn hogere kosten beheerkosten voorzien. Dit heeft te maken met kosten voor grootonderhoud wegen en het wegwerken van achterstanden bij openbare verlichting. Tabel 6.1 Overzicht beheerkosten (in duizenden euro s) Beheerperiode 2011-2014 Doorkijk 2015-2020 Omschrijving 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Wegen Dagelijks onderhoud 224 224 224 224 224 224 224 224 224 224 Groot onderhoud 2.203 1.625 31 379 495 746 705 480 751 735 Investeringen 1.247 83 715 88 25 5 43 128 19 Subtotaal 3.674 1.932 970 688 744 934 976 832 994 959 Openbare Verlichting Dagelijks onderhoud 82 82 82 82 82 82 82 82 82 82 Groot onderhoud - - - - - - - - - - Investeringen 1.053 67 13 91 108 16 40 101 4 44 Subtotaal 1.135 149 95 173 190 98 122 183 86 126 Verkeersregelinstallaties Dagelijks onderhoud 51 53 53 53 39 35 20 20 20 20 Groot onderhoud - - - - - - - - - - Investeringen 33 - - - - 84 305 - - - Subtotaal 84 53 53 53 39 119 325 20 20 20 Civieltechn. kunstwerken Dagelijks onderhoud 59 59 59 59 59 59 59 59 59 59 Groot onderhoud 72 277 105 161 239 294 81 467 276 857 Investeringen 229 6 93 418 247 110 290 183 264 199 Subtotaal 360 342 257 638 545 463 430 709 599 1.115 Totaal 5.253 2.476 1.375 1.552 1.528 1.614 1.854 1.744 1.700 2.221 VAT-kosten (20%) 1.051 495 275 310 306 323 371 349 340 444 TOTAAL 6.304 2.971 1.650 1.863 1.833 1.937 2.224 2.093 2.040 2.665 Pagina 25 van 26
7 Conclusies en aanbevelingen 7.1 Conclusies Openbare Verlichting Uit de gegevens van paragraaf 3.4.1 blijkt dat het areaal verouderd is en er noodzakelijke vervangingen dienen te worden uitgevoerd. Bij deze vervangingen kan gekeken worden naar het toepassen van bijvoorbeeld LED-verlichting en/of dimmen van verlichting. Hiervoor zal dan nog wel beleid vastgesteld moeten worden. Een goede aanpak zou zijn om dit conform de energiescan Coenecoop te laten onderzoeken. Hiermee krijg je inzicht in de huidige installatie en wordt inzichtelijk gemaakt wat de eventuele financiële consequenties zijn van de vervangingen. Verkeersregelinstallaties Bij het vervangen van de benodigde verkeersregelinstallaties moet gedacht worden aan een laagspanningsautomaat (42V) i.v.m. veilig werken aan de installatie. Verder dienen de verkeerslantaarns uitgevoerd te worden in LED. Naast vervangingen kan ook worden gekeken naar de bedrijfstijden van de installaties. Op dit moment werken alle installaties continu (24 uur per dag). De vraag is of dit noodzakelijk is. Indien niet noodzakelijk kunnen de bedrijfstijden worden aangepast en kan dit besparing opleveren op het onderhoud. Veiligheid blijft hierbij voorop staan. Bij het onderhoud van een verkeersregelinstallatie wordt meestal alleen het technisch onderhoud uitgevoerd. Maar naast technisch onderhoud is ook het functionele onderhoud van belang voor een goede werking van een installatie. Dit functionele onderhoud heeft te maken met de afwikkeling van het verkeer dat in de loop van de tijd kan wijzigen en de daarbij behorende wijziging in afstelling van de VRI. Dit functionele onderhoud is met name van belang bij sterk wijzigende verkeersstromen en is voor Waddinxveen niet meegenomen. Pagina 26 van 26
Bijlage 1 Wegbeheer
Bijlage 1: Wegbeheer Algemeen Het hoofddoel van wegbeheer als managementsysteem is informatie te verstrekken op netwerken projectniveau over het wegennet. In deze rapportage wordt de nadruk gelegd op het netwerkniveau. Bij het nemen van beslissingen op projectniveau is het wegbeheersysteem slechts één van de bronnen waarop de beslissingen worden gebaseerd. In deze Bijlage worden de theoretische achtergronden van de systematiek Wegbeheer beschreven zoals deze in 2001 door de Stichting CROW is gepubliceerd, inclusief de aanpassingen hierop die in juni 2004 zijn vastgesteld. Tevens wordt beschreven welke informatie (berekeningsresultaten) het systeem biedt en op welke wijze deze informatie dient te worden gebruikt. B. Historie De belangstelling voor een meer rationele aanpak van het wegonderhoud dateert van het begin van de jaren zeventig. In die tijd ging de belangstelling vooral uit naar de technisch-inhoudelijke aspecten van het wegbeheer. De op dat moment beschikbare hulpmiddelen voor het plannen van onderhoud, vooral meetmethoden en evaluatietechnieken, waren niet geschikt of waren te duur om op grote schaal te worden toegepast. De werkgroep R1 Rationeel Wegbeheer van het S.C.W. (Studie Centrum Wegenbouw, nu CROW) heeft in 1987 een handleiding Rationeel Wegbeheer gepubliceerd. Deze systematiek is gedurende 15 jaar op grote schaal door wegbeheerders in Nederland toegepast (provincies, gemeenten en waterschappen). Technische wijzigingen zoals de introductie van nieuwe deklagen en veranderingen in bestuurlijke processen, waren in de jaren negentig voor CROW aanleiding om de bestaande methodiek te evalueren en een nieuwe methodiek te introduceren. Het SHRP-NL-onderzoeksprogramma (Strategic Highway Research Program Nederland) heeft CROW voorzien van nieuwe gedragsmodellen voor de systematiek. Verder hebben gemeenten, provincies, waterschappen e.a. inbreng gehad in de systematiek. In 2001 is de nieuwe systematiek van wegbeheer gepresenteerd in de CROW-publicaties 146 a, b, c en 147. Deze systematiek is in 2004 aangepast en de publicatie is opnieuw uitgegeven in november 2005. In de nieuwe systematiek zijn zowel de onderhoudsrichtlijnen als de methodiek voor visuele inspectie herzien. De inzichtelijkheid van de systematiek van het wegbeheer is toegenomen en aanpassingen aan de lokale situatie zijn door de gebruikers relatief eenvoudig aan te brengen. Een ander belangrijk kenmerk van de methodiek is de nieuw ontwikkelde systematiek voor rationeel beheer van cementbetonverhardingen. Veranderingen in de nieuwe CROW-systematiek ten opzichte van de oude systematiek: de schades vet, voegwijdte, kantopsluiting en berm zijn geschrapt. craquelé en langsscheuren zijn samengevoegd tot scheurvorming. rafeling voor ZOAB is toegevoegd. zetting en randschade zijn toegevoegd als facultatieve schade. omvang, ernst en richtlijnen van diverse schades zijn gewijzigd. C. Hoofdlijnen van de systematiek Binnen de systematiek voor Wegbeheer kunnen de volgende hoofdactiviteiten worden onderscheiden: 1. Het verzamelen en actueel houden van gegevens van het wegennet (locatie, constructie, gebruik, omvang en kwaliteit van de verhardingen). 2. Het interpreteren en verwerken van deze gegevens tot een indicatieve financiële meerjarenplanning van het verhardingsonderhoud. 3. Het samenstellen van een rapportage voor het bestuur op grond waarvan het bestuur beslissingen kan nemen. 4. Het nemen van beslissingen door het bestuur, in het algemeen over beschikbare budgetten en prioriteiten. 5. Het uitvoeren van het vastgestelde plan binnen de gestelde randvoorwaarden door de technische dienst.
Bijlage 1: Wegbeheer (Vervolg 1) Deze rapportage is vooral gericht op hoofdactiviteit 2 en 3. Als hulpmiddel bij de hoofdactiviteiten 1 en 2 heeft Grontmij het softwarepakket dg DIALOG ontwikkeld. Dit systeem bestaat uit drie hoofdgroepen: het beheren van gegevens van het wegennet; het opstellen van planningen en begrotingen; het presenteren van resultaten. D. Het beheren van gegevens van het wegennet In onderstaande paragrafen wordt kort ingegaan op het beheer van gegevens conform de CROW-systematiek en dg DIALOG Wegen. Vaste gegevens De vaste gegevens van het wegennet staan geregistreerd in het databestand van dg DIALOG Wegen. Vaste gegevens zijn die (fysieke) zaken die niet of nauwelijks veranderen in de tijd. Te denken valt aan wegen, wegvakken, wegvakonderdelen (bijvoorbeeld hoofdrijbaan, trottoir links, parkeervak rechts enz.) en constructiegegevens. Variabele gegevens De resultaten van de inspectieronde zijn in het systeem in te lezen. Deze resultaten zijn te bestempelen als de variabele gegevens in het gegevensbestand: de kwaliteit van de verhardingen zal, zonder onderhoud, in de tijd verslechteren. Bij de ene weg zal dit sneller gaan dan bij de andere. Door het jaarlijks uitvoeren van een inspectie blijven de kwaliteitsgegevens steeds actueel en kan snel op gewijzigde omstandigheden worden gereageerd. Bij de globale visuele inspectie worden de verhardingskenmerken textuur, vlakheid, samenhang en waterdichtheid van de verharding beoordeeld aan de hand van zogenoemde schades (Tabel 1). De schadecatalogus van het CROW geeft definities en inspectievoorschriften voor schades op asfaltbeton-, elementen- en cementbetonverhardingen. Tabel 1 Verhardingskenmerken en schade Verhardingskenmerk Schades Asfaltbeton Elementen Cementbeton Textuur Rafeling - - Vlakheid Dwarsonvlakheid Dwarsonvlakheid Oneffenheden Oneffenheden Oneffenheden Samenhang Scheurvorming - Scheurvorming Waterdichtheid - - Voegvulling Behalve de bovenstaande schades kunnen tijdens de globale visuele inspectie de zetting en de afwatering en randschade facultatief worden beoordeeld. Iedere schade dient naar ernst en omvang te worden gewaardeerd. Bij de globale visuele inspectie worden drie ernstklassen (licht (L), matig (M) of ernstig (E)) en drie omvangklassen (gering (1), enig (2) of groot (3)) onderscheiden. Een combinatie van een ernstklasse én een omvangklasse geeft dus de kwaliteit van een schade aan, bijvoorbeeld E1 of M2. Wanneer een bepaalde schade matig is en in enige mate voorkomt, wordt als waardering een M2 gegeven. In Tabel 2 zijn de mogelijke combinaties per schade weergegeven. Van links naar rechts is de ernstklasse (L, M of E) aangegeven en van boven naar beneden de omvangklasse. Hoe de ernst- en omvangklasse word bepaald is nader toegelicht in publicatie 146 van CROW. Tabel 2 Schadecijfers visuele inspectie Licht Matig Ernstig Gering L1 M1 E1 Enig L2 M2 E2 Groot L3 M3 E3 GM-0001437, revisie D1
Bijlage 1: Wegbeheer (Vervolg 2) Naast de hierboven genoemde schadecijfers is ook het cijfer 0 toe te kennen aan wegvakonderdelen waar geen schade aanwezig is. Nadat de inspectie is uitgevoerd worden de resultaten hiervan ingevoerd in het systeem. Uit de inspectie volgt de actuele kwaliteit per wegvakonderdeel. De actuele kwaliteit per wegvakonderdeel wordt daarna getoetst aan de richtlijn. Voor elke schade is een richtlijn opgesteld. De richtlijn is door CROW vastgesteld als een grens tussen twee schadecijfers, bijvoorbeeld tussen M2 en M3. Deze richtlijnen geven een minimum aan: zij zijn de onderkant van verantwoord wegbeheer. Ze zijn zo opgesteld dat het technisch noodzakelijke onderhoud in de juiste periode wordt gepland: niet te vroeg en niet te laat. Veiligheid, duurzaamheid, comfort en aanzien hebben bij het opstellen van de richtlijnen een rol gespeeld. Als de richtlijn wordt overschreden dan plant het systeem dit onderdeel automatisch in de korte termijn (planjaar 1 2). Indien de richtlijn niet wordt overschreden, dan bepaalt het systeem aan de hand van gedragsmodellen of waarschuwingsgrenzen het planjaar van onderhoud. Op deze manier kunnen wegvakonderdelen in de middellange termijn gepland worden (3 5 jaar) of de lange termijn (> 5 jaar). De richtlijnen en waarschuwingsgrenzen worden nader toegelicht in Tabel 7 t/m 13 in hoofdstuk A4 van publicatie 147 van het CROW. Voor de schade oneffenheden bij elementenverhardingen van het wegtype 3 (gemiddeld belaste weg, bijvoorbeeld een stadsontsluitingsweg) ligt de richtlijn tussen de schadecijfers M2 en M3. De klasse boven de richtlijn is daarom M3. Indien voor het wegvakonderdeel het schadecijfer M3 wordt gegeven, dan is de aanwezige schade groter dan de richtlijn en wordt dit onderdeel gepland in planjaar 1 2. Wanneer een geïnspecteerde schade méér dan één klasse boven de richtlijn is (in het voorbeeld E1, E2 of E3), dan is er sprake van achterstallig onderhoud. Wegvakonderdelen waar sprake is van achterstallig onderhoud worden automatisch gepland in planjaar 1. Op deze manier worden alle geïnspecteerde wegvakonderdelen in een bepaald planjaar gepland. In de nieuwe CROW-systematiek worden alleen de wegvakonderdelen gepresenteerd die in de korte (1-2 jaar) of middellange termijn (3-5 jaar) vallen. Onderdelen die in de planperiode > 5 jaar vallen, zijn voor de planning niet meer van belang en worden niet meer gepresenteerd. Klein onderhoud Klein onderhoud komt voor bij wegvakonderdelen als de schadebeelden ernstig zijn maar op zeer geringe oppervlakten van die betreffende onderdelen voorkomen. Een overzicht hiervan is te vinden in onderstaande tabel. Tabel 3 Klein onderhoud omvangstabel Asfalt Klasse Omvang Rafeling Ernstig < 5% totale oppervlak Dwarsonvlakheid Ernstig < 5 m 1 per 100 m 1 Oneffenheden Ernstig < 5 st per 100 m 1 Scheurvorming Ernstig < 5 m 1 per 100 m 1 Elementen Dwarsonvlakheid Ernstig < 5 m 1 per 100 m 1 Oneffenheden Ernstig < 5 st per 100 m 1 In Figuur 1 is een voorbeeld te zien van de schades dwarsonvlakheid en rafeling. Figuur 1 Schades dwarsonvlakheid en rafeling GM-0001437, revisie D1
Bijlage 1: Wegbeheer (Vervolg 3) De scores van de globale visuele inspectie geven per wegvakonderdeel een beeld van de kwaliteit. De technische kwaliteit van een bepaalde verhardingssoort (asfalt, elementen of beton) wordt weergegeven in waarderingen voldoende, matig en onvoldoende per schade. Om beleidsmakers echter te kunnen informeren over de kwaliteit van het wegennet op netwerkniveau, zijn vier beleidsthema s voor de verharding geformuleerd: aanzien; comfort; duurzaamheid; veiligheid. Het kwaliteitsniveau van deze vier beleidsthema s wordt per beleidsthema uitgedrukt in drie scores: voldoende, matig en onvoldoende. De score die aan een bepaald beleidsthema wordt toegekend, is afhankelijk van drie aspecten: de relatie tussen een beleidsthema en een schade; de richtlijn die voor een bepaald schadebeeld is vastgesteld; de waardering naar ernst en omvang van een schadebeeld volgens de globale visuele inspectie. Het schadebeeld scheurvorming van asfaltverhardingen en het beleidsthema duurzaamheid hebben bijvoorbeeld een zeer duidelijke relatie met elkaar. Als de richtlijn voor scheurvorming is overschreden, zal het systeem dit wegvakonderdeel waarderen als onvoldoende voor het beleidsthema duurzaamheid. Afhankelijk van de relatie tussen beleidsthema en schade kan het zo zijn dat voor het beleidsthema comfort de hiervoor genoemde schade scheurvorming als matig (bij enige relatie met het beleidsthema) of voldoende (bij geen relatie met het beleidsthema) wordt gepresenteerd. Per wegvakonderdeel wordt de maatgevende score per schadebeeld aan elk beleidsthema gegeven. Dit resulteert per beleidsthema uiteindelijk in een verdeling van het totale oppervlak over de drie kwaliteitsniveaus (voldoende, matig en onvoldoende). Deze cijfers kunnen worden vergeleken met indicatieve landelijke cijfers voor een normaal onderhouden wegennet. Uit deze vergelijking blijkt of er sprake is van een goed en evenwichtig onderhouden wegennet zonder achterstallig onderhoud. Aangezien de systematiek uit CROWpublicatie 147 nog pas korte tijd wordt toegepast, zijn er op dit moment nog geen gemiddelde cijfers bekend. De beoordeling zal gedaan worden op basis van de ervaring van Grontmij. E. Opstellen van planningen en begrotingen De wegbeheersystematiek maakt onderscheid in drie planningstermijnen: korte termijn (planjaren 1-2); middellange termijn (planjaren 3-5); lange termijn (planjaren > 5). Korte en middellange termijn (Basisplanning) De kosten die nodig zijn voor het onderhoud aan de verhardingen in de planjaren 1 5 jaar, zijn op basis van de actuele onderhoudstoestand te bepalen. Door het uitvoeren van een globale visuele inspectie is inzicht te krijgen in deze actuele onderhoudstoestand van de verhardingen. Bij het maken van de basisplanning en -begroting wordt gebruik gemaakt van deze actuele onderhoudstoestand. Met behulp van dg DIALOG worden de cijfers van de globale visuele inspectie in het databestand geïmporteerd en verwerkt. In dg DIALOG kan men nu verschillende planningen maken waarvan de basisplanning en -begroting de meest toegepaste is. Naast deze planning zijn er nog alternatieve planningen mogelijk in dg DIALOG. Het verschil tussen deze planningen is hierin gelegen dat de basisplanning en -begroting inzicht geeft in hetgeen technisch noodzakelijk is. Hiertoe vergelijkt het systeem de aangetroffen schade met de richtlijnen die daarvoor gelden en prognosticeert het onderhoud dat moet worden gepleegd. GM-0001437, revisie D1
Bijlage 1: Wegbeheer (Vervolg 4) Mits de inspectie goed is uitgevoerd geeft het systeem de meest efficiënte combinatie van tijdstip en soort maatregel. Alternatieve planningen en begrotingen zijn gebaseerd op beperking van de beschikbare budgetten. De maatregelen en planjaren kunnen dan veranderen omdat binnen de opgelegde criteria verschuivingen plaatsvinden. dg DIALOG kent de volgende berekeningsmodellen: Basisplanning De basisplanning brengt in beeld wat het minimaal technisch benodigde budget is om het wegennet op verantwoorde wijze in stand te houden. De basisplanning is een gemiddelde planning: voor elk wegvakonderdeel wordt, op basis van de schade, een restlevensduurperiode berekend. In de basisplanning wordt een wegvakonderdeel gepland in het gemiddelde van die planperiode. Afgevlakte basisplanning De afgevlakte basisplanning maakt gebruik van dezelfde criteria voor het bepalen van onderhoudsbehoefte als de standaard basisplanning. Het verschil hierin is het feit dat er rekening wordt gehouden met het spreiden van het budget voor de onderhoudskosten. Zo ontstaat een evenredig benodigd budget over de gekozen planjaren. Budgetplanning Bij dit scenario wordt het systeem gevraagd de consequenties te berekenen van een opgegeven budget. Indien niet voldoende financiële middelen ter beschikking staan, zal het systeem wegvakonderdelen gaan verschuiven in de tijd op basis van door de wegbeheerder ingestelde prioriteiten, met als mogelijke consequenties het ontstaan van achterstallig onderhoud en kapitaalvernietiging. In paragraaf G wordt nader ingegaan op de prioriteitstelling. Cyclusbudget (lange termijn) Naast het budget dat noodzakelijk is in de planjaren 1 5 is het voor een beheerder echter ook interessant om te weten wat het budget voor de lange termijn dient te zijn. Dit budget op lange termijn wordt het cyclusbudget genoemd. In afwijking van de basisbegroting, waar de kosten worden gerelateerd aan de actuele technische kwaliteit, wordt het cyclusbudget bepaald aan de hand van het daadwerkelijk aanwezige areaal verhardingen, ongeacht de onderhoudstoestand daarvan. De cycluskosten zijn de gemiddelde jaarlijkse kosten om een vierkante meter verharding eeuwigdurend in goede staat te houden. Deze cycluskosten worden gebaseerd op onderhoudscycli die een verharding in de loop van tijd vermoedelijk nodig zal hebben. De onderhoudscycli worden weer gebaseerd op de volgende drie factoren: het wegtype; het verhardingstype; de ondergrond. In Tabel 4 is een voorbeeld weergegeven van wat de onderhoudscyclus kan zijn voor een wegtype 4 (licht belaste weg, bijvoorbeeld een buurtontsluitingsweg) met het verhardingstype asfalt op een ondergrond van klei. (Let op: het betreft hier een voorbeeld). Tabel 4 Voorbeeld van een onderhoudscyclus wegtype 4, verhardingstype asfalt en ondergrond klei Jaar Onderhoudsmaatregel Prijs/m² 0 Aanleg -- 7 Aanbrengen slijtlaag 3,24 18 Aanbrengen deklaag 15,03 25 Aanbrengen slijtlaag 3,24 36 Aanbrengen deklaag 15,03 45 Rehabilitatie (einde levensduur) 39,16 Totale kosten over een periode van 45 jaar 75,70 GM-0001437, revisie D1
Bijlage 1: Wegbeheer (Vervolg 5) De cycluskosten per jaar voor een asfaltweg op klei wegtype 4 zijn dan: 75,70 per 45 jaar = 1,68per jaar per m 2. In bovenstaand voorbeeld wordt ervan uitgegaan dat in een periode van 45 jaar de asfaltverharding, vanaf aanleg tot rehabilitatie, vier onderhoudsmaatregelen en een reconstructie nodig heeft om technisch in een goede conditie te blijven. Uitgangspunt in dit voorbeeld is dat er geen achterstand in het onderhoud aanwezig is. De kosten voor aanleg worden niet meegerekend daar deze in principe éénmalig zijn. Opgemerkt dient te worden dat aan het eind van elke cyclus is uitgegaan van een rehabilitatie (vervanging van de gehele wegconstructie). De cycluskosten zijn daarom maximale bedragen, daar een rehabilitatie financieel flink doorweegt in het cyclusbudget. In dg DIALOG wordt een selectie gemaakt op wegtype, verhardingstype en ondergrond en het oppervlak hiervan wordt vermenigvuldigd met de cycluskosten. Door de som van alle cyclusbedragen te nemen kan men komen tot het cyclusbudget. F. Het presenteren van de resultaten Het einddoel van het wegbeheersysteem is het presenteren van de resultaten. Hiermee levert het systeem een wezenlijke bijdrage aan de communicatie tussen het bestuur, financiën en technici. Alle gegevens van kwantiteit, kwaliteit, onderhoud en kosten zijn te presenteren. Trends kunnen inzichtelijk worden gemaakt aan de hand van verschillende onderhoudsscenario s. Als het beleid een keuze voor een bepaald budget maakt, kan het systeem de consequenties hiervan op het kwaliteitsniveau van een beleidsthema inzichtelijk maken. G. Prioriteitstelling Bij een budgetplanning dient de beleidsmaker bepaalde prioriteiten te stellen. Dit is noodzakelijk wanneer er onvoldoende budget aanwezig is om alle wegen te onderhouden conform de opgestelde normen. Zo kan bij een budgettekort de voorkeur worden gegeven aan fietspaden en voetpaden. Is er dan nog voldoende geld beschikbaar, dan kunnen ook andere zaken onderhouden worden. Prioriteiten worden gesteld op de onderstaande criteria: wegtype; beleidsthema; geografische ligging. Door in dg DIALOG een rangorde te geven (1, 2 en 3) aan de criteria, kan er gekozen worden om bijvoorbeeld het criterium Wegtype voorrang te geven op de andere criteria. Het hoogste cijfer betreft de hoogste prioriteit. Bij een budgettekort zullen eerst die onderdelen gepland worden die een hoge prioriteit hebben. De gewenste onderdelen worden hieronder toegelicht. Wegtype Binnen het criterium wegtype zijn standaard zeven onderdelen waaraan het cijfer 1 t/m 7 kan worden toegekend. Deze onderdelen zijn: hoofdweg; zwaar belaste weg; gemiddeld belaste weg; licht belaste weg; weg in woongebied; weg in verblijfsgebied; fietspad. Het beleid kan dus stellen om, bij budgettekort, eerst de fietspaden te onderhouden en deze dus het hoogste prioriteitscijfer toe te kennen. GM-0001437, revisie D1
Bijlage 1: Wegbeheer (Vervolg 6) Beleidsthema Binnen het criterium beleidsthema zijn vier onderdelen waaraan het cijfer 1 t/m 4 is toe te kennen. Deze onderdelen zijn: aanzien; comfort; duurzaamheid; veiligheid. Op deze manier kan bijvoorbeeld de voorkeur worden gegeven aan onderhoud van wegen waar de verkeersveiligheid in het geding is. Geografische voorkeur Binnen het criterium geografische voorkeur worden vijf onderdelen onderscheiden waarvan er één kan worden uitgekozen. Uit de volgende onderdelen binnen het criterium geografische voorkeur kan een keuze worden gemaakt: gemeente; woonplaats; wijk; buurt; locatietype. Wanneer gekozen wordt voor een prioriteit op wijkniveau, kunnen bepaalde wijken voorrang krijgen op andere wijken. Wanneer er budgettekort ontstaat dient het beleid dus een prioriteitstelling toe te passen. Het criterium wegtype kan voorrang krijgen op de criteria beleidsthema en geografische voorkeur. Binnen het criterium wegtype kan het wegtype fietspad voorrang krijgen op de andere onderdelen. In Tabel 5 is een voorbeeld gegeven hoe een prioriteitstelling kan worden ingevuld. Tabel 5 Voorbeeld prioriteitstelling Criteria Cijfer Wegtype 3 Beleidsthema 2 Geografische voorkeur 2 Onderdeel wegtype Cijfer Hoofdweg 6 Zwaar belaste weg 4 Gemiddeld belaste weg 4 Licht belaste weg 2 Weg in woongebied 5 Weg in verblijfsgebied 1 Fietspad 7 Onderdeel beleidsthema Cijfer Aanzien 2 Comfort 3 Duurzaamheid 2 Veiligheid 4 Onderdeel geografie Keuze Gemeente Woonplaats Wijk XXXXXX Buurt Locatietype GM-0001437, revisie D1
Bijlage 1: Wegbeheer (Vervolg 7) In bovenstaand voorbeeld wordt prioriteit gegeven aan het criterium wegtype boven de andere criteria. Binnen dit criterium zijn de onderdelen eveneens voorzien van een prioriteit. Hierin is prioriteit gegeven aan het wegtype fietspad. Het hoogste cijfer geeft namelijk, zoals eerder vermeld, de hoogste prioriteit weer. Opgemerkt dient te worden dat het hier een voorbeeld betreft en de cijfers die zijn weergegeven geen enkele overeenkomst vertonen met de prioriteitstelling van welke opdrachtgever dan ook. Indien dit het geval is, berust dit op louter toeval. H. Maatregeltoets Voor alle met behulp van dg DIALOG Wegen gegenereerde planningen geldt dat voor elk wegvakonderdeel een gemiddeld onderhoudsjaar, een indicatieve onderhoudsmaatregel en een daarbijbehorende indicatieve prijs bepaald worden. Kortom, de planning en begroting zijn op netwerkniveau. De berekende resultaten dienen door de door het CROW beschreven maatregeltoets en door aanvullend onderzoek (gedetailleerde inspectie, metingen, locatiebezoek, alsmede milieukundig onderzoek en boringen) technisch nader te worden uitgewerkt, waardoor de netwerkplanning wordt verfijnd tot een onderhoudsplan (op projectniveau). GM-0001437, revisie D1