Symposium Duurzaam Aluminium 5 februari 2015 Aluminium, LCA en EPD Harry van Ewijk IVAM UvA BV www.ivam.uva.nl
IVAM UvA BV Opgericht in 1993 vanuit de Vakgroep Milieukunde UvA is enige aandeelhouder 15 medewerkers Kerngebieden Duurzaam produceren Ketenanalyses / LCA Risicobeoordeling chemische stoffen, Nanotechnologie Internationaal duurzaam ondernemen Duurzaam inrichten Stedelijke gebiedsontwikkeling Draagvlak-, gedrag- en beleidsstudies
Inhoud Wat is LCA? Algemeen Geïllustreerd aan de hand van de aluminium keten Wat is een EPD? Bepalingsmethode Milieuprestaties Gebouwen en GWW-werken EPD als basis voor de Nationale Milieudatabase (NMD) Categorieën productdata in NMD
Wat is LCA? LCA = Life Cycle Assessment (levenscyclusanalyse)
LCA: 3 typen Environmental (LCA) Economic (LCC) Social (S-LCA)
Wat is LCA? Doel LCA milieueffecten product/dienst over de hele keten systematisch bepalen LCA eigenschappen Kwantificeert potentiële milieueffecten Generieke, mondiale milieueffecten Temporeel: LCA slaat de tijd plat
Nut van LCA voor uw branche Intern Wat zijn de grootste vissen (materialen, processen, milieuthema s) tbv ecodesign / design for environment Extern Transparantie naar stakeholders (milieujaarverslagen, ecolabeling)
LCA Elke LCA bestaat uit de volgende stappen: 1. Vaststellen van doel en reikwijdte 2. Inventarisatie (LCI) 3. Effectbeoordeling (karakterisatie) 4. Interpretatie
LCA-methode (ISO 14040) Raamwerk voor LCA Doelbepaling en systeemafbakening Levenscyclusinventarisatie Interpretatie Milieueffectbeoordeling
LCA stap 1: Doelbepaling Functionele eenheid 1 liter verf hoeveelheid verf nodig om 1 m 2 muur te schilderen hoeveelheid verf nodig om 1 m 2 muur 10 jaar lang goed en mooi beschermd te houden
LCA stap 2: Inventarisatie Input materialen energie water lucht ruimte grondstofonttrekking opwerking, productie en assemblage distributie product gebruik product hergebruik: product, component, materiaal afvalmanagement Output producten bijproducten emissies naar water emissies naar lucht emissies naar bodem overigen
LCA stap 3: Effectbeoordeling Uitputting grondstoffen Emissies - broeikaseffect - humane toxiciteit - verzuring - ecotoxiciteit - vermesting - smogvorming - ozonlaagaantasting Aantasting ecosystemen -landgebruik -biodiversiteit Energieverbruik Waterverbruik Afval Carbon Footprint Milieueffecten Indicatoren
LCA stap 4: Weging Weegmethoden om tot 1 indicator te komen: panel distance to target no effect level Monetair Schaduwprijs, MilieuKostenIndicator (MKI) Weging, beoordeling milieueffecten, is (deels) subjectief Niet wegen is ook wegen!
Levenscyclus aluminium bauxietwinning aluinaarde productie productie primair aluminium AEC recycling energie vormgeving transport gebruiksfase verwerking tot eindproduct (EAA, 2008)
Levenscyclus aluminium bauxietwinning aluinaarde productie productie primair aluminium AEC recycling energie vormgeving Ontbossing Landgebruik Red mud afval transport gebruiksfase verwerking tot eindproduct (EAA, 2008)
Levenscyclus aluminium verbruik chemicaliën (natronloog) bauxietwinning aluinaarde productie productie primair aluminium AEC recycling energie vormgeving transport gebruiksfase verwerking tot eindproduct (EAA, 2008)
Levenscyclus aluminium bauxietwinning aluinaarde productie AEC recycling productie primair aluminium verbruik elektriciteit energie vormgeving transport gebruiksfase verwerking tot eindproduct (EAA, 2008)
Levenscyclus aluminium bauxietwinning aluinaarde productie productie primair aluminium AEC recycling energie vormgeving transport gebruiksfase brandstofbesparing? verwerking tot eindproduct (EAA, 2008)
Levenscyclus aluminium bauxietwinning aluinaarde productie deel gaat verloren: afvalverbrandings-installatie, AEC stort recycling productie primair aluminium energie vormgeving transport gebruiksfase verwerking tot eindproduct (EAA, 2008)
Primair aluminiumproductie Bijdrage (%) van verschillende processen aan de milieubelasting 8,5 20,3 1,2 1,4 22,6 aluminium oxide* 46 bauxietwinning* verwerking red mud* elektriciteit electrolyse anode productie overig
ReCiPe-Pt Productie primair en secundair aluminium per ton aluminium 800 700 600 500 Uitputting, fossiel Uitputting, metalen Landgebruik, bouw Landgebruik, agri Straling Ecotox, zoutwater 400 Ecotox, zoetwater Ecotox, bodem 300 Fijnstof vorming 200 Smogvorming Humane tox 100 Vermesting 0 primair secundair Verzuring Ozonlaag Klimaat, ecosysteem Klimaat, gezondheid
ReCiPe-Pt Aluminium kozijn levenscyclus bijdragen van verschillende processen 30 20 Uitputting, fossiel Uitputting, metalen Landgebruik, bouw Landgebruik, agri 10 Straling Ecotox, zoutwater 0-10 -20 Ecotox, zoetwater Ecotox, bodem Fijnstof vorming Smogvorming Humane tox Vermesting Verzuring Ozonlaag Klimaat, ecosysteem Klimaat, gezondheid
Wat is een EPD? LCA - normen ISO 14040: principes en raamwerk ISO 14044: eisen en richtlijnen ISO 14025: milieuverklaringen - type III principes en procedures Environmental Product Declaration type III (EPD) ISO 21930: milieuverklaring van bouwproducten EN 15804: milieuverklaring van bouwproducten EN 15978: milieuprestaties van gebouwen
LCA EPD Bepalingsmethode ISO 14025 EPD (LCA = basis) Environmental Product Declaration type III voor de bouw EN15804 niveau product in bouwwerk Bepalingsmethode Milieuprestatie Gebouwen en GWW-werken nadere specificatie (NL) van product- naar bouwwerkniveau Toetsingsprotocol (SBK of MRPI )
Bepalingsmethode
Nationale Milieudatabase (NMD) SimaPro 8 Ecoinvent 2.2 + Basisprofielen Database Product-/Itemkaarten Database voor LCA-bureaus Nationale Milieudatabase voor toolontwikkelaars
Nationale Milieudatabase (NMD) door derden getoetste data (via MRPI of SBK) SimaPro 8 Ecoinvent 2.2 + Basisprofielen Database Product-/Itemkaarten Database Productprofiel-kaarten Database (in afzonderlijke tools)
NMD toegepast in Tools
Categorieën productdata 1. Merk gebonden, getoetst door derden van individuele toeleverancier/producent 2. Merk ongebonden, getoetst door derden van groepen van toeleveranciers/producenten representatief voor bijv. NL markt of beperkte groep leveranciers 3. Merk ongebonden, niet getoetst bij voorkeur representatief voor NL worst case 30% toeslag Voorkeur voor rekenen met 1 of 2
Dank voor uw aandacht! Vragen? IVAM heeft ruim 20 jaar ervaring met LCA Voor EPD en advies: www.ivam.nl