DYSLEXIEPROTOCOL 2010-2011 1
Inhoudsopgave DYSLEXIEPROTOCOL 2010-2011... 3 1 Inleiding... 3 2 Vergoedingsregeling Dyslexie... 3 3 Interventies en hulp in de klas bij (vermoeden van ) dyslexie... 4 4 Signaleringslijst beginnende geletterdheid... 4 5 Stappenplan Dyslexieprotocol kleuters... 5 6 Stappenplan Dyslexieprotocol klas 1... 6 7 Stappenplan dyslexieprotocol klas 2... 7 8 Stappenplan Dyslexieprotocol klas 3... 8 9 Stappenplan Dyslexieprotocol klas 4... 9 10 Stappenplan Dyslexieprotocol klas 5 en 6... 10 2
DYSLEXIEPROTOCOL 2010-2011 1 Inleiding Dit protocol is een handleiding onze school warmee we ernstige lees- en spellingsproblemen kunnen opsporen en in eerste instantie kunnen aanpakken. Verder maakt dit protocol duidelijk in welke gevallen de school de leerlingen moet doorverwijzen verder specialistisch dyslexieonderzoek. De protocollen van de verschillende klassen en de bijbehorende uitgewerkte stappen zijn deels bedoeld het in de gaten houden van lees- en spellingproblemen in een vroeg stadium, wanner nog niet duidelijk is of er sprake is van Dyslexie. Daarnaast geven ze aan wat de school doet als er al wel een diagnose gesteld is en wat onze rol is bij het aanmerking komen van de vergoedingsregeling Dyslexie. 2 Vergoedingsregeling Dyslexie Vanaf 1 januari 2009 worden diagnostiek en behandeling van dyslexie vergoed vanuit de basisverzekering. De invoering gebeurt trapsgewijs. In de eerste fase (2009-2011) is de regeling alleen bedoeld leerlingen uit klas 2 (groep 4) van het basisonderwijs. Van daaruit volgt er uitbreiding. Zo wordt de regeling langzaam van onderaf uitgebreid over alle klassen van de basisschool. De fasen van het proces op school -De school stelt het leerling-dossier op. Daarin staat kort de achterstand en de schoolse hulp die is geboden beschreven. -Verwijzing uit het onderwijs vindt plaats op grond van het leerling-dossier. De dyslexiezorgverlener (instituut) van ouders en kind bepaalt aan de hand daarvan of het kind diagnostiek in aanmerking komt. Blijkt daaruit dat een kind ernstig dyslectisch is, dan kan een behandeling worden gestart. Vergoeding van de behandeling gebeurt alleen als een instituut of behandelaar werkt volgens het Protocol Dyslexie Diagnostiek & Behandeling 2006. Dit protocol staat op onze website www.parcivalschool.nl Zorgverzekeraars hebben niet met alle zorgverleners- die een diagnose kunnen stellen en een behandeling kunnen geven- een contract. Ouders kunnen het beste aan de zorgverlener vragen of deze contracten heeft met alle zorgverzekeraars, zodat zij een volledige vergoeding krijgen. Het Protocol Dyslexie Diagnostiek & Behandeling 2006 van het ministerie van VWS vormt de basis onder de vergoedingsregeling dyslexie. Dr.Leo Blomert, Cognitieve Neurowetenschappen, heeft het Protocol Dyslexie Behandeling & Diagnostiek 2006 opgesteld. Daarin zijn de te nemen stappen aangegeven wie welke taak heeft. Het Masterplan Dyslexie hanteert andere criteria en komt van het ministerie van OCW. Dit kan bij ouders en achten verwarring wekken. Zie meer informatie: www.steunpuntdyslexie.nl 3
3 Interventies en hulp in de klas bij (vermoeden van ) dyslexie - nooit onbereid hardop laten in de klas - niet laten overschrijven van het bord, maar van een beeld op de eigen bank, groot lettertype - boekaanbod uitgaande van de eigen interesse van het kind - luisterboeken van de bibliotheek inzetten - Meer tijd bij toetsen en verwerking van tekst of lesstof - groter lettertype bij geschreven stukken gebruiken of A3 kopie - differentiatie in de verwerkingsopdrachten van de periodelesstof, dus niet altijd schrijvend - hogere klassen: inzet computer bij verwerking lesstof - via school of ouders typecursus (ouders betalen) - afwisseling in vormen van hardop (zie map Connect ) bv. Tutor, radio, aan kleuters. - minimaal 3 keer per week gerichte instructie leesstrategie en oefening (zie map Connect en boek Dyslectische kinderen leren in de klas - spellingsfouten tellen niet of minder mee - oefenen spellingspakket met Ambrasoft op de computer - dagelijks korte herhaling van een nieuw aangeboden of nog te oefenen spellingscategorie 4 Signaleringslijst beginnende geletterdheid In 2001 hebben alle scholen primair onderwijs van het Ministerie van Onderwijs het Protocol Leesproblemen en Dyslexie ontvangen. Dit protocol is door het Expertisecentrum Nederlands in opdracht van het Procesmanagement Primair Onderwijs ontwikkeld. Onze school is aangesloten bij het samenwerkingsverband vrijescholen en heeft hen gevraagd aan dit proces deel te nemen en ons te ondersteunen. Het heeft erin geresulteerd dat we gedurende het schooljaar 2002-2003 hebben gewerkt aan het omzetten van het protocol naar een dyslexieprotocol specifiek onze school. Zo is er de kleuters een Signaleringslijst ontwikkeld de beginnende geletterdheid. Deze wordt ingevuld in het jaar afgaand aan de overstap naar groep 3. Er wordt gekeken naar de volgende aspecten: - Toont interesse in prentenboeken - Kent leeswijze/kijkrichting - Toont betrokkenheid bij en vertellen - Speelt (lees)verhaal na - Herkent symbolen/pictogrammen - Herkent namen - Vraagt naar woorden (Wat staat daar?) - Schrijft uit zichzelf - Past eindrijm toe - Schrijft eigen naam Het invullen van deze lijst is de eerste stap van het stappenplan. 4
5 Stappenplan Dyslexieprotocol kleuters Stap pen Welke toets/ welke kinderen wie Datum Hoe Resultaat 1 Signaleringslijst Beginnende Leerkr. Nov. Klass. December, met IB geletterdheid, uit: Kinderen Observatie leren van de BVS tijdens de dag Alle kleuters 2 Vroege kenmerken dyslexie (van BVS) Alle risico kleuters 3 Leerrijpheidsonderzoek oudste risico kleuters 4 Spelobservatielijst 5 jarigen 5 CITO Taaltoets kleuters, oudste kleuters 6 Herhaling CITO Taaltoets kleuters, D en E scores van januari Nov. Tijdens dec Niet eigen Leerk Leekr Niet eigen Niet eigen Dec. Rondo m 5e verjaardag januari Juni Individueel, buiten klas Observatie in de klas In kleine groep buiten de klas In kleine groep buiten de klas Tijdens dec. Tijdens eerst volgende Tijdens eerst volgende Tijdens eerst volgende 7 Eind van stap 1 t/m 6 Allen Juni teambespreking Tijdens pedagogische vergadering 8 Overdracht LVS alle kleuters Alle kl.. en en nieuwe 1e klas. en zorggroep Juni/jul i Interventies, acties nav resultaat Klassenplan; Individueel handelingsplan. Risicokleuters: 1. ouders informeren + uitleg dyslexie-protocol + hand-tekening 2. stap 2 Klassenplan; Individueel handelingsplan. Doorverwijzing extern * of schoolarts of PAB. Informeren ouders + hand-tekening. Individueel handelingsplan Doorverwijzing extern of intern. Informeren ouders en hand- tekening. Individueel handelingsplan. Doorverwijzing extern of intern. Info ouders + handtekening. Individueel handelingsplan. Doorverwijzing extern of intern. Juni herhaling risico kinderen.. Individueel handelingsplan. Doorverwijzing extern of intern. Info ouders + handtekening. De nodige bijstelling worden doorgevoerd Zorg-overleg - Nieuwe 1e klas acht weet welke leerlingen risico zijn en draagt zorg extra inzet meteen in klas 1 Borging door IBér Na herfstvakan-tie terugblik op de overdracht van het kleuter LVS * logopedie, sensomotorisch onderzoek en therapie, De Twee Stromen, optoloog, Jeugdarts, Speciaal Onderwijs 5
6 Stappenplan Dyslexieprotocol klas 1 Stap pen Na kleut er stap pen Welke toets/ welke kinderen 1 9 Toest leerwaarden Struiksma: Auditieve waarden: alle risico lln. + nu opvallende lln. 2 10 Leeshuis T2 Alle lln. En Leeshuis T1 signaallln 3 11 Schooldictee spelling wie Datum Hoe Resultaat 4 12 Leeshuis T5 alle lln. 5 13 PI dictee spelling 6 14 Leeshuis Alle lln. 7 15 DMT 8 16 AVI / zorglln IB er Oktobe r In eigen klas In volgende Zorggesprek Interventies, acties nav resultaat Groeps- of individueel Nov. In de klas In volgende Groeps- of individueel Januari In de klas In volgende Groeps- of individueel januari In de klas In volgende Groeps- of individueel maart In de klas In volgende Groeps- of individueel maart In de klas In volgende Groeps- of individueel Juni In de klas In volgende Groeps- of individueel Juni In de klas In volgende Groeps- of individueel * logopedie, sensomotorisch onderzoek en therapie, De Twee Stromen, optoloog, Jeugdarts, Speciaal Onderwijs 6
7 Stappenplan dyslexieprotocol klas 2 Stap pen Na kleut er stap pen Welke toets/ welke kinderen 9 18 Aansluitende Voortzetting s bij vermoeden dyslexie wie Datum Hoe Resultaat 10 19 PI dictee spelling 11 20 DMT + AVI bij DLE scores D en E 12 21 Afname Dyslexie Screeningtest bij vermoeden dyslexie 13 22 DMT en AVI alle lln 13 22 PI dictee spelling 14 23 DMT en AVI alle lln. Vanaf week 2 schooljaar In eigen klas In volgende Zorggesprek Interventies, acties nav resultaat Groeps- of individueel okt In de klas In volgende Groeps- of individueel nov In de klas In volgende Groeps- of individueel IB er Na stap 11 IB ruimte Met IB en ouders Dossier afronden en verwijzing naar externe hulp diagnose en behandeling (vergoedingsprotocol ziektekosten verzekeraar) januari In de klas In volgende Groeps- of individueel maart In de klas In volgende Groeps- of individueel juni In de klas In volgende Groeps- of individueel Invullen formulieren extern bureau NB Na stap 12 gaan spelling en/of en interventies in de klas gewoon door. * logopedie, sensomotorisch onderzoek en therapie, De Twee Stromen, optoloog, Jeugdarts, Speciaal Onderwijs 7
8 Stappenplan Dyslexieprotocol klas 3 Stap Welke toets/ welke pen kinderen 15 Aarnoutse begrijpend 16 PI dictee spelling 17 DMT + AVI bij DLE scores D en E 18 Afname Dyslexie Screeningtest bij vermoeden dyslexie wie Datum Hoe Resultaat oktober In eigen klas In volgende Zorggesprek IB er 19 DMT en AVI alle lln 20 PI dictee spelling 21 Aarnoutse begrijpend 21 DMT en AVI alle lln. Streven AVI E5 okt In de klas In volgende nov In de klas In volgende Na stap 11 IB ruimte Met IB en ouders januari In de klas In volgende maart In de klas In volgende april In de klas In volgende juni In de klas In volgende Interventies, acties nav resultaat Groeps- of individueel Info ouders + handtekening Groeps- of individueel Info ouders + handtekening Groeps- of individueel Info ouders + handtekening Dossier afronden en verwijzing naar externe hulp diagnose en behandeling (vergoedingsprotocol ziektekosten verzekeraar) Groeps- of individueel Info ouders + handtekening Groeps- of individueel Info ouders + handtekening Groeps- of individueel Info ouders + handtekening Groeps- of individueel Info ouders + handtekening Invullen formulieren extern bureau op verzoek ouders, Kopie in dossier bewaren. NB Na stap 18 gaan spelling en/of en interventies in de klas gewoon door. * logopedie, sensomotorisch onderzoek en therapie, De Twee Stromen, optoloog, Jeugdarts, Speciaal Onderwijs 8
9 Stappenplan Dyslexieprotocol klas 4 Stap Welke toets/ welke pen kinderen 22 Aarnoutse begrijpend wie 23 PI dictee spelling 24 Afname Dyslexie Screeningtest bij vermoeden dyslexie 25 DMT en AVI alle lln Streven AVI M6 IB er 26 PI dictee spelling 27 Aarnoutse begrijpend 28 DMT en AVI alle lln. Streven AVI E6 Datu m Hoe Resultaat Interventies, acties nav resultaat Okt. In eigen klas In volgende Groeps- of individueel okt In de klas In volgende Groeps- of individueel Na IB ruimte Met IB en ouders Dossier afronden en verwijzing stap naar externe hulp diagnose 23 en behandeling (vergoedingsprotocol ziektekosten verzekeraar) Jan. In de klas In volgende Groeps- of individueel Mrt. In de klas In volgende Groeps- of individueel april In de klas In volgende Groeps- of individueel juni In de klas In volgende Groeps- of individueel Invullen formulieren extern bureau op verzoek ouders, Kopie in dossier bewaren. NB Na stap 24 gaan spelling en/of en interventies in de klas gewoon door. logopedie, sensomotorisch onderzoek en therapie, De Twee Stromen, optoloog, Jeugdarts, Speciaal Onderwijs 9
10 Stappenplan Dyslexieprotocol klas 5 en 6 Stap Welke toets/ pen welke kinderen 22 Aarnoutse begrijpend 23 PI dictee spelling 24 Afname Dyslexie Screeningtest bij vermoeden dyslexie 25 DMT en AVI alle lln 26 PI dictee spelling 27 Aarnoutse begrijpend 28 DMT en AVI alle lln. Streven AVI E7 wie Datum Hoe Resultaat oktober In eigen In volgende klas Zorggesprek IB er Interventies, acties nav resultaat Groeps- of individueel okt In de klas In volgende Groeps- of individueel Na stap 23 IB ruimte Met IB en ouders Dossier afronden en verwijzing naar externe hulp diagnose en behandeling (vergoedingsprotocol ziektekosten verzekeraar) januari In de klas In volgende Groeps- of individueel maart In de klas In volgende Groeps- of individueel april In de klas In volgende Groeps- of individueel juni In de klas In volgende Groeps- of individueel Invullen formulieren extern bureau op verzoek ouders, Kopie in dossier bewaren. NB Na stap 18 gaan spelling en/of en interventies in de klas gewoon door. * logopedie, sensomotorisch onderzoek en therapie, De Twee Stromen, optoloog, Jeugdarts, Speciaal Onderwijs 10