Kwaliteitsjaarverslag 2012
|
|
|
- Heidi Krista Bosman
- 10 jaren geleden
- Aantal bezoeken:
Transcriptie
1 Kwaliteitsjaarverslag 2012 Stichting Prenatale Screening A'dam e.o. Afdeling Obstetrie Kamer H4-272 Meibergdreef AZ Amsterdam Postbus DD Amsterdam
2 INHOUD Inhoud... 2 Verslag van het bestuur... 3 Inleiding... 3 Doelstelling... 3 Bestuur... 4 Het bureau... 5 Contracten Activiteiten van de SPSAO in Werkwijze van de SPSAO... 8 Deskundigheidsbevordering... 8 Opleidingen... 8 Bijscholing SEO en eerste trimesterscreening... 9 Peridos... 9 Visitaties... 9 De visitatieprocedure... 9 Gevisiteerde echocentra in Resultaten (Zwaarwegende) adviezen en aanbevelingen SEO minilogboek Regionale NT kwaliteitstoetsing Voortzetten van verbetertrajecten Gerealiseerde productie Counselinggegevens Combinatietest gegevens Overzicht beschikbare data Maternale leeftijd Zwangerschapsduur bij bloedafname en nekplooimeting Referentiecurven NT in relatie met zwangerschapsduur PAPP-A, bhcg en NT MoM waarden in relatie met zwangerschapsduur PAPP-A en bhcg MoM waarden in relatie met maternaal gewicht PAPP-A, bhcg en NT MoM waarden in de loop van de tijd Mediane MoM waarden per centrum Kansberekening Verhoogde kans op trisomie per centrum en leeftijdsgroep Prenatale detectie van trisomie Detectie van trisomie 21, 18 en Nekplooimetingen per echoscopist Aantallen Distributie van de metingen en beoordeling beelden Overzicht bevindingen kwaliteitsrapport combinatietest SEO gegevens SEO aantallen Per centrum Per echoscopist Conclusie SEO GUO 1 en GUO Evaluatie zorgpad SEO-GUO Toekomstperspectief Financieel Balans per 31 december Staat van baten en lasten over Toelichting op de jaarrekening Toelichting op de balans Toelichting op de staat van baten en lasten over STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 2/55
3 V E RSLAG VAN HET BESTUUR Inleiding Voor u ligt het Jaarverslag over 2012 van de Stichting Prenatale Screening Amsterdam en Omstreken (SPSAO). Dit is het vierde jaarverslag van de stichting. Per 1 januari 2007 is voor alle zwangeren in Nederland de mogelijkheid van Prenatale Screening ingevoerd. De Prenatale Screening maakt deel uit van het bevolkingsonderzoek waarvoor een WBO-vergunning noodzakelijk is. In december 2006 maakte het Ministerie van VWS bekend dat zij een voorlopige WBO-vergunning zou verstrekken aan acht regionale centra voor Prenatale Screening. De overheid acht op dit terrein een landelijke en regionale coördinatie wenselijk. De landelijke coördinatie wordt door het RIVM uitgevoerd. De regionale coördinatie dient door de acht regionale Centra voor Prenatale Diagnostiek (UMC's) uitgevoerd te worden, in een samenwerkingsverband met de verschillende betrokken partijen (verloskundigen, Echoscopisten, gynaecologen, perinatologen, klinisch genetici enz.). De activiteiten van de stichting bestaan uit het monitoren en ondersteunen van de prenatale screening voor zover deze onder de WBO (de Wet op het Bevolkingsonderzoek) valt. Dit met betrekking tot het uitvoeren van: 1) De formele counseling die elke zwangere aan het begin van de zwangerschap aangeboden krijgt. 2) De combinatietest, als risicobepaling voor het Downsyndroom. Deze betreft een meting van twee bloedwaarden (vrij b-hcg en PAPP-A tussen weken, maar bij voorkeur tussen de 9-10 weken) en de echoscopische meting van de nuchal translucency (NT) in het Nederlands meestal nekplooi genoemd (tussen weken bij een CRL tussen de mm volgens de criteria van de Fetal Medicine Foundation Nederland) van de foetus. 3) Het structureel echoscopisch onderzoek (SEO) bij weken (ook wel de 20 weken echo genoemd) als screening op structurele afwijkingen en in het bijzonder neurale buisdefecten. De Stichting ontvangt voor haar werkzaamheden een vergoeding die als opslag op de door gecontracteerde echocentra uitgevoerde SEO's in rekening wordt gebracht aan zorgverzekeraars. In 2012 bedroeg de opslag 18,04 per SEO. De Stichting Om de regionale coördinatie van het bovengenoemde bevolkingsonderzoek te kunnen uitvoeren, is binnen het AMC de beslissing genomen om de Stichting Prenatale Screening Amsterdam en Omstreken (hierna: SPSAO) op te richten. Op 18 december 2007 is door Lubbers en Dijk notarissen te Amsterdam de oprichtingsakte van de SPSAO ondertekend. De SPSAO is gevestigd bij het Academisch Medisch Centrum te Amsterdam, en is één van de acht regionale centra waaraan een WBO-vergunning is verleend. De WBO-vergunning is per 1 januari 2007 toegekend en verleend tot Tot nadere besluitvorming wordt deze jaarlijks verlengd. Mevrouw Dr. E. Pajkrt is benoemd tot directeur. De SPSAO is een onafhankelijke rechtspersoon die los functioneert van het AMC. Vestiging binnen het AMC biedt de SPSAO en de aan de SPSAO verbonden partijen de mogelijkheid tot kennisuitwisseling en infrastructurele en facilitaire mogelijkheden. Doelstelling De SPSAO heeft als doelstelling het coördineren en bewaken van de kwaliteit van de Prenatale Screening op aangeboren (chromosomale en structurele) afwijkingen van het ongeboren kind bij zwangere vrouwen van alle leeftijden binnen de regio Noord-Holland en Flevoland, evenals het doen verrichten van al wat daartoe behoort of daarvoor in de ruimste zin bevorderlijk kan zijn. STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 3/55
4 VERSLAG VAN HET BESTUUR(VERVOLG) Bestuur Het bestuur van de SPSAO bestaat uit zes leden, die allen een professionele binding hebben met de prenatale screening. Zo hebben zowel gynaecologen, verloskundigen, echoscopisten als laboratoriumdeskundigen zitting in het bestuur. Daarenboven zijn er drie vervangende leden, die desgewenst altijd de bestuursvergaderingen mogen bijwonen. De samenstelling van het bestuur per 31 december 2011 was als volgt: - Prof. dr. M.J.Heineman, Afdelingshoofd Verloskunde & Gynaecologie, AMC Voorzitter - Drs. M. van Alphen, Gynaecoloog, Flevoziekenhuis Vicevoorzitter - Mw. dr. P. Robles de Medina, Arts-echoscopist AMC Secretaris - Prof. dr. A. Sturk, Hoofd LAKC, AMC Penningmeester - Mw. D. Ridder-Mol, Verloskundig-echoscopist, Verloskundig Centrum Lid Hilversum - Mw. M.S.A. de Hoog-Glaudemans, Echoscopist, Rodekruis Ziekenhuis Lid Beverwijk & Echocentrum MaMa Velserbroek - Mw. Dr. B. Braams -Lisman, Gynaecoloog, Waterlandziekenhuis Vervangend lid - Mw. D.M.I.M. Lesscher, Verloskundige, VC Oost Echopunt Amsterdam Vervangend lid - Mw. M. Th. W. Vlegels, Echoscopist, Rodekruis Ziekenhuis Beverwijk Vervangend lid & Echocentrum MaMa Velserbroek Het bestuur vergaderde in 2012 slechts één keer op: 7 september STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 4/55
5 VERSLAG VAN HET BESTUUR(VERVOLG) Het bureau Raad van bestuur SPSAO Directeur SPSAO Dr. E. Pajkrt (0,2 fte) Regiobeheerder/P.A. A.N. Hartman (0,78 fte) Screeningscoördinator dr. P. Robles de Medina (0,4 fte) Beleidsmedeweker dr. R. Snijders (freelance) Arts-echosopist L. van Leijden (0,11 fte) Echoscopist M.T. Willekens (0,22 fte) Personele lasten Bedrijfsbureau (0,1 fte) Uitzendkracht (ivm Follow up) (0,44 fte) De samenstelling van het bureau was op 31 december 2012 als volgt: - Mw. dr. E. Pajkrt, Directeur - Mw. dr. P. Robles de Medina, Kwaliteitsbewaking - Mw. A.N. Hartman, Regiobeheerder - Mw. M.T. Willekens, Echoscopist - Mw. L. van Leijden, Echoscopist (allen gedetacheerd vanuit Verloskunde & Gynaecologie, AMC) - Mw. dr. R.J.M. Snijders, Beleidsmedewerker (extern) Naast bovengenoemde activiteiten hebben de leden van de SPSAO zitting in diverse landelijke commissies: - lid van Platform Downsyndroom screenings laboratoria; - lid van landelijk Platform van de 8 regionale centra voor prenatale screening; - lid van het Centraal Orgaan CVB-RIVM; - lid van werkgroep ORP (Peridos/RIVM); - lid van werkgroep Kwaliteit; - lid van werkgroep Onderzoek. De heer Sturk vertegenwoordigt het Platform Downsyndroom screenings laboratoria. Mevrouw Pajkrt vertegenwoordigt het Platform, het Centraal Orgaan CVB-RIVM, werkgroep Kwaliteit en Onderzoek. Mevrouw Hartman vertegenwoordigt het Platform en het Overleg Regiobeheerders Peridos (ORP). STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 5/55
6 VERSLAG VAN HET BESTUUR(VERVOLG) Contracten 2012 In het kader van de Wet op het Bevolkingsonderzoek (WBO) zijn uitvoerende partijen zoals verloskundigenpraktijken, echocentra en ziekenhuizen verplicht om een contract met een regionaal centrum af te sluiten. De SPSAO heeft met verloskundigenpraktijken, ziekenhuizen en echocentra, die aan de landelijk vastgestelde normen voldoen, contracten afgesloten voor het verrichten van activiteiten in het kader van de Prenatale Screening. De normen voor counseling, laboratoriumbepalingen, echoscopisch onderzoek en de samenwerkingscontracten zijn opgesteld door het RIVM ( Nr. Zorginstelling C* N* S* 1 Alkmaar Partners in Verloskunde x x x 2 Almere Flevoziekenhuis x x x 3 Almere, Stg. Zorggroep Almere verloskundigenpraktijk Buiten x 4 Almere, Stg. Zorggroep Almere verloskundigenpraktijk Castrovalva/ Parkwijk x 5 Almere, Stg. Zorggroep Almere verloskundigenpraktijk Perspectief/Boog x 6 Almere, Stg. Zorggroep Almere verloskundigenpraktijk Poort x 7 Almere, Stg. Zorggroep Almere verloskundigenpraktijk Stad/Haven x 8 Almere Verloskundigenpraktijk De Eerste Stap x 9 Almere Verloskundigenpraktijk Het Geboorte-atelier x 10 Amsterdam AMC x 11 Amsterdam Boven IJ Ziekenhuis x x x 12 Amsterdam DC Prenataal x x 13 Amsterdam Geboortecentrum Geel x 14 Amsterdam Geboortecentrum Rood x 15 Amsterdam Liva Verloskundig Centrum x 16 Amsterdam OLVG x x x 17 Amsterdam VC Oost Echopunt x x 18 Amsterdam Verloskundig centrum NOVA locatie IJburg x 19 Amsterdam Verloskundig centrum NOVA locatie van Swinden x 20 Amsterdam Verloskundigenpraktijk A'dam Oost x 21 Amsterdam Verloskundigenpraktijk Astrid Limburg x 22 Amsterdam Verloskundigenpraktijk Bijlmermeer x 23 Amsterdam Verloskundigenpraktijk Bilderdijk x 24 Amsterdam Verloskundigenpraktijk Nicolaas Witsenkade x 25 Amsterdam Verloskundigenpraktijk Oostelijke Eilanden x 26 Amsterdam Verloskundigen aan 't IJ x 27 Amsterdam Verloskundigen Vida x x x 28 Amsterdam Vroedvrouwenpraktijk Ruyschstraat x 29 Amsterdam Vroedvrouwenpraktijk Terra x 30 Assendelft Verloskundigen 1666 x 31 Assendelft Verloskundigen 2022 x 32 Beverwijk Rode Kruis Ziekenhuis x x x 33 Beverwijk Verloskundige Praktijk x 34 Blaricum Tergooiziekenhuizen x x x 35 Castricum Huisartsenpraktijk Leemhuis & v.d. Maarel x 36 Castricum Verloskundigenpraktijk x STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 6/55
7 VERSLAG VAN HET BESTUUR(VERVOLG) 37 Den Helder Gemini Ziekenhuis x x x 38 Geboortehuis verloskundigenpraktijk Bussum-Naarden x 39 Heemskerk Stichting BUCH/Echocentrum Midden Kennemerland x x 40 Heemskerk Verloskundige Praktijk x 41 Heiloo Verloskundige Praktijk Haesackerlaan x 42 Hilversum Materna Verloskundigenpraktijk x 43 Hilversum Tergooiziekenhuizen x x x 44 Hilversum Verloskundigenpraktijk de Eedenburgh x 45 Hilversum Verloskundigenpraktijk Aanvang x 46 Hilversum Verloskundig Centrum t Gooi x x 47 Huizen Verloskundige Praktijk Govers x 48 Huizen Vroedvrouwenpraktijk Zuiderzee x 49 Kortenhoef Verloskunde Wijdemeren-Vreeland x 50 Kortenhoef Verloskundige Praktijk x 51 Krommenie Praktijk Poppie x 52 Landsmeer-Oostzaan-Amsterdam Verloskundige Praktijk x 53 Mijdrecht Verloskundige Maatschap De Ronde Venen x 54 Naarden Bussum Verloskundige Praktijk Goed bevallen x 55 Purmerend Echocentrum x x 56 Purmerend Verloskundig Centrum Waterland x 57 Purmerend Verloskundigenpraktijk x 58 Purmerend Waterland Ziekenhuis x x x 59 Uitgeest-Akersloot Verloskundige Praktijk x 60 Velserbroek Echocentrum MaMa x x X 61 Velserbroek Verloskundigenpraktijk x 62 Verloskundigenpraktijk José en Hugo Heilema x 63 Volendam Verloskundigen Waterland Oost x 64 WAZ Echopraktijk Waterland Amsterdam Zaanstreek x x 65 Weesp Verloskundige Praktijk x 66 Wormer-Wormerveer Verloskundige Praktijk x 67 Zaandam Geboortecentrum Zaandam Zuid x x 68 Zaandam Proline Echografie Praktijk x x 69 Zaandam Verloskundigenpraktijk Lavita x 70 Zaandam Zaans Medisch Centrum x x x * C = counseling, N = NT meting, S = SEO Activiteiten van de SPSAO in 2012 De financiële ondersteuning van alle SPSAO activiteiten wordt gegarandeerd door een opslag op alle SEO s die door de aangesloten echocentra worden verricht. Deze opslag op het SEO tarief is door de Nederlandse Zorgautoriteit vastgesteld en aan de regionale centra toegekend. Conform landelijke afspraken stuurt de SPSAO periodiek een factuur aan de aangesloten echocentra. STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 7/55
8 VERSLAG VAN HET BESTUUR(VERVOLG) Werkwijze van de SPSAO Het Laboratorium Algemene Klinische Chemie (LAKC) van het AMC is gecontracteerd als laboratorium voor de bepalingen van de twee bloedwaarden (vrij b-hcg en PAPP-A) ten behoeve van de combinatie test. Om de contractanten en andere betrokkenen te informeren over landelijke en regionale ontwikkelingen heeft de SPSAO een eigen website. Hierop worden nieuwe ontwikkelingen over landelijke afspraken gepubliceerd met een link naar de website van de bewuste instantie. Verder worden contractanten middels nieuwsbrieven op de hoogte gehouden van belangrijke ontwikkelingen, bijscholingen en bijeenkomsten. Deskundigheidsbevordering Eén van de doelstellingen van de Stichting is het bieden van ondersteuning bij de deskundigheidsbevordering op het gebied van de regionale prenatale screening. Op 13 januari 2012 is er door de Stichting een landelijke bijeenkomst in de vorm van het WFE symposium georganiseerd, het aantal inschrijvingen bedroeg 179. Verder heeft de Stichting in 2012 twee contractantenbijeenkomsten georganiseerd en twee practica over hartafwijkingen. De bijeenkomst op 9 maart stond in het teken van onderzoek naar de effectiviteit van het SEO, inclusief de lopende onderzoeken. De bijeenkomst op 22 juni stond in het teken van prenatale diagnostiek van nierafwijkingen. Op 28 september en 12 oktober 2012 werd een practicum georganiseerd over hartafwijkingen, inclusief een hands-on practicum, waarbij de cursisten in de snijzaal preparaten gingen bekijken. Hiervan werd een uitgebreid videoverslag gemaakt, dat te zien is op de website van de SPSAO. Opleidingen Sinds 2008 organiseert de SPSAO een counselingcursus voor gynaecologen, artsen in opleiding, echoscopisten en verloskundigen, die betrokken zijn bij de Prenatale Screening. De cursus is ontwikkeld in samenwerking met het regionale Centrum VUMC te Amsterdam en wordt door medewerkers van beide centra gegeven. Deze cursus werd in 2012 twee maal gehouden en wel op 29 mei en op 22 november Fetal Medicine Foundation Nederland Sinds lange tijd is de meerderheid van de SPSAO contractanten bij de internationale organisatie Fetal Medicine Foundation (FMF) aangesloten. De FMF verricht kwaliteitscontroles op de nekplooimetingen. Jaarlijks vindt een controle en audit per centrum en per echoscopist plaats. In het kader van de Prenatale Screening heeft de SPSAO ervoor gekozen om de samenwerking met de FMF te continueren. Volgens de werkwijze van de FMF wordt de kansberekening voor het Down syndroom met behulp van het programma Astraia gemaakt. Nadat de uitslagen van het maternaal serumonderzoek bekend zijn, meet de echoscopist rond de 11e-12e week de NT meting en voert deze meting in het programma in. STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 8/55
9 VERSLAG VAN HET BESTUUR(VERVOLG) Kansberekening De kansberekening voor het Downsyndroom is het resultaat van de samenvoeging van de kans op basis van de serumwaarden en van de NT meting. Het uitvoeren van de kansberekening en de mogelijkheid deze direct met de zwangere en haar partner(s) te kunnen bespreken, wordt door de echoscopisten beschouwd als een belangrijk moment dat ten gunste van de kwaliteit van de zorg komt. Bijscholing SEO en eerste trimesterscreening In 2012 werd op vrijdagmiddag regelmatig onderwijsspreekuur gehouden. Echoscopisten en gynaecologen, verbonden aan de SPSAO en in het bezit van een NT en SEO certificering, kunnen zich aanmelden voor hands-on training voor eerste trimester echoscreening (o.a. NT, ductus venosus en tricuspidalis meting) of voor aanvullend SEO onderwijs om de finesses van het SEO en/of de NT-meting te leren. Peridos In 2010 is de landelijke database Peridos geïntroduceerd. In deze database worden alle onderdelen van de Prenatale Screening geregistreerd. De SPSAO levert haar expertise en advies aan het RIVM en is nauw betrokken bij de verdere ontwikkeling en implementatie. Counselors, echocentra en andere uitvoerders leveren hiervoor de gegevens aan, mits de zwangere vrouw hiervoor toestemming verleent. De betrokken partijen hebben ieder op eigen wijze toegang tot het systeem. De counselors en echobureaus kunnen de gegevens inzien van hun eigen cliënten. V ISITATIES De visitatieprocedure Vanaf 2008 werd gestart met visitaties. De SPSAO verrichtte regelmatig visitaties om te beoordelen of voldaan werd aan de algemene landelijke kwaliteitseisen gesteld door het RIVM met betrekking tot opleiding van de echoscopisten, contract en overeenkomst, aantallen verrichtingen, bij- en nascholing, protocol echoscopisch onderzoek 1 e en 2 e trimester screening, kwaliteitsborging en gegevensvastlegging. Het auditteam bestond uit twee personen, de regiobeheerder en de screeningscoördinator/ echodeskundige. Bij één visitatie was een externe medisch technicus betrokken ter beoordeling van de gebruikte echoapparatuur. De afvaardiging vanuit het echocentrum bestond steeds uit één persoon vanuit de organisatie van het echocentrum, tenminste één SEO-echoscopist en tenminste één NTechoscopist. Het visitatieformulier bestaat uit Deel A en Deel B. Deel A van het visitatieformulier werd enkele weken voorafgaande aan de visitatie en op basis van gegevens uit Peridos en de FMF database door de SPSAO ingevuld. Ontbrekende gegevens werden daarna door de contactpersoon van het centrum aangevuld en uiterlijk een week voor de visitatie teruggestuurd naar de SPSAO. Onderdelen van deel B werden tijdens de visitatie worden besproken en ingevuld. Tijdens de visitatie werden tevens per echoscopist van drie willekeurig gekozen ID nummers de beelden opgevraagd worden van HC, AC, Femur, TCD en wervelkolom (het zogenaamde SEO-minilogboek). Voor het opstellen van het visitatierapport worden de landelijke richtlijnen voor de kwaliteitsaudit als uitgangspunt genomen. Het verslag van de visitatie wordt gevormd door: Het visitatieformulier deel A en deel B, aangevuld met een evaluatie van het visitatiegesprek, inclusief verbeterpunten, adviezen en eventueel zwaarwegende adviezen. STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 9/55
10 VISITATIES(VERVOLG) Gevisiteerde echocentra in 2012 Naam instelling: Datum visitatie: Echocentrum Purmerend Waterland ziekenhuis, Purmerend Rode Kruis ziekenhuis, Beverwijk Veloskundige Praktijk Vida, Amsterdam Echocentrum de Mare, Alkmaar Boven IJ ziekenhuis, Amsterdam Zaans Medisch Centrum, Zaandam Flevo ziekenhuis, Almere Geboortecentrum Zaandam zuid Proline, Zaandam Resultaten Eén praktijk werd per 1 januari 2013 gedecontracteerd omdat niet voldaan werd aan artikel 6 punt 2 en 3 (financiering) van het SEO contract. Aangezien beide partijen het hier over eens waren kon dit zonder gerechtelijke tussenkomst plaatsvinden en afgehandeld worden. Zwaarwegende adviezen en of aanbevelingen van deze praktijk werden niet meegerekend in de hieronder vermelde telling. (Zwaarwegende) adviezen en aanbevelingen Apparatuur afgekeurd voor screeningsdoeleinden (2 praktijken; beide vervangen) NT heraccreditatie: (2 praktijken, 2 echoscopisten) Relevante nascholingspunten: (1 praktijk, 1 echoscopist) Kwaliteitsovereenkomst (1 praktijk, 7 echoscopisten voor NT en/of SEO en/of counseling) Kopie SEO accreditatie (1 praktijk, 2 echoscopisten) Aanleveren gegevens (1 praktijk counseling) Aantallen verrichtingen NT (2 praktijken, 5 echoscopisten), SEO (1 praktijk, 3 echoscopisten) Goed toegankelijke (digitale) protocollenmap: (1 praktijk) SEO minilogboek Beelden verder uitvergroten (5 praktijken, 11 echoscopisten) Niet alle verplichte beeldopslag aanwezig (2 praktijken, 5 echoscopisten) Naar aanleiding van het SEO mini logboek, werd één echoscopist uitgenodigd voor een aanvullende hands-on training op de poli prenatale diagnostiek van het AMC. Regionale NT kwaliteitstoetsing Er werd een regionale kwaliteitstoetsing voor de NT meting uitgevoerd, welke geresulteerd heeft in het rapport Evaluatie kwaliteit nekplooimetingen. De verdeling van de metingen is geëvalueerd voor echoscopisten die minimaal 50 metingen per jaar hebben gedaan. Ten behoeve van de visitaties werden de RIVM criteria ( MoM) toegepast om echocentra een verplichte hands-on training in het AMC aan te bieden aan echoscopisten die niet voldeden aan de criteria. Voor de visitaties in 2012 betrof dit twee echoscopisten. Beide echoscopisten zijn een maand na de visitatie in het AMC geweest voor handson training. Nieuwe analyses lieten zien dat beide echoscopisten nu binnen de norm meten. STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 10/55
11 VISITATIES(VERVOLG) Voortzetten van verbetertrajecten In 2008/2009 werden al enkele centra gevisiteerd door toenmalige SPSAO stafleden. Eén echocentrum kreeg in 2009 een formele waarschuwing in verband met het werken met verouderde apparatuur (2000) en matige kennis. Bij deze praktijk bestond de visitatie in 2012 uit een traject bestaande uit drie visitaties. Het echoapparaat werd wederom afgekeurd wegens de leeftijd (2005) en het niet kunnen aantonen van onderhoud en updates. Het apparaat werd binnen 6 maanden na de eerste visitatie vervangen. Bij de keuring van de apparaten was een medisch technicus uit het AMC betrokken. Ook werd een kennistoets afgenomen. Deze werd met goed gevolg afgelegd. Bij één praktijk was een echoscopist werkzaam die niet beschikte over NT her-accreditatie en de laatste twee jaar geen bij- en nascholing heeft gevolgd. Deze echoscopist is in goed overleg met de praktijk en de SPSAO gestopt met werken en de kwaliteitsovereenkomsten voor SEO en NT werden beëindigd. Verbetertrajecten bij andere trajecten zullen tijdens de visitaties die in 2014 gepland zijn nagelopen worden. GEREALISEERDE PRODUCTIE De verrichte SEO's in 2010, 2011 en 2012 zijn als volgt onder te verdelen: Jaar 1 e kwartaal 2e kwartaal 3e kwartaal 4e kwartaal Totaal STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 11/55
12 COUNSELINGGEGEVENS 2012 Vanaf begin 2011 heeft de Stichting voor de regionale gegevensverzameling de landelijke database Peridos in gebruik genomen. Vanuit diverse bronsystemen (b.v. Orfeus, Vrumun, Astraia, Onatal) waar de contractanten gebruik van maken, wordt m.b.v. Excel screeningsgegevens geüpload in Peridos. In 2012 zijn 64 zorginstellingen en 313 zorgverleners met een counselingcontract in Peridos bekend. 48 instellingen hebben hun counselinggegevens via Peridos aangeleverd. Counseling N % alle gesprekken # gesprekken met zwangeren < # gesprekken met zwangeren >= combitest bekend # zwangeren WEL combitest < # zwangeren NIET combitest < # zwangeren onbekend combitest < # zwangeren WEL combitest >= # zwangeren NIET combitest >= # zwangeren onbekend combitest >= # ALLE zwangeren WEL combitest # ALLE zwangeren NIET combitest # ALLE zwangeren onbekend combitest 2615 seo bekend # zwangeren WEL seo # zwangeren NIET seo # zwangeren onbekend seo 2056 combi bekend < combi bekend >= ALLE combi bekend SEO bekend De gegevens over 2012 geregistreerd in Peridos zijn niet compleet. Hiervoor is een aantal verklaringen te geven. Zoals met alle nieuwe systemen heeft dit een aanloopfase nodig gehad. In 2012 heeft 73% van de zorginstellingen gegevens (volledig of gedeeltelijk) aangeleverd in Peridos. In totaal zijn er in gesprekken geregistreerd in Peridos. COMBINATIETEST GEGEVENS 2012 Overzicht beschikbare data In dit kwaliteitsrapport is gebruik gemaakt van de datasets van echocentra die in 2012 een contract hadden met de SPSAO voor uitvoering van de combinatietest. Voor een aantal onderdelen zijn gegevens uit voorgaande jaren toegevoegd voor evaluatie van trends. Gegevens van meerlingzwangerschappen en van vrouwen bij wie in een voorgaande zwangerschap trisomie 21 werd vastgesteld zijn buiten beschouwing gelaten. STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 12/55
13 COMBINATIETEST GEGEVENS 2012(VERVOLG) Tabel 1. Data voor analyse van de kwaliteit van de combinatietest in de SPSAO regio. N Totaal aantal NT metingen in Exclusie van analyse Meerlingzwangerschappen 168 Voorgaand kind met trisomie Alleen lab 194 Alleen NT 742 Beschikbaar voor analyse 7064 Kansberekening echocentrum 6147 Kansberekening laboratorium 917 Tabel 2. Aantal combinatietesten per jaar per centrum. Centrum** h h h * * h h h h * h h h Totaal h = type centrum ziekenhuis * = kansberekening door het laboratorium ** = centrumcode en bijbehorend centrum staan weergegeven in tabel 24 Maternale leeftijd Maternale leeftijd is opgenomen in deze evaluatie omdat leeftijd medebepalend is voor de kans op trisomie. In een populatie met een relatief hoge maternale leeftijd is het verwachte aantal kinderen met trisomie en het screenpositief percentage hoger dan in een ongeselecteerde populatie. STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 13/55
14 COMBINATIETEST GEGEVENS 2012(VERVOLG) In onderstaande tabel is de leeftijdsverdeling weergegeven van de zwangeren die tussen 2006 en 2012 gekozen hebben voor de combinatietest. Het betreft de leeftijd bij een zwangerschapsduur van 18 weken omdat dit het ijkpunt is voor wel of niet in aanmerking komen voor invasieve diagnostiek. In tabel 3 is te zien dat in de gescreende populatie het percentage met een leeftijd boven de 36 jaar hoger is dan dat in de algemene zwangere populatie in Nederland (30% vs 20%). Op basis hiervan wordt verwacht dat het percentage screen positieve resultaten iets hoger zal liggen dan de 5% die verwacht wordt in een ongeselecteerde populatie. Tabel 3. Maternale leeftijd bij 18 weken in 2012 en in voorgaande jaren. Leeftijd < > Totaal % >36 jaar 31% 31% 32% 31% 29% STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 14/55
15 COMBINATIETEST GEGEVENS 2012(VERVOLG) Zwangerschapsduur bij bloedafname en nekplooimeting Aan de hand van de zwangerschapsduur bij bloedafname en NT meting wordt gekeken of de combinatietest in alle centra op het optimale tijdstip gepland wordt. Het streven is bloedafname rond de 10 e week en echo rond de 12 e week omdat onderzoek heeft aangetoond dat met deze aanpak de beste screeningsresultaten bereikt worden (Torring. Clinical Chemistry 2009;55: ). In tabel 4 is te zien dat in vier centra (7,8,11,14) het bloed nog ten tijde van de NT meting wordt afgenomen, in alle andere centra vindt bloedafname, zoals gewenst, een à twee weken voor de NT meting plaats. Tabel 4. Aantal metingen per centrum en mediane zwangerschapsduur (ZD) bij bloedafname en nekplooimeting in Centrum Aantal metingen ZD bij bloedafname ZD bij nekplooimeting 1 h ,1 12,4 2 h ,0 12, ,9 12,4 4 h ,4 12, ,8 12, ,5 12,4 7* # ,5 12,4 8* h # ,4 12,4 9 h ,6 12,5 10 h ,4 12,5 11 h # ,3 12, ,8 12, ,0 12,5 14* h # 65 12,2 12, ,3 12,5 16 h ,2 12, ,8 12, ,0 12, ,3 12,8 20 h ,6 12,5 h = type centrum ziekenhuis * = kansberekening door het laboratorium # = bloedafname ten tijde van de NT meting Referentiecurven Het is bekend dat zowel de biochemische parameters (pregnancy-associated plasma protein A [PAPP-A], vrije ß subunit van choriongonadotropine [fßhcg]) als de NT meting in de loop van de zwangerschap veranderen. Daarom worden waarden gecorrigeerd voor zwangerschapsduur of kop-stuit lengte. Daarnaast is bekend dat PAPP-A en fßhcg spiegels lager zijn naarmate het gewicht van de zwangere hoger is, dus biochemische waarden worden ook hiervoor gecorrigeerd. STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 15/55
16 COMBINATIETEST GEGEVENS 2012(VERVOLG) In figuur 1 en 2 wordt met een groene marker de mediane concentratie van PAPP-A en bhcg in in relatie met zwangerschapsduur weergegeven. De medianen komen redelijk goed overeen met de landelijk vastgestelde referentiecurven die met rode lijnen worden aangeduid. ( Elipse_Instellingen_ _def2_tcm pdf). Figuur 1. Mediane PAPP-A concentratie (groen) met 10 de en 90 ste percentiel en referentiecurve in Elipse (rood) in relatie met zwangerschapsduur (ZD). Figuur 2. Mediane fßhcg concentratie (groen) met 10 de en 90 ste percentiel en referentiecurve in Elipse (rood) in relatie met zwangerschapsduur (ZD). NT in relatie met zwangerschapsduur In figuur 3 zijn NT metingen die in de afgelopen vijf jaren zijn uitgevoerd uitgezet tegen de kop-stuit lengte (CRL). De vroege metingen (rond 11 weken) zijn wat ruimer en de late (bij 13+ weken) juist wat krapper dan verwacht op basis van de referentiecurven in Elipse en Astraia. De spreiding aan de uiteinden wordt waarschijnlijk veroorzaakt door het relatief kleine aantal metingen. In het gebied waar de meeste metingen worden verricht (CRL mm) liggen de metingen in de SPSAO regio tussen de curve van Wright et al (gebruikt in echocentra in Astraia software) en de curve van Spencer et al (gebruikt in laboratoria in Elipse software). STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 16/55
17 COMBINATIETEST GEGEVENS 2012(VERVOLG) Figuur 3. Gemiddelde NT meting in relatie met CRL. PAPP-A, bhcg en NT MoM waarden in relatie met zwangerschapsduur In tabel 5 zijn de gewichts- en zwangerschapsduur gecorrigeerde MoM waarden voor PAPP-A en bhcg en de NT MoM waarden weergegeven per zwangerschapsweek. De mediane gecorrigeerde PAPP-A MoM waarden liggen hoger dan verwacht, met name als bloed is afgenomen bij 10 weken. De mediane bhcg en NT MoM waarden liggen iets hoger dan 1.0, maar wel binnen de gestelde grens van MoM. Tabel 5. Mediane PAPP-A, bhcg en NT MoM waarden in relatie met zwangerschapsduur (ZD in weken) op het moment van respectievelijk bloedafname en NT meting. ZD N PAPP-A 95%CI bhcg 95%CI N NT 95%CI PAPP-A en bhcg MoM waarden in relatie met maternaal gewicht Na correctie voor de zwangerschapsduur worden de biochemische parameters gecorrigeerd voor maternaal gewicht. Als deze correctie juist is, is de mediane MoM voor alle gewichtsklassen 1.0. In tabel 6 is te zien dat de PAPP-A correctie voor gewicht niet helemaal optimaal is; bij slanke moeders is de mediane waarde te hoog en bij zwaardere moeders zijn de waarden iets te laag. STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 17/55
18 COMBINATIETEST GEGEVENS 2012(VERVOLG) Tabel 6. Mediane PAPP-A MoM in relatie met maternaal gewicht. Gewicht N PAPP-A 95%CI bhcg 95%CI kg 602 1,17 1,11-1,23 1,05 1,00-1, kg ,13 1,12-1,16 1,01 1,00-1, kg ,10 1,09-1,11 1,04 1,02-1, kg ,05 1,04-1,07 1,03 1,01-1, kg ,01 0,99-1,03 1,02 0,99-1, kg ,95 0,92-0,97 1,01 0,98-1, kg 558 0,85 0,80-0,90 1,00 0,93-1, kg 259 0,98 0,88-1,07 1,05 0,98-1,15 PAPP-A, bhcg en NT MoM waarden in de loop van de tijd In tabel 7 worden de mediane MoM waarden met 95 percentiel confidence interval (%CI) in de loop van de tijd weergegeven. Voor de biochemische parameters is de datum van bloedafname gebruikt om het kwartaal te bepalen, voor de NT metingen de datum van de echo. Daardoor verschillen de aantallen per kwartaal enigszins. Tabel 7. Mediane PAPP-A en bhcg MoM waarden per kwartaal. Periode N PAPP-A bhcg 95%CI MoM MoM %CI N NT MoM 95%CI 1 e kwartaal ,05 1,01-1,09 1,01 0,98-1, ,01 1,00-1,04 2 e kwartaal ,08 1,04-1,11 1,03 0,99-1, ,04 1,03-1,07 3 e kwartaal ,05 1,02-1,09 1,00 0,96-1, ,04 1,03-1,07 4 e kwartaal ,08 1,04-1,13 0,97 0,93-1, ,05 1,04-1, e kwartaal ,91 0,87-0,94 1,00 0,96-1, ,02 1,01-1,04 2 e kwartaal ,00 0,96-1,04 1,02 0,97-1, ,01 1,00-1,04 3 e kwartaal ,16 1,12-1,20 1,03 0,99-1, ,01 1,00-1,04 4 e kwartaal ,12 1,07-1,13 1,04 1,00-1, ,01 1,00-1, e kwartaal ,07 1,04-1,12 1,04 1,01-1, ,01 1,00-1,03 2 e kwartaal ,10 1,06-1,13 1,10 1,06-1, ,01 1,00-1,04 3 e kwartaal ,06 1,03-1,09 1,07 1,03-1, ,04 1,01-1,04 4 e kwartaal ,11 1,07-1,16 1,04 1,00-1, ,04 1,01-1, e kwartaal ,10 1,06-1,13 1,05 1,02-1, ,04 1,03-1,05 2 e kwartaal ,13 1,10-1,16 1,06 1,03-1, ,01 1,00-1,04 3 e kwartaal ,07 1,03-1,11 1,06 1,02-1, ,00 1,00-1,03 4 e kwartaal ,00 1,00-1,02 1,00 1,00-1, ,01 1,00-1, e kwartaal ,07 1,03-1,10 1,00 1,00-1, ,01 1,00-1,03 2 e kwartaal ,13 1,08-1,17 1,07 1,04-1, ,01 1,00-1,04 3 e kwartaal ,12 1,08-1,17 1,03 0,99-1, ,04 1,01-1,04 4 e kwartaal ,06 1,03-1,10 0,99 0,95-1, ,04 1,03-1,05 Eindtotaal ,07 1,06-1,08 1,03 1,02-1, STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 18/55
19 COMBINATIETEST GEGEVENS 2012(VERVOLG) In bijna de hele periode is de mediane PAPP-A MoM hoger dan verwacht; in twee kwartalen lag de mediane MoM buiten de gestelde grens van bhcg Mom waarden zijn iets hoger dan verwacht maar deze blijven binnen de norm. Mediane MoM waarden per centrum In tabel 8 worden de mediane MoM waarden met 95 percentiel confidence interval (%CI) per centrum weergegeven. Voor de NT metingen is ten behoeve van de landelijke vergelijkbaarheid de referentiecurve van het laboratorium gebruikt. In geel is aangegeven welke mediane waarden significant afwijken van 1.0. Tabel 8. MoM waarden per centrum in Centrum N PAPP-A MoM 95%CI bhcg MoM 95%CI NT MoM 95%CI 1 h 547 1,06 1,00-1,14 1,02 0,98-1,10 1,04 1,01-1,05 2 h 140 1,10 0,98-1, ,90-1,14 1,00 0,95-1, ,07 1,02-1,15 1,03 0,99-1,09 1,11 1,08-1,14 4 h 391 1,12 1,05-1,19 1,01 0,97-1,08 1,18 1,14-1, ,08 1,04-1,13 1,02 0,98-1,06 1,04 1,03-1, ,11 1,03-1,27 1,04 0,93-1,17 1,10 1,06-1,13 7* 246 1,02 0,95-1,09 0,93 0,85-1,02 1,01 0,95-1,07 8* h 556 1,08 1,02-1,15 1,01 0,95-1,08 0,79 0,77-0,82 9 h 209 1,06 0,99-1,21 1,01 0,94-1,12 1,08 1,04-1,11 10 h 209 1,07 1,01-1,19 1,12 0,99-1,19 1,00 0,96-1,00 11 h 174 1,06 0,95-1,13 0,93 0,82-1,08 1,03 0,99-1, ,12 1,04-1,22 1,09 1,02-1,17 1,07 1,04-1, ,13 1,07-1,19 1,00 0,94-1,07 0,97 0,95-1,00 14* h 65 1,09 0,84-1,24 1,01 0,86-1,27 0,80 0,71-0, ,02 0,92-1,14 1,26 1,09-1,49 0,97 0,94-1,04 16 h 321 1,04 0,99-1,16 1,04 0,96-1,14 0,96 0,94-0, ,10 0,99-1,19 1,00 0,91-1,16 1,08 1,03-1, ,18 1,13-1,24 1,00 0,96-1,05 1,07 1,04-1, ,17 0,96-1,34 0,93 0,78-1,18 0,85 0,74-0,93 20 h 309 1,03 0,97-1,17 1,03 1,00-1,10 1,07 1,04-1,09 h = type centrum ziekenhuis * = kansberekening door het laboratorium In één centrum (18) is er sprake van een significant verhoogde PAPP-A MoM. Daarnaast is er in centrum 4 sprake van een significant verhoogde NT MoM en zijn er twee centra met krappe metingen (8 en 14). In een vervolgonderzoek wordt gekeken of de verhoogde PAPP-A MoM samenhangt met de samenstelling van de populatie (b.v. als een centrum een populatie bedient met een relatief groot aandeel zwangeren met een afro-caribische achtergrond zou dit de relatief hoge PAPP-A waarden kunnen verklaren - Kagan et al. Ultrasound Obstet Gynecol 2008; 31: ). Voor de centra met de krappe NT metingen is aan de hand van de evaluatie van beeldmateriaal vastgesteld dat de techniek niet optimaal was. STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 19/55
20 COMBINATIETEST GEGEVENS 2012(VERVOLG) Kansberekening In tabel 9 worden de mediane MoM waarden en SD gegeven voor de drie meetwaarden van de combinatietest in Aan de hand van deze waarden kan worden bepaald of de aannames in het kansberekeningmodel over het gemiddelde en de spreiding in de normale en de trisomie 21 populatie juist zijn. Voor evaluatie van de aannames voor trisomie 18 en 13 zijn de aantallen te klein hiervoor is een landelijke dataset wenselijk. Tabel 9. Mediane MoM waarden in normale en trisomie 21 zwangerschappen. Normaal # (n=13984) PAPP-A fß hcg NT Mediane MoM log MoM log MoM SD Trisomie 21 (n=52) PAPP-A fß hcg NT Mediane MoM log MoM log MoM SD Tabel 10 laat de referentiewaarden in het kansberekeningmodel in 2012 zien (Bron RIVM). In normale zwangerschappen is de mediane PAPP-A hoger dan aangenomen in het model; de medianen voor bhcg en NT komen redelijk goed overeen met de modelwaarden. Voor alle parameters geldt dat de spreiding iets lager is dan verwacht. Ook in zwangerschappen met trisomie 21 is de spreiding lager dan verwacht; de medianen voor PAPP-A en bhcg komen redelijk goed overeen met de modelwaarden; de mediane NT is hoger dan verwacht. Tabel 10. Mediane MoM referentiewaarden Normaal PAPP-A fß hcg NT Mediane MoM log MoM log MoM SD Trisomie 21 PAPP-A fß hcg NT Mediane MoM log MoM log MoM SD Trisomie 18 PAPP-A fß hcg NT Mediane MoM log MoM log MoM SD Trisomie 13 PAPP-A fß hcg NT Mediane MoM log MoM log MoM SD # Note: Voor evaluatie van de mediaan in normale zwangerschappen zijn alle zwangerschappen met een afwijkend karyotype en zwangerschappen waarvan bekend was dat ze geëindigd zijn in een miskraam of perinatale sterfte buiten beschouwing gelaten. Zwangerschappen waarvoor noch karyotype noch uitkomst bekend waren zijn wel meegenomen. STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 20/55
21 COMBINATIETEST GEGEVENS 2012(VERVOLG) Verhoogde kans op trisomie per centrum en leeftijdsgroep In tabel 11 wordt het aantal zwangerschappen per centrum weergegeven in de periode , waarbij een verhoogde kans is op trisomie 21. In de loop van de jaren is het screen positief percentage toegenomen van 4.4% naar 5.9%. De percentages van verschillende centra varieerden, mede door de leeftijdssamenstelling van de populatie. In ziekenhuizen zijn de percentages in het algemeen hoger dan in eerstelijns echocentra. Tabel 11. Percentage verhoogde kans op trisomie 21 (HR21) per centrum in Centrum N HR21 % N HR21 % N HR21 % N HR21 % 1 h , , , ,8 2 h , , , , , , , ,4 4 h , , , , , , , , , , , ,8 7* , , , ,6 8* h , , ,5 9 h , , , ,2 10 h , , , ,2 11 h , , , , , , , , ,5 14* h , , , , , , , ,0 16 h , , , , , , , , , , , , , , , ,3 20 h , , , ,0 Totaal , , , ,9 h = type centrum ziekenhuis * = kansberekening door het laboratorium In tabel 12 is het screen positief percentage weergegeven, verdeeld naar zwangeren jonger dan 36 jaar en 36 jaar en ouder. Tabel 12. Percentage verhoogde kans op trisomie 21 (HR21) per leeftijdsgroep in Leeftijd N HR21 % N HR21 % N HR21 % N HR21 % <36 jr , , , ,0 >=36 jr , , , ,3 Totaal , , , ,9 STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 21/55
22 COMBINATIETEST GEGEVENS 2012(VERVOLG) In tabel 13 en 14 staan de gegevens weergegeven van In 2012 was voor trisomie 21 het screen positief percentage 4.8%. De toevoeging van de berekening van de kans op trisomie 18 en 13 resulteerde in een percentage van 5.3%. Tabel 13. Percentage verhoogde kans op trisomie 21 (HR21) en alle trisomieën (HR ) in Centrum N HR21 % HR % 1 h ,6 51 9,3 2 h ,6 5 3, ,7 33 5,9 4 h , , ,4 53 4, ,8 1 0,8 7* ,9 14 5,7 8* h ,4 20 3,6 9 h ,2 16 7,7 10 h ,2 15 7,2 11 h ,4 7 4, ,6 17 4, ,5 19 3,2 14* h ,6 4 6, ,5 4 3,5 16 h ,4 17 5, ,7 9 4, ,9 22 3, ,1 2 6,1 20 h ,5 17 5,5 Totaal , ,3 h = type centrum ziekenhuis * = kansberekening door het laboratorium In tabel 14 is het percentage screen positief weergegeven per leeftijdscategorie. Tabel 14. Percentage verhoogde kans op trisomie 21 (HR21) en alle trisomieën (HR ) per leeftijdsgroep in Leeftijd N HR21 % HR % <36 jr , ,8 >=36 jr , ,3 Totaal , ,3 STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 22/55
23 COMBINATIETEST GEGEVENS 2012(VERVOLG) In figuur 4 staat het screen positief percentage voor trisomie voor de jaren afgebeeld. In figuur 5 is er onderscheid gemaakt per leeftijdsgroep. Screen positief percentage Tr21 Tr % Figuur 4. Percentage zwangerschappen waarbij de uitslag van de combinatietest aangaf dat de kans op trisomie 21 (Tr21) of de kans op trisomie 18 of 13 (Tr18-13) op het moment van de test groter was dan 1:200. Screen positief percentage <36 jaar >=36 jaar % Figuur 5. Percentage zwangerschappen van moeders <36 en moeders >36 jaar waarbij de uitslag van de combinatietest aangaf dat de kans op trisomie op het moment van de test groter was dan 1:200 STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 23/55
24 COMBINATIETEST GEGEVENS 2012(VERVOLG) Prenatale detectie van trisomie Voor evaluatie van de prenatale detectie van trisomie is de populatie op basis van leeftijd (<36 jaar en >36 jaar) en uitslag van de combinatietest (kans op trisomie 21 <1:200 en >1:200) in vier groepen opgedeeld. Groep 1: Zwangeren jonger dan 36 jaar met een gunstige combinatietest uitslag Van de zwangeren met een leeftijd onder de 36 jaar en een gunstige CT uitslag (kans < 1:200) koos in % voor invasieve diagnostiek. Overall was de prevalentie van chromosoomafwijkingen in deze groep 1/1500. Tabel 15. Keuze voor prenatale karyotypering en kans op een afwijkende uitslag in de groep zwangeren jonger dan 36 jaar met een gunstige uitslag (kans op trisomie kleiner dan 1:200). Karyotypering Nee Ja % Ja 0.8% 1.0% 0.7% 0.6% 0.8% Uitslag Normaal Abnormaal Trisomie 21 2 Trisomie Trisomie 13 4* 1 Overig Kans abnormaal - 1/499 1/2324 1/4715 1/1627 * 1 trisomie 13 postnataal vastgesteld Groep 2: Zwangeren jonger dan 36 jaar met een ongunstige combinatietest uitslag Van de zwangeren met een leeftijd onder de 36 jaar en een CT kans op trisomie 21 groter dan of gelijk aan 1:200 koos in % voor invasieve diagnostiek. Overall was de prevalentie van chromosoomafwijkingen in deze groep 1/11. Tabel 16. Keuze voor karyotypering en kans op een afwijkende uitslag in de groep zwangeren jonger dan 36 jaar met een ongunstige uitslag (kans op trisomie groter dan of gelijk aan 1:200). Karyotypering Nee Ja % Ja 58.8% 56.0% 60.9% 50.3% 68.0% Uitslag Normaal Abnormaal Trisomie Trisomie Trisomie Overig Kans abnormaal 1/16 1/10 1/10 1/15 1/8 STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 24/55
25 COMBINATIETEST GEGEVENS 2012(VERVOLG) Groep 3: Zwangeren van 36 jaar of ouder met een gunstige combinatietest uitslag Van de zwangeren met een leeftijd van 36 jaar of ouder en een CT kans op trisomie 21 kleiner dan 1:200 koos in % voor invasieve diagnostiek. Overall was de prevalentie van chromosoomafwijkingen in deze groep 1/373. Tabel 17. Keuze voor karyotypering en kans op een afwijkende uitslag in de groep zwangeren ouder dan of gelijk aan 36 jaar met een gunstige uitslag (kans op trisomie kleiner dan 1:200). Karyotypering Nee Ja % Ja 4.3% 4.9% 5.5% 4.1% 4.1% Uitslag Normaal Abnormaal Trisomie Trisomie ** 1 3 Trisomie 13 3* 1** Overig Kans abnormaal 1/273 1/283 1/502 1/964 1/368 * 1 trisomie 13 postnataal vastgesteld ** 1 trisomie 13 en 1 trisomie 18 postnataal vastgesteld Groep 4: Zwangeren van 36 jaar of ouder met een ongunstige combinatietest uitslag Van de zwangeren met een leeftijd van 36 jaar en ouder en een CT kans op trisomie 21 groter dan of gelijk aan 1:200 koos in % voor invasieve diagnostiek. Overall was de prevalentie van chromosoomafwijkingen in deze groep 1/8. Tabel 18. Keuze voor karyotypering en kans op een afwijkende uitslag in de groep zwangeren ouder dan of gelijk aan 36 jaar met een ongunstige uitslag (kans op trisomie groter dan of gelijk aan 1:200). Karyotypering Nee Ja % Ja 58.6% 46.6% 43.9% 51.5% 44.2% Uitslag Normaal Abnormaal Trisomie 21 14* Trisomie Trisomie 13 2* 2** 3*** 1 2**** Overig Kans abnormaal 1/6 1/9 1/10 1/8 1/7 * 1 trisomie 21 en 1 trisomie 13 postnataal vastgesteld ** 1 trisomie 13 postnataal vastgesteld *** 1 trisomie 13 postnataal vastgesteld **** 1 trisomie 13 postnataal vastgesteld STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 25/55
26 COMBINATIETEST GEGEVENS 2012(VERVOLG) Detectie van trisomie 21, 18 en 13 In onderstaande tabellen is per trisomie groep weergegeven in welk percentage van de gevallen de CT uitslag positief was (>1:200). Voor de jaren is hierbij de kans op trisomie 21 gebruikt, voor 2012 is gebruik gemaakt van de kans op trisomie 21, 18 of 13. Het detectiepercentage van trisomie 21 ligt, met name in de afgelopen drie jaren, zeer hoog (>95%). De detectiepercentages voor trisomie 18 en 13 liggen, met name na de uitbreiding van de kansberekening, eveneens hoog op respectievelijk 92% en 80%. Tabel 19. Uitslag van de combinatietest (CT) in zwangerschappen met trisomie 21. CT kans Totaal <1: >1: Detectie 89.5% 90.5% 95.2% 96.3% 96.3% 93.9% Tabel 20. Uitslag van de combinatietest (CT) in zwangerschappen met trisomie 18. CT kans Totaal <1: >1: * 26 Detectie 85.7% 28.6% 66.7% 100.0% 92.3% 74.3% * in 3 gevallen was alleen de kans op trisomie 18/13 verhoogd Tabel 21. Uitslag van de combinatietest (CT) in zwangerschappen met trisomie 13. CT kans Totaal <1: >1: * 12 Detectie 40.0% 50.0% 100.0% 100.0% 80.0% 57.1% * in 1 geval was alleen de kans op trisomie 18/13 verhoogd Een laatste controle voor alle levendgeborenen met trisomie of een combinatietest heeft plaatsgevonden, volgt. De tabellen in dit onderdeel worden bijgewerkt zodra dit gedaan is. STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 26/55
27 COMBINATIETEST GEGEVENS 2012(VERVOLG) Nekplooimetingen per echoscopist De nekplooimetingen in 2012 werden uitgevoerd door 50 door de Fetal Medicine Foundation of Inholland geaccrediteerde echoscopisten. Bij 102 nekplooimetingen was de naam van de echoscopist niet bekend of was de echoscopist niet geaccrediteerd maar werd er wel een kansberekening uitgevoerd. Aantallen In figuur 6 wordt het aantal nekplooimetingen per echoscopist weergegeven. Slechts 26 (52%) van de 50 echoscopisten verrichtten meer dan 100 metingen; in 9 (17%) gevallen was het aantal metingen kleiner dan 50. Figuur 6. Aantal NT metingen per echoscopist. Distributie van de metingen en beoordeling beelden Voor beoordeling van de kwaliteit van de NT metingen is gekeken naar de verdeling van de meetwaarden en het beeldmateriaal. Een overzicht hiervan staat in tabel 22 en 23. Meetwaarden van echoscopisten in de SPSAO regio liggen iets ruimer dan verwacht op basis van de landelijke referentiecurve. Slechts 20 (38%) echoscopisten voldoen aan het criterium dat 40-60% van de metingen boven de mediaan van de landelijke referentiecurve moet liggen. Als dit criterium buiten beschouwing wordt gelaten, is voor 4 (8%) echoscopisten hands-on training gewenst [reeds gedaan] en is voor 5 mensen gericht advies over de meettechniek geïndiceerd. Voor de overige 43 echoscopisten geldt dat de verdeling van de metingen voldoet aan de richtlijnen en dat de techniek op basis van het beeldmateriaal voldoende tot goed is. STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 27/55
28 COMBINATIETEST GEGEVENS 2012(VERVOLG) Tabel 22. Mediane NT MoM met 95% confidence interval (95%CI), percentage metingen boven de mediaan, resultaat uit de FMF analyse (methode van Wright) en beoordeling van beeldmateriaal. Echoscopist N % > mediaan NT MoM 95%CI FMF analyse Beeldmateriaal Opmerking ,07 1,04-1,09 Pass Goed ,07 1,00-1,11 Pass Goed ,11 1,08-1,14 Pass Uitstekend ,21 1,17-1,24 Pass Uitstekend Iets te ruim? ,95 0,90-1,00 Pass Voldoende ,91 0,87-0,93 Fail Onvoldoende Techniek verbeterd ,14 1,11-1,19 Pass Uitstekend ,91 0,84-1,04 Pass Onvoldoende Techniek verbeterd ,11 1,08-1,14 Pass Uitstekend ,19 1,09-1,30 Pass Uitstekend ,07 1,00-1,12 Pass Goed ,04 0,96-1,08 Pass Uitstekend ,04 0,98-1,12 Pass Uitstekend 30052* ,72 0,68-0,74 Fail Voldoende Techniek verbeterd ,04 0,99-1,10 Pass Uitstekend 30199* ,08 1,05-1,12 Pass Goed ,06 1,03-1,09 Pass Goed ,03 0,91-1,14 Pass Voldoende ,96-1,04 Pass Uitstekend ,03 0,93-1,09 Pass Goed ,93 0,89-0,94 Pass Voldoende ,01 0,98-1,04 Pass Goed ,11 1,05-1,17 Pass Goed ,97-1,01 Pass Voldoende 35863* ,97 0,91-1,04 Pass Goed 37612* ,93 0,88-0,95 Fail (2009) Wordt nog aangeleverd ,07 1,01-1,14 Pass Goed ,07 1,01-1,10 Pass Goed ,05 1,04-1,07 Pass Goed ,93 0,91-0,98 Pass Onvoldoende Niet meer actief ,04 1,00-1,07 Pass Voldoende ,96 0,93-1,00 Pass Goed ,08 1,04-1,10 Pass Goed ,04 0,97-1,15 Pass Goed ,01 0,99-1,04 Pass Uitstekend ,11 1,07-1,15 Pass Voldoende 68391* ,83 0,82-0,86 Pass Onvoldoende Techniek verbeterd ,08 1,05-1,12 Pass Uitstekend ,04 0,99-1,09 Pass Goed ,04 1,00-1,17 Pass Niet meer actief ,99-1,03 Pass Voldoende ,13 1,07-1,19 Pass Voldoende ,85 0,75-0,92 Pass Onvoldoende Niet meer actief ,97 0,93-1,00 Pass Uitstekend ,07 1,02-1,10 Pass Uitstekend ,94 0,81-1,09 Fail Voldoende Klein aantal ,98-1,05 Pass Voldoende ,09 1,04-1,14 Pass Uitstekend * ,85 0,76-0,94 Fail Onvoldoende Techniek verbeterd ,01 0,98-1,23 Pass Goed STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 28/55
29 COMBINATIETEST GEGEVENS 2012(VERVOLG) Tabel 23. Resultaten uit online analyse met FMF software. Code From To Cases Bias SD Det.rate Pass? Jan 02, 2012 Dec 28, % Pass Jan 02, 2012 Dec 31, % Pass Jan 10, 2012 Dec 24, % Pass Jan 02, 2012 Dec 27, % Pass Jan 09, 2012 Dec 20, % Fail Jan 03, 2012 Dec 28, % Pass Jan 06, 2012 Dec 21, % Pass Jan 20, 2012 Dec 21, % Pass Jan 25, 2012 Dec 27, % % Pass Jan 12, 2012 Dec 17, % Pass Jan 05, 2012 Dec 27, % Pass Jan 04, 2012 Dec 28, % Pass Jan 11, 2012 Dec 24, % Pass Jan 02, 2012 Dec 31, % Fail Jan 02, 2012 Dec 29, % Pass Jan 02, 2012 Dec 24, % Pass Jan 05, 2012 Dec 24, % Pass Jan 09, 2012 Dec 13, % Pass Jan 02, 2012 Dec 31, % Pass Jan 04, 2012 Dec 19, % Pass Jan 03, 2012 Dec 27, % Pass Jan 12, 2012 Dec 31, % Pass Jan 02, 2012 Dec 17, % Pass Jan 03, 2012 Dec 31, % Pass Jan 03, 2012 Dec 31, % Pass Jan 12, 2012 Dec 18, % Fail Jan 02, 2012 Dec 27, % Pass Jan 03, 2012 Dec 28, % Pass Jan 02, 2012 Dec 31, % Pass Jan 09, 2012 Dec 31, % Pass Jan 09, 2012 Dec 17, % Pass Jan 10, 2012 Dec 28, % Pass Jan 09, 2012 Dec 29, % Pass Jan 02, 2012 Dec 24, % Pass Jan 03, 2012 Dec 29, % Pass Jan 09, 2012 Dec 20, % Pass Jan 10, 2012 Dec 27, % Pass Jan 05, 2012 Dec 27, % Pass Jan 11, 2012 Dec 18, % Pass Jan 03, 2012 Jun 18, % Pass Jan 03, 2012 Aug 08, % Pass Apr 02, 2012 Dec 27, % Pass Jan 10, 2012 Aug 20, % Pass Jan 02, 2012 Dec 18, % Pass Jan 04, 2012 Dec 13, % Pass Jan 03, 2012 Dec 24, % Fail Jan 17, 2012 Dec 27, % Pass Jan 14, 2012 Dec 28, % Pass Feb 22, 2012 Dec 24, % Fail Jul 02, 2012 Dec 03, % Pass STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 29/55
30 COMBINATIETEST GEGEVENS 2012(VERVOLG) Overzicht bevindingen kwaliteitsrapport combinatietest Leeftijd: In de gescreende populatie is het percentage met een leeftijd boven de 36 jaar hoger dan dat in de algemene zwangere populatie in Nederland (30% vs 20%). Op basis hiervan wordt verwacht dat het percentage screen positieve resultaten iets hoger zal liggen dan de 5% die verwacht wordt in een ongeselecteerde populatie. Timing van bloedafname en echo: In vier centra (7,8,11,14) wordt het bloed nog ten tijde van de NT meting afgenomen, in alle andere centra vindt bloedafname, zoals gewenst, een à twee weken voor de NT meting plaats. Metingen in relatie met zwangerschapsduur: De mediane PAPP-A en bhcg metingen komen redelijk goed overeen met de landelijk vastgestelde referentiecurven. De NT metingen liggen tussen de curve van Wright et al (echocentra in Astraia) en de curve van Spencer et al (laboratoria in Elipse) met relatief veel variatie aan de uiteinden van de curve. De spreiding aan de uiteinden wordt waarschijnlijk veroorzaakt door het relatief kleine aantal metingen. Metingen in relatie met maternaal gewicht: De PAPP-A correctie voor gewicht is niet optimaal; bij slanke moeders is de mediane waarde te hoog en bij zwaardere moeders zijn de waarden iets te laag. Advies: nagaan of de gewichtscorrectie nog verdere aanpassing behoeft. MoM waarden in de loop van de tijd: In bijna de hele periode is de mediane PAPP-A MoM hoger dan verwacht; in twee kwartalen lag de mediane MoM buiten de gestelde grens van bhcg Mom waarden zijn iets hoger dan verwacht maar deze blijven binnen de norm. Mediane MoM waarden per centrum: In één centrum (18) is er sprake van een significant verhoogde PAPP-A MoM. Daarnaast is er in centrum 4 sprake van een significant verhoogde NT MoM en zijn er twee centra met krappe metingen (8 en 14 zie ook MoM waarden per echoscopist). Advies: in vervolgonderzoek bepalen of de verhoogde PAPP-A MoM samenhangt met de samenstelling van de populatie (b.v. als een centrum een populatie bedient met een relatief groot aandeel zwangeren met een afro-caribische achtergrond zou dit de relatief hoge PAPP-A waarden kunnen verklaren - Kagan et al. Ultrasound Obstet Gynecol 2008; 31: ). Instellingen kansberekening: In normale zwangerschappen is de mediane PAPP-A hoger dan aangenomen in het model; de medianen voor bhcg en NT komen redelijk goed overeen met de modelwaarden. Voor alle parameters geldt dat de spreiding iets lager is dan verwacht. Ook in zwangerschappen met trisomie 21 is de spreiding lager dan verwacht; de medianen voor PAPP-A en bhcg komen redelijk goed overeen met de modelwaarden; de mediane NT is hoger dan verwacht. Advies: op basis van landelijke data nagaan of instellingen aangepast dienen te worden. Verhoogde kans op trisomie per centrum en leeftijdsgroep: In de loop van is het screen positief percentage toegenomen van 4.4% naar 5.9%. De percentages van verschillende centra varieerden, mede door de leeftijdssamenstelling van de populatie. In ziekenhuizen zijn de percentages in het algemeen hoger dan in eerstelijns echocentra. In 2012 was voor trisomie 21 het screen positief percentage 4.8%. De toevoeging van de berekening van de kans op trisomie 18 en 13 resulteerde in een percentage van 5.3%. Detectie van trisomie 21, 18 en 13: Het detectiepercentage van trisomie 21 ligt, met name in de afgelopen drie jaren, zeer hoog (>95%). De detectiepercentages voor trisomie 18 en 13 liggen, met name na de uitbreiding van de kansberekening, eveneens hoog op respectievelijk 92% en 80%. Distributie van de metingen en beoordeling beelden: Meetwaarden van echoscopisten in de SPSAO regio liggen iets ruimer dan verwacht op basis van de landelijke referentiecurve. Slechts 20 (38%) echoscopisten voldoen aan het criterium dat 40-60% van de metingen boven de mediaan van de landelijke referentiecurve moet liggen. Voor zes echoscopisten is bijstelling van de techniek gewenst, voor de overige 43 echoscopisten geldt dat de verdeling van de metingen voldoet aan de richtlijnen en dat de techniek op basis van het beeldmateriaal voldoende tot goed is. Advies: zes echoscopisten uitnodigen voor hands-on training [reeds in gang gezet]. STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 30/55
31 COMBINATIETEST GEGEVENS 2012(VERVOLG) In tabel 24 staan de centra met bijbehorende code weergegeven. Tabel 24. Centrumnaam en centrumcode. Centrumnaam Centrumcode AdamAMC 1 AdamBovenij 2 AdamDCP 3 AdamOLVG 4 AdamVCO 5 AdamVida 6 AlkmaardeMare 7 AlmereFlevo 8 Beverwijk 9 BlaricumTergooi 10 DenHelderGemini 11 Heemskerk 12 Hilversum 13 Hoorn 14 PurmerendEC 15 PurmerendWZ 16 Velserbroek 17 VolendamWAZ 18 ZaandamGC 19 ZaandamZMC 20 STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 31/55
32 SEO GEGEVENS 2012 SEO aantallen In 2012 hadden 9 ziekenhuizen en 11 echocentra een contract met SPSAO voor het uitvoeren van het SEO. In het huidige rapport worden de aantallen gegeven van de geverifieerde primaire SEO s, zie tabel 1. Tabel 1. Aantal verrichte SEO's per kwartaal in 2010, 2011 en Jaar 1 e kwartaal 2 e kwartaal 3 e kwartaal 4 e kwartaal (gemelli) (gemelli) (gemelli) (gemelli) Totaal (gemelli) (55) (55) (60) (43) (213) 2011* (39) (54) (48) (45) (186) 2012** (46) (49) (45) (40) (180) * Data van de centra Amsterdam BovenIJ (N=489), Purmerend Echocentrum (N=208), Zaandam Zuid Geboortecentrum (N=365) en Zaandam Proline (N=161) niet ontvangen (Ntot=1223). ** Data van de centra Amsterdam BovenIJ (schatting: N=490), Purmerend Echocentrum (N=262), Zaandam Zuid Geboortecentrum (schatting: N=350) en Zaandam Proline (schatting: N=160) niet ontvangen (Ntot=1262). Het totaal aantal SEO in 2012 ( ) is hoger dan het totale aantal gefactureerde SEO in 2012 (14.655), omdat van 3 centra de facturatie nog niet compleet is. Het totaal aantal SEO in 2012 is lager dan in 2011, het verschil ligt rond de Een deel van het verschil is te verklaren doordat er een centrum minder aan SPSAO verbonden was in Een verklaring voor de verdere daling kan zijn dat in 2012 minder geboortes waren dan in 2011 en er dus minder SEO nodig waren ( geboortes in 2012 ten opzichte van in 2011, bron CBS). Per centrum In figuur 1 staat het aantal SEO dat in 2012 per centrum is verricht Aantal SEO h 2h 3 4 5h 6h 7h 8h h h Centrum Figuur 1. Het aantal SEO dat in 2012 per centrum is verricht. Per echoscopist In tabel 2 wordt een overzicht gegeven van het aantal SEO s uitgevoerd in 2012 door echoscopisten die uitsluitend SEO s verrichten. STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 32/55
33 Tabel 2. Aantal SEO en contractinformatie per echoscopist die uitsluitend SEO uitvoert. Centrum Echoscopist Aantal SEO SEO contract Opmerking HeemskerkKGH Vumc AdamVida VUmc HeemskerkKGH VUmc AdamOLVG SPSAO* LUMC HeemskerkKGH SPSAO* In afwachting aantallen regio VUmc AdamAMC SPSAO In juni 2012 begonnen. In 2013 tot oktober 107 SEO gedaan AdamDCP LUMC Tot juli SEO gedaan BlaricumTZ SPSAO Eind sept 2012 begonnen. In 2013 tot half sept 46 SEO gedaan AdamDCP SPSAO Eind aug 2012 begonnen. In 2013 tot juni 106 SEO gedaan HeemskerkKGH SPSAO* In afwachting aantallen regio VUmc AdamDCP SPSAO* In afwachting aantallen regio VUmc BlaricumTZ SPSAO Heel 2012 gewerkt. In 2013 tot half sept 38 SEO gedaan AlmereFlevo SPSAO Eind apr 2012 begonnen. Niets in 2013 AdamDCP SPSAO* Utrecht HeemskerkKGH SPSAO* In afwachting aantallen regio VUmc AdamDCP SPSAO* Nijmegen AdamVida SPSAO Febr tot juni 2012 niet gewerkt AdamVCO SPSAO AlkmaardeMare SPSAO AlkmaardeMare SPSAO HilversumVCG SPSAO HilversumVCG SPSAO AlkmaardeMare SPSAO HeemskerkKGH SPSAO HeemskerkKGH SPSAO VolendamWAZ SPSAO VolendamWAZ SPSAO HilversumVCG SPSAO HeemskerkKGH SPSAO VelserbroekMama SPSAO HilversumVCG SPSAO PurmerendWZ SPSAO VelserbroekMama SPSAO VolendamWAZ SPSAO AdamVCO SPSAO AdamVida SPSAO PurmerendWZ SPSAO VolendamWAZ SPSAO AdamVCO SPSAO VolendamWAZ SPSAO AlmereFlevo SPSAO AdamVCO SPSAO HilversumVCG SPSAO * Echoscopist is werkzaam in meerdere regio s. STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 33/55
34 SEO GEGEVENS 2012(VERVOLG) In tabel 3 staat een overzicht van het aantal SEO s uitgevoerd door echoscopisten die naast SEO s ook GUO s verrichten. Tabel 3. Aantal SEO, GUO en contractinformatie per echoscopist die SEO en GUO uitvoert. AANTAL SEO Centrum Echoscopist SEO GUO Totaal contrac Opmerking t AdamAMC SPSAO AdamAMC SPSAO BlaricumTZ SPSAO* Heel 2012 gewerkt. In 2013 tot okt 23 SEO gedaan. In afwachting aantallen regio VUmc AdamOLVG SPSAO Heel 2012 gewerkt. In 2013 tot aug 39 SEO gedaan BlaricumTZ SPSAO AdamOLVG SPSAO Dec 2012 niet gewerkt. In 2013 tot aug 16 SEO gedaan AdamOLVG SPSAO Heel 2012 gewerkt. In 2013 tot aug 39 SEO gedaan AdamAMC SPSAO DenHelderGemini SPSAO Heel 2012 gewerkt. In 2013 tot aug 104 SEO gedaan AlmereFlevo SPSAO Dec 2012 niet gewerkt. In 2013 tot juli 49 SEO gedaan BlaricumTZ SPSAO Heel 2012 gewerkt. In 2013 tot half sept 49 SEO gedaan BlaricumTZ SPSAO AdamAMC SPSAO Heel 2012 gewerkt. In 2013 tot okt 109 SEO gedaan AdamAMC SPSAO AdamOLVG SPSAO DenHelderGemini SPSAO DenHelderGemini SPSAO AdamAMC SPSAO DenHelderGemini SPSAO ZaandamMC SPSAO AdamAMC SPSAO ZaandamMC SPSAO AdamAMC SPSAO AlmereFlevo SPSAO AdamVCO SPSAO AdamAMC SPSAO AdamAMC SPSAO ZaandamMC SPSAO AdamAMC SPSAO AdamAMC SPSAO AdamDCP SPSAO AlmereFlevo SPSAO AdamDCP SPSAO AlmereFlevo SPSAO * Echoscopist is werkzaam in meerdere regio s. STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 34/55
35 SEO GEGEVENS 2012(VERVOLG) In tabel 4 staat een overzicht van het aantal SEO s uitgevoerd door echoscopisten die geen SEO contract hebben. Tabel 4. Echoscopisten zonder SEO contract die een of meerdere SEO s hebben uitgevoerd. AANTAL Centrum Echoscopist SEO GUO Totaal SEO contract AdamOLVG I. Herbers 1-1 Nee AlmereFlevo F. van der Made 1-1 Nee DenHelderGemini A. Raadgers 1-1 Nee DenHelderGemini F. Friederich Nee AlmereFlevo F. Buist Nee AdamAMC J. de Haan Nee AdamOLVG M. van Pampus Nee AlmereFlevo F. Gerards Nee In 2012 hebben 85 echoscopisten SEO s uitgevoerd. 47 van hen hebben uitsluitend SEO s verricht, 38 hebben daarnaast ook GUO s (GUO1 en GUO2) gedaan. Van de echoscopisten die een contract hebben bij het SPSAO en uitsluitend SEO s uitvoeren (n=39), voldoet 67% aan de CvB norm van 150 SEO per jaar. Van de echoscopisten die zowel SEO s als GUO s uitvoeren (n=34), voldoet 62% aan de norm. Van de 26 echoscopisten die minder dan 150 SEO s per jaar uitvoeren, zijn 8 verbonden aan meerdere regionale centra en hebben 7 niet het gehele jaar gewerkt. Er worden SEO s uitgevoerd door echoscopisten die geen SEO contract hebben (zie tabel 4), of die een contract hebben bij een ander Regionaal Centrum. Advies: Centra vragen de supervisor te registreren als SEO uitvoerder. Conclusie SEO Er is gekeken naar de conclusie van het SEO (normaal/incompleet/afwijkend) en de daaropvolgende actie, zie tabel 5. Bij een incomplete SEO is niet altijd duidelijk geregistreerd of er een herhalingsonderzoek heeft plaatsgevonden. Advies: centra vragen om herhalingsonderzoek op gestructureerde manier te registreren. Tabel 5. Conclusie SEO (normaal, incompleet, afwijkend) Aantal % Normaal ,0 geen verder onderzoek ,7 vervolgonderzoek voor pyelectasie 261 2,0 marker 162 1,3 Incompleet 890 6,3 herhalingsonderzoek ,4 zwangere wenst geen verder onderzoek 18 2,0 verwijzing GUO 15 1,7 onbekend* 8 0,9 Afwijkend 323 2,3 GUO (%) verdenking afwijking ,1 163 (84)** marker(s) ,2 103 (86) IUVD 7 2,0 onbekend* 2 0,6 STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 35/55
36 Onbekend* 11 0,1 GUO 1 indicatie* 47 0,3 * Deze gevallen worden nagevraagd bij de betreffende centra. Er is een kolom GUO toegevoegd omdat uit de studie naar Ventriculomegalie bleek dat bij een verdenking van afwijking niet altijd wordt doorverwezen en/of dat in centra die GUO uitvoeren af en toe een specialist meekijkt zonder de beoordeling als een GUO te registreren. Advies: centra beter laten registreren wat de vervolgactie is na een afwijkende bevinding. Uit de kolom GUO in tabel 5 blijkt dat in 48 gevallen (IUVD en onbekend buiten beschouwing gelaten) geen GUO data bekend zijn. In tabel 6 zijn deze gevallen uitgesplitst naar het centrum waar de SEO is gedaan. Tabel 6. Conclusie SEO Afwijkend waarvan geen GUO bekend is, per centrum. Centrum Aantal (wv markers) DenHelderGemini 1(1) PurmerendWZ 1(0) VolendamWAZ 2(0) AdamVida 2(1) AdamVCO 3(1) AdamAMC 4(2) AdamOLVG 4(1) AdamDCP 5(3) HilversumVCG 6(1) AlmereFlevo 6(2) AlkmaardeMare 14(5) De centra AlkmaardeMare en HilversumVCG, met respectievelijk 14 en 6 SEO s waarvan geen GUO data bekend zijn, verwijzen naar derdelijns centra die niet bij SPSAO zijn aangesloten. Van deze gevallen zullen de GUO gegevens worden opgevraagd. Van de overige 28 gevallen is nadere informatie gezocht, zie tabel 7. STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 36/55
37 SEO GEGEVENS 2012(VERVOLG) Tabel 7. Conclusie SEO Afwijkend waarvan geen GUO bekend is per geval. ID Centrum Conclusie SEO Aandoening Opmerking 1 AdamAMC Verdenking afw IUGR Mw. niet verzekerd, niet meer geweest 2 AdamAMC Verdenking afw Extra systolen Aangevinkt als SEO vervolgonderzoek 3 AdamAMC Marker Verdikte NT Revisie na 3 dgn. Geen afw. 4 AdamAMC Markers CPC en ECF Conclusie: geen bijzonderheden 5 AdamDCP Marker SUA 6 AdamDCP Marker SUA 7 AdamDCP Verdenking afw Onbekend 8 AdamDCP Verdenking afw Onbekend 9 AdamDCP Marker Onbekend 10 AdamOLVG Verdenking afw Hartafwijking 2 dagen ervoor AP in AMC, Tr18 11 AdamOLVG Verdenking afw IUGR Afspraak gynaecoloog 12 AdamOLVG Verdenking afw Polyhydramnion Overleg gynaecoloog 13 AdamOLVG Marker SUA 14 AdamVCO Verdenking afw Afw aangezicht 15 AdamVCO Marker Onbekend 16 AdamVCO Verdenking afw Afw ledematen 17 AdamVida Verdenking afw Extra vinger In AMC 6 dagen later, als SEO genoteerd 18 AdamVida Marker SUA Conclusie is referral 19 AlmereFlevo Verdenking afw AC>p95 Advies: indicatie GUO 2 20 AlmereFlevo Verdenking afw AC>p95 controle afspraak bij gyn aansluitend 21 AlmereFlevo Marker SUA GUO afgesproken ivm SUA 22 AlmereFlevo Marker SUA 23 AlmereFlevo Verdenking afw IUGR Twijfel ATD, neemt bij volgende controle VK echopapieren mee 24 AlmereFlevo Verdenking afw AC>p95 Advies: indicatie GUO 2 25 DenHelderGemini Marker Echodense darmen Overleg AMC, advies na 2 wkn herhalen. Doorsturen wanneer nog steeds zichtbaar 26 PurmerendWZ Verdenking afw Oligohydramnion Na 3 dgn nog een SEO: vruchtwater afw, FHR positief 27 VolendamWAZ Verdenking afw Onbekend Verwijzing GUO 28 VolendamWAZ Verdenking afw Afw schedel Verwijzing GUO In 6 gevallen is er sprake van een SUA. Advies: het is belangrijk om te benadrukken dat bij verdenking afwijking de mogelijkheid tot verwijzing besproken dient te worden. Van de gevallen waarbij de aandoening onbekend is, worden de gegevens nagevraagd bij de betreffende centra. STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 37/55
38 SEO GEGEVENS 2012(VERVOLG) GUO 1 en GUO 2 Binnen de regio zijn er 6 centra die GUO s uitvoeren. Er is een toename van het aantal GUO1 en GUO2 over de jaren 2010, 2011 en 2012, zie tabel 8. Tabel 8. Aantal GUO1 en GUO2 per centrum in 2010, 2011 en GUO AMC OLVG 48* Almere FZ Blaricum TZ Den Helder Gemini Zaandam MC TOTAAL GUO2 1 AMC OLVG 52* Almere FZ Blaricum TZ Den Helder Gemini Zaandam MC * Data van OLVG in 2010 zijn niet geheel beschikbaar. TOTAAL De informatie in tabel 8 wordt in figuur 2 en 3 weergegeven. De data van 2010 van het OLVG is niet compleet beschikbaar, en voor een beter overzicht aan de bovenkant van de staven geplaatst. Figuur 2. Aantal GUO1 per centrum in 2010, 2011 en * Data van OLVG is voor 2010 niet compleet beschikbaar. STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 38/55
39 SEO GEGEVENS 2012(VERVOLG) Figuur 3. Aantal GUO2 per centrum in 2010, 2011 en * Data van OLVG is voor 2010 niet compleet beschikbaar. In tabel 9 is voor 2012 een onderverdeling gemaakt naar type GUO en de indicatie. Bij GUO type 1 is de indicatie waarvoor het meest wordt verwezen Verhoogd risico i.v.m. afwijking in 1 e graad (36%). De indicaties Verhoogd risico i.v.m. afwijkingen in de 2 e graad en Teratogene middelen komen met 18% op de tweede plek. Wat betreft GUO type 2 wordt er het meest verwezen met Echoscopische verdenking als indicatie (59%). De indicatie Verdikte NT komt met 18% op de tweede plaats. De zwangeren die worden verwezen met een verhoogde kans n.a.v. de combinatietest vallen ook onder de indicatie Verdikte NT. De indicatie voor een GUO wordt vaak niet goed aangegeven, of in verschillende velden. Advies: centra vragen de indicatie te registeren door zich te houden aan de landelijk vastgestelde indicaties. SPSAO kan ondersteuning bieden om de lijsten in Mosos en Astraia te optimaliseren. STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 39/55
40 SEO GEGEVENS 2012(VERVOLG) Tabel 9. GUO1 en GUO2 uitgesplitst naar indicatie in GUO1 Aantal % 1. Verhoogd risico i.v.m. afwijking in 1e graad Verhoogd risico i.v.m. afwijking in 2e graad Zwangere lijdt aan insuline afhankelijke diabetes mellitus Teratogene middelen Monochoriale tweeling ICSI Overige redenen onbekend* 78 4 TOTAAL GUO2 Aantal % 1. Echoscopische verdenking Verdikte NT Verhoogd AFP in vruchtwater Foetale hartritmestoornis Maternale infectieziekte met foetaal effect Negatieve dyscongruentie Oligohydramnion Polyhydramnion Divers 98 7 onbekend* 18 1 TOTAAL 1413 * Deze gevallen worden nagevraagd bij de betreffende centra. STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 40/55
41 SEO GEGEVENS 2012(VERVOLG) Evaluatie zorgpad SEO-GUO Op basis van de beschikbare SEO en GUO gegevens uit 2008 tot 2013 is in kaart gebracht hoeveel GUO plaatsvinden na SEO (figuur 4) en in hoeveel gevallen de GUO gedaan wordt zonder voorafgaande SEO (figuur 5). Hierbij moet worden opgemerkt dat er mogelijk gegevens ontbreken van zwangeren die een SEO of GUO ondergaan in een centrum buiten de regio van SPSAO. Figuur 4. Stroomdiagram SEO-GUO in De combinatie van SEO met als conclusie Normaal en GUO1 wordt voor een deel veroorzaakt doordat er tijdens het maken van de SEO pas duidelijk wordt dat er een GUO 1 indicatie is. De SEO conclusie en de daarop volgende actie werden in 2012 nog niet altijd eenduidig geregistreerd. Het streven is om door standaardisatie van de keuzelijsten meer eenduidigheid te bereiken. STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 41/55
42 Figuur 5. GUO aantal over , met informatie over bijbehorende SEO. Van de groep die een GUO2 tussen de 18 en 25 weken hadden, zonder voorafgaande SEO, blijkt bij nadere evaluatie dat in ongeveer de helft van de gevallen een afwijking of verdikte NT in het eerste trimester is gezien. STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 42/55
43 SEO GEGEVENS 2012(VERVOLG) Tabel 10. Centrumnaam en code bij figuur 1. Centrumnaam Code BlaricumTZ 1h BeverwijkRKZ 2h VelserbroekMaMa 3 AdamVida 4 DenHelderGemini 5h ZaandamMC 6h AdamOLVG 7h PurmerendWZ 8h AlkmaardeMare 9 HeemskerkKGH 10 AdamDCP 11 AdamAMC 12h VolendamWAZ 13 HilversumVCG 14 AdamVCO 15 AlmereFlevo 16h STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 43/55
44 TOEKOMSTPERSPECTIEF Het jaar 2013 zal in het teken staan van: 1. verdere professionalisering SPSAO door middel van organisatie en beleid; 2. kwaliteitsborging 3. deskundigheidsbevordering 4. innovatie en onderzoek 1. Professionalisering Met de aanstelling van een Datamanager verwachten we een nog betere registratie in Peridos te bewerkstelligen, zodat Peridos steeds meer ingezet kan worden als een datamanagementsysteem. Verder is het streven om Peridos zo in te gaan richten dat contractanten rechtstreeks uit het systeem (bloed)uitslagen kunnen opvragen en tevens aanvragen kunnen doen voor kansbepaling en echo s. Hierdoor kan de administratieve afhandeling van een aantal zaken vereenvoudigd worden. 2. Kwaliteitsborging We gaan meer aandacht schenken aan controle op meettechnieken en de beeldopslag van de SEO s. Tijdens visitaties zal er steekproefsgewijs van elke echoscopist beeldmateriaal van drie SEO onderzoeken worden beoordeeld. Wanneer de kwaliteit beter kan, zal de desbetreffende echoscopist worden uitgenodigd voor het meeloopspreekuur (positieve feedback). 3. Deskundigheidsbevordering Op veler verzoek zal in 2013 het Hartpracticum nog een aantal keer georganiseerd worden, zodat ook mensen van buiten de regio de in de gelegenheid gesteld worden het practicum bij te wonen. Op 6 juni zal het WFE symposium plaatsvinden in het AMC, waarbij de SPSAO een belangrijk deel van de organisatie op zich zal nemen. Verder staat een themabijeenkomst over ventriculomegalie en anencefalie in de planning en een bijeenkomst speciaal gericht op de counselors van het VUmc en AMC. 4. Innovatie en onderzoek De eerste resultaten uit het ZonMw gefinancierde onderzoek naar de effectiviteit van de 20 weken echo worden in 2013 gepubliceerd. De onderwerpen van deze eerste publicaties zijn detectie van open spina bifida, betekenis van ventriculomegalie en prognose bij een enkele navelstrengarterie als er geen andere afwijkingen zijn. Voor evaluatie van de biometrie wordt voor alle metingen zowel de MoM als de SD waarde berekend. De MoM en SD waarden worden gecombineerd met informatie uit de beoordeling van beeldmateriaal om na te gaan of het mogelijk en zinvol is om meetwaarden te gebruiken als maat voor de kwaliteit van het SEO onderzoek. In samenwerking met de Stichting Perinatale Registratie Nederland (PRN) wordt in 2013 onderzocht of prenatale echogegevens gekoppeld kunnen worden aan geboortegegevens die beschikbaar zijn bij de PRN. Om de koppeling mogelijk te maken zijn in de loop van 2012 voor zoveel mogelijk van de CT en SEO die gedaan zijn in de jaren de postcodes toegevoegd. De Stichting heeft haar statutaire vastgestelde doelstellingen in het boekjaar 2012 behaald. STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 44/55
45 FINANCIEEL De SPSAO heeft het boekjaar 2012 met een klein negatief exploitatie-resultaat afgesloten. Voor de komende jaren zullen de regionale centra tezamen een investering moeten doen voor de implementatie en het beheer van de gegevens in de landelijke database voor de kwaliteitsborging van de prenatale screening "Peridos". Door deze nieuwe ontwikkelingen dient voor de komende jaren rekening gehouden te worden met extra uitgaven binnen de Stichting. De Stichting kan deze extra uitgaven opvangen door haar gezonde vermogenspositie. STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 45/55
46 BALANS PER 31 DECEMBER 2012 Na verwerking van het resultaat ACTIVA VLOTTENDE ACTIVA [1] Debiteuren Overige vorderingen en overlopende activa Liquide middelen Totaal vlottende activa TOTAAL ACTIVA STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 46/55
47 PASSIVA STICHTINGSVERMOGEN [2] Stichtingsvermogen Exploitatieresultaat boekjaar (9.276) Totaal stichtingsvermogen KORTLOPENDE SCHULDEN EN OVERLOPENDE PASSIVA [3] Crediteuren Overige schulden en overlopende passiva TOTAAL PASSIVA [..] De tussen haken vermelde nummers verwijzen naar corresponderende nummers in de toelichting op de balans, die een integraal onderdeel uitmaakt van de jaarrekening. De jaarrekening 2012 is door de Directie vastgesteld en goedgekeurd door het Stichtingsbestuur in de vergadering van 13 september 2013 STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 47/55
48 STAAT VAN BATEN EN LASTEN OVER Baten [4] Omzet Som der baten Lasten [5] Personeelskosten Overige beheerlasten Som der beheerslasten Exploitatieresultaat (10.449) Rentebaten en soortgelijke opbrengsten Rentelasten en soortgelijke kosten Som der financiële baten en lasten Resultaat uit gewone exploitatie voor belastingen (9.276) Belastingen - - Resultaat uit gewone exploitatie na belastingen (9.276) [..] De tussen haken vermelde nummers verwijzen naar corresponderende nummers in de toelichting op de staat van baten en lasten, die een integraal onderdeel uitmaakt van de jaarrekening. De jaarrekening 2012 is door de Directie vastgesteld en goedgekeurd door het Stichtingsbestuur in de vergadering van 13 september 2013 Amsterdam, 13 september 2013 Mw. Dr. E. Pajkrt (directie) Prof. dr. J.A.M. van der Post (voorzitter) Prof. dr. A. Sturk (penningmeester) Mw. dr. P. Robles de Medina (secretaris) STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 48/55
49 TOELICHTING OP DE JAARREKENING ALGEMEEN De jaarrekening is opgesteld conform Richtlijn 640 (organisaties zonder winststreven). De stichting is opgericht op 18 december Het boekjaar van de stichting is het kalenderjaar. Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling BALANS Vorderingen De vorderingen worden gewaardeerd tegen nominale waarde, voorzover nodig rekening houdend met mogelijke oninbaarheid. Liquide middelen De liquide middelen worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Schulden De schulden worden gewaardeerd tegen nominale waarde tenzij anders is bepaald. STAAT VAN BATEN EN LASTEN Resultaatbepaling De baten en lasten zijn toegerekend aan de periode waarop deze betrekking hebben, uitgaande van de historische kosten. Baten worden verantwoord in het verslagjaar waarin de diensten en goederen zijn geleverd. Verliezen worden verantwoord op het moment dat deze voorzienbaar zijn. Netto-omzet Onder netto-omzet wordt verstaan de opbrengst uit levering van goederen en diensten aan derden onder aftrek van kortingen en dergelijke en van over de omzet geheven belastingen. Bedrijfslasten De bedrijfslasten worden bepaald met inachtneming van hiervoor vermelde grondslagen voor waardering en toegerekend aan het verslagjaar waarop zij betrekking hebben. (Voorzienbare) verplichtingen en mogelijke verliezen die hun oorsprong vinden voor het einde van het boekjaar worden in acht genomen indien zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden en overigens wordt voldaan aan de voorwaarden voor het opnemen van voorzieningen. STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 49
50 TOELICHTING OP DE BALANS ACTIVA [1] VORDERINGEN Debiteuren Debiteuren Betreffen de aan de uitvoerders van de SEO s in rekening gebrachte aantallen over het 1 e en 2 e kwartaal 2012, onder aftrek van de reeds door uitvoerders betaalde bedragen. Het tarief over 2012 bedroeg 18,04 ( ,99). en 3 e Een voorziening voor dubieuze debiteuren wordt niet noodzakelijk geacht Overige vorderingen en overlopende activa Nog te factureren lopend boekjaar Nog te factureren lopend boekjaar Rente deposito De post nog te factureren lopend boekjaar betreft de nog in rekening te brengen aantallen over het 4 e kwartaal. PASSIVA [2] STICHTINGSVERMOGEN Stand per 1 januari Exploitatiesaldo (9.276) Stand per 31 december STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 50
51 TOELICHTING OP DE BALANS(VERVOLG) [3] KORTLOPENDE SCHULDEN EN OVERLOPENDE PASSIVA Crediteuren Crediteuren Crediteuren (AMC inzake doorbelaste kosten) Overige schulden en overlopende passiva Nog te ontvangen facturen AMC inzake doorbelaste kosten Nog te ontvangen facturen AMC inzake doorbelaste kosten Nog te ontvangen facturen AMC inzake doorbelaste kosten Nog te ontvangen facturen AMC inzake doorbelaste kosten DAD Nog te betalen datamanagerkosten Nog te betalen vacatievergoedingen Bankkosten 4 e kwartaal Diversen STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 51
52 TOELICHTING OP DE STAAT VAN BATEN EN LASTEN OVER 2012 [4] BATEN Omzet verrichte SEO s 2012 ( * 18,04) Omzet verrichte SEO s 2011 ( * 17,99) Creditering omzet verrichte SEO s 2010 (115 * 17,93) (2.062) - Omzet nagekomen verrichte SEO s 2010 (572 * 17,93) Cursus Counseling Prenatale Screening Cursus Counseling Prenatale Screening [5] LASTEN PERSONEELSKOSTEN Lonen en salarissen incl. sociale lasten *) Uitzendkrachten/follow-up Datamedewerker Beleidsmedewerker Overige personeelskosten Gemiddeld aantal medewerkers: Directie 0,20 0,20 Arts/echoscopist 0,85 0,73 Bedrijfsbureau 0,10 0,10 Beleidsmedewerker 0,45 0,00 Secretariaat/regiobeheerder 0,78 0,78 Datamanager 0,66 0,00 Totaal 3,04 1,81 *) De stichting heeft geen personeelsleden in dienst. De werkzaamheden van de stichting worden door gedetacheerde medewerkers van het AMC te Amsterdam verricht. De hiermee samenhangende kosten worden door het AMC aan de stichting doorbelast en zijn verantwoord onder de personeelskosten. STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 52
53 TOELICHTING OP DE STAAT VAN BATEN EN LASTEN OVER 2012(VERVOLG) OVERIGE KOSTEN Vacatievergoedingen Visitatiekosten Cursuskosten incl. vergoedingen Congreskosten Reis-/ verblijfskosten PR/marketingkosten Representatiekosten Relatiegeschenken Huisvestingskosten Doorberekende bureaukosten Kantoorkosten Kantoorbehoeften Contributies en abonnementen Website Algemene kosten Administratiekosten incl. jaarverslag (DAD) Bedrijfsverzekeringen Het voeren van de financiële administratie, alsmede het opstellen van de jaarrekening van de stichting wordt verzorgd door het DAD van het AMC. De door het DAD gemaakte kosten worden doorbelast aan de stichting en zijn verantwoord onder de algemene kosten. STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 53
54 TOELICHTING OP DE STAAT VAN BATEN EN LASTEN OVER 2012 (VERVOLG) Financiële baten en lasten Rentebaten Rentelasten De beleidsadviseur werkt in opdracht van het bestuur van de stichting en wordt aangestuurd door de directeur van de stichting. De werkzaamheden bestaan uit het bevorderen van een goede samenwerking met contractanten, waaronder kan worden begrepen: Advisering bij de installatie van het beschikbare registratiesysteem, alsmede het optimaliseren van het gebruik ervan; Aanlevering van gegevens ten behoeve van regionale en centrale registratie van alle verrichtingen; Het bevorderen van de kwaliteit door Evaluatie beeldmateriaal van de combinatietest en de twintig weken echo conform de landelijke eisen; Optimalisatie van de dataregistratie; Opzet kwaliteitsverslag voor in- en extern gebruik; Koppelen en coderen van gegevens voor wetenschappelijk onderzoek; Afstemming met de perinatale registratie ten behoeve van follow-up gegevens; Voert statistische bewerkingen uit op gegevens die worden verzameld voor klinische studies. De kosten van de beleidsadviseur zijn verantwoord onder de personeelskosten. STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 54
55 BEGROTING 2013 Begroting 2013 Begroting 2012 Werkelijk 2012 verschil Begroting 2011 Werkelijk 2011 verschil Baten Aantallen (1.345) (494) tarief 18,04 17,99 18,04 0,05 17,93 17,99 0,06 Verrichtingen SEO's (23.464) (7.897) Verrichtingen SEO s voorgaande jaren - - (2.062) (2.062) Omzet overige Som der baten (19.912) Lasten Lonen en salarissen (incl. sociale lasten) (24.755) Uitzendkrachten/Follow Up (R. Snijders) Datamedewerker (4.320) (2.720) Beleidsmedewerker (R.Snijders) Overige personeelkosten (incl. Peridos) (2.033) Personele lasten Vacatiegelden Vacatievergoedingen Visitatiekosten Huur kantoorruimte en ICT Drukwerk, materiaalkosten Algemene kosten Kosten DAD (administratiekosten) (1.050) (1.900) Advieskosten inzake fiscaliteiten Verzekering Algemene kosten (4.338) (1.194) Overige bedrijfskosten Financiële baten en lasten Som der lasten Exploitatieresultaat (40.430) (11.160) (9.276) STICHTING PRENATALE SCREENING AMSTERDAM EN OMSTREKEN 55
KWALITEITSVERSLAG 2013 - SPSAO
KWALITEITSVERSLAG 2013 - SPSAO 1. WERKGEBIED RC De SPSAO heeft met verloskundigenpraktijken, ziekenhuizen en echocentra, die aan de landelijk vastgestelde normen voldoen, contracten afgesloten voor het
Stichting Prenatale Screening Amsterdam en Omstreken gevestigd te Amsterdam. Rapport inzake de. jaarrekening 2010
en Omstreken gevestigd te Amsterdam Rapport inzake de jaarrekening 2010 INHOUD ACCOUNTANTSRAPPORT Pagina 1 Algemeen 2 JAARBERICHT Jaarrekening Balans per 31 december 2010 11 Staat van Baten en Lasten over
Stichting Prenatale Screening Amsterdam en omstreken
Stichting Prenatale Screening Amsterdam en omstreken Visitatie Echocentrum Naam: AGB: Adres: Datum visitatie: Aanvang: Visitatie door: Contactpersoon centrum: Rechtsgeldig vertegenwoordiger: 1. Overeenkomsten
DE PRENATALE SCREENING OP DOWNSYNDROOM EN HET STRUCTUREEL ECHOSCOPISCH ONDERZOEK
DE PRENATALE SCREENING OP DOWNSYNDROOM EN HET STRUCTUREEL ECHOSCOPISCH ONDERZOEK PUBLIEKSMONITOR 2016 SAMENVATTING De resultaten van deze monitor zijn gebaseerd op gegevens die zijn geregistreerd in de
Jaarverslag Regionaal Centrum Prenatale Screening VU medisch centrum
Jaarverslag 2010 Regionaal Centrum Prenatale Screening VU medisch centrum 1 Regionaal Centrum Prenatale Screening VUmc VU medisch Centrum De Boelelaan 1117 1081HV Amsterdam Tel: 020-4443237 Fax: 020-4442954
DE SCREENING OP DOWN, EDWARDS EN PATAUSYNDROOM EN DE 20 WEKENECHO PUBLIEKSMONITOR 2017
DE SCREENING OP DOWN, EDWARDS EN PATAUSYNDROOM EN DE 20 WEKENECHO PUBLIEKSMONITOR 2017 SAMENVATTING In 2017 is 86,5 van de 173.244 zwangerschappen gecounseld voor prenatale screening. Bijna alle counselingsgesprekken
Regiobijeenkomst. Trisomie 13/18
Regiobijeenkomst Trisomie 13/18 Programma 14.00-14.20u Achtergrond / biochemie / testeigenschappen Mw. Drs. M. Engels, screeningscoördinator VUmc 14.20 14.50u Echoscopische bevindingen in eerste / tweede
Deel A (in te vullen door contractant)
Afdeling Obstetrie Kamer H4-205, Postbus 22660 1100 DD Amsterdam Tel. 020 5662357 E-mail: [email protected] Ingeschreven K.V.K. 34289424 Deel A (in te vullen door contractant) Karakteristieken van het echocentrum
J.E. Siljee, P.C.J.I. Schielen. Infectieziektenonderzoek, diagnostiek en screening (IDS) Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
Jaarrapportage van de eerste trimester combinatietest voor Downsyndroom van het Regionaal Centrum prenatale screening Noordelijk Zuid Holland/LUMC (RCNZH). 2012 J.E. Siljee, P.C.J.I. Schielen Infectieziektenonderzoek,
SPN. regionale bijeenkomst. 12 november 2015
SPN regionale bijeenkomst 12 november 2015 Programma Opening - Dr. Dominique Smeets, voorzitter SPN-Bestuur Prenatale screening: landelijke en regionale ontwikkelingen Dr. ir. Annette Stolwijk, directeur
Combinatietest: interpretatie kansuitslagen. Melanie Engels, screeningscoördinator, VUmc
Combinatietest: interpretatie kansuitslagen Melanie Engels, screeningscoördinator, VUmc Uitslag Onderwerpen Combinatietest Test karakteristieken Achtergrond kansberekening Beleid bij onverwachte bevindingen
De Combinatietest. Sylvia Schaefer, arts-echoscopist, VUmc
De Combinatietest Sylvia Schaefer, arts-echoscopist, VUmc De Combinatietest Kansbepalingstest Screening op Down-syndroom AD 9-14 weken Geen risico s Downsyndroom Trisomie 21 Vernoemd naar dr. John Langdon
Contractanten dag 15 april 2011. Trisomie 18/13
Stichting Prenatale Screening A dam e.o. Contractanten dag 15 april 2011 Trisomie 18/13 Eva Pajkrt Agenda Uitbreiding landelijke screening m.b.t trisomie 13 en 18 Opladen van gegevens uit Peridos Screening
Kwantitatieve kwaliteitsbeoordeling nekplooimeting: we meten met twee maten
07 Kwantitatieve kwaliteitsbeoordeling nekplooimeting: we meten met twee maten dr. ir. A.M. Stolwijk directeur Stichting Prenatale screening regio Nijmegen (SPN) dr. A.N.J.A. de Groot gynaecoloog n.p.,
De kans op Trisomie. Dr. Rosalinde Snijders Medisch-bioloog
De kans op Trisomie Dr. Rosalinde Snijders Medisch-bioloog www.rivm.nl/pns/publicaties/down-seo Afkappunt verhoogde kans 1 op 200 Focus = trisomie 21 (Downs) Aanvullende informatie over Trisomie 18 (Edwards)
Echo onderzoek tijdens de zwangerschap De termijnecho, combinatietest en de 20 weken echo
12-12-2016 607 Echo onderzoek tijdens de zwangerschap De termijnecho, combinatietest en de 20 weken echo Elke zwangere in Almere mag gebruik maken van 2 echo-onderzoeken: een termijnecho in het begin van
Kwaliteitsbeoordeling Foetale Nekplooimeting (NT)
Centraal Orgaan Prenatale Screening Kwaliteitsbeoordeling Foetale Nekplooimeting (NT) Vastgesteld door het Centraal Orgaan Prenatale Screening op 21 juni 2012, aangevuld met de kwalitatieve beeldbeoordeling
HANDLEIDING voor het registreren van gegevens voor PERIDOS in bronsysteem ASTRAIA
HANDLEIDING voor het registreren van gegevens voor PERIDOS in bronsysteem ASTRAIA 1. Algemene richtlijnen en voorwaarden die moeten vervuld zijn om een query te kunnen maken in Astraia. Voor het registreren
Echo onderzoek tijdens de zwangerschap De termijnecho, combinatietest en de 20 weken echo
Echo onderzoek tijdens de zwangerschap De termijnecho, combinatietest en de 20 weken echo Elke zwangere in Almere mag gebruik maken van 2 echo-onderzoeken: een termijnecho in het begin van de zwangerschap
GEBRUIKERSINSTRUCTIE MOSOS GEGEVENSINVOER PERIDOS
GEBRUIKERSINSTRUCTIE MOSOS GEGEVENSINVOER PERIDOS 28 maart 2013 versie: 1.1 1 INHOUD Inleiding 3 1. Wijzigingen keuzelijsten 4 1.1 Mosos t.b.v. de NT-meting 1.2 Mosos t.b.v. het SEO 2. Registratie
Afwijkende biometrie bij SEO
Afwijkende biometrie bij SEO Verwijzing en uitkomst Drs. Karline van de Kamp Structureel Echoscopisch Onderzoek Structurele afwijkingen Biometrie Effectiviteit SEO Regio Groningen en Amsterdam Anencefalie
De ins en outs van de. Eerste trimester combinatietest. Drs. Jacqueline Siljee
De ins en outs van de Eerste trimester combinatietest Drs. Jacqueline Siljee Projectmanager referentie laboratorium voor downsyndroom screening Infectieziekten onderzoek, Diagnostiek en Screening - IDS
Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie
NVOG - MODELPROTOCOL richtlijnen Nekplooimeting (nuchal translucency, NT-meting) Naar dit modelprotocol wordt verwezen in NVOG-kwaliteitsnorm 6, Prenatale screening op foetale afwijkingen. nr. 4 1 ACHTERGROND
SPN. regionale bijeenkomst. 6 november 2018
SPN regionale bijeenkomst 6 november 2018 Programma Regionale en landelijke ontwikkelingen Dr. ir. Annette Stolwijk, directeur-bestuurder SPN NIPT ervaringen en nevenbevindingen Dr. Dominique Smeets, laboratorium
Organisatie en uptakevan. naar downsyndroom en ernstige foetale afwijkingen. Marian Bakker
Organisatie en uptakevan de prenatale screening naar downsyndroom en ernstige foetale afwijkingen Marian Bakker Organisatie van de prenatale screening Ingevoerd in 2007 Niet gericht op preventie of behandeling,
Combinatietest en Structureel Echoscopisch Onderzoek
Combinatietest en Structureel Echoscopisch Onderzoek Counselen over Prenatale screening Rieteke van Zalen, screeningscoördinator, AMC Melanie Engels, screeningscoördinator, VUmc Onderwerpen Combinatietest
Kwaliteitsjaarverslag 2013. Regionaal Centrum Prenatale Screening VU medisch centrum
Kwaliteitsjaarverslag 2013 Regionaal Centrum Prenatale Screening VU medisch centrum 1 Regionaal Centrum Prenatale Screening VUmc VU medisch Centrum De Boelelaan 1117 1081HV Amsterdam Tel: 020-4443237 Fax:
Combinatietest. Echo en bloedonderzoek bij 11-14 weken zwangerschap
Combinatietest Echo en bloedonderzoek bij 11-14 weken zwangerschap Aangeboren aandoeningen komen relatief weinig voor: 96 van de 100 zwangerschappen eindigen in de geboorte van een volkomen gezond kind.
KWALITEITSJAARVERSLAG 2012 REGIONAAL CENTRUM ZUIDOOST NEDERLAND
KWALITEITSJAARVERSLAG 2012 REGIONAAL CENTRUM ZUIDOOST NEDERLAND 1 KWALITEITSVERSLAG REGIONAAL CENTRUM ZUIDOOST NEDERLAND 1. WERKGEBIED REGIONAAL CENTRUM Vanaf 1 januari 2007 is aan de acht UMC s in Nederland
Screeningsonderzoek in de vroege zwangerschap
Screeningsonderzoek in de vroege zwangerschap STATE OF THE ART 18 S E P T E M B E R 2009 SY M P O S I U M V ROEG E Z WA N G E R S C H A P ROSA L I N D E S N I JD E R S Onderwerpen S C R E E N E N O P
Kwaliteitsjaarverslag 2012. Regionaal Centrum Prenatale Screening VU medisch centrum
Kwaliteitsjaarverslag 2012 Regionaal Centrum Prenatale Screening VU medisch centrum 1 Regionaal Centrum Prenatale Screening VUmc VU medisch Centrum De Boelelaan 1117 1081HV Amsterdam Tel: 020-4443237 Fax:
Nieuwsbrief. Prenatale Screening. Regionaal Centrum Prenatale Screening azm. Belang leeftijd donor bij eiceldonatie en betrouwbaarheid screening
Regionaal Centrum Prenatale Screening azm Nieuwsbrief Augustus 2012 Volume 2, issue 3 Prenatale Screening Dit is de nieuwsbrief van het Regionaal Centrum Prenatale Screening azm voor de regio Zuid-Oost
Regionaal Protocol Verwijsbeleid 1 e lijn naar VC de Poort
Regionaal Protocol Verwijsbeleid 1 e lijn naar VC de Poort Nadat de zwangere voor de eerste controle bij de verwijzer is geweest waar zij uitleg heeft gekregen over de procedure rondom de 1 e trimester
Prenatale screening: het berekenen van de kans op aangeboren afwijkingen in het begin van de zwangerschap. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie
Prenatale screening: het berekenen van de kans op aangeboren afwijkingen in het begin van de zwangerschap Afdeling Verloskunde/Gynaecologie In het kort De meeste kinderen worden gezond geboren, maar een
10 jaar screening Wat ging vooraf? Wat is bereikt Waar naar toe? Dr.Ph.Stoutenbeek SPSRU 30 maart 2016
10 jaar screening Wat ging vooraf? Wat is bereikt Waar naar toe? Dr.Ph.Stoutenbeek SPSRU 30 maart 2016 Het kan verkeren Echo-screening, een kostbare manier van kuilen verplaatsen? Argumenten tegen screening
Gegevensrichtlijn SEO en GUO
DEFINITIEF Gegevensrichtlijn SEO en GUO Dit document is het resultaat van samenwerking tussen: Versie 1.0 Datum 12 januari 2015 PAGINA 2 Inhoudsopgave 1 Inleiding en scope 3 2 Huidige situatie (begin 2014)
Prenatale screening: de combinatietest Kansbepaling vroeg in de zwangerschap op het syndroom van Down
Prenatale screening: de combinatietest Kansbepaling vroeg in de zwangerschap op het syndroom van Down Albert Schweitzer ziekenhuis polikliniek Gynaecologie april 2012 Pavo 0530 Inleiding Iedere ouder wenst
Auteur: A. Franx Redacteur: dr. E. Bakkum Bureauredacteur: Jet Quadekker
1 Prenatale screening Onderzoek naar aangeboren aandoeningen in het begin van de zwangerschap Commissie Patiënten Voorlichting NVOG I.s.m. Erfocentrum en VSOP Auteur: A. Franx Redacteur: dr. E. Bakkum
In het kort. Welke testen zijn er mogelijk bij prenatale screening? Wat is prenatale screening?
prenatale screening Inhoudsopgave In het kort 3 Wat is prenatale screening? 3 Welke testen zijn er mogelijk bij prenatale screening? 3 Bij welke zwangerschapsduur vindt prenatale screening plaats? 3 Wie
GEBRUIKERSINSTRUCTIE MOSOS GEGEVENSINVOER PERIDOS
GEBRUIKERSINSTRUCTIE MOSOS GEGEVENSINVOER PERIDOS februari 2013 RCNZH 1 INHOUD Inleiding 3 1. Wijzigingen keuzelijsten 4 1.1 Mosos t.b.v. de NT-meting 1.2 Mosos t.b.v. het SEO 2. Registratie 5
de combinatietest NT meting en eerste trimester serumtest inhoudsopgave voorwoord
de combinatietest NT meting en eerste trimester serumtest inhoudsopgave Voorwoord Aangeboren afwijkingen waarop getest wordt Wat is het Down syndroom? De combinatietest (NT-meting en eerste trimester serumtest)
NIPT. Regiobijeenkomst 27 februari. Audrey Coumans
NIPT Regiobijeenkomst 27 februari Audrey Coumans NIPT in de media Gynaecologen woedend over verbod AMERIKA BELGIE DUITSLAND Inleiding Waarom duurt het hier altijd zo lang? Prenatale screening is bevolkingsonderzoek
Beleidsadvies Onverwachte bevindingen bij het SEO opgesteld door de Werkgroep Foetale Echoscopie
Prenatale screening Downsyndroom en SEO Beleidsadvies Onverwachte bevindingen bij het SEO opgesteld door de Werkgroep Foetale Echoscopie Inleiding Bij de voorlichting aan het begin van de zwangerschap,
Echoscopie tijdens de zwangerschap ONDERZOEK
Echoscopie tijdens de zwangerschap ONDERZOEK Echoscopie tijdens de zwangerschap Tijdens je zwangerschap kunnen we met een echo het kindje in je buik bekijken. Een echoscopie is een beeldvormende techniek
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Beschikking van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en PG
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Beschikking van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, van 20SEP, 2016 houdende vergunningverlening in het kader van de Wet op het bevolkingsonderzoek
Kwaliteitsjaarverslag Regionaal Centrum Prenatale Screening VU medisch centrum
Kwaliteitsjaarverslag 2014 Regionaal Centrum Prenatale Screening VU medisch centrum 1 Regionaal Centrum Prenatale Screening VUmc VU medisch Centrum De Boelelaan 1117 1081HV Amsterdam Tel: 020-4443237 Fax:
Nekplooimeting. gecombineerd met vroege bloedtest in de zwangerschap mogelijk tot 13 6/7 weken zwangerschapsduur. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie
Nekplooimeting gecombineerd met vroege bloedtest in de zwangerschap mogelijk tot 13 6/7 weken zwangerschapsduur Afdeling Verloskunde/Gynaecologie In het kort Deze folder geeft informatie over de echoscopische
NIPT Regionale bijeenkomst AMC
NIPT Regionale bijeenkomst AMC 28 maart 2014 Deskundigheidsbevordering NIPT i.v.m. counseling prenatale screening Marion van Hoorn perinatoloog & Lidewij Henneman senior onderzoeker Disclosure belangen
Verloskundige zorg en kraamzorg
Verloskundige zorg en kraamzorg 2015 Verloskundige zorg en kraamzorg Gefeliciteerd met uw zwangerschap! Het krijgen van een kind is een bijzondere gebeurtenis. Om ervoor te zorgen dat u straks van uw kraamtijd
Gespreksleidraad voor counselors prenatale screening. Informeren over NIPT
Gespreksleidraad voor counselors prenatale screening Informeren over NIPT Inhoudsopgave blz. 1 De kernboodschap: wat vertel je over de NIPT? 3 2 Achtergrondinformatie NIPT 3 2.1 De belangrijkste feiten
Verloskundige zorg en kraamzorg
Verloskundige zorg en kraamzorg 2017 Verloskundige zorg en kraamzorg Gefeliciteerd met uw zwangerschap! Het krijgen van een kind is een bijzondere gebeurtenis. Om ervoor te zorgen dat u straks van uw kraamtijd
Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie VERLOSKUNDE PRENATALE SCREENING. Versie 1.5. Verantwoording
Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie VERLOSKUNDE PRENATALE SCREENING Versie 1.5 Datum Goedkeuring Verantwoording 01 03 2006 NVOG Inhoudsopgave Algemeen...1 Wat is prenatale screening?...1
Regionaal Protocol Verwijsbeleid 1 e lijn naar VC de Poort
Regionaal Protocol Verwijsbeleid 1 e lijn naar VC de Poort Uitgangspunt De verloskundige licht voor, biedt echo s naar eigen goeddunken aan aan de klant (praktijkvisie), verwijst en krijgt terugkoppeling
Verloskundige zorg en kraamzorg
Stad Holland, een dijk van een zorgverzekeraar Verloskundige zorg en Kraamzorg 2015 Verloskundige zorg en kraamzorg Gefeliciteerd met uw zwangerschap! Het krijgen van een kind is een bijzondere gebeurtenis.
Verloskundige zorg en kraamzorg
Verloskundige zorg en Kraamzorg 2017 Verloskundige zorg en kraamzorg Gefeliciteerd met uw zwangerschap! Het krijgen van een kind is een bijzondere gebeurtenis. Om ervoor te zorgen dat u straks van uw kraamtijd
Verloskundigezorg en kraamzorg 2019
Verloskundigezorg en kraamzorg 2019 Verloskundige zorg en kraamzorg Gefeliciteerd met uw zwangerschap! Het krijgen van een kind is een bijzondere gebeurtenis. Om ervoor te zorgen dat u straks van uw kraamtijd
NEKPLOOIMETING (NT) Versie 2.0
NEKPLOOIMETING (NT) Versie 2.0 Datum Goedkeuring 07-03-2012 Methodiek Consensus based Discipline Monodisciplinair Verantwoording NVOG Nekplooimeting (Nuchal Translucency, NT-meting) Betreft ongewijzigde
Monitor 2012 Screeningsprogramma downsyndroom en Structureel Echoscopisch Onderzoek. Femke Atsma Birgit Jansen Lise Verhoef
Monitor 2012 Screeningsprogramma downsyndroom en Structureel Echoscopisch Onderzoek Femke Atsma Birgit Jansen Lise Verhoef 17 maart 2014 IQ healthcare Scientific Institute for Quality of Healthcare Instituut
Inhoud. Combinatietest Structureel echoscopisch onderzoek Geavanceerd ultrageluid onderzoek NIPT Invasieve diagnostiek Vruchtwaterpunctie Vlokkentest
Inhoud Combinatietest Structureel echoscopisch onderzoek Geavanceerd ultrageluid onderzoek NIPT Invasieve diagnostiek Vruchtwaterpunctie Vlokkentest Prenatale screening Doel: Aanstaande ouders die dat
KWALITEITSJAARVERSLAG 2013 REGIONAAL CENTRUM PRENATALE SCREENING ZUIDOOST NEDERLAND
KWALITEITSJAARVERSLAG 2013 REGIONAAL CENTRUM PRENATALE SCREENING ZUIDOOST NEDERLAND 1 1. WERKGEBIED RC Het Maastricht Universitair Medisch Centrum+ (MUMC+) beschikt over een Klinisch Genetisch Centrum
Beleidsadvies onverwachte bevindingen bij het SEO opgesteld door de Werkgroep Foetale Echoscopie
Beleidsadvies onverwachte bevindingen bij het SEO opgesteld door de Werkgroep Foetale Echoscopie Inleiding Bij de voorlichting aan het begin van de zwangerschap, dient de zwangere vrouw die informatie
Counselen over Prenatale Screening Cursus voor verloskundig hulpverleners. Vrijdag 12 februari 2016 Costerzaal AMC
Counselen over Prenatale Screening Cursus voor verloskundig hulpverleners Vrijdag 12 februari 2016 Costerzaal AMC Inleiding Cursus Counselen over Prenatale Screening Prenatale screening valt per 1 januari
Inleiding 2 Wat is prenatale screening? 2 2. Welke testen zijn er mogelijk bij prenatale screening? Bij welke zwangerschapsduur vindt prenatale
Inleiding De meeste kinderen worden gezond geboren, maar een klein percentage (ongeveer 3 tot 4%) van alle kinderen heeft bij de geboorte een aangeboren aandoening, zoals het Down-syndroom ('mongooltje')
Maatschap Gynaecologie. Nekplooimeting en serumtest
Maatschap Gynaecologie Nekplooimeting en serumtest Datum en tijd U wordt (dag) (datum) om uur verwacht. Plaats Op de dag van de afspraak meldt u zich op de polikliniek Verloskunde/Gynaecologie. Volgt u
Monitor Prenatale screening op downsyndroom en het Structureel Echoscopisch Onderzoek
Monitor 2016 Prenatale screening op downsyndroom en het Structureel Echoscopisch Onderzoek Janine Liefers Juliette Cruijsberg Mirjam Harmsen Femke Atsma Monitor 2016 Prenatale screening op downsyndroom
Regionaal Protocol Verwijsbeleid 1 e lijn naar VC de Poort
Regionaal Protocol Verwijsbeleid 1 e lijn naar VC de Poort Uitgangspunt De verloskundige licht voor, biedt echo s naar eigen goeddunken aan aan de klant (praktijkvisie), verwijst en krijgt terugkoppeling
