Het Centrum Voor Dienstverlening is u graag van dienst met: De krachtgerichte methodiek Informatie voor samenwerkingspartners van het CVD Waar kunnen we u mee van dienst zijn? Centrum Voor Dienstverlening / www.cvd.nl
Iemand kan om uiteenlopende redenen dak- en/of thuisloos worden of moeite hebben met zelfstandig wonen vanwege psychiatrische problemen. Het Centrum Voor Dienstverlening (CVD) beschikt over een divers pakket aan diensten en voorzieningen om in dat geval de juiste opvang en begeleiding te bieden. Daarbij streeft het CVD er altijd naar dat iemand weer een (zo) zelfstandig (mogelijke) vorm van wonen houdt of bereikt. Het CVD gelooft er in dat elke Rotterdammer talenten heeft en dat er soms professionele ondersteuning nodig is om die talenten te kunnen benutten. Om dit op een effectieve manier te realiseren, heeft het CVD bij de Maatschappelijke Opvang en Wonen gekozen voor het krachtgericht werken met cliënten. In de Maatschappelijke Opvang heet de methodiek Herstelwerk, bij kwetsbare gezinnen Krachtwerk en voor jongeren Houvast. Allen gaan uit van dezelfde principes en werkwijze met doelgroepspecifieke nuances. Deze brochure geeft informatie aan samenwerkingspartners over deze krachtgerichte methodiek. Wat is de krachtgerichte methodiek? Kwetsbare mensen ondersteunen in hun proces tot volwaardig burger in de samenleving; dat is krachtgericht werken. De methode maakt gebruik van de kracht en mogelijkheden van cliënten en hun hulpbronnen in de gemeenschap. Dit helpt cliënten de regie over hun leven terug te krijgen of te houden. De formule is simpel: mobiliseer de krachten (talenten, kennis, capaciteiten, hulpbronnen) van cliënten en stel die in dienst van de doelen en inzichten die zij willen bereiken en de cliënten zullen een betere kwaliteit van leven ervaren vanuit hun eigen gezichtspunt (Saleebey, 2006). De methodiek is ontwikkeld in de Verenigde Staten als het Strengths Model. Vervolgens is deze methodiek door het UMC St Radboud vertaald naar de Nederlandse situatie. Dit op verzoek van verschillende hulporganisaties waaronder het CVD. Het is een evidence based en practice based methodiek. Dat wil zeggen dat
in onderzoek positieve effecten zijn gevonden en dat cliënten en medewerkers bij de ontwikkeling betrokken zijn geweest. Het herstelbegrip is op verschillende manieren te benaderen. Herstel als uitkomst In de krachtgerichte methodiek wordt herstel als uitkomst gedefinieerd in termen van een zingevend bestaan met hoop en zicht op een betere toekomst en leven in veiligheid. Herstel als proces Het herstelproces omvat het terugwinnen en vernieuwen van het oorspronkelijke zelf en de eigen identiteit en een herdefiniëring van het zelf in relatie tot anderen en de gemeenschap. Samen met de begeleider ontdekken cliënten waar hun krachten liggen, waar ze goed in zijn. Wat wil de cliënt bereiken? Wie kan de cliënt daarbij helpen? Welke andere hulpbronnen zijn er? Zo kunnen cliënten hun leven weer op een positieve wijze oppakken.
Hoe werkt het? De krachtgerichte methodiek gaat uit van de volgende principes: 1. Cliënten hebben het vermogen te herstellen, hun leven weer op te pakken en te veranderen Krachtgericht werken vraagt om het geloof in de capaciteiten van cliënten en hun omgeving. Cliënten hebben het vermogen om te herstellen, het leven weer in eigen hand te nemen en te ontwikkelen in een richting die zij zelf wensen. 2. Focus op de krachten en niet op de tekortkomingen Cliënten in opvangsituaties en de mensen in hun omgeving beschikken over niet zelden onvermoede - krachten. Niet de tekortkomingen of problemen, maar de krachten en talenten staan centraal. 3. De cliënt heeft de regie over de begeleiding De sleutel tot herstel ligt bij de wensen en motivatie van de cliënten. De cliënt bepaalt de vorm, de richting en de inhoud van de hulp. De begeleider reikt hierbij de keuzemogelijkheden aan. Cliënten zijn bij iedere stap van het proces betrokken. 4. De werkrelatie tussen de cliënt en de begeleider staat op de eerste plaats Krachtgericht werken gaat uit van een ondersteunende houding van de begeleider. Respect, vertrouwen, eerlijkheid, openheid en enthousiasme zijn belangrijke uitgangspunten, evenals gelijkwaardigheid. Immers, vertrouwen groeit uit wederzijds respect. 5. Werken in een natuurlijke omgeving De natuurlijke omgeving van de cliënt is de plek waar het gewone leven plaatsvindt. Krachten en bronnen van de cliënt kunnen beter begrepen worden tijdens gezamenlijke activiteiten in die natuurlijke omgeving. Daar liggen zijn of haar krachten en daar is de kans op herstel het grootst. 6. De samenleving als hulpbron Bronnen en relaties uit de eigen omgeving van de cliënt zijn van grote invloed op het herstelproces. De begeleider heeft in principe een bescheiden rol. Welbevinden hangt samen met zorg en zorgzaamheid vanuit die eigen omgeving. Daarom is het belangrijk krachten te bundelen en van elkaar te leren.
Professionele hulpverlening en burgerschap De krachtgerichte methodiek gaat uit van de krachten en wensen van cliënten. Daarbij worden ook de kwetsbaarheden en obstakels meegenomen in het brede professionele kader waarbinnen begeleiders werken. Het benutten van de krachten van een cliënt en focussen op de wensen van de cliënt, motiveert om ook kwetsbaarheden en/of obstakels te stabiliseren en/of op te lossen. De cliënt zit daarbij zoveel mogelijk aan het stuur. Daarnaast wordt er, voor zover mogelijk, op gelet dat de cliënt binnen verantwoorde grenzen beweegt. Als het gedrag van de cliënt leidt tot het schaden van het belang van de cliënt zelf of dat van anderen, zal de begeleider de cliënt hiermee confronteren of soms overgaan tot het (gedeeltelijk en/of tijdelijk) overnemen van de regie. Eén van de pijlers van de krachtgerichte methodiek bestaat eruit dat cliënten, net als ieder ander, burgers zijn. Dit gaat gepaard met rechten, zoals de toegang tot instanties en de mogelijkheid om actief te participeren in de samenleving. Daarnaast is er ook sprake van plichten, zoals het voldoen aan door wet of instanties gestelde criteria en eisen (bijvoorbeeld verplichte zorgverzekering, geen overlast op straat). Welke instrumenten worden gebruikt? Krachteninventarisatie De kern van een krachteninventarisatie is om zicht te krijgen op de krachten en hulpbronnen van kwetsbare mensen ter ondersteuning van hun herstelproces. Vanaf de start van de begeleiding inventariseert de cliënt met ondersteuning van de begeleider zijn/haar krachten. In de Krachteninventarisatie worden de persoonlijke en sociale hulpbronnen uit het verleden, het heden en de hieruit voortkomende wensen en ambities opgenomen. De Krachteninventarisatie bestaat uit tien leefgebieden: Veiligheid & bescherming tegen geweld Wonen & dagelijks leven Financiën & sociale zekerheid Kinderen & opvoeding (Ex-)partner Sociale relaties Activiteit/werk & leren Vrije tijd & recreatie Gezondheid & zelfverzorging Zingeving.
Op basis van de Krachteninventarisatie kiest de cliënt een aantal lange termijn hersteldoelen, die voor de cliënt van belang zijn en die de cliënt in beweging brengen. Actieplan De lange termijn hersteldoelen van de cliënt worden opgenomen in een Actieplan. In dit Actieplan worden die doelen omgezet in kleine, haalbare acties om de doelen te realiseren. Het Actieplan is daarmee een soort werkagenda, die helpt om overzicht en focus te bewaren. De Krachteninventarisatie en het Actieplan ondersteunen het begeleidingsproces en worden doorlopend geactualiseerd. Het zijn werkdocumenten. Teamkrachtbespreking Periodiek komen begeleiders bij elkaar voor een Teamkrachtbespreking. Tijdens deze bespreking worden twee tot vier cliëntsituaties op een gestructureerde en krachtgerichte wijze besproken. Door een Teamkrachtbespreking worden begeleiders ondersteund en versterkt in hun krachtgerichte benadering van cliënten. Samenwerking Het CVD vindt de samenwerking en afstemming met extern betrokken hulpverleners en instanties belangrijk. Deze afstemming vindt onder meer plaats bij de start van het begeleidingstraject, bij de evaluaties en bij de uitstroom van de cliënt. Ook de afstemming op persoonlijk niveau is belangrijk. Daarom worden familie, vrienden of buurtgenoten van de cliënt actief betrokken bij de begeleiding (indien mogelijk en gewenst).
Meer weten? Als u meer wilt weten over de krachtgerichte methodiek bij het CVD, kunt u daarvoor contact opnemen met uw contactpersoon van het CVD. Meer informatie over de fundamenten en achtergronden van de methodiek zijn terug te vinden in het methodiekboek Herstelwerk: een krachtgerichte basismethodiek voor kwetsbare mensen, Wolf, J. (2012), Nijmegen: Onderzoekscentrum maatschappelijke zorg, UMC St Radboud. Te bestellen via: info@krachtenherstel.nl
Het CVD Het Centrum Voor Dienstverlening (CVD) is een grote maatschappelijke dienstverlenende organisatie in Rotterdam. Het CVD gelooft er in dat elke Rotterdammer talenten heeft en dat er soms professionele ondersteuning nodig is op die talenten te kunnen benutten. Het CVD biedt die ondersteuning en doet dat met een breed scala aan diensten en producten. Het CVD staat voor Maatschappelijke Opvang, Maatschappelijke Dienstverlening en Vrijwilligerswerk. In de Maatschappelijke Opvang ondersteunen wij dak- en thuislozen, kwetsbare gezinnen en jongeren die om uiteenlopende redenen dak- en/of thuisloos worden. Ook ondersteunt het CVD zelfstandig wonende mensen met psychiatrische problemen. Daarbij streeft het CVD er altijd naar dat iemand weer een zo zelfstandig mogelijke vorm van wonen houdt of bereikt. Het perspectief is dat zij weer volop kunnen meedoen, vanuit de mogelijkheden die ieder mens in zich heeft. Tekst: CVD Communicatie Ontwerp: Mangoa ontwerp Versie: 04-2014 Centrum Voor Dienstverlening Glashaven 42 3011 XJ Rotterdam t. (010) 440 10 10 f. (010) 467 82 01 e. info@cvd.nl i. www.cvd.nl