Vergelijkbare documenten
Prikkelgevoeligheid. Afleidbaarheid Impulsiviteit Slordigheid Aggressie. Flexibiliteit Creativiteit Motivatie Nieuwsgierigheid

Verstoorde bewegingssturing bij de ziekte van Parkinson. Rick Helmich

Cognitie, dopamine en impulscontrole bij de ziekte van Parkinson

Neuro-imaging bij bipolaire stoornissen: een overzicht

Ziekte van Parkinson

Linking Depression. Longitudinal and neuroimaging genetic studies in major depressive disorder. Esther Opmeer

De ziekte van Parkinson is een neurologische ziekte waarbij zenuwcellen in een specifiek deel van de

Waarom kijkt iedereen boos? Vergelijkend onderzoek van de hersenen van mensen met een depressie

SAMENVATTING. Inleiding. Black box? Signaalstoffen in de hersenen

Medicatie bij Probleemgedrag

Waarom stigma rondom AD(H)D bestaat

Wie is er eigenlijk (niet) gek?

The Sweetest Pill to Swallow

Wat is Runningtherapie? Voor wie? Wat is het doel?

Prikkelverwerking bij kinderen met ADHD. De definitie van ADHD 10/13/2016. Prikkelverwerking: je brein is er maar druk mee. Wat is ADHD?

dr. Wiepke Cahn UMCUtrecht

ANTIVIRALE BEHANDELING BIJ PSYCHOSE Het verbeteren van denkvermogen met valaciclovir

Hoe benader je mensen met een (hoog) risico op diabetes? Gerjo Kok Universiteit Maastricht

De revisie van de richtlijn angststoornissen

VMBO-congres, 9 november Eveline Crone. Brain & Development lab Leiden :

Cognitief functioneren en de bipolaire stoornis

Rationeel voorschrijven bij ontwikkelingsstoornissen. Pieter Hoekstra Kinder en Jeugdpsychiater UMCG en Accare

Fijn, mijn kind heeft een puberbrein

Depressief realisme, angsthaas of zwartkijker?

Het verlichte brein. Overzicht. Overzicht. Epidemiologie. Cannabis als veelbelovend antipsychoticum? Matthijs Bossong

parkinson DE NOODZAAK VAN EEN BREDE BEHANDELING EN AANPAK

SRA. Subjects Reactie op Antipsychoticagebruik. H.A. Wolters H. Knegtering D. Wiersma R.J. van den Bosch Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG)

Oefening 3: Keuzes maken

Als een pilletje niet meer genoeg is

ADHD en autisme Wat weten we, wat kunnen we?

Chronische pijn, een benadering vanuit de neurowetenschappen

Fijn, mijn kind heeft een puberbrein

Ander mens of meer jezelf?

Parkinson en Medicatie

Verminderde insula connectiviteit als indicator voor non-respons?

Heeft een etiket wel voordelen voor uw kind? Heeft een etiket wel voordelen voor uw kind?

Chapter 9. Dutch Summary

Puberbrein, huiswerk en ouders..

Dr. L. Bais, Lentis

Anatomische correlaties van neuropsychiatrische symptomen bij dementie

Duurzaam inzetbaar, Even je geheugen opfrissen

Waarom uitstellen zo verleidelijk is. Dr. Esther Aarts

Deel I Wat we weten over de stoornis ADHD

Medicatie bij dementie

Waarom VERANDEREN soms LUKT.

Het lerend vermogen van mensen met een dementie dr. Danielle Boelen

Kijken in puberhersenen. Laura van der Aar Miranda Jansen Eduard Klapwijk

Alcohol? Informatie voor ouders/verzorgers

Slaap en de ziekte van Parkinson vijanden èn bondgenoten

Wie slaapt er nu? Pieter Rochat. Aandacht voor het bewuster handelen bij ouderen met slaapproblemen. Inleiding

Vertraagt een hoge dosis creatine het begin van de Ziekte van Huntington? Waarom creatine?

Begrijpend lezen. Cognitieve processen. Cognitieve processen. De ontwikkeling van cognitieve processen en individuele verschillen bij begrijpend lezen

Executieve functies en emotieregulatie. Annelies Spek Klinisch psycholoog/senior onderzoeker Centrum autisme volwassenen, GGZ Eindhoven

Block 1: Basic emotions, Brain structures and Stress.

Resultaten Enquete Ervaringen, Meningen, Wensen over behandeling

Plannen en organiseren bij adolescenten met ADHD. Prof.dr. Saskia van der Oord klinische psychologie

Baclofen, (How) Does It Work? The Efficacy and Working Mechanism of High- Dose Baclofen in the Treatment of Alcohol Dependence E. M.

ONDERSTEUNING VOOR HET KWETSBARE BREIN

What Part of Working Memory is not Working in ADHD? The effect of Reinforcement on Short Term Memory and the Central Executive

Heeft positieve affectregulatie invloed op emotionele problemen na ingrijpende gebeurtenissen?

d Arc nieuwsbrief Universiteit van Amsterdam Algemeen bericht In dit nummer: Beste lezer, Voor u ligt de vierde d Arc nieuwsbrief.

C H A P T E R Dutch Summary Nederlandse samenvatting van het proefschrift: De darm-hersenen as en de regulatie van voedselinname.

Voorwoord 11 1 Wat is een seksueel probleem en welke verschillende seksuele problemen zijn er? 13

De rol van stress en verwachtingen bij chronische lichamelijke klachten: Op weg naar innovatieve therapievormen

Parkinsoncafe april 16. Ziekte van Parkinson Cognitie

Cognitieve balans: wat is het en hoe kan het onderwijs erop inspelen?

Bemoeizorg. De Musketon 26 mei 2011

BEÏNVLOEDENDE FACTOREN VAN THERAPIETROUW EN ZELFMANAGEMENT BIJ ORALE TKIs: EEN KWALITATIEF ONDERZOEK. Mathieu Verbrugghe Prof. dr.

EEG en MEG bij de diagnostiek van cognitieve stoornissen

Psychologische behandeling van bipolaire patiënten. Dinsdag 17 januari 2017 Dr. Manja Koenders PsyQ Rotterdam/Universiteit Leiden

Chronische pijn: enkele inzichten in een multifactoriële problematiek

Informatiebrief voor proefpersonen

De medicamenteuze behandeling van ADHD en verslaving bij adolescenten.

Een kijkje in je hersenen

WandelTrainersDag 8 april Ronder 3 nr. 30. Best Practice: Wandelen als interventie bij dementie Anne-Mieke Huisman

HERORDENING VAN FUNCTIES NA HERSENINFARCT: CONSEQUENTIES VOOR THERAPIE? 1. Functionele beeldvorming (fmri) 2. Consequenties voor therapie?

Neurocognitive Processes and the Prediction of Addictive Behaviors in Late Adolescence O. Korucuoğlu

Programma. 1. ADHD bij adolescenten 2. Motiverende gespreksvoering 3. Werken met Zelf Plannen

Ik heb geen idee wat het betekent. Ik heb dit woord wel eens gezien of gehoord.

Mijn diagnose? Mens! 3/12/2017. Niet Aangeboren Hersenletsel - NAH

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Patiëntgerichte Zorg voor Epilepsie. 23 oktober 2012 Willem-Jan Hardon, Neuroloog

De Hersenen. Historisch Overzicht. Inhoud college de Hersenen WAT IS DE BIJDRAGE VAN 'ONDERWERP X' AAN KUNSTMATIGE INTELLIGENTIE?

Vraag 1 Lees de tekst Internaliserend gedrag en co-morbiditeit en beantwoord daarna de vraag.

Het Nieuw Leiderschap is het brein managen. Mini masterclass Congres interne kwaliteitszorg op school te Affligem Guido de Valk

Thema. Kernelementen. Emoties Puber- en kinderemotie Eenduidige communicatie

Transcriptie:

Volkskrant zaterdag 28 september 2013

Volkskrant zaterdag 28 september 2013

De angst voor de hersenwetenschappen is ongegrond. De hersenwetenschappen zijn niet het begin, maar juist het einde van het Prozac tijdperk. See also The Guardian Sunday September 22, 2013

Drie factoren die een rol spelen bij het medicatie probleem 1. Medicatie is niet specifiek voor het aangedane hersensysteem 2. Effectiviteit is context-afhankelijk 3. Individuele verschillen in de basale staat van de hersenen

Drie factoren die een rol spelen bij het medicatie probleem 1. Medicatie is niet specifiek voor het aangedane hersensysteem 2. Effectiviteit is context-afhankelijk 3. Individuele verschillen in de basale staat van de hersenen

Hersenstoffen zijn actief in meerdere hersengebieden Regulatie van cognitieve controle Regulatie van stemming (en angst)

OPTIMAAL TE LAAG DOPAMINE NIVO Dorsale striatum beweging Ventrale striatum beloningsgevoeligheid

TE HOOG OPTIMAAL TE LAAG DOPAMINE NIVO Dorsale striatum beweging Ventrale striatum beloningsgevoeligheid Cools et al., 2001, Cereb Cortex Cools, 2006, Neurosci Biobehav Rev Aarts et al., 2013 Neuropsychologia

Dezelfde pil heeft zowel positieve als negatieve effecten door op verschillende (verstoorde versus intacte) hersensystemen te werken

Drie factoren die een rol spelen bij het medicatie probleem 1. Medicatie is niet specifiek voor het aangedane hersensysteem 2. Effectiviteit is context-afhankelijk 3. Individuele verschillen in de basale staat van de hersenen

Drie factoren die een rol spelen bij het medicatie probleem 1. Medicatie is niet specifiek voor het aangedane hersensysteem 2. Effectiviteit is context-afhankelijk 3. Individuele verschillen in de basale staat van de hersenen

Geheugenspelletje Onthouden! Negeren! Heb je dit plaatje eerder gezien? Goede antwoord = Nee!

Ritalin heeft zowel positieve als negatieve effecten % correcte Accuracy antwoorden (%) 100 90 80 70 60 Prikkels Ignore negeren PLC Placebo MPH Ritalin Prikkels Update verwerken Fallon and Cools, in prep

Geheugenspelletje Onthouden! Onthouden! Heb je dit plaatje eerder gezien? Goede antwoord = Ja!

Ritalin heeft zowel positieve als negatieve effecten % correcte Accuracy antwoorden (%) 100 90 80 70 60 Prikkels Ignore negeren PLC Placebo MPH Ritalin Prikkels Update verwerken Fallon and Cools, in prep

Een bepaald effect van medicatie kan goed of juist slecht zijn afhankelijk van de taak die je wilt voltooien

Drie factoren die een rol spelen bij het medicatie probleem 1. Medicatie is niet specifiek voor het aangedane hersensysteem 2. Effectiviteit is context-afhankelijk 3. Individuele verschillen in de basale staat van de hersenen

Drie factoren die een rol spelen bij het medicatie probleem 1. Medicatie is niet specifiek voor het aangedane hersensysteem 2. Effectiviteit is context-afhankelijk 3. Individuele verschillen in de basale staat van de hersenen

Hoe kan het dat de ene persoon voordeel heeft van een middel, terwijl de ander er nadeel van ondervindt?

Individuele verschillen in de basale hoeveelheid dopamine Weinig dopamine Veel dopamine Cools et al., J Neurosci 2009

Dopamine pil helpt alleen mensen met weinig dopamine Leer capaciteit Basale hoeveelheid dopamine in de hersenen Cools et al., J Neurosci 2009

Pillen die dopamine verhogen werken alleen bij mensen die weinig dopamine hebben. De effectiviteit van medicatie hangt af van de basale staat van het brein.

Drie factoren die een rol spelen bij het medicatie probleem 1. Medicatie is niet specifiek voor het aangedane hersensysteem 2. Effectiviteit is context-afhankelijk 3. Individuele verschillen in de basale staat van de hersenen

De psychiatrie vereist een hersenwetenschappelijke benadering. Alleen een dergelijke benadering zal de psychiater in staat stellen om de juiste behandeling op het juiste individu, en op de juiste cognitieve context, af te stemmen.