Eind- en Toetstermen VIL VCU

Transcriptie

1 Eind- en Toetstermen VIL VCU Mei Pagina 1

2 01. Wetgeving 02. Gevaren, risico s en preventie 03. Ongevallen: oorzaken en preventie 04. Veiligheidsgedrag 05. Taken, rechten, plichten en overleg 06. Procedures en instructies, signalering 07. Voorbereiding op noodsituaties 08. Gevaarlijke stoffen 09. Brand en explosie 10. Arbeidsmiddelen 11. Specifieke werkzaamheden en omstandigheden 12. Elektriciteit en straling 13. Ergonomische werkplek 14. Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) Pagina 2

3 01. Wetgeving Grondbeginselen veiligheids- en gezondheidswetgeving Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kent de belangrijkste begrippen uit de nationale V&G wetgeving BE / Bb De kandidaat kan het begrip CODEX Uitvoeringsbesluiten welzijnswet BE / Bb De kandidaat kan het begrip Welzijnswet Belgische wetgeving over de bescherming van de V&G van de werknemer op het werk Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kent de belangrijkste begrippen uit de nationale V&G wetgeving NL / Bb De kandidaat kan het begrip ARBO Arbeidsomstandigheden Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de doelstellingen van de V&G-wetgeving Bb De kandidaat kan de doelstellingen van de V&G- wetgeving Bescherming bij het uitvoeren van werkzaamheden Verbeteren van veiligheid en gezondheid van werknemers op het werk Zo goed mogelijke arbeidsomstandigheden Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan het toepassingsgebied van de V&G-wetgeving Bb De kandidaat kan waarop de V&G-wetgeving betrekking heeft De wetgeving geeft de rechten en plichten aan van zowel werkgever als werknemer op het gebied van veiligheid en gezondheid op het werk en de omstandigheden waarin arbeid wordt verricht Ff De kandidaat kan noemen op welke plaatsen de V&G-wetgeving van toepassing is Alle plaatsen waar arbeid wordt verricht Ff De kandidaat kan de personen voor wie de V&G-wetgeving van toepassing is noemen Werkgever Werknemers (inclusief uitzendkrachten en gelijkgestelde werknemers zoals stagiairs, vrijwilligers (Be)) Ff De kandidaat kan de domeinen waarop de V&G-wetgeving betrekking heeft noemen Pagina 3

4 Veiligheid Gezondheid Welzijn VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de uitgangspunten van de V&G-wetgeving Bb De kandidaat kan de uitgangspunten van de V&G-wetgeving Werkgever zorgt voor de veiligheid en de gezondheid van werknemers inzake alle met de arbeid verbonden aspecten en voert daartoe een beleid Arbeid mag geen nadelige invloed hebben op de veiligheid en gezondheid van werknemers Voorkomen van risico s Ondersteuning via deskundige personen of diensten Voorlichting en opleiding werknemers Overleggen en samenwerken met de werknemers(vertegenwoordiging) Verschillende werkgevers op één arbeidsplaats werken samen en coördineren hun optreden Het begrip welzijn VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan het begrip welzijn BE / Ff De kandidaat kan de verschillende domeinen waarop welzijn op het werk betrekking heeft noemen Arbeidsveiligheid Gezondheid: bescherming van de gezondheid van de werknemer op het werk Psychosociale belasting veroorzaakt door het werk Ergonomie Arbeidshygiëne Verfraaiing van de arbeidsplaatsen Leefmilieu: maatregelen van de onderneming inzake leefmilieu (intern) voor zover het een invloed heeft op de bovenstaande punten BE / Bb De kandidaat kan de inhoud en betekenis van het begrip welzijn Het geheel van factoren betreffende de omstandigheden waarin arbeid wordt verricht BE / Bb De kandidaat kan de verschillende domeinen waarop welzijn betrekking heeft of illustreren met voorbeelden Arbeidsveiligheid: voorkomen van ongevallen met machines, door vallen, door hitte enz Gezondheid: voorkomen van beroepsziekten door gezondheidstoezicht, inentingen, gehoor- en gezichtstesten enz Psychosociale belasting: bevorderen van het psychisch welzijn (stress, pesten, geweld, ongewenst seksueel gedrag enz.) Pagina 4

5 Ergonomie: werkpost (werk, uitrusting en werkomgeving) aanpassen aan de mens door rekening te houden met comfort (bv. Goede werkzitplaats, verlichting, fysieke belasting, gebruiksvriendelijkheid (minimum aan handelingen), begrijpbaarheid) Arbeidshygiëne: voorkomen van schadelijke invloeden die verbonden zijn met de aard van de activiteit Verfraaiing van de arbeidsplaatsen (sanitaire voorzieningen, refter, verpozingslokaal) Leefmilieu: afvalinzameling, opslag gevaarlijke stoffen Ff De kandidaat kan manieren noemen waarop de werkgever de V&G (het welzijn) van werknemers moet waarborgen Inrichting van de werkplek moet aangepast zijn aan de werknemer Er moet rekening gehouden worden met persoonlijke factoren van de werknemer zoals leeftijd, geslacht, kennis van de voertaal en vakmanschap Eentonig werk vermijden Deskundige bijstand Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de wijze waarop de werkgever wordt bijgestaan op het gebied van preventie en bescherming NL / Bb De kandidaat kan de wijze waarop de werkgever wordt bijgestaan op het gebied van preventie en bescherming Het bedrijf stelt één of meer deskundigen aan Indien de onderneming intern niet over de nodige deskundigheid beschikt, doet de werkgever aanvullend beroep op externe bijstand BE / Bb De kandidaat kan de wijze waarop de werkgever wordt bijgestaan op het gebied van preventie en bescherming Elke werkgever richt een interne preventiedienst op Één of meer deskundige werknemers aanstellen, waaronder tenminste één preventieadviseur Indien een onderneming intern niet over de nodige deskundigheid beschikt, doet de werkgever aanvullend beroep op een erkende externe preventiedienst VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan wat de functie en bevoegdheden van deskundige personen of diensten op het gebied van preventie en keuring zijn Bb De kandidaat kan de functie van deskundige personen of diensten op het gebied van preventie en keuring Werkgever en werknemers bijstaan in de toepassing van de V&G-wetgeving NL / Bb De kandidaat kan de belangrijkste taken van de deskundige personen of diensten op het gebied van preventie Pagina 5

6 Meewerken aan de risico-inventarisatie en -evaluatie Meewerken aan ongevallen- en incidentenonderzoek Adviseren van en samenwerken met de werknemers(vertegenwoordiging) Uitvoeren van arbeidsgeneeskundige onderzoeken Begeleiding van werknemers die door ziekte niet in staat zijn hun arbeid te verrichten BE / Bb De kandidaat kan de belangrijkste taken van de deskundige personen of diensten op het gebied van preventie Meewerken aan de risico-inventarisatie en -evaluatie Meewerken aan ongevallen- en incidentenonderzoek Adviseren van en samenwerken met de werknemers(vertegenwoordiging) Uitvoeren van arbeidsgeneeskundige onderzoeken BE / Ff De kandidaat kan de belangrijkste taken van de keuringsdiensten noemen Het periodiek keuren van bepaalde toestellen en installaties Een verslag opstellen voor de werkgever over de uitgevoerde keuringen en de bevindingen daarbij VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan het doel en het toepassingsgebied van het gezondheidstoezicht Bb De kandidaat kan het doel van het gezondheidstoezicht Maatregelen voorstellen om gezondheidsschade tijdens uitoefenen van het beroep te voorkomen Voorkomen en tijdig opsporen van beroepsziekten BE / Ff De kandidaat kan voorbeelden van de belangrijkste risico s waarvoor gezondheidstoezicht verplicht is noemen Blootstelling risico beroepsziekte:chemische stoffen zoals solventen, kankerverwekkende stoffen, biologische agentia, lawaai, trillingen, sterke koude, hitte, ioniserende straling Veiligheidsfunctie en waakzaamheidsfunctie Contact met onverpakte voedingswaren Blootstelling aan een belasting van ergonomische aard: beeldschermen, tillen van zware lasten Jongeren Mindervaliden Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de algemene verplichting van de werkgever ten aanzien van het gezondheidstoezicht Bb De kandidaat kan welke verplichting de werkgever heeft ten aanzien van het gezondheidstoezicht Pagina 6

7 Periodiek werknemers in de gelegenheid stellen om een onderzoek te ondergaan ter voorkoming en beperking van risico s voor de gezondheid VIL VCU De kandidaat kan de opdracht en de taken van de centrale preventiedienst voor de uitzendsector BE / Bb De kandidaat kan de opdracht en de taken van de centrale preventiedienst voor de uitzendsector De opdracht is het bevorderen van de veiligheid en de gezondheid van de uitzendkrachten Advies aan de uitzendorganisaties Opstellen van ongevallenstatistiek Studie Onderzoek Voeren van sensibilisatie programma s Zorg voor andere personen dan werknemers VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan personen noemen waarvoor de werkgever de verplichting heeft doeltreffende maatregelen te nemen om risico s zoveel mogelijk te vermijden Ff De kandidaat kan personen noemen waarvoor de werkgever de verplichting heeft doeltreffende maatregelen te nemen om risico s zoveel mogelijk te vermijden Werknemers van andere werkgevers die zich op de werkplek bevinden Leveranciers, bezoekers, patiënten, enz Omwonenden Bb De kandidaat kan de algemene verplichting van alle werkgevers die op éénzelfde locatie actief zijn, Samenwerken bij de uitvoering van de maatregelen met betrekking tot de veiligheid en de gezondheid van de werknemers en hun optreden op dit vlak coördineren Toezicht op V&G Wetgeving Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de wijze waarop de overheid toezicht houdt op naleving van de wetgeving Bb De kandidaat kan de bevoegdheden van de inspectiediensten Toezicht houden op naleving Veiligheid- en gezondheidswetgeving Onderzoek instellen naar aanleiding van een ongeval Werknemers vragen naar een geldige legitimatie Eis stellen betreffende de wijze waarop de Veiligheid- en gezondheidswetgeving moet worden nageleefd Werkzaamheden stilleggen indien er een ernstig gevaar aanwezig is voor personen Pagina 7

8 Opstellen proces-verbaal naar aanleiding van strafbaar feit Waarschuwing geven naar aanleiding van afwijkingen van de regelgeving VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de algemene regel ten aanzien van verantwoordelijkheid Bb De kandidaat kan de algemene regel ten aanzien van verantwoordelijkheid De werkgever die aanwijzingen geeft, toezicht houdt en middelen verstrekt, is ook verantwoordelijk voor de naleving van de V&G-wetgeving VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de sanctioneringsmogelijkheden van de overheidsinspectiedienst Veiligheid en Gezondheid noemen NL / Ff De kandidaat kan benoemen welke sanctioneringsmogelijkheden de overheidsinspectiedienst Veiligheid en Gezondheid heeft Opstellen boeterapport naar aanleiding van sanctioneerbaar feit aan de werkgever/werknemer (vervallen april 2014) Grondbeginselen milieuwetgeving Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de doelstellingen van de milieuwetgeving Bb De kandidaat kan de doelstellingen van de milieuwetgeving Mens en omgeving beschermen tegen schadelijke effecten van activiteiten Uitstoot en afvalstromen beperken Zorgen voor een doelmatige en correcte verwijdering van afvalstoffen Grondbeginselen arbeidstijdenwetgeving Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de doelstellingen van de wetgeving inzake arbeidstijden Bb De kandidaat kan de doelstellingen van de wetgeving inzake arbeidstijden Afbakenen van maximale arbeidstijden en minimale rusttijden om te voorkomen dat de veiligheid en gezondheid in gevaar komt Bevorderen van combineerbaarheid arbeid en zorgtaken/gezin VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de uitgangspunten van de wetgeving inzake arbeidstijden Bb De kandidaat kan de uitgangspunten zijn van de wetgeving inzake arbeidstijden Rekening houden met persoonlijke situatie van de werknemer Pagina 8

9 Samenhang met Veiligheids- en Gezondheidsbeleid VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de personen voor wie de arbeidstijdenwetgeving van toepassing is noemen NL / Ff De kandidaat kan de personen voor wie de arbeidstijdenwetgeving van toepassing is noemen Alle werknemers, beneden een bepaalde salarisgrens Grondbeginselen V&G wetgeving uitzendwerk VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de doelstellingen van de V&G aspecten in de wetgeving inzake uitzendwerk Bb De kandidaat kan de doelstellingen van de V&G aspecten in de wetgeving inzake uitzendwerk Ervoor zorgen dat uitzendkrachten, wat de veiligheid en gezondheid op het werk betreft, dezelfde mate van bescherming genieten als de overige werknemers van de inlenende onderneming VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de uitgangspunten van de V&G wetgeving inzake uitzendwerk Ff De kandidaat kan noemen wie bij uitzendwerk verantwoordelijk is voor de veiligheid en gezondheid van de uitzendkracht tijdens het werk De inlenende onderneming VOL VCA / VIL VCU (verplaatst naar ) Europese Richtlijnen ten opzichte van Nationale wetgeving VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de relatie Europese richtlijnen t.o.v. de Nationale wetgeving Bb De kandidaat kan de relatie Europese richtlijnen t.o.v. De Nationale wetgeving Een Europese richtlijn moet binnen een bepaalde periode omgezet worden in Nationale wetgeving VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kent de principes van de toepassing van de CE-markering Bb De kandidaat kan de principes van de toepassing op de CE-markering CE-markering moet door de fabrikant of invoerder aangebracht worden De CE-markering mag maar aangebracht worden op basis van een Technisch dossier en een verklaring van overeenstemming, waarin de fabrikant of invoerder bevestigt dat zijn product in overeenstemming is met de veiligheidseisen uit de Richtlijn Pagina 9

10 Enkel CE gemarkeerde arbeidsmiddelen mogen op de markt gebracht worden Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de betekenis van de CE-markering en de vorm herkennen Bb De kandidaat kan de betekenis van de CE-markering CE-markering op een product aangebracht betekent dat men er van uit mag gaan dat het product (bv arbeidsmiddel, machines, PBM, ) op veiligheidsvlak voldoet aan de betreffende Europese Richtlijn Ff De kandidaat kan de vorm van de CE-markering herkennen CE (logo) Pagina 10

11 02. Gevaren, risico s en preventie Begrippen: gevaar en risico VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de begrippen gevaar en risico Bb De kandidaat kan het begrip gevaar Kenmerk van een stof of product dat een incident kan veroorzaken Situatie die een incident kan veroorzaken Bb De kandidaat kan het begrip risico Risico= kans x effect Het risico wordt bepaald door de grootte van de kans dat een gevaar een ongeval veroorzaakt Het risico wordt bepaald door de omvang van de schade (het gevolg) Onderkennen van risico s en gevaren Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan enkele gevaren op het werk noemen Ff De kandidaat kan enkele gevaren op het werk noemen Hoogte (vallen) Brand Ontploffing Giftige stoffen Lawaai Stralingen Bewegende onderdelen (bv. beknelling, geraakt worden) Vallende voorwerpen, lasten Voertuigen, verkeer Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan gevaren en risico's op het werk noemen Ff De kandidaat kan mogelijke bronnen van gevaar op het werk noemen Soort werk Werkplek of omgeving van de werkplek Arbeidsmiddelen Producten, materialen waarmee gewerkt wordt Gedrag van de werknemer Competentie Ff De kandidaat kan werkzaamheden of omstandigheden op het werk die gevaar en risico's kunnen inhouden noemen Werken met gevaarlijke stoffen Werken met gevaarlijk gereedschap / machines Werken met hoge drukken Pagina 11

12 Werken met stralingsbronnen Graafwerkzaamheden Werken met elektriciteit Werken in koude Werken in hitte Werken in een lawaaierige omgeving Werken op hoogte VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan risicoverhogende omstandigheden op het werk noemen Ff De kandidaat kan risicoverhogende omstandigheden wat betreft de werkplek en de werkplekomgeving noemen Rommelige werkplek Te veel of te weinig licht Trillingen Weersomstandigheden Stof of vervuilde lucht Werken in de omgeving van stralingsbronnen Verkeer in de omgeving Werken in een besloten ruimte Moeilijke toegankelijke werkplek Werkplek met weinig bewegingsruimte Werkplek met weinig vluchtwegen Gevaarlijke werkzaamheden in de omgeving Complexiteit Preventiehiërarchie VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan het begrip preventie Bb De kandidaat kan maatregelen die genomen worden om risico's te voorkomen of te verminderen Voorkomen dat het risico toeneemt Maatregelen nemen om het risico te verminderen Voorkomen dat een ongeval gebeurt Voorkomen dat gezondheidsschade optreedt Voorkomen dat milieuschade optreedt VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de hiërarchie van de preventiemaatregelen Ff De kandidaat kan soorten preventiemaatregelen noemen en in welke volgorde deze genomen worden Als eerste brongerichte maatregelen: uitschakelen van gevaren, wegnemen oorzaak, voorkomen, andere veiligere werkmethode kiezen Als tweede het risico beperken of verminderen: collectieve beschermingen en Pagina 12

13 beveiligingen, geschikte werkmethoden en arbeidsmiddelen. Blootstelling beperken in duur, frequentie, intensiteit, aantal personen Als derde indien nog risico s blijven bestaan: persoonlijke beschermingsmiddelen Begeleidende maatregelen: 1. Opleiding, informatie, instructie 2. signaleren, waarschuwen, etiketteren Organisatorische maatregelen: blootstelling beperken in duur, frequentie, intensiteit, aantal personen Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de manier waarop preventie praktisch aangepakt wordt Bb De kandidaat kan de manier waarop preventie praktisch aangepakt wordt Voorkomen van onveilige handelingen en onveilige situaties Bb De kandidaat kan het begrip onveilige handeling Een onveilige handeling is een handeling die niet volgens de veiligheidsvoorschriften wordt uitgevoerd en die tot een ongeval kan leiden Bb De kandidaat kan het begrip onveilige situatie Een onveilige situatie is een situatie waarin gewerkt wordt zonder dat aan de voorwaarden voor veilig werken is voldaan en die tot een ongeval kan leiden Ff De kandidaat kan voorbeelden van onveilige handelen noemen Werken zonder werkvergunningen of toelating in situaties waar dit opgelegd is Niet gebruiken van voorgeschreven persoonlijk beschermingsmiddel Het buiten werking stellen van beveiligingen Gereedschap onjuist gebruiken Kapot gereedschap gebruiken Onjuist verplaatsen van een last Ff De kandidaat kan voorbeelden van onveilige situaties noemen Geen of onvoldoende verlichting Geen of geblokkeerde vluchtwegen Niet opgeruimde werkvloeren Geen of onvoldoende beveiligde apparatuur of machines Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de manieren waarop onveilige situaties en handelingen kunnen worden aangepakt noemen en prioriteren Ff De kandidaat kan de manieren waarop onveilige situaties kunnen worden aangepakt noemen en prioriteren Wegnemen van de oorzaak Pagina 13

14 Afschermen / beveiligen Waarschuwen Anderen inschakelen Bb De kandidaat kan de manier waarop bij onveilige handelingen actie moet worden ondernomen Melden aan de hiërarchische leidinggevende (Laten) stoppen van de handeling Risicobeheersing en beleidsvoering VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan risicobeheersing Bb De kandidaat kan de verschillende stappen waaruit een Risico Inventarisatie en - Evaluatie bestaat Identificeren van de gevaren Inventariseren van de risico s Evalueren van de risico s Bb De kandidaat kan de onderdelen van het risicobeheerssysteem Plannen van het beleid (methodes, taakverdeling) Uitwerking van het beleid (doelstellingen en middelen) op basis van een RI&E: Risico-Inventarisatie en -Evaluatie Uitvoering van het beleid Evalueren en bijsturen van het beleid (taak-) Risicoanalyse en LMRA Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan het begrip en het doel van (taak-) risico-analyse Bb De kandidaat kan het begrip (taak-) risico-analyse Een analyse van de gevaren die zijn verbonden aan de uitvoering van (risicovolle) taken t.a.v. de veiligheid en gezondheid van de werknemers Bb De kandidaat kan het doel van een (taak-) risico-analyse Het analyseren en evalueren van risico s om beheersmaatregelen af te spreken voor het uitvoeren van een (risicovolle) taak of een taak in een risicovolle omgeving Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan het begrip LMRA (Laatste Minuut Risico Analyse) en de aandachtspunten Ff De kandidaat kan de aandachtspunten van de LMRA (Laatste Minuut Risico Analyse) noemen Voor aanvang werkzaamheden of nieuwe taak Bij verandering van werkomstandigheden Pagina 14

15 Ook bij routinematige werkzaamheden Zelf doen Bb De kandidaat kan het begrip LMRA (Laatste Minuut Risico Analyse) LMRA is een praktische methode om op de werkplek zelf na te gaan of het werk veilig uitgevoerd kan worden Veiligheid en gezondheid-jaarplan (V&G-jaarplan) VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan het begrip V&G-jaarplan en de inhoud daarvan Bb De kandidaat kan het begrip V&G-jaarplan Op schrift gesteld uitvoeringsplan voor verbetering arbeidsomstandigheden Bb De kandidaat kan de inhoud van het V&G-jaarplan Te bereiken doelstellingen Concrete preventiemaatregelen In te zetten middelen (organisatorisch, financieel, materieel) Taakverdeling Verantwoordelijk voor uitvoering Termijn Communicatie van risico s en beheersmaatregelen naar de werkvloer VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de communicatie van risico s en beheersmaatregelen naar de betrokkenen (inclusief uitzendkrachten) Ff De kandidaat kan algemene richtlijnen ten aanzien van de communicatie naar de betrokkenen over risico s en beheersmaatregelen noemen Voor aanvang van de werkzaamheden Bij voorkeur op de werkplek laten plaatsvinden Ff De kandidaat kan voorbeelden van communicatie naar de betrokkenen ten aanzien van risico s en beheersmaatregelen noemen Vergadering met opdrachtgevers en aannemers Overleg leidinggevende en operationele medewerkers Informatieoverdracht (briefing) bij verandering van ploegen VGM-bijeenkomst (toolboxmeeting) met operationele medewerkers VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan algemene richtlijnen ten aanzien van de communicatie over risico s en beheersmaatregelen tov uitzendkrachten Bb De kandidaat kan algemene richtlijnen ten aanzien van de communicatie over risico s en beheersmaatregelen tov uitzendkrachten Pagina 15

16 Algemene basisinformatie over de risico s bij het onthaal/ontvangst van de uitzendkracht door de intercedent: over de activiteiten en omstandigheden, over de functie en de werkplek, inlenende onderneming en uitzendorganisatie hebben een gedeelde plicht bij voorlichting van uitzendkrachten, de uitzendorganisatie moet de uitzendkracht informatie verstrekken over de werkplek en over de functie-eisen Specifiek arbeidsplek gebonden: bij het onthaal/ontvangst van de uitzendkracht door de inlener, bij voorkeur op de werkplek, bij voorkeur door de betrokken operationeel leidinggevende van de inlenende onderneming, voor aanvang van de werkzaamheden Veiligheidsaspecten in de werkvoorbereiding VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan veiligheidsaspecten in de werkvoorbereiding Bb De kandidaat kan het doel van de werkvoorbereiding Het vaststellen van een werkwijze die veilig is en geen gezondheidsschade veroorzaakt Ff De kandidaat kan de elementen die tijdens de werkvoorbereiding beschouwd moeten worden om het werk veilig te laten verlopen noemen Tijdsplanning voor het totale werk De volgorde waarin de werkzaamheden veilig kunnen worden uitgevoerd Welke materialen, gereedschappen en machines nodig zijn om de klus veilig uit te voeren De benodigde tijd en maatregelen die nodig zijn om het werk op een veilige en gezonde wijze te kunnen uitvoeren Risicovolle werkzaamheden VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan wat risicovolle werkzaamheden zijn Bb De kandidaat kan wat risicovolle werkzaamheden zijn Werkzaamheden in een risicovolle omgeving Uitvoeren van risicovolle taken Bb De kandidaat kan wanneer een taak als risicovol beschouwd wordt Binnen de onderneming worden de risicovolle taken vastgelegd op basis van de RI&E en de (taak-) risico-analyse VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan aandachtspunten bij de uitvoering van risicovolle werkzaamheden noemen Bb De kandidaat kan de gedragsregels die gelden vóór de aanvang van risicovolle werkzaamheden Beschikbaarheid en kennis van de werkvergunning Beschikbaarheid en kennis van de (T)RA Pagina 16

17 Verwijzen naar voorzorgsmaatregelen in de bedrijfsvoorschriften van de opdrachtgever Slechts aanvangen wanneer aan alle voorwaarden is voldaan Het doen van een laatste minuut risico analyse (LMRA) Ff De kandidaat kan de gedragsregels in het geval van afwijkingen van werkplan noemen Werkzaamheden stop laten zetten (Taak-)risico-analyse bijstellen en met alle betrokken medewerkers bespreken Bijgestelde (taak-)risico-analyse met verantwoordelijke supervisor en/of opdrachtgever en eventueel preventie medewerker / veiligheidsdeskundige bespreken Ff De kandidaat kan de gedragsregels voor de leidinggevende tijdens de uitvoering van risicovolle werkzaamheden noemen Regelmatig controleren of het werk volgens de gemaakte afspraken wordt uitgevoerd Gebruik maken van afgesproken beheersmaatregelen Voldoende aanwezig zijn Ingrijpen als afgeweken wordt van de gemaakte afspraken VIL VCU De kandidaat kan de aanpak van de intercedent bij uitzending voor risicovolle taken aangeven Ff De kandidaat kan de aanpak van de intercedent bij uitzending voor risicovolle taken aangeven Informatie aan de uitzendkracht over de risicovolle taken Afspraken met de inlener hoe de uitzendkracht wordt geïnformeerd (instructies, opleiding, toetsen etc) Pagina 17

18 03. Ongevallen: oorzaken en preventie Begrippen Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan het begrip ongeval en ervan afgeleide termen BE / Bb De kandidaat kan het begrip arbeidsongeval Een ongewenste gebeurtenis tijdens het werk met letsel als gevolg Bb De kandidaat kan het begrip ongeval Ongewenste gebeurtenis met schade (aan materiaal, milieu of wat betreft tijdverlies) en/of letsel als gevolg Bb De kandidaat kan het begrip bijna-ongeval Ongewenste gebeurtenis zonder schade of letsel, die onder iets andere omstandigheden tot schade en of letsel had kunnen leiden Bb De kandidaat kan het begrip incident Ongewenste gebeurtenis met of zonder schade of letsel Ongevallentheorie Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de twee directe oorzaken van een ongeval of incident noemen Ff De kandidaat kan de twee directe oorzaken van een ongeval of incident noemen Onveilig handelen Onveilige situatie VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de oorzaken en gevolgen van een ongeval daarbij gebruik makend van de oorzaken-gevolgenreeks Ff De kandidaat kan de opeenvolgende fasen van de oorzaken-gevolgenreeks noemen Achtergrond (organisatie) Menselijk falen Onveilige handelingen en/of situaties Ongeval Letsel en/of schade Bb De kandidaat kan de mogelijke aandachtspunten van de oorzaken-gevolgenreeks voor het te voeren beleid om het aantal ongevallen te verminderen Een ongeval is het resultaat van verschillende oorzaken De oorzaken kunnen hun oorsprong op verschillende niveaus binnen het bedrijf hebben (zoals management, leidinggevenden, operationele medewerkers, uitvoerenden) Het te voeren beleid moet daarom op de verschillende niveaus gericht zijn Pagina 18

19 VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de ongevallenpiramide Bb De kandidaat kan de ongevallenpiramide Veel risicovolle situaties en handelingen kunnen uiteindelijk tot een ongeval met zeer ernstig letsel of een ongeval met dodelijke afloop leiden VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de achterliggende factoren en de gevolgen voor het te voeren beleid om het aantal ongevallen te verminderen Ff De kandidaat kan de oorzaken waardoor onveilige handelingen of onveilige situaties kunnen ontstaan, noemen Onveilige handelingen of onveilige situaties kunnen ontstaan door menselijk falen Menselijk falen wordt in de hand gewerkt door: persoongebonden factoren, taakgebonden factoren Ff De kandidaat kan voorbeelden van persoonsgebonden factoren die kunnen leiden tot een incident noemen Onvoldoende kennis Onvoldoende ervaring Onvoldoende motivatie Onvoldoende aandacht Ff De kandidaat kan voorbeelden van taakgebonden factoren die kunnen leiden tot een incident noemen Onvoldoende en of onjuiste leiding en toezicht Onjuiste werkmethode Onvoldoende tijd voor de werkzaamheden krijgen Het niet aanwezig zijn van benodigde apparatuur of gereedschap Het niet goed onderhouden zijn van gereedschap of apparatuur Bb De kandidaat kan de consequentie van de ongevallenpiramide voor het te voeren beleid om het aantal ongevallen te verminderen Voorkomen en bestrijden van ALLE onveilige handelingen en ALLE onveilige situaties leidt tot minder ongevallen Bb De kandidaat kan de mogelijke actiepunten voor de directie die voortkomen uit de ongevaltheorieën Vaststellen van een (meerjaren)plan ter verbetering van de arbeidsomstandigheden Delegeren van taken en bevoegdheden aan afdelingen en medewerkers in het bedrijf Zorg dragen voor een goede organisatie van het Pagina 19

20 arbeidsomstandighedenbeleid Zorg dragen voor een goede overlegstructuur over arbeidsomstandigheden en verantwoordelijkheden Uitwerken van het arbobeleid in procedures en voorschriften Zorg dragen voor voldoende training en instructie Bb De kandidaat kan de mogelijke actiepunten voor operationeel leidinggevende die voortkomen uit de ongevaltheorieën Toezien op de naleving van procedures en voorschriften Uitvoeren van periodieke inspecties Geven van instructie en training over gezondheidsrisico s bij het werk Systematisch rapporteren van ongevallen Planmatige aanpak van onveilige handelingen en situaties Bespreken van problemen en klachten met betrekking tot het arbobeleid tijdens het afdelings- en werkoverleg Regelmatige evaluatie van de resultaten van doorgevoerde verbeterpunten naar aanleiding van onveilige handelingen en situaties Ongevallenpreventie VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan preventieve maatregelen omtrent de aspecten: de mens, de organisatie, de techniek en de omgeving Ff De kandidaat kan de aspecten waarop preventie zich richt noemen De mens De organisatie De techniek De omgeving Ff De kandidaat kan een voorbeeld van een preventieve maatregel omtrent het aspect de mens noemen Kennis verkrijgen Vaardigheden bezitten Gedrag, bv. Geconcentreerd werken, opgeruimde werkplek Ff De kandidaat kan een voorbeeld van een preventieve maatregel omtrent het aspect de organisatie noemen Doelmatige werkmethoden Toezicht door leidinggevenden Ff De kandidaat kan een voorbeeld van een preventieve maatregel omtrent het aspect de techniek noemen Machines met veilig technisch ontwerp (CE-markering) gebruiken Onderhouden van gereedschappen Ergonomisch ontwerp Pagina 20

21 Ff De kandidaat kan een voorbeeld van een preventieve maatregel omtrent het aspect de omgeving noemen Veilige inrichting van de werkplek die optimale bescherming biedt tegen omgevingsbelasting Incidenten behandelen Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de noodzakelijke stappen om herhaling van ongevallen te voorkomen, noemen Ff De kandidaat kan de noodzakelijke stappen om herhaling van ongevallen te voorkomen, noemen Onmiddellijk handelen Melden Registreren Onderzoeken Actieplan (plan van aanpak) Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan hoe gehandeld moet worden bij ongevallen, bijna-ongevallen, onveilige situaties en handelingen Bb De kandidaat kan hoe gehandeld moet worden bij ongevallen Het ongeval moet gemeld worden bij de direct leidinggevende Begeleiding van slachtoffer naar medische dienst Directe maatregelen om herhaling te voorkomen De interne instructies volgen Bb De kandidaat kan hoe gehandeld moet worden bij ongevallen, bijna-ongevallen, onveilige situaties en handelingen Direct maatregelen nemen (situaties markeren / handeling (laten) stoppen) Melding doen bij leidinggevende Incidenten registreren VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan waarom en op welke wijze ongevallen, bijna-ongevallen, onveilige situaties en handelingen geregistreerd moeten worden Bb De kandidaat kan waarom en op welke wijze ongevallen, bijna-ongevallen, onveilige situaties en handelingen geregistreerd moeten worden Vastleggen van gegevens voor het beleid van het bedrijf Lessen uit trekken en maatregelen om herhaling te voorkomen Bb (vervallen april 2014) Ongevallenonderzoek Pagina 21

22 VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan het doel van ongevallenonderzoek noemen Ff De kandidaat kan het doel van ongevallenonderzoek noemen Achterhalen welke factoren de oorzaak zijn geweest van het ongeval om voorstellen te formuleren om soortgelijke ongevallen in de toekomst te voorkomen VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de basiselementen van een goed ongevallenonderzoek noemen Ff De kandidaat kan de basiselementen van een goed ongevallenonderzoek noemen Onderzoek op de plaats van het ongeval Verzamelen van feiten en gegevens die tot het ongeval hebben geleid Interviewen van betrokkenen en getuigen Analyse van onderzoeksresultaten Eindrapport met aanbevelingen/actiepunten om herhaling te voorkomen VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de aandachtspunten voor het eindrapport Bb De kandidaat kan de aandachtspunten voor het eindrapport Omschrijving, feiten en gegevens Analyse Gerichte aanbevelingen om herhaling te voorkomen VIL VCU De kandidaat weet wie betrokken is bij de afhandeling van arbeidsongevallen met uitzendkrachten Ff De kandidaat weet wie instaat voor het ongevallenonderzoek De inlener staat in voor het ongevallenonderzoek BE / Ff De kandidaat weet wie instaat voor de ongevallenverzekering De uitzendorganisatie staat in voor de ongevallenverzekering NL / Ff De kandidaat weet wie instaat voor het ziekteverzuim De uitzendorganisatie staat in voor het ziekteverzuim NL / Bb De kandidaat kan het doel van de Wet Verbetering Poortwachter De kansen op reïntegratie van zieke werknemers binnen of buiten de onderneming verbeteren NL / Bb De kandidaat kan de verplichtingen van de uitzendorganisatie in het kader van de Wet Verbetering Poortwachter Het opstellen en uitvoeren van een plan van aanpak voor de reïntegratie van de zieke werknemer Pagina 22

23 Indien de uitzendorganisatie nalatig is met betrekking tot het plan van aanpak, kan de loondoorbetalingsplicht met 1 jaar verlengd worden VIL VCU De kandidaat weet wie aangifte moet doen bij de overheidsinspectiedienst Veiligheid en Gezondheid van een arbeidsongeval met een uitzendkracht Ff De kandidaat weet, wie aangifte moet doen bij de overheidsinspectiedienst Veiligheid en Gezondheid van een arbeidsongeval met een uitzendkracht Het inlenende bedrijf is verplicht om de arbeidsongevallen van uitzendkrachten te melden bij de overheidsinspectiedienst Veiligheid en Gezondheid Plan van aanpak VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de aandachtspunten voor het plan van aanpak Bb De kandidaat kan het begrip plan van aanpak Schriftelijk verslag van de resultaten van Risico Inventarisatie en Evaluatie of Taak Risico Analyse en de maatregelen die de werkvloer gaat nemen Bb De kandidaat kan het doel van het plan van aanpak Zeker stellen dat de resultaten van het onderzoek tot de uitvoering van effectieve maatregelen leiden Zeker stellen dat de herhaling van incidenten wordt voorkomen Bb De kandidaat kan de inhoud van het plan van aanpak De te treffen maatregelen In te zetten middelen, mensen en eventueel de kosten Termijn voor uitvoering Verantwoordelijke voor uitvoering Opvolging Evaluatie van maatregelen Pagina 23

24 04. Veiligheidsgedrag Gedrag en veiligheid VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de invloed van het menselijk gedrag op veilig werken Bb De kandidaat kan waarom inspelen op gedrag een onderdeel moet zijn van een VGM-beleid Gedrag of acceptatie van gedrag is een belangrijke oorzaak van ongevallen Na het beleid gericht op techniek en organisatie wordt via gedrag ingespeeld op de menselijke factor Ff De kandidaat kan oorzaken van onveilig gedrag noemen Tolereren van overtredingen, gebrek aan leiderschap Gebrek aan kennis/informatie (= niet weten) Verkeerd aanwijzen van taak (gebrek aan vaardigheden = niet kunnen) Onwil (= niet willen) Tegenstrijdige doelstellingen/opdrachten Ontbreken voorbeeldfunctie Ff De kandidaat kan beleidselementen die het menselijk gedrag beïnvloeden zodat er veilig gewerkt wordt noemen Beleid gericht op een betere veiligheidsperformance Duidelijk geformuleerde opdracht Duidelijkheid over gewenst en ongewenst gedrag Duidelijkheid over prioriteit van veilig werken Sanctie- en beloningsbeleid Communicatie- en bewustmakingscampagnes Bedrijfscultuur Bb De kandidaat kan waarom de rol van de leidinggevende van belang is voor menselijk gedrag Leidinggevende bepaalt de werkwijze Leidinggevende houdt toezicht Leidinggevende beschikt over de benodigde informatie over de medewerkers, het werk en de omstandigheden Ff De kandidaat kan elementen van organisatie noemen die het menselijk gedrag beïnvloeden Gestructureerd overleg Veiligheidsgedrag observaties Juiste man op de juiste plaats Een goed onthaal/introductie Vragen en klachten adequaat afhandelen Pagina 24

25 Zorgen voor de juiste voorzieningen zoals: sanitair, kantine VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan algemene gedragsregels om veilig te werken Bb De kandidaat kan algemene gedragsregels om veilig te werken Medewerkers houden zich aan de veiligheidsvoorschriften Medewerkers spreken elkaar aan op onveilige handelingen Medewerkers grijpen direct in bij onveilige situaties Medewerkers stellen vragen bij onduidelijke situaties Geven van het goede voorbeeld Consequent reageren Toezicht houden en corrigeren Ook kritisch zijn voor jezelf Advies inwinnen bij onduidelijke situaties Rekening houden met meningen, voorstellen, wensen en adviezen van uw medewerkers Duidelijke en overtuigende instructies geven aan medewerkers (hoe en waarom) Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan beschrijven welk gedrag gezien wordt als kenmerkend voor veilig werken en waarom Ff De kandidaat kan gedrag dat veilig werken bevordert noemen Zorgdragen voor de eigen veiligheid en gezondheid en deze van andere betrokken personen Een positieve instelling Zich houden aan de veiligheidsvoorschriften en aanwijzingen en instructies opvolgen Andere medewerkers aanspreken op onveilige handelingen Onveilige situaties en incidenten melden en gepast ingrijpen Aandacht voor persoonlijke hygiëne, orde en netheid Bb De kandidaat kan de nadelige invloed van alcohol- en/of drugsgebruik op veilig werken Verminderde waakzaamheid Verminderd of problematisch functioneren Verminderd inschattingsvermogen van situaties Drempelverlagend voor grensoverschrijdend gedrag Overschatting van de eigen mogelijkheden Verhoogde werkdruk op collega s en verstoring van de werkorganisatie Bb De kandidaat kan het gedrag dat verwacht wordt ten aanzien van alcohol- en/of drugsgebruik om veilig te kunnen werken Zich onthouden van alcohol- en drugsgebruik tijdens het werk of met invloed Pagina 25

26 op het werk Problematisch gebruik signaleren aan de leidinggevende en zich onthouden van gevaarlijke werkzaamheden of werken die een gevaar voor anderen kunnen inhouden Hulp zoeken bij chronisch problematisch gebruik Beïnvloeden van gedrag VIL VCU De kandidaat kan de taken van de intercedent voor het bevorderen van veilig werken en het verbeteren van de mentaliteit van de uitzendkrachten Bb De kandidaat kan de taken van de intercedent voor het bevorderen van veilig werk door uitzendkrachten Een juiste selectie in functie van: de vraag van de inlener, de taakinhoud en de capaciteiten en ervaringen van de uitzendkracht Verificatie van de veiligheid en gezondheid basiskennis van de uitzendkracht (bv Basisveiligheid VCA) Evaluatie van de uitzendkracht na het vervullen van de opdracht Informatie aan de uitzendkracht over de noodzaak, de voordelen en het belang van veilig werken Bb De kandidaat kan manieren hoe de mentaliteit van de uitzendkracht kan verbeterd worden Tracht zoveel mogelijk inzicht te verkrijgen in de geaardheid en de capaciteiten van de uitzendkracht Geef de uitzendkracht geen opdrachten, die onder of boven hun capaciteiten liggen Houd rekening met meningen, voorstellen, wensen en adviezen van de uitzendkracht zelf Pols naar eventuele negatieve werkervaringen Laat de uitzendkracht weten hoe u en de inlener over hem denkt, inclusief de prestaties op gebied van veiligheid Beoordeel de uitzendkracht zo objectief mogelijk Zorg er bij corrigerend optreden voor dat de uitzendkracht niet in zijn waarde als vakman en als mens aangetast wordt Zorg voor een gezonde dosis zelfkritiek Voorkom zoveel mogelijk emotionele situaties Wees als intercedent niet bazig Tracht goed te luisteren naar wat een ander u te zeggen heeft Orde en netheid (good housekeeping) Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de invloed van orde en netheid op veilig werken Bb De kandidaat kan de invloed van orde en netheid op veilig werken Pagina 26

27 Voorkomen van incidenten Voorkomen van vervuiling, milieuschade Hogere efficiëntie, tijdwinst Aangenamere werkomgeving, positieve invloed op motivatie Voorkomen van verlies van gereedschappen en materialen Ff De kandidaat kan voorbeelden van orde en netheid (good housekeeping) noemen Omgeving opruimen Restmaterialen afvoeren/opslaan Opslagsysteem voor gereedschappen en materialen Kabels ophangen (safety-hooks) of wegwerken Goede inrichting van de werkplaats/werf Struikelen, uitglijden of verstappen Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan oorzaken van struikelen, uitglijden of verstappen noemen Ff De kandidaat kan oorzaken van struikelen, uitglijden of verstappen noemen Niet-egale of losse ondergrond Klein hoogteverschil Grotere hoogteverschillen Oorzaken met betrekking tot de beperkingen van het menselijk lichaam, zoals een te hoge afstap Losliggende tegels Rennen Gladde vloeren, geboende vloeren Onaangepast schoeisel Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan methoden en maatregelen om struikelen, uitglijden of verstappen te voorkomen Bb De kandidaat kan methoden en maatregelen om de gevaren bij het te voet verplaatsen bij de bron te voorkomen Ontwerp: bij het ontwerp en de voorbereiding moet zorg besteed worden aan het voorkomen van onveilige situaties Good housekeeping: zorg voor een ordelijke en nette werkplek Zo snel mogelijk verhelpen van onveilige situaties Goed opletten tijdens verplaatsingen te voet Geen dingen dragen die het gezichtsveld hinderen De voorziene wegen en paden volgen Gepast schoeisel dragen Bb De kandidaat kan methoden en maatregelen om de gevaren bij het te voet verplaatsen te beheersen Door het scheiden van mens en gevaar met behulp van een fysieke Pagina 27

28 afscheiding Aangepaste verlichting Pagina 28

29 05. Taken, rechten, plichten en overleg Taken, rechten en plichten werkgever en werknemers VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de algemene verplichtingen van de werkgever noemen Ff De kandidaat kan de algemene verplichtingen van de werkgever noemen Bevorderen van veiligheid, gezondheid en welzijn van de werknemers door het voeren van een preventiebeleid geïntegreerd in het bedrijfsbeleid Planning van de preventie en de uitvoering van het beleid vanuit een systeembenadering (opstellen en uitvoeren van een globaal preventieplan en jaarlijks actieplan) Uitvoeren van een (schriftelijke) risicoanalyse Raadplegen van deskundigen (interne en externe preventiedienst) Overleg plegen met de werknemers Bezorgen van doelmatige beschermingsmiddelen en erop toezien dat ze worden gebruikt Zich onthouden van iedere daad van geweld, pesterijen of van ongewenst seksueel gedrag op het werk Melding en onderzoek van ernstige arbeidsongevallen aan de overheidsinspectiedienst Veiligheid en Gezondheid Doeltreffende maatregelen treffen voor hulpverlening en evacuatie bij calamiteiten Zorgen voor een gepast onthaal, voorlichting, opleiding en instructies Toezicht houden op de naleving van de instructies De nodige maatregelen nemen voor de veiligheid en de gezondheid van derden op de arbeidsplaats BE / Ff De kandidaat kan de verplichting van de werkgever ten aanzien van een arbeidsongevallenverzekering noemen Afsluiten van een arbeidsongevallenverzekering voor alle werknemers VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de instantie waar ernstige arbeidsongevallen gemeld moeten worden noemen Ff De kandidaat kan de instantie waar ernstige arbeidsongevallen gemeld moeten worden noemen Overheidsinspectiedienst Veiligheid en Gezondheid BE / Ff (vervallen april 2014) Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de algemene verplichtingen van de werknemer noemen Ff De kandidaat kan de algemene verplichtingen van de werknemer noemen Zorg dragen voor de eigen veiligheid en gezondheid en van andere betrokken personen Pagina 29

30 Op de juiste wijze gebruik maken van en zorgdragen voor de persoonlijke beschermingsmiddelen Op de juiste manier gebruik maken van machines, toestellen, gereedschappen, gevaarlijke stoffen, vervoermiddelen en andere middelen Melden van incidenten aan leidinggevende Melden van ernstig en onmiddellijk gevaar voor de veiligheid en de gezondheid aan de leidinggevende Samenwerken met de werkgever en de preventiedienst op het gebied van het bevorderen van V&G op het werk Op positieve wijze bijdragen tot het preventiebeleid Zich onthouden van iedere daad van geweld, pesterijen of ongewenst seksueel gedrag op het werk Opleiding volgen Voorlichting volgen Instructies volgen Aangebrachte beveiligingen niet veranderen of weghalen en op de juiste wijze gebruiken Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de algemene rechten van de werknemer in het kader van de V&G-wetgeving noemen Ff De kandidaat kan de algemene rechten van de werknemer noemen Recht op informatie en opleiding Recht op onderbreking van werk bij dreigend en ernstig gevaar voor mensen Recht op een veilige en gezonde werkomgeving Bb De kandidaat kan beschrijven wat hij moet doen bij een ernstig of onmiddellijk gevaar De situatie onmiddellijk melden aan de leidinggevende Het werk stoppen en/of zich in veiligheid begeven Rekening houdend met zijn technische kennis en middelen zelf de passende maatregelen nemen om de gevolgen van een dergelijk gevaar te voorkomen VIL VCU De kandidaat kan de specifieke taakverdelingen en verantwoordelijkheden van inlener en uitzendorganisatie Bb De kandidaat kan de wettelijke aansprakelijkheden met betrekking tot veiligheid en gezondheid Verhoudingen tussen inlener, uitzendkracht en uitzendorganisatie De inlener staat in voor het toepassen van de veiligheids- en gezondheidswetgeving De uitzendorganisatie heeft specifieke taken: informatie aan de uitzendkracht, medisch toezicht BE / Bb Pagina 30

31 De kandidaat kan het doel van de werkpostfiche Uitwisselen van informatie tussen inlener en uitzendorganisatie Uitwisselen van informatie tussen de medische diensten van inlener en uitzendorganisatie Uitwisselen van informatie tussen uitzendorganisatie en uitzendkracht BE / Ff De kandidaat kent de procedure in verband met de toepassing van de werkpostfiche De inlener vult de fiche in Bij aanvraag wordt de fiche ter beschikking gesteld van de uitzendorganisatie Selectie uitzendkracht Aanvullende afspraken in verband met de opleidingen voor het gebruik van de persoonlijke beschermingsmiddelen Afspraken ivm onthaal De uitzendkracht wordt geïnformeerd met behulp van de werkpostfiche BE / Ff De kandidaat weet welke rubrieken voorkomen op de werkpostfiche Identificatie inlener Identificatienummer werkpostfiche Eigenschappen van de werkpost of functie Werkkledij en beschermingsmiddelen Verplicht gezondheidstoezicht Genomen maatregelen inzake moederschapsbescherming Data advies comité preventie en bescherming op het werk, preventieadviseur interne dienst en preventieadviseur-arbeidsgeneesheer Identificatie uitzendbureau Onthaal door de gebruiker NL / Ff De kandidaat kan het verschil tussen de formele en de materiële werkgever aangeven De formele werkgever heeft de medewerker feitelijk in dienst De materiële werkgever is degene onder wiens gezag de uitzendkracht werkt NL / Ff De kandidaat kan aangeven wie bij uitzending verantwoordelijk is voor de arbeidsomstandigheden De materiële werkgever, dus de inlener, is verantwoordelijk voor de arbeidsomstandigheden NL / Ff De kandidaat weet hoe de wettelijke aansprakelijkheid met betrekking tot veiligheid en gezondheid geregeld is Bij uitzending is er sprake van een driehoeksverhouding: uitzendorganisatie, inlener en uitzendkracht De uitzendorganisatie is aansprakelijk ivm de doorgeleidingsplicht De inlener, als materiële werkgever, is aansprakelijk voor de arbeidsomstandigheden van de uitzendkracht Pagina 31

32 VIL VCU De kandidaat kan de taken, rechten, plichten en bevoegdheden van de intercedenten en de leidinggevenden bij uitzending via een VCU-organisatie Ff De kandidaat kan de VG-aspecten, die belangrijk zijn bij het uitzenden voor tewerkstelling van een uitzendkracht noemen VG-risico s en beheersmaatregelen van de uitzendfuncties Te volgen procedure bij de aanvraag van uitzendkrachten en vastleggen van afspraken over VG-aspecten (instructie, informatie, PBM s, opleiding, ervaring) Benodigde VG-documenten opvragen en juist kunnen interpreteren, bijvoorbeeld: de resultaten van een risico-analyse, VG-regels en voorschriften, vakbekwaamheid Zorgvuldige selectie van uitzendkrachten Informatie aan uitzendkracht(en) over VG-aspecten en gemaakte afspraken met de inlener Te volgen procedure bij een ernstig ongeval met uitzendkrachten Ff De kandidaat kan de elementen, die in het dossier van de uitzendkracht aanwezig moeten zijn, noemen Persoonsgegevens, sociale gegevens, werkvergunningen Kopie van een identificatiedocument Kopieën van relevante vakopleidingen, vervolgopleidingen, opleidingen risicovolle taken Werkervaring Kopieën of bewijzen van vereiste geldige certificaten/attesten/diploma s Evaluaties, notities m.b.t. uitzending, incidenten, enz Functiegerichte beperkingen Taalvaardigheid Bewijsstukken van medische geschiktheid ( indien van toepassing) Kopie van rijbewijs ( indien van toepassing) Ff De kandidaat kan de noodzakelijke aandachtspunten, die bij de aanvraag door de inlener moeten worden vastgelegd, noemen Functienaam Plaats, afdeling en werkomgeving Uit te voeren werkzaamheden en taken Risicovolle taken en beheersmaatregelen van de taak en werkplek Vereiste medische geschiktheid Aanwezige risico s ( gevaarlijke stoffen, machines, situaties, processen) Welke PBM s worden toegepast om deze risico s te beheersen Wie de PBM s bezorgt ( uitzendorganisatie of inlener) Wie de gebruiksinstructie PBM s geeft (uitzendorganisatie of inlener) Vakopleiding/opleidingsniveau Ervaring Pagina 32

33 Taalvaardigheid Het in bezit zijn van een geldig certificaat/attest/diploma Basisveiligheid VCA, tenzij in de aanvraag vermeld en door de inlener gemotiveerd dat Basisveiligheid VCA niet verplicht is Eisen i.v.m. Risicovolle taken Andere relevante opleidingen Ff De kandidaat kan de aandachtspunten, die bij de selectie aan bod komen, noemen Selectieprocedure van uitzendkracht(en) die voldoen aan de bij de aanvraag gestelde eisen Een afwijking of uitzondering t.a.v. de gestelde eisen in de aanvraag wordt voorgelegd aan de inlener voordat de definitieve selectie plaats vindt Bijkomende voorzorgsmaatregelen of afspraken worden vastgelegd op de selectie- of aanvraagdocument(en) De inlener gaat akkoord met de afwijkende selectie. Wanneer er een afwijking is tussen de aanvraag en de selectie wordt hiervan notitie gemaakt door de uitzendorganisatie (datum, naam, functie) Bb De kandidaat kan wat de uitzendkracht moet weten over de specifieke VG-risico s en de VGM-regels en -voorschriften van de locatie, waarop hij wordt tewerkgesteld De uitzending, de risico s en beheersmaatregelen van de functie waarin zij worden geplaatst Sector/branche specifieke VG-regels en voorschriften De bij de inlener voorgeschreven persoonlijke beschermingsmiddelen en instructie over het juiste gebruik Medisch onderzoek, indien noodzakelijk Meldingsprocedure bij ongevallen met verzuim/werkverlet Bb De kandidaat kan wat er in het kader van de controle op de gemaakte afspraken met de inlener moet gebeuren Opvang in het bedrijf; kennismaking met de chef Persoon waarbij hij zich moet melden voor instructies over werkplek en taak Verstrekken en dragen van persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) De taak die de uitzendkracht uitvoert; de werklocatie en de omstandigheden Bevoegdheid en medische geschiktheid voor het uitvoeren van risicovolle taken Bb De kandidaat kan aan welke aspecten aandacht moet worden besteed bij de evaluatie van de uitzendarbeid met de inlener Vakbekwaamheid; theoretische kennis; zelfstandigheid; veilig uitvoeren van taken Motivatie; houding; communicatie; begrijpen van instructies (taalkennis) Opvolgen VGM-regels en voorschriften; zich houden aan werkvergunningen; Pagina 33

34 afspraken nakomen Correct omgaan met gereedschap; zorg voor gereedschap; opruimen Correct gebruik van PBM s; zorg voor PBM s Stellen van vragen bij onduidelijkheid; melden van afwijkingen; melden van onveilige situaties Communicatie en contacten met de uitzendorganisatie Bb De kandidaat kan aan welke aspecten aandacht moet worden besteed bij de evaluatie van de uitzendarbeid met de uitzendkracht Introductie en ontvangen instructies m.b.t. voorschriften en regels (VGM) Verstrekking van persoonlijke beschermingsmiddelen en werkkleding Communicatie met contactpersoon en/of direct leidinggevende Werksituatie en werkomstandigheden m.b.t. veiligheid en gezondheid Voorzieningen zoals kleedruimte, kantine, sanitair Aandacht en toezicht op veilige werkomstandigheden Betrokkenheid bij VGM-instructies / bijeenkomsten (toolboxmeetings; start-werk instructie) Bb De kandidaat kan wat er moet gebeuren in het kader van de ongevallen met verzuim/werkverlet Procedure voor melding en registratie Communicatie van de procedure naar uitzendkrachten Correcte en volledige invulling van ongevallenformulier Registratie van alle ongevallen Jaarlijks opvolgen van de ongevallenstatistieken (IF) NL / Ff De kandidaat weet waarover met de inlener overlegd moet worden i.v.m. geneeskundig onderzoek Voor welke functies of specifieke werklocaties bij inleners een medich onderzoek vereist is Medisch onderzoek door daartoe bevoegde personen of erkende medische diensten voor de bedrijfsgezondheidszorg Informatie naar uitzendkrachten over vereiste medische geschiktheid en uit te voeren medische onderzoeken, keuringen en herkeuringen Nagaan en bijhouden van medische geschiktheid van uitzendkrachten voor de functie die zij daadwerkelijk uitoefenen Nagaan welke medische onderzoeken de opdrachtgever zelf laat uitvoeren en hier (zonodig) medewerking aan te verlenen Weten dat het medisch onderzoek niet misbruikt mag worden om de gezondste kandidaat te selecteren Bb De kandidaat kan de voorwaarden, waarbij afgeweken kan worden van de oorspronkelijke taken voor de uitzendkracht Voorafgaande informatie van de uitzendorganisatie en van de uitzendkracht Pagina 34

35 Omschrijving van specifieke, bijkomende preventiemaatregelen Afspraken wie de uitzendkracht informeert, instructies en beschermingsmiddelen geeft Taken, rechten en plichten van operationeel leidinggevenden VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de VGM-taken van operationeel leidinggevenden noemen Ff De kandidaat kan de VGM-taken van operationeel leidinggevenden noemen Voorstellen en adviezen formuleren aan de werkgever Ongevallen en incidenten onderzoeken en maatregelen voorstellen Controle uitoefenen op arbeidsmiddelen en persoonlijke beschermingsmiddelen Advies inwinnen van preventiediensten Verifiëren of werknemers over vereiste bekwaamheid en informatie beschikken Waken over de naleving van de instructies Zich ervan vergewissen dat de werknemers de informatie begrijpen en in de praktijk brengen Organiseren van het onthaal van de beginnend werknemer en een ervaren werknemer aanduiden voor de begeleiding Meewerken aan risicobeheersing (RIE en TRA) Uitvoeren veiligheidsinspecties Organiseren van VGM-bijeenkomsten (toolboxmeetings) VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de verplichtingen inzake voorlichting en opleiding Ff De kandidaat kan noemen wanneer een werknemer voorlichting en opleiding moet volgen Voor aanvang van de werkzaamheden (bij werving, inclusief tijdelijke werknemers) Bij overplaatsing of verandering van werkpost/functie Bij invoering van een nieuw arbeidsmiddel of verandering van een arbeidsmiddel Bij invoering van nieuwe werkprocedés, nieuwe technologie Ff De kandidaat kan de kenmerken van goede voorlichting en opleiding noemen Afgestemd op aard, capaciteit en ervaring werknemer Afgestemd op de specifieke werkzaamheden Begrijpelijk Praktisch, niet alleen schriftelijk Ff De kandidaat kan de verplichte inhoud van voorlichting en opleiding noemen Veiligheid, gezondheid en welzijn in het algemeen Gevaren op de werkplek Pagina 35

36 Getroffen maatregelen Voorschriften en regels die de werkgever heeft opgesteld Bb De kandidaat kan manieren waarop de leidinggevende de motivatie van medewerkers kan verbeteren Tracht zoveel mogelijk inzicht te krijgen in de persoonlijkheid en capaciteiten van uw medewerkers Geef medewerkers geen opdrachten die onder of boven hun capaciteiten liggen Houd rekening met meningen, voorstellen, wensen en adviezen van uw medewerkers Laat uw medewerkers weten hoe u over hen denkt, evenals over hun prestaties op het gebied van veiligheid, gezondheid en milieu Beoordeel uw medewerkers zo objectief mogelijk Zorg er bij corrigerend optreden voor dat de medewerker niet in zijn waarde als vakman en als mens wordt aangetast Zorg voor een gezonde dosis zelfkritiek Luister goed naar wat een ander zegt Vertel medewerkers niet alleen hoe zij iets moeten doen maar ook waarom Geef het goede voorbeeld Werkplekinspecties VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan voordelen van werkplekinspecties noemen Ff De kandidaat kan voordelen van werkplekinspecties en observatierondes noemen Verhogen van het veiligheidsbewustzijn Geven een goed inzicht van de veiligheidssituatie op de werkplek VGM-overleg VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan kenmerken van werkoverleg noemen Ff De kandidaat kan kenmerken van werkoverleg noemen Vindt regelmatig plaats Vindt gestructureerd plaats (agenda, verslag) Verloopt interactief van bovenaf en van onderaf Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan het overleg in het kader van de V&G-wetgeving en VCA Ff De kandidaat kan de twee vormen van overleg noemen Overleg tussen werkgever en de werknemersvertegenwoordiging Werkoverleg met de werknemers VGM-bijeenkomst (toolboxmeeting) Ff De kandidaat kan noemen wie deelneemt aan het overleg tussen werkgever en Pagina 36

37 werknemersvertegenwoordiging Werkgever (voorzitter) Werkgevers (afvaardiging) Werknemers (afvaardiging) Deskundigen (bv. preventieadviseurs) VIL VCU De kandidaat kan kenmerken van overleg noemen Bb De kandidaat kan aangeven wat van belang is bij het overleg over veiligheid en gezondheid binnen de uitzendorganisatie Betrokkenheid van de directie en de leidinggevenden VIL VCU De kandidaat kan de betrokkenheid van de uitzendkracht bij de VGM-bijeenkomsten (toolboxmeetings) toelichten Ff De kandidaat kan de betrokkenheid van de uitzendkracht bij de VGM-bijeenkomsten (toolboxmeetings) toelichten De intercedent informeert de uitzendkracht over het bestaan en het doel van de VGM-bijeenkomsten (toolboxmeetings) De uitzendkracht moet deelnemen aan de VGM-bijeenkomsten (toolboxmeetings), die georganiseerd worden bij de inlener Certificatie, veiligheidspaspoort en opleiding risicovolle taken VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan doel, toepassing en betekenis van VCA-certificatie Bb De kandidaat kan de betekenis van de afkorting VCA VCA staat voor VGM Checklist Aannemers VGM: veiligheid, gezondheid en milieu Checklist: vragenlijst uitgewerkt als doorlichting- en screeningsysteem Aannemers: bedrijven die voor en bij anderen (opdrachtgevers) werkzaamheden verrichten Bb De kandidaat kan de doelstelling van VCA-certificatie Beheersing van de activiteiten op de werkvloer wat betreft VGM Doel: voorkomen incidenten (VGM) Ff De kandidaat kan de groep bedrijven waarvoor VCA-certificatie bedoeld is noemen Bedrijven die hun medewerkers risicovolle werkzaamheden of werkzaamheden in risicovolle omgevingen laten verrichten, zoals fabrieken, installaties en bouw Bb De kandidaat kan de betekenis van het VCA-certificaat Keurmerk om aan te tonen dat een bedrijf, conform de VCA-regels, aan VGM-beheersing doet Pagina 37

38 Ff De kandidaat kan de verschillende niveaus van VCA-certificatie noemen VCA* (één ster). Dit certificatieniveau is gericht op de directe VGM-zorg bij de activiteiten op de werkvloer VCA ** (twee sterren). Bovenop de elementen uit VCA* worden hierbij ook de veiligheidsstructuren en -systemen binnen het bedrijf van de aannemer beoordeeld Petrochemie: aan bedrijven die complexe risicovolle werkzaamheden in de petrochemie / petrochemische industrie uitvoeren worden bijkomende eisen gesteld, in aanvulling op VCA** VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de doelstelling van VCU-certificatie Ff De kandidaat kan de betekenis van de afkorting VCU noemen VCU staat voor "Veiligheid en gezondheid Checklist Uitzendorganisaties" Bb De kandidaat kan de doelstelling voor VCU-certificatie Beheersing door uitzendorganisaties van het proces van ter beschikkingstelling van uitzendkrachten m.b.t. veiligheid en gezondheid op het werk VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de doelstelling van de VCO-certificatie Ff De kandidaat kan de betekenis van de afkorting VCO noemen VCO staat voor Veiligheid, gezondheid en milieu Checklist Opdrachtgevers Bb De kandidaat kan de doelstelling van de VCO-certificatie De opdrachtgever zorgt voor de juiste voorwaarden en omstandigheden zodat VCA-gecertificeerde aannemers en uitzendkrachten, die uitgezonden zijn via VCU-gecertificeerde organisaties en die voor hen op hun terrein risicovol werk komen doen, veilig werken VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de betekenis en de voordelen van het correct gebruik van het veiligheidspaspoort noemen Bb De kandidaat kan het begrip veiligheidspaspoort Persoonlijk document (boekje) met belangrijke gegevens over gevolgde opleidingen, trainingen, medische geschiktheden en inentingen Bb De kandidaat kan de voorwaarden voor het correct invullen van het veiligheidspaspoort De werkgever heeft een procedure opgesteld om er voor te zorgen dat het veiligheidspaspoort correct en tijdig wordt ingevuld VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de betekenis van de verplichte opleidingen en examens noemen Pagina 38

39 NL / Bb De kandidaat kan de betekenis van de SSVV Opleidingen Gids In de petrochemie is het verplicht dat bij een aantal activiteiten/functies de operationele medewerkers een examen hebben afgelegd bij een erkend centrum NL / Ff De kandidaat kan een aantal voorbeelden van activiteiten in de petrochemie met verplicht examen door een erkend SSVV Opleidingen Gids-examencentrum noemen Werken met een vorkheftruck Werken met een verreiker Werken met een hoogwerker Werken aan lagedrukflenzen Werken als buitenwacht Verplaatsen van lasten Werken met onafhankelijke ademhalingsbescherming Gasmeten: explosiegevaarlijke en toxische stoffen en zuurstof BE / Bb De kandidaat kan de betekenis van het Register van Risicovolle Taken Uit de RIE blijkt voor welke taken een opleiding met afsluitende toets aangewezen is, hierbij kan men gebruik maken van het Register van Risicovolle Taken In de petrochemie is het verplicht dat bij een aantal activiteiten/functies de operationele medewerkers een examen hebben afgelegd bij een erkend centrum BE / Ff De kandidaat kan een aantal voorbeelden van activiteiten in de petrochemie met verplicht examen door een examencentrum erkend volgens het register van Risicovolle Taken (RRT) noemen Werken met een vorkheftruck Werken met een verreiker Werken met een hoogwerker op vrachtwagen Werken met zelfrijdende hoogwerker (knikarm/telescoop/schaarlift) Werken als veiligheidswacht van besloten ruimte Werken met onafhankelijke ademhalingsbescherming Aanslaan en uitwijzen van kritieke lasten (rigger) Werken met flenzen - flensmonteur (hoge en lage drukflenzen) Meten en detecteren van gevaarlijke stoffen: explosiegevaarlijke stoffen, zuurstof en toxische stoffen (EX - OX - TOX) Ff De kandidaat kan de opleidingsvereisten voor medewerkers in het kader van VCA noemen Voor operationele medewerkers: certificaat, attest, diploma Basisveiligheid VCA (B-VCA) Voor operationeel leidinggevenden aan operationele medewerkers: certificaat "Veiligheid Operationeel Leidinggevenden VCA" (VOL-VCA) Voor risicovolle taken: certificaat van de betreffende toets VIL VCU Pagina 39

40 De kandidaat kan de opleidingseisen noemen die opgelegd worden aan de uitzendkrachten en aan de medewerkers van de uitzendorganisatie Ff De kandidaat kan de opleidingseisen noemen die opgelegd worden aan de uitzendkrachten en aan de medewerkers van de uitzendorganisatie De uitzendkrachten die uitgezonden worden naar inleners met een VCA-certificaat: certificaat, attest of diploma Basisveiligheid VCA De uitzendkracht, die uitgezonden wordt als operationeel leidinggevende bij een inlener: certificaat, attest of diploma Veiligheid voor Operationeel Leidinggevende VCA of VOL-VCA De intercedent en leidinggevenden in de uitzendorganisatie met een VCU-certificaat: certificaat, attest of diploma Veiligheid voor Intercedenten en Leidinggevenden VCU of VIL-VCU Pagina 40

41 06. Procedures en instructies, signalering Veiligheidsprocedures en instructies VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan het doel en gebruik van algemene veiligheidsregels Bb De kandidaat kan voor wie algemene veiligheidsregels bedoeld zijn Voor de gehele organisatie Eigen personeel Uitzendkrachten Andere personen op de locatie Personeel van aannemers en onderaannemers Bb De kandidaat kan richtlijnen voor het gebruik van algemene veiligheidsregels Moeten schriftelijk vastgelegd zijn Moeten aan iedere persoon die voor het eerst de locatie betreedt, worden kenbaar gemaakt Moeten voldoende duidelijk en eenduidig zijn Moeten ook door anderstaligen begrepen kunnen worden Bb De kandidaat kan waar algemene veiligheidsregels betrekking op kunnen hebben Aan- en afmelden Verkeersregels op het terrein Hoe te handelen bij incidenten Scheiden van afval Melden van ongevallen, brand en incidenten VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan het doel en gebruik van specifieke veiligheidsregels Bb De kandidaat kan voor welke situaties specifieke veiligheidsregels bedoeld zijn Bij taken, functies en werkzaamheden met een verhoogd risico Bb De kandidaat kan waar specifieke veiligheidsregels betrekking op kunnen hebben Betreden van besloten ruimten Werken op hoogte Warm/heet werk Werken in explosiegevaarlijke omgeving Gebruik van de vereiste persoonlijke beschermingsmiddelen Graafwerkzaamheden Pagina 41

42 Gebruik van specifieke gereedschappen, apparatuur en werktuigen Afscherming Ventilatie Signalering Markering Bb De kandidaat kan richtlijnen ten aanzien van het gebruik van specifieke veiligheidsregels Moeten schriftelijk vastgelegd zijn Moeten voldoende duidelijk en eenduidig zijn Moeten voor betreffende/betrokken werknemer beschikbaar zijn Moeten voor betrokken werknemers toegelicht zijn Moeten bij de betrokken werknemers getoetst zijn of zij de regels begrepen hebben Moeten ook door anderstaligen begrepen kunnen worden Bb (vervallen april 2011) VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan aangeven wat de inhoud is van de algemene en specifieke voorlichting aan nieuwe medewerkers Ff De kandidaat kan aangeven wat de inhoud is van de algemene voorlichting aan nieuwe medewerkers Algemene veiligheids- en gezondheidsregels Algemene voorschriften bij brand en alarm Meldingsprocedure bij (bijna) ongevallen en onveilige situaties De te volgen richtlijnen bij ongeval tijdens of op de weg van en naar het werk Noodzaak en gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen Ff De kandidaat kan aangeven wat de inhoud is van de specifieke voorlichting door de leidinggevende aan nieuwe medewerkers Gevaren op de werkplek Getroffen maatregelen Specifieke werkplekgebonden veiligheids- en gezondheidsregels Specifieke veiligheids- en gezondheidsregels gebonden aan de installaties, machines, arbeidsmiddelen Specifieke bedrijfsgebonden gegevens over gevaarlijke zones, evacuatiewegen, kantine, sanitair, enz Informatie over de in te nemen werkplek (functie-eisen, gevaren, beheersmaatregelen) op basis van de informatie van de opdrachtgever VIL VCU De kandidaat kan de doorgeleidingsplicht NL / Bb De kandidaat kan wat de doorgeleidingsplicht inhoudt Pagina 42

43 Inlener en uitzendorganisatie hebben een gedeelde plicht ivm voorlichting van de uitzendkracht De uitzendorganisatie moet de uitzendkracht informatie verstrekken over de werkplek en over de eisen die gekoppeld zijn aan de functie en de werkzaamheden Deze informatie wordt aangeleverd door de inlener VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan aangeven wat de voorlichting door de uitzendorganisatie moet inhouden Ff De kandidaat kan aangeven wat de inhoud moet zijn van de voorlichting die door de uitzendorganisatie in het kader van VCU aan de uitzendkracht moet gegeven worden Algemene veiligheids- en gezondheidsregels Algemene voorschriften bij brand en alarm Melding van onveilige handelingen en situaties Wat te doen bij ongevallen tijdens het werk en bij ongevallen op de weg naar en van het werk Gegevens van de uitzendorganisatie (vestiging) en van de contactpersoon Beleidsverklaring van de uitzendorganisatie Noodzaak en gebruiksregels van persoonlijke beschermingsmiddelen Sectorspecifieke voorlichting (bv pictogrammen) Informatie over de betreffende werkplek: functie-eisen, gevaren en beheersmaatregelen Specifieke informatie door de inlener aangeleverd Specifieke voorschriften en regels van de inlener Toelichtingen over het vergunningssysteem van de inlener Overhandigen documentatie Veiligstellen van de werkplek en installatie Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de functie van steekflenzen en situaties waarin een steekflens wordt gebruikt noemen Ff De kandidaat kan de functie van een steekflens noemen Scheiden van leidingdelen Afsluiten van toevoerleidingen naar vaten, tanks of installaties Ff De kandidaat kan situaties waarin een steekflens wordt gebruikt noemen Bij het schoonmaken, repareren, inspecteren, spoelen, gasvrij maken of uitstomen van een leiding, vaten/tanks en/of installaties Vervangen van afsluiters en apparatuur op leidingen die producten transporteren Bij het werken in een besloten ruimte (toevoerleidingen moeten dan worden afgesloten) Basis / VOL VCA / VIL VCU Pagina 43

44 De kandidaat kan de functie van veiligstellen van installaties en apparatuur noemen en voorbeelden noemen Ff De kandidaat kan de functie van veiligstellen van installaties en apparatuur noemen Voorkomen dat apparaten en installatieonderdelen onbedoeld in beweging komen Voorkomen dat apparaten, machines en installatieonderdelen onbedoeld onder elektrische spanning komen Controle op het drukvrij zijn van installaties en of apparatuur Ff De kandidaat kan de voorwaarden en de prioriteit van de acties voor het veiligstellen van installaties en apparatuur noemen Alleen veiligstellen door bevoegde personen Buiten gebruik stellen Borgen tegen wederinschakeling en markeren Controleren of installatie of apparatuur veiliggesteld is Vergunning veilig werken (werkvergunning) Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan het onderscheid noemen tussen de algemene werkvergunning en de aanvullende werkvergunningen Bb De kandidaat kan het doel van de algemene werkvergunning Zeker stellen dat er overleg plaatsvindt, en formele toestemming gegeven wordt voor de werkzaamheden op het terrein en aan de installaties Bb De kandidaat kan het doel van aanvullende werkvergunningen Het werk houdt specifieke risico s in Het werk vraagt specifieke opleiding of toelichting Voorwaarde om dat werk te verrichten is: het staat op schrift Voorwaarde om dat werk te verrichten is: het is toegelicht Voorwaarde om dat werk te verrichten is: het is ondertekend Ff De kandidaat kan werkzaamheden waarbij een aanvullende werkvergunning nodig kan zijn noemen Betreden van een besloten ruimte Brandgevaarlijk werk ook vuurvergunning of heetwerkvergunning, bijvoorbeeld: lassen, slijpen Graven in vervuilde ondergrond (ondergrond met leidingen, openen van vloeren, straten) Werken aan of bij gevaarlijke stralingsbronnen Hijswerkzaamheden boven of in omgeving van belangrijke installaties Werken met of slopen van asbesthoudend materiaal Werken met gevaarlijke stoffen Werken op hoogte Pagina 44

45 Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de functies van een werkvergunning en de inhoud van een werkvergunning noemen Bb De kandidaat kan de functies van een werkvergunning Overleggen met iedereen die bij het werk betrokken is Maken van bindende afspraken met iedereen die bij het werk betrokken is Vastleggen van de voorwaarden waaronder gewerkt moet worden Verlenen van toestemming voor het aanvangen van de werkzaamheden Ff De kandidaat kan de inhoud van een werkvergunning noemen Geldigheidsduur (meestal 1 dag) Welke werkzaamheden worden gevraagd Wie gaat welk werk doen Maatregelen te nemen/genomen door de verstrekker van de werkvergunning Maatregelen te nemen door de operationele medewerkers, zij die de werkzaamheden verrichten Maatregelen om de werkomgeving na de werkzaamheden veilig achter te laten Bekrachtiging/ondertekening Voorwaarden voor de verlenging van de werkvergunning VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de onderdelen van de werkvergunning Bb De kandidaat kan het onderdeel gevraagde werkzaamheden van een werkvergunning Hierin staat wat de werkzaamheden inhouden Hoe de werkzaamheden plaatsvinden Waar de werkzaamheden plaatsvinden Bb De kandidaat kan het onderdeel maatregelen voorgeschreven door de verstrekker van de werkvergunning De maatregelen om veilig te kunnen werken Veilig stellen: steekflenzen, elektrisch en/of mechanisch vergrendelen Meten en detecteren Bb De kandidaat kan het onderdeel in een werkvergunning maatregelen te nemen door de operationele medewerker, De maatregelen die door de operationele medewerkers moeten genomen worden om veilig te werken Alle persoonlijke beschermingsmiddelen moeten hier genoteerd worden Bb De kandidaat kan wat wordt verstaan onder ondertekening op de werkvergunning Degenen die ondertekenen gaan akkoord met de inhoud van de Pagina 45

46 werkvergunning De werkvergunning wordt ondertekend door de verstrekker, de houder en door de leidinggevende(n) van de uitvoerende(n) of door de uitvoerende(n) indien hij daartoe gerechtigd is Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de plichten van de personen die betrokken zijn bij de werkvergunning Ff De kandidaat kan de plichten van de werkvergunningverstrekker noemen Controle op de vrijstelling van de installatie voor het aftekenen van de vergunning Doorspreken met de werkvergunninghouder over de aard van de werkzaamheden, de voorwaarden en de maatregelen, die genomen moeten worden voor het aftekenen van de werkvergunning Ondertekening van de werkvergunning Indien nodig, zorgt de verstrekker er voor dat de noodzakelijke metingen zijn verricht Indien verschillende werkzaamheden samen verricht worden zorgt de verstrekker voor de nodige coördinatie en afspraken tussen de tussenkomende partijen Ff De kandidaat kan de plichten van de houder noemen De houder is meestal de leidinggevende van de operationele medewerkers De houder geeft uitleg aan de operationele medewerkers De houder ondertekent de werkvergunning De houder ziet erop toe dat de werkzaamheden ook volgens de voorwaarden op de werkvergunning verlopen De houder zorgt ervoor dat de werkvergunning ter plaatse is Ff De kandidaat kan de plichten van de operationele medewerkers noemen Zich op de hoogte laten stellen van de inhoud van de werkvergunning Zich houden aan de voorwaarden voor de werkzaamheden, zoals ze omschreven zijn in de werkvergunning Zich houden aan de maatregelen die op de werkvergunning vermeld staan Enkel werken met een geldige werkvergunning en rekening houden met de geldigheidsduur VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de plichten van de leidinggevende van de operationele medewerkers bij de werkvergunning noemen Ff De kandidaat kan plichten van de leidinggevende van de operationele medewerkers noemen De leidinggevende moet alle maatregelen van tevoren grondig doorspreken met de operationele medewerkers De leidinggevende moet zorgen dat de werkvergunning op de werkplek Pagina 46

47 aanwezig is De leidinggevende moet de te nemen maatregelen door de verstrekker en de houder controleren Signalering en markering Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de principes van veiligheids- en gezondheidssignalering Ff De kandidaat kan de principes van de wetgeving ten aanzien van signalering met borden noemen Mogelijke gevaren Opgelegde maatregelen Verplicht dragen van persoonlijke beschermingsmiddelen EHBO- en brandbestrijdingsmiddelen Evacuatiewegen Signalering is een onderdeel van de preventie aanpak Ff De kandidaat kan groepen signaleringsborden noemen Verbodsbord Gebodsbord Waarschuwingsbord Veiligheidsvoorziening Brandbestrijdingsmiddelen VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan eisen voor veiligheids- en gezondheidssignalering op de werkplek noemen Ff De kandidaat kan eisen voor veiligheids- en gezondheidssignalering op de werkplek noemen Ze moeten zo zijn aangebracht dat ze worden opgemerkt door degenen waarvoor ze zijn bedoeld De vormgeving moet zodanig zijn dat de betekenis duidelijk is voor alle betrokkenen Ze moeten eenduidig zijn Bij voorkeur pictogrammen met zo weinig mogelijk verklarende tekst De grootte is afhankelijk van de afstand van waarop ze moeten gezien worden Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de vorm en de betekenis van de verbodsborden noemen Ff De kandidaat kan de vormgeving van een verbodsbord noemen Rond wit bord met een rode rand en een rode diagonale streep In het witte vlak bevindt zich een symbool in het zwart Ff De kandidaat kan de betekenis van de verbodsborden: verboden te roken; vuur, Pagina 47

48 open vlam en roken verboden; verboden voor voetgangers; verboden met water te blussen; geen drinkwater; geen toegang onbevoegden; verboden voor transportvoertuigen; niet aanraken, noemen Bevat geen aandachtsbollen Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de vorm en de betekenis van de gebodsborden noemen Ff De kandidaat kan de vormgeving van een gebodsbord noemen Rond blauw bord In het blauw een symbool in het wit Ff De kandidaat kan de betekenis van de gebodsborden: verplicht dragen van; oogbescherming, veiligheidshelm, gehoorbescherming, adembescherming, veiligheidsschoenen, veiligheidshandschoenen, lichaamsbescherming, gelaatsbescherming, individueel veiligheidsharnas noemen Bevat geen aandachtsbollen Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de vorm en de betekenis van de waarschuwingsborden noemen Ff De kandidaat kan de vormgeving van een waarschuwingsbord noemen Driehoekig geel bord met een zwarte rand In het gele vlak is in het zwart het symbool weergegeven Ff De kandidaat kan de algemene betekenis van de waarschuwingsborden noemen Gevaar Waarschuwing Pas op Ff De kandidaat kan de betekenis van deze waarschuwingsborden noemen: algemeen gevaar, belangrijk magnetisch veld, bijtende stoffen, biologisch gevaar, explosieve stoffen, gevaar voor elektrische spanning Bevat geen aandachtsbollen Ff De kandidaat kan de betekenis van deze waarschuwingsborden noemen: giftige stoffen, hangende lasten, lage temperaturen, laserstraal, niet-ioniserende straling Bevat geen aandachtsbollen Ff De kandidaat kan de betekenis van deze waarschuwingsborden noemen: ontvlambare stoffen of hoge temperatuur, oxiderende stoffen, radioactieve stoffen, schadelijke of irriterende stoffen, struikelen, transportvoertuigen, vallen door hoogteverschil Bevat geen aandachtsbollen Basis / VOL VCA / VIL VCU Pagina 48

49 De kandidaat kan de vorm en de betekenis van de borden voor veiligheidsvoorzieningen noemen Ff De kandidaat kan de vormgeving van een bord voor veiligheidsvoorziening (redding of aanwijzing) noemen Vierkant of rechthoekig groen bord Daarin een wit pictogram Ff De kandidaat kan de algemene betekenis van de borden voor veiligheidsvoorzieningen (redding of aanwijzing) noemen Waar zijn de (nood)uitgangen Waar zijn de hulpverleningsmiddelen en evacuatiewegen te vinden Ff De kandidaat kan de betekenis van de uitgang - nooduitgang, vluchtweg - eerste hulp - te volgen richting - nooddouche - ogen spoelen - telefoon voor redding en eerste hulp borden voor veiligheidsvoorzieningen (redding of aanwijzing) noemen Bevat geen aandachtsbollen Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de vorm en de betekenis van de borden voor brandbestrijding noemen Ff De kandidaat kan de vormgeving van een bord voor brandbestrijdingsmiddelen noemen Vierkant of rechthoekig rood bord Daarin een wit pictogram Ff De kandidaat kan de algemene betekenis van de borden voor brandbestrijdingsmiddelen noemen Aangeven waar de brandbestrijdingsmiddelen te vinden zijn: de weg ernaar toe Aangeven waar de brandbestrijdingsmiddelen te vinden zijn: de plaats zelf Ff De kandidaat kan de betekenis van de borden voor brandbestrijdingsmiddelen: ladder, brandblusapparaat, brandslang, telefoon voor brandmelding, weg naar brandbestrijdingsmateriaal noemen Bevat geen aandachtsbollen Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de betekenis van markeringen noemen Ff De kandidaat kan de verschillende vormen van markeringen noemen Linten Markeringen Ff De kandidaat kan de vorm en de toepassingsgebieden van linten noemen Pagina 49

50 Ze duiden op gevaar/risico, linten zijn geen afschermingen De linten hebben een rood-witte of geel-zwarte kleur Ff De kandidaat kan toepassingen van geel-zwarte markering noemen Signalering van smalle/lage doorgangen Signalering van voorwerpen die kunnen stoten of waartegen de persoon zich kan stoten, bijvoorbeeld kraanblok Markering van gebieden met gevaarlijke stoffen Ff De kandidaat kan het nut en de vorm van markering aan trappen noemen Markering (streep) van een afwijkende kleur (meestal geel of wit) om bovenste traptrede aan te duiden Markering (streep) van een afwijkende kleur (meestal geel of wit) om onderste traptrede aan te duiden Aanduiden struikelgevaar Aangeven weinig onderscheid tussen vloer en traptrede Ff De kandidaat kan het nut en de vorm van de markering van doorgangen en stapelruimten noemen Witte of gele strepen Doorgangen vrijhouden; niet stockeren of stapelen Stockeren of stapelen binnen het gemarkeerde oppervlak Pagina 50

51 07. Voorbereiding op noodsituaties Begrippen Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan een omschrijving geven van het begrip noodsituatie Bb De kandidaat kan een noodsituatie Noodsituaties die worden veroorzaakt door ongevallen, brand, explosie, ongecontroleerde ontsnapping van vloeistoffen, gas, biologische agentia of radioactieve straling Dreiging van een noodsituatie door noodweer, natuurrampen, sociale onrust, (dreiging van) terroristische aanslag, verlies infrastructuur Doelstellingen en onderdelen van het bedrijfs- (intern) noodplan VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan het begrip, het doel en de te leveren informatie van het bedrijfs- (intern) noodplan Bb De kandidaat kan het begrip bedrijfs- (intern) noodplan Een beschrijving van maatregelen en voorzieningen die een bedrijf heeft voorbereid voor het geval er zich noodsituaties voordoen Bb De kandidaat kan het doel van een bedrijfs- (intern) noodplan De effecten van mogelijke noodsituaties beperken Ff De kandidaat kan de informatie over het bedrijfs- (intern) noodplan die (tijdelijke werknemers en) operationele medewerkers moeten ontvangen bij betreden bedrijfsterrein noemen Plattegrond bedrijfsterrein (het evacuatieplan) Waarschuwingsmiddelen (het evacuatieplan) Alarm (het evacuatieplan) Oefeningen (het evacuatieplan) Locatie beschikbare hulpmiddelen (de interventie) Eerste hulp (de interventie) Wegnemen van de oorzaak (de interventie) Melden ongevallen, noodsituaties (het melden) Waarschuwing hulpdiensten (het melden) Beheersing en bestrijding van noodsituaties Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de bestrijding van noodsituaties Ff De kandidaat kan de fasen bij de beheersing en bestrijding van noodsituaties noemen Eerste melding Handelingen en maatregelen Beëindiging Bb Pagina 51

52 De kandidaat kan de term eerste melding bij noodsituaties Beschrijving op welke manieren een noodsituatie gemeld kan worden en welke informatie daarbij gecommuniceerd moet worden Bb De kandidaat kan het begrip handelingen en maatregelen afhankelijk van de ernst en de omvang van de noodsituatie Evacuatie Interventie: blussen, beveiligen, opruimen Reddingsoperaties Hulpverlening Ff De kandidaat kan de onderdelen van de beëindiging van de noodsituatie benoemen Wie gemachtigd is/zijn om de noodsituatie als beëindigd te verklaren De wijze waarop de beëindiging kenbaar wordt gemaakt Ff De kandidaat kan de doelen van opleiding en oefening ten aanzien van bedrijfs- (intern) noodplannen noemen Voorbereiden van het personeel op noodsituaties Testen van het bedrijfs(intern) noodplan Testen of het personeel voldoende is voorbereid op noodsituaties Bedrijfshulpverlening VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de bedrijfshulpverlening Ff De kandidaat kan de verplichtingen ten aanzien van bedrijfshulpverlening noemen Moet in ieder bedrijf/iedere instelling georganiseerd zijn Dat bedrijfshulpverlening voor het desbetreffende bedrijf gewaarborgd is Er moet aan bepaalde opleidingseisen voldaan worden Het gaat om een vastgesteld takenpakket Ff De kandidaat kan de voor de bedrijfshulpverlening vastgestelde taken noemen Verlenen van eerste hulp Bestrijden van beginnende brand In noodsituaties evacueren van werknemers en andere personen die zich in het bedrijf bevinden Ff De kandidaat kan de minimale eisen ten aanzien van eerste hulp noemen EHBO-middelen steeds ter beschikking Opgeleide hulpverleners Evacuatie Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de instructies met betrekking tot evacuatie Bb De kandidaat kan de instructies met betrekking tot evacuatie Pagina 52

53 Waar zijn de verzamelplaats(en) Wat zijn de evacuatiemogelijkheden Wat zijn de instructies van de opdrachtgever VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de wettelijke regeling voor het houden van een evacuatieoefening noemen Ff De kandidaat kan de wettelijke regeling voor het houden van een evacuatieoefening noemen De kandidaat weet dat minstens eenmaal per jaar een evacuatieoefening dient gehouden te worden De kandidaat weet dat er aan oefeningen bij opdrachtgevers deelgenomen moet worden Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat weet wat hij moet doen bij alarm Ff De kandidaat kan de volgorde en de handelingen die hij moet volgen bij een evacuatiesignaal noemen Onmiddellijk werk onderbreken, externe communicatie stoppen Instructies van de opdrachtgever opvolgen Zich naar de verzamelplaats begeven, conform evacuatieplan Geen liften gebruiken Evacueren dwars op de windrichting Bij aankomst op de verzamelplaats aanwezigheid melden VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan welke informatie de werknemer van de contractor of de uitzendkracht bij het onthaal/ontvangst moet ontvangen over het bedrijfsnoodplan Bb De kandidaat kan welke informatie de werknemer van de contractor of de uitzendkracht bij het onthaal/ontvangst moet ontvangen over het evacuatieplan en de eerste interventie Wegen Waarschuwingsmiddelen Alarm: types Oefeningen en noodsituaties Alarmering, melden en afmelden van noodsituaties Waarschuwing van interne en externe hulpdiensten EHBO middelen Bb (verplaatst naar ) Pagina 53

54 08. Gevaarlijke stoffen De gevaren van een te hoge en een te lage zuurstofconcentratie in de lucht voor mens en omgeving Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de gevaren van een te hoge en een te lage zuurstofconcentratie in de lucht Ff De kandidaat kan de zuurstofconcentratie die zich onder normale omstandigheden in de lucht bevindt noemen % Ff De kandidaat kan de minimale zuurstofconcentratie in de lucht waarbij gewerkt mag worden noemen % Bb De kandidaat kan de gevolgen bij afwijking van de normale zuurstofconcentratie Hoger dan 21%: verhogen brand- en explosiegevaar Lager dan 21% : zuurstofgebrek, gevolg afhankelijk van het percentage: versuffing, bewusteloosheid en dood Ff De kandidaat kan de omstandigheden die een te lage zuurstofconcentratie kunnen veroorzaken noemen Gebrek aan ventilatie Corrosie Andere reacties waardoor zuurstof verbruikt wordt: bv. bacteriologische en biologische reacties, brand Stoffen die vrijkomen in een ruimte en daardoor de lucht en bijgevolg de zuurstof verdringen (bv. Stikstof, andere inerte gassen) Ff De kandidaat kan de omstandigheden die een te hoge zuurstofconcentratie kunnen veroorzaken noemen Lekken van zuurstof uit leidingen, zuurstofflessen Ff De kandidaat kan maatregelen om te werken in een ruimte met een te lage zuurstofconcentratie noemen Zuurstoftekort opheffen door de ruimte mechanisch te beluchten Onafhankelijke adembescherming toepassen Ff De kandidaat kan maatregelen ter voorkoming van een te hoge zuurstofconcentratie in de ruimte noemen Toepassen van slangbreukbeveiliging Geen zuurstofflessen in de ruimte (bv. besloten ruimte) Indeling en gevaren van gevaarlijke stoffen Pagina 54

55 Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de indeling en de schadelijke werking van gevaarlijke stoffen Ff De kandidaat kan de categorieën van gevaarlijke stoffen noemen Explosief Oxiderend Zeer licht ontvlambaar, licht ontvlambaar, ontvlambaar Giftig, zeer giftig Schadelijk Irriterend Bijtend of corrosief Kankerverwekkend Milieugevaarlijk Sensibiliserend Bb De kandidaat kan de definitie van het begrip gevaarlijke stoffen Stoffen die een gevaar vormen voor de gezondheid en/of voor de omgeving Bb De kandidaat kan wat de gevaren zijn van het werken met gevaarlijke stoffen uit de verschillende categorieën, kan voorbeelden noemen en het bijpassende symbool op de verpakking herkennen Explosieve stoffen exploderen gemakkelijk, ook zonder inwerking van zuurstof, bij een bepaalde temperatuur, in contact met andere stoffen, bij schokken of bij wrijvingen, bv. munitie, TNT, buskruit Zeer licht en licht ontvlambare stoffen vliegen zeer gemakkelijk in brand, zelfs bij normale omgevingstemperaturen (21 C), bv. benzine, aceton, white spirit Oxiderende of brandbevorderende stoffen maken zuurstof vrij en reageren daardoor heftig met andere (brandbare) stoffen en bevorderen de verbranding, bv. zuurstofwater/waterstofperoxide, ozon, zuurstof Zeer giftige en giftige stoffen geven een belangrijke kans op ernstige verschijnselen bij inademen, inslikken of opname via de huid, bv. koolstofmonoxide, H2S, methanol, benzeen Schadelijke stoffen geven mildere verschijnselen dan bij giftige stoffen bij inademen, inslikken of opname via de huid, bv. verf, lak, houtbeschermingsproducten Bijtende stoffen tasten huid, ogen, longen en slijmvliezen aan bij contact, bv. zuren en basen Irriterende stoffen hebben een beperktere werking dan de bijtende producten, ze kunnen ontstekingen veroorzaken bij contact met de huid, ogen, longen en slijmvliezen, bv. verdunde of zwakke zuren en basen, veel solventen, polyestermastic. Kankerverwekkende stoffen kunnen tot kanker leiden, bv. Asbest, benzeen, vinylchloride, dieselrook Milieugevaarlijke stoffen zijn gevaarlijk voor milieu en dieren, bv. CFK s, bepaalde pesticiden Sensibiliserende stoffen kunnen allergie veroorzaken, bv. bepaalde harsen en Pagina 55

56 kleurmiddelen, sommige verven, metaalbehandelingsmiddelen, haarkleurmiddelen Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan globaal het verschil onderscheiden tussen het gebruik en het vervoer van gevaarlijke stoffen in de werkomgeving Bb De kandidaat kan globaal het verschil onderscheiden tussen het gebruik en het vervoer van gevaarlijke stoffen in de werkomgeving Bij vervoer in de werkomgeving wordt ook rekening gehouden met het gevaar dat hierbij kan optreden Blootstelling aan, opname van en inwerking door gevaarlijke stoffen VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de maatregelen noemen die achtereenvolgens genomen moeten worden ter voorkoming of beperking van blootstelling aan gevaarlijke stoffen Ff De kandidaat kan de maatregelen noemen die achtereenvolgens genomen moeten worden ter voorkoming van blootstelling aan gevaarlijke stoffen In eerste instantie maatregelen aan de bron (andere producten gebruiken, tabletten in plaats van stof) In tweede instantie technische, collectieve en organisatorische maatregelen (plaatselijke afzuiging, ventilatie) In derde instantie persoonlijke beschermingsmiddelen Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de maatregelen ter voorkoming of beperking van blootstelling aan gevaarlijke stoffen Bb De kandidaat kan de maatregelen die genomen kunnen worden aan de bron ter voorkoming van blootstelling aan gevaarlijke stoffen Eliminatie: door geen gebruik te maken van een gevaarlijke stof Vervanging: vervangen door een minder gevaarlijke stof (bv. een verf met oplosmiddel vervangen door verf op waterbasis) Aanpassing (bv. de grondstof niet in poedervorm gebruiken, maar in tabletvorm) Bb De kandidaat kan de maatregel plaatselijk afzuigen ter voorkoming van blootstelling aan gevaarlijke stoffen Afzuiging van de gevaarlijke damp, gas of stofdeeltjes direct op de plaats waar de verontreiniging ontstaat, bv. bij lassen Bb De kandidaat kan de maatregel scheiden van mens en bron ter voorkoming van blootstelling aan gevaarlijke stoffen Fysieke scheiding tussen de mens en de gevaarlijke stoffen of chemische processen door bv. een muur, gesloten reactorvaten, een trekkast/zuurkast Pagina 56

57 Bb De kandidaat kan de maatregel ventilatie ter beperking van blootstelling aan gevaarlijke stoffen Verontreinigde lucht naar buiten zuigen en schone lucht naar binnen brengen Ff De kandidaat kan de factoren die van belang zijn bij het gebruik van een persoonlijke monitor noemen Op borsthoogte dragen en niet onder de kleding Testen voor gebruik of getest zijn voor gebruik Te ondernemen acties bij alarm Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan wijze van opname van gevaarlijke stoffen in het lichaam Ff De kandidaat kan de opnamewegen van gevaarlijke stoffen noemen Via de mond Via de huid Via de ademhalingsorganen Directe opname in de bloedbaan Bb De kandidaat kan de wijze waarop gevaarlijke stoffen worden opgenomen Eten en drinken met vuile handen Aanraking van oplosmiddelen of oplosmiddelen in verf Inademen van stof, gas, nevel en damp Door een open wond Bb De kandidaat kan de persoonlijke hygiëne maatregelen om opname van gevaarlijke stoffen te voorkomen Eten en drinken in speciale ruimte, vuile werkkleding uittrekken (vuil en stof verzamelen zich in de kleding), handen en gezicht schoonmaken, een wond zo snel mogelijk schoonmaken, verzorgen en afdekken Gebruiken van goede persoonlijke beschermingsmiddelen VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan factoren die vergiftiging beïnvloeden noemen Ff De kandidaat kan omgevings- en productfactoren die invloed hebben op de opname van gevaarlijke stoffen in het lichaam noemen Toestand of voorkomen van de stof (stof, nevel, gas, damp, vast, vloeistof) Giftigheid van de stof Concentratie van de stof in de ademlucht Duur van de blootstelling aan de stof Ff De kandidaat kan de menselijke factoren die de mate van de vergiftiging en schade Pagina 57

58 door gevaarlijke stoffen beïnvloeden noemen Fysieke inspanning: bij zwaar werk haal je dieper en sneller adem en zo zal je meestal meer gevaarlijke stof binnenkrijgen Conditie van het slachtoffer: als je fitter bent heb je meer weerstand Gewicht van het slachtoffer: hoe zwaarder de persoon, hoe minder invloed de stof normaal heeft Leeftijd van het slachtoffer: jonge personen en ouderen hebben meestal meer last Grootte van het blootgestelde huidoppervlak: hoe groter het huidoppervlak waarmee de stof in aanraking is geweest, des te groter is de impact Dikte van de huid: hoe dunner de huid, die in contact is geweest met de stof, des te groter is de impact Gevoeligheid: sommige personen zijn gevoeliger voor bepaalde stoffen dan anderen VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de inwerking en de effecten van gevaarlijke stoffen in het lichaam Ff De kandidaat kan effecten van gevaarlijke stoffen op het lichaam noemen Hoofdpijn Duizeligheid Evenwichtstoornissen Maagkrampen Misselijkheid Braakneigingen Hartkloppingen Benauwdheid Wazig of dubbel zien Allergie Bb De kandidaat kan de twee soorten van vergiftiging Acute vergiftiging: vergiftiging vrij snel tijdens of direct na de blootstelling aan de gevaarlijke stof (bv. CO-vergiftiging) Chronische vergiftiging: vergiftiging na langdurige en herhaaldelijke blootstelling aan de gevaarlijke stof (bv. Oplosmiddelen, zware metalen in lage doses) Betekenis van grenswaarden en reukwaarneming Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de betekenis van grenswaarden Bb De kandidaat kan de betekenis van grenswaarden voor beroepsmatige blootstelling De maximale concentratie van een gevaarlijke stof als tijdsgewogen gemiddelde over een referentieperiode, waarboven geen enkele werknemer blootgesteld mag worden Pagina 58

59 Ff De kandidaat kan de voorwaarden waaronder de grenswaarden gelden noemen Bij normale, gezonde personen Bij een normale werkdag Bij een normale werkweek In normale werkomstandigheden Bij normale fysieke inspanning Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan waarom de reukwaarneming geen goede aanwijzing is voor de aan- of afwezigheid van gevaarlijke gassen Bb De kandidaat kan waarom de reukwaarneming geen goede aanwijzing is voor de aan- of afwezigheid van gevaarlijke gassen Veel gevaarlijke dampen of gassen hebben geen reuk of kleur Reukgrens kan boven de toegelaten grenswaarde liggen Geur van de gevaarlijke stof kan worden gemaskeerd door andere, niet gevaarlijke stoffen Geur is subjectief of persoonsafhankelijk Etikettering, gevarenpictogrammen en productinformatie Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kent de inhoud van het etiket Ff De kandidaat kan de elementen die op het oude etiket van gevaarlijke stoffen aangebracht moeten zijn noemen Naam (namen) van het/de product(en) Gevarenpictogram R-zinnen S-zinnen Gegevens leverancier / invoerder Ff De kandidaat kan de elementen die op het nieuwe etiket van gevaarlijke stoffen aangebracht moeten zijn, noemen Naam (namen) van het/de product(en) Gevarenpictogrammen Risico's en gevaren (H-zinnen) Preventiemaatregelen - veiligheidsaanbevelingen (P-zinnen) Gegevens leverancier / invoerder Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de betekenis van de gevarenpictogrammen van gevaarlijke stoffen Ff De kandidaat kan de gevarenpictogrammen van gevaarlijke stoffen herkennen (conform GHS richtlijn brengen) Explosieve / ontplofbare stoffen Pagina 59

60 Licht ontvlambare en zeer licht ontvlambare stoffen Oxiderende stoffen Giftige en zeer giftige stoffen Schadelijke en irriterende stoffen Bijtende / corrosieve stoffen Milieugevaarlijke stoffen Gezondheidsgevaar op lange termijn Gassen onder druk Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan het gebruik en de betekenis van R- en S- zinnen op de oude etiketten Bb De kandidaat kan de betekenis van R-zinnen op de oude etiketten De gevaren (of risico s) die een product kan inhouden (R = Risk) Bb De kandidaat kan de betekenis van S-zinnen op de oude etiketten De te nemen veiligheidsmaatregelen om risico s bij het werken met het product te voorkomen (S = Safety) VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan op basis van het veiligheidsinformatieblad de gevaren van een stof Bb De kandidaat kan het doel van het veiligheidsinformatieblad Informatie verschaffen over de gevaren van de betreffende stof Informatie verschaffen over de te nemen veiligheidsmaatregelen Ff De kandidaat kan de belangrijkste punten op een veiligheidsinformatieblad noemen Grenswaarde (MAC-waarde) Samenstelling Wijze van opname Wijze van opslag Directe gevaren Etikettering Eerste hulp Bb De kandidaat kan de betekenis van de vier vakken van de gevarendiamant Rode vlak (boven): brandgevaar Blauwe vlak (links): risico voor de gezondheid Gele vlak (rechts): instabiliteit Witte vlak (onder): reactie met bluswater en eventuele specifieke gevaren Bb De kandidaat kan de betekenis van de cijfers in de gevarendiamant Cijfer van 0 tot 4, hoe hoger het cijfer hoe groter het gevaar Pagina 60

61 Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan het gebruik en de betekenis van gevaren en veiligheidsaanbevelingen (zinnen) op de nieuwe etiketten Bb De kandidaat kan de betekenis van gevaren zinnen op de nieuwe etiketten De gevaren (of risico's) die een stof/product kan inhouden Bb De kandidaat kan de betekenis van veiligheidsaanbevelingen op de nieuwe etiketten De te nemen veiligheidsmaatregelen om risico's bij het werken met het product te voorkomen (vervallen april 2011) Basis / VOL VCA / VIL VCU (vervallen april 2011) Monitoring en medisch onderzoek Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan wat medische geschiktheid bij het werken met gevaarlijke stoffen inhoudt Bb De kandidaat kan wat medische geschiktheid bij het werken met gevaarlijke stoffen inhoudt Bij het werken met gevaarlijke stoffen is een medisch onderzoek noodzakelijk, aan de hand van de blootstelling en zijn gezondheidstoestand wordt nagegaan of hij geschikt is en blijft Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan het begrip periodiek medisch onderzoek bij het werken met gevaarlijke stoffen en het doel ervan Ff De kandidaat kan het begrip periodiek medisch onderzoek bij het werken met gevaarlijke stoffen en het doel ervan Medisch onderzoek moet bepalen of de werknemer geschikt blijft om verder te werken met de gevaarlijke stof Periodiciteit is afhankelijk van product en blootstelling, voor de meeste stoffen eenmaal per jaar Specifieke gevaarlijke stoffen VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de asbestwetgeving en de handelwijze als asbest aanwezig blijkt te zijn BE / Bb De kandidaat kan wettelijke bepalingen ten aanzien van asbest Elk bedrijf moet een inventaris opmaken van het aanwezige asbest in zijn onderneming; indien er asbest aanwezig is, stelt de werkgever een beheersprogramma op om de blootstelling aan asbest zo laag mogelijk te houden Pagina 61

62 Het nieuw ver- en bewerken van asbest is verboden Asbesthoudend afval moet gescheiden ingezameld en opgehaald worden Waar asbest aanwezig is wordt een specifiek label aangebracht (dit geldt zowel voor alles wat in de inventaris is opgenomen als voor de recipiënt met asbestafval) Wanneer de mogelijkheid bestaat dat de werknemers worden blootgesteld aan risico s, te wijten aan asbest, dient het bedrijf een kopie van de asbestinventaris overhandigd te krijgen Het gebruik van mechanische werktuigen met grote snelheid (hogedrukreinigers, luchtcompressoren, droge straalmiddelen, schuurschijven en slijpmachines) voor het bewerken, snijden of schoonmaken van asbest(houdend) materiaal of voor het verwijderen van asbest, is verboden BE / Bb De kandidaat kan de voorwaarden waaraan een bedrijf dat werkt met asbest of asbest verwijdert moet voldoen Bedrijf moet erkend zijn en een gecertificeerd kwaliteitsborgingsysteem hebben Personeel dat asbest verwijdert moet een basisopleiding en een jaarlijkse bijscholing volgen en de werkleider volgt, aanvullend op de basisopleiding een jaarlijkse bijscholing (gericht op zijn specifieke taken) Voor eenvoudige handelingen is geen erkenning nodig en volstaat een beperkte opleiding Het werk moet schriftelijk aangemeld zijn bij Toezicht Welzijn op het werk en de preventieadviseur-arbeidsgeneesheer Er moet een goedgekeurd werkplan zijn BE / Ff De kandidaat kan de specifieke verplichting met betrekking tot asbest ten opzichte van uitzendkrachten noemen In België mogen uitzendkrachten niet tewerkgesteld worden bij activiteiten in verband met asbestverwijdering NL / Bb De kandidaat kan wettelijke bepalingen ten aanzien van asbest Het nieuw ver- en bewerken van asbest is verboden Asbesthoudend afval moet gescheiden ingezameld en opgehaald worden Waar risico voor contact met asbest aanwezig is wordt een specifiek label aangebracht NL / Ff De kandidaat kan asbestproducten noemen die niet door gecertificeerde bedrijven verwijderd hoeven te worden Pakkingen die zonder te breken/verspanen verwijderd kunnen worden Vaste (hechtgebonden) asbestproducten die zonder te breken weggenomen kunnen worden Deze werkzaamheden mogen alleen uitgevoerd worden door daarvoor opgeleide werknemers (Deskundig Asbest Verwijderaar) VOL VCA / VIL VCU Pagina 62

63 De kandidaat kan mogelijke asbestlocaties noemen en welke werkwijze gevolgd moet worden Ff De kandidaat kan mogelijke asbestlocaties noemen Warmte-isolatie aan alle soorten toestellen en uitrusting Flenzen en lagerafdichtingen Brandwerend maken van staalconstructies en constructies van bovengrondse tanks In en achter bemetseling van fornuizen en ketels en constructies van bovengrondse tanks Isolatie in elektrische apparatuur In brandwerende dekens Remvoeringen Rioolbuizen Afdichtingsmateriaal Dak- en wandbeplating Vloerbedekking Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de werkwijze bij asbestverdacht materiaal Bb De kandidaat kan de werkwijze bij asbestverdacht materiaal Voordat werkzaamheden worden uitgevoerd op locaties waar asbest mogelijk aanwezig is moet aan de hand van een asbestinventarisatie een beoordeling plaatsvinden van het risico op blootstelling aan asbest Als het vermoeden bestaat dat er sprake is van asbest moet het werk onmiddellijk worden stilgelegd Waarschuw de operationeel leidinggevende en de opdrachtgever De opdrachtgever laat een monster nemen door een onafhankelijk laboratorium om vast te stellen of het om asbest gaat In geval van asbest, verwijderen overeenkomstig de wettelijke voorschriften Bb (verplaatst naar ) Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de schadelijke werking van de organische oplosmiddelen cyclische verbindingen, zware metalen, koolstofmonoxide, verven en lakken, cement en kwartsstof noemen Ff De kandidaat kan voorbeelden van organische oplosmiddelen, cyclische verbindingen en zware metalen noemen Organische oplosmiddelen: vaak van aardolie gemaakt, bijvoorbeeld terpentine Cyclische verbindingen, bijvoorbeeld benzeen, fenol, tolueen en xyleen Zware metalen: bijvoorbeeld lood, kwik en zink Ff Pagina 63

64 De kandidaat kan de schadelijke werking van organische oplosmiddelen, cyclische verbindingen, zware metalen, koolmonoxide, verven en lakken, cement en kwartsstof noemen Organische oplosmiddelen: via inademing, hoofdpijn op korte termijn, aantasting van de hersenen op lange termijn Cyclische verbindingen: benzeen en fenol zijn giftig, benzeen is bovendien kankerverwekkend Zware metalen: zeer giftig Koolstofmonoxide: via inademing, is zeer giftig, verdringt zuurstofopname in het bloed en explosiegevaar Verven en lakken (zie organische oplosmiddelen) Cement: irriterend voor de ademhalingswegen en de huid, gevaar voor oogletsel, in natte toestand chemische brandwonden bij langdurend contact Kwartsstof: langdurige inademing kan leiden tot stoflongen Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de gevaren van huishoudmiddelen benoemen Ff De kandidaat kan de gevaren van huishoudmiddelen noemen Ontstoppingsmiddelen: bijtend Verven, vernissen: mogelijk met organische oplosmiddelen Organische oplosmiddelen: ontvlambaar of licht ontvlambaar, bij langdurend gebruik hersenletsel, ontvet de huid (bijvoorbeeld White spirit) Afwasproducten voor afwastoestel: irriterend, kans op ernstig oogletsel Lekken en biologische stoffen Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de gevaren en de oorzaken van lekken noemen en kan corrigerende en preventieve maatregelen Ff De kandidaat kan de gevolgen bij lekken noemen Verspreiden van product in de ademlucht Gevaar voor brand Milieuverontreiniging Uitglijden Ff De kandidaat kan de oorzaken van lekken noemen Slecht onderhoud van installaties Slecht monteren van flenzen Foutieve procedure bij overgieten Lekkende kranen / afdichtingen Beschadiging (bv. aanrijding door vorkheftruck) Ff De kandidaat kan preventieve maatregelen tegen lekken en corrigerende maatregelen na het ontstaan van lekken noemen Regelmatig controleren of installatie in orde is Pagina 64

65 Alleen opgeleid personeel voert herstellingen en werkzaamheden uit Elk begin van lekken melden Voldoende grote lekbak onder tanks Lekken vakkundig repareren Gelekt produkt vakkundig verwijderen Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de gevaren en de preventiemaatregelen bij het werken met biologische stoffen of substanties die biologische stoffen bevatten noemen Ff De kandidaat kan omstandigheden/plaatsen waar biologische stoffen aanwezig kunnen zijn die schade kunnen verwekken noemen Afvalverwerking Gezondheidszorg Landbouw Voedingsindustrie Contact met dieren Riolen Waterzuiveringsinstallaties Vervuilde grond Farmaceutische industrie Biotechnologische industrie Ff De kandidaat kan vormen van gezondheidsschade die veroorzaakt worden door biologische stoffen noemen Infecties / ziekten Vergiftigingen Allergie Schimmels Parasieten Ff De kandidaat kan de specifieke preventiemaatregelen bij het werken met biologische stoffen noemen Huidbescherming, zoals: beschermende kleding, handschoenen, beschermingscrème Oogbescherming bij gevaar voor spatten Adembescherming Handen wassen Inentingen Industriële gascilinders Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan het principe van de kleurcodering van gascilinders en belangrijke gassen noemen Ff Pagina 65

66 De kandidaat kan het principe waarmee gassen in cilinders van elkaar kunnen worden onderscheiden noemen Kleurcodering volgens oude en nieuwe code Ff De kandidaat kan de kleurcode op de cilinders van zuurstof, stikstof, koolstofdioxide, lucht en acetyleen noemen Zuurstof (witte schouder) Stikstof (zwarte schouder) Koolstofdioxide (grijze schouder) Lucht (lichtgroene schouder) Acetyleen (kastanjebruine schouder) Ff De kandidaat kan aandachtspunten met betrekking tot het gebruik van de juiste gascilinder noemen Kijk naar de kleurcode op de cilinder (gasfles) Verifieer aan de hand van het etiket VOL VCA / VIL VCU (vervallen april 2011) Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen voor de opslag van gascilinders Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen voor de opslag gascilinders Goed vastzetten Beschermen tegen nadelige weersinvloeden Afschermen van zonnestralen en andere warmtestralingsbronnen Batterijen met gasflessen niet op de arbeidsplaats opstellen Voldoende ventilatie van opslagruimte Niet opslaan bij kelders en putten (veel gassen zijn zwaarder dan lucht en kunnen blijven 'hangen') Zuurstofflessen gescheiden houden van flessen met brandbare gassen Aangepaste blusmiddelen en water als koelmiddel vlakbij opslagruimte Pagina 66

67 09. Brand en explosie Gevaren voor brand en explosie Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de benodigde factoren voor het ontstaan van een brand of explosie Bb De kandidaat kan de benodigde factoren voor het ontstaan van een brand of explosie Brandbare stof Ontstekingsenergie Zuurstof Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de begrippen vlampunt, zelfontbrandingstemperatuur, explosiegrenzen, explosiegebied, ontstekingsbron in relatie tot brand en explosie Bb De kandidaat kan het begrip vlampunt (ontvlammingstemperatuur) De laagste temperatuur waarbij een vloeistof zoveel ontvlambare damp ontwikkelt, dat deze, onder normale luchtomstandigheden, in de aanwezige lucht ontstoken kan worden Bb De kandidaat kan het begrip explosiegrenzen (ontploffingsgrenzen) Minimum of maximum hoeveelheid gas/damp in lucht waarbij een explosie mogelijk wordt Grenzen van het explosiegebied Bb De kandidaat kan het begrip zelfontbrandingstemperatuur De laagste temperatuur waarbij een stof spontaan ontbrandt zonder enig hulpmiddel, gemeten onder normale luchtomstandigheden Bb De kandidaat kan het begrip explosiegebied Mengverhouding tussen lucht en een gas/damp waarbij een explosie kan optreden Het gebied tussen de onderste en bovenste explosiegrens Bb De kandidaat kan het begrip onderste explosiegrens (ontploffingsgrens) (LEL) Lower Explosion Limit De minimale hoeveelheid gas/damp die in lucht aanwezig moet zijn om een explosie te veroorzaken Bb De kandidaat kan het begrip bovenste explosiegrens (ontploffingsgrens) (UEL) Bovenste explosiegrens = "Upper Explosion Limit" Pagina 67

68 De maximale hoeveelheid gas/damp in de lucht waarbij nog een explosie kan plaatsvinden Bb De kandidaat kan het begrip ontstekingsbron Een ontstekingsbron verschaft de energie waarmee een stof kan ontbranden of exploderen Voorbeelden van ontstekingsbronnen: Vlammen (open vuur) en hete gassen, mechanische vonken en lasvonken, elektrische installaties en materieel, hete oppervlakken, statische elektriciteit, bliksem Bb De kandidaat kan het begrip explosie Een explosie is een zeer snel verlopende brand met vrijkomende drukgolf VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan het begrip katalyse Bb De kandidaat kan het begrip katalyse Bepaalde producten kunnen de brand (reactie brandstof en zuurstof) beïnvloeden: positieve katalysator bevordert de reactiesnelheid, zal dus de brand aanwakkeren Bepaalde producten kunnen de brand (reactie brandstof en zuurstof) beïnvloeden: negatieve katalysator vertraagt de reactiesnelheid, zal dus de brand vertragen Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de invloed van brand op de omgeving Bb De kandidaat kan de invloed van rook en verbrandingsgassen op de omgeving Beperkte zichtbaarheid Mogelijk giftig of schadelijk De verbrandingsgassen zijn lichter dan lucht Bb De kandidaat kan de invloed van de hitte door brand op de omgeving Brand warmt producten in de omgeving op, waardoor ze de zelfontbrandingstemperatuur kunnen bereiken en spontaan ontvlammen Stralingswarmte warmt gasflessen en reservoirs in de omgeving zodanig op dat ze kunnen scheuren en ontploffen Door de hitte is het moeilijk de brand te benaderen Indeling van branden en bijbehorende blusmiddelen Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de indeling van brandklassen Ff De kandidaat kan de brandklassen noemen Klasse A: vastestoffenbrand Klasse B: vloeistoffenbrand Klasse C: gassenbrand Klasse D: metalenbrand Pagina 68

69 Niet geclassificeerde branden Bb De kandidaat kan de brandklassen A: branden van vaste stoffen, zogenaamde droge vuurhaarden, bv. Hout, papier, katoen, plastic, textiel B: branden van vloeibare of vloeibaar wordende stoffen, zogenaamde vette vuurhaarden, bv. benzine, olie, alcoholen, verven, rubber, paraffine, oplosmiddelen C: branden van gassen, zoals methaan, propaan, butaan, acetyleen D: branden van metalen, zoals magnesium, aluminium, kalium, natrium, legeringen van metalen niet-geklasseerde branden, zoals branden aan en in elektrische apparatuur Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de blusmiddelen bij de brandklassen noemen Ff De kandidaat kan de blusmethoden voor een klasse A-brand noemen Blussen met water Blussen met bluspoeder (in de praktijk ABC-poeder) Blussen met schuim Blusdeken, te gebruiken bij brandende producten en personen en brand op een vlakke grond Ff De kandidaat kan de blusmethoden voor een klasse B-brand noemen Blussen met bluspoeder (in de praktijk ABC of BC-poeder) Blussen met schuim Blussen met zand Ff De kandidaat kan de blusmethode voor een klasse C-brand noemen Gastoevoer afsluiten Blussen met bluspoeder (in de praktijk ABC of BC-poeder) Ff De kandidaat kan de blusmethode voor een klasse D-brand noemen Blussen met specifiek bluspoeder Ff De kandidaat kan de blusmethoden voor een niet geclassificeerde brand (bijvoorbeeld elektrisch apparaat) noemen Blussen met koolstofdioxide Blussen met aangepast schuim Blusmiddelen Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de belangrijkste blusprincipes Bb De kandidaat kan de belangrijkste blusprincipes Brandstof uitschakelen/verwijderen Ontstekingsenergie verminderen en warmte wegnemen door afkoeling Pagina 69

70 Zuurstof verdringen en zuurstofafsluiting Ontstekingsbron wegnemen Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de gevaren en nadelen van verschillende blusmiddelen noemen Ff De kandidaat kan de gevaren en nadelen van het blussen met water noemen Geeft waterschade Elektrisch geleidend Er zijn vrij veel chemische stoffen die heftig op water reageren Gevaarlijk indien gebruikt op brandende vloeistof: brandende vloeistoffen spatten uiteen met steekvlam tot gevolg; veel vloeistoffen drijven op water zodat de brand zich verspreidt Gevoelig voor bevriezing Milieuschade door het verontreinigd bluswater Ff De kandidaat kan de nadelen van het blussen met schuim noemen Geeft beperkte schade Gevoelig voor bevriezing Schuim kan elektrisch geleidend zijn Ff De kandidaat kan de nadelen van het blussen met zand noemen Het zand koekt snel aaneen en verhardt Ff De kandidaat kan de nadelen van het blussen met bluspoeder noemen Beperkt afkoelend Vermindert het zicht in kleine ruimten Geeft schade Vervuilt Ff De kandidaat kan de gevaren en nadelen van het blussen met koolstofdioxide noemen Kans op vrieswonden door de lage temperatuur Kan verstikkend werken door zuurstofverdringing Ff De kandidaat kan de gevaren en nadelen van het blussen met blusdekens noemen Men moet tot dicht bij de brandhaard komen Indien niet goed toegepast: gevaar voor de blusser Indien niet goed of niet volledig afgedekt is er meer kans op letsel en schade VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de bluseigenschappen van verschillende blusmiddelen noemen Ff De kandidaat kan de bluseigenschappen van water noemen Pagina 70

71 Beperkt zuurstofverdringend door stoom Afkoelend vermogen Ff De kandidaat kan de bluseigenschappen van schuim noemen Sluit de zuurstoftoevoer aan de brandhaard af Afkoeling Ff De kandidaat kan de bluseigenschap van zand noemen Sluit de zuurstoftoevoer af Ff De kandidaat kan de bluseigenschappen van bluspoeder noemen Remt de verbrandingsreactie af tussen de brandbare stof en zuurstof, negatieve katalyse Beperkt zuurstofafsluitend Ff De kandidaat kan de bluseigenschappen van koolstofdioxide noemen Zuurstofverdringend Beperkt afkoelend vermogen Ff De kandidaat kan de bluseigenschappen van blusdekens noemen Zuurstofafsluitend Handelen bij brand Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de handelwijze bij een brand Bb De kandidaat kan de handelwijze bij het ontdekken van een brand Zorg voor je eigen veiligheid Meld de brand Waarschuw de mensen in de omgeving van de brand Sluit deuren en ramen Breng mensen in veiligheid Blus de brand als je het kan Bb De kandidaat kan de handelwijze bij blussen Zorg steeds voor je eigen veiligheid Kies het juiste blusmiddel Doof het vuur Blijf aandachtig als het vuur gedoofd lijkt, het kan aanwakkeren Als je het niet aankan, stop en evacueer Bb (vervallen april 2011) Bb De kandidaat kan de handelwijze bij de behandeling van brandwonden Zo snel mogelijk, gedurende minstens 15 minuten spoelen met water Pagina 71

72 VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de taken van de brandwacht noemen BE / Ff De kandidaat kan de taken van de brandwacht noemen Preventieve acties om brand te voorkomen Toezien op de eisen uit de heetwerkvergunning Bij ontstaan van brand hulpdiensten inschakelen Begin van brand blussen tot interventieploeg aankomt Eerste hulp toepassen BE / Ff De kandidaat kan de eis die aan de brandwacht gesteld wordt noemen Aangepaste opleiding VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de taken van de heetwerkwacht noemen NL / Ff De kandidaat kan de taken van de heetwerkwacht noemen Preventieve acties om brand te voorkomen Toezien op de eisen uit de heetwerkvergunning Bij ontstaan van brand hulpdiensten inschakelen Begin van brand blussen tot brandweer/interventieploeg aankomt Eerste hulp toepassen NL / Ff De kandidaat kan de eis die aan de heetwerkwacht gesteld wordt noemen Aangepaste opleiding Explosiegevaarlijke omgeving Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat weet wat een explosiegevaarlijke omgeving is en kan deze herkennen Bb De kandidaat kan explosiegevaarlijke omgevingen benoemen In deze omgeving is het mogelijk dat er een explosief mengsel ontstaat In deze omgeving moeten speciale maatregelen genomen worden ter voorkoming van de ontsteking van mogelijk aanwezige explosiegevaarlijke mengsels Branches/sectoren waar explosierisico's aanwezig kunnen zijn: chemische industrie, vuilstortplaatsen, energiecentrales, afvalverwerkingsbedrijven, gasbedrijven, houtverwerkende industrie, landbouwbedrijven (biogas), metaalverwerkende bedrijven, levensmiddelen en veevoerindustrie, farmacheutische industrie, raffinaderijen, recyclingbedrijven Ff De kandidaat kent het signalisatiebord dat het explosiegevaarlijke gebied aanduidt Waarschuwingsbord met vermelding Ex Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de factoren die van belang zijn bij het gebruik van een persoonlijke explosiemeter in explosiegevaarlijke omgevingen noemen Pagina 72

73 10. Arbeidsmiddelen Machine, aangedreven gereedschap en handgereedschap Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de algemene gevaren en mogelijke letsels bij het werken met machines, aangedreven gereedschap en handgereedschap Bb De kandidaat kan de algemene gevaren en de mogelijke letsels die ze veroorzaken bij het werken met machines, aangedreven gereedschap en handgereedschap Gegrepen worden door bewegende delen Getroffen worden door wegvliegend materiaal / deeltjes Bekneld raken Elektrocutie Hoge of lage temperatuur van het werkstuk Gehoorschade door lawaai Lichamelijke klachten door trillingen Fysieke overbelasting door foute houding Storing in de besturing of energiebron Afleiden van de bediener Snij- of schaafwonden Slecht onderhoud Ontwrichting van hand en pols en kneuzingen door verkeerd gebruik Brand of explosie door vonkoverslag Letsel door het happen van gereedschap Letsel door het losschieten van een luchtslang Lang uitlopen van machines Aanraken snijdende delen Inademen schadelijke stof Wegschieten nagel (nagel- en nietmachine) Terugslaan nagel en afwijken op harde materialen (nagel- en nietmachine) Doorboren werkstuk met nagel (nagel- en nietmachine) Ff De kandidaat kan de eisen waaraan machines en aangedreven gereedschap in het algemeen moeten voldoen noemen Periodieke keuring Geldigheidsduur met sticker of kleurcodering Gebruiks- en onderhoudsvoorschrift hebben in de taal van het land waar hij gebruikt wordt Na 1995 voorzien zijn van een CE-markering Bewegende delen zijn afgeschermd In goede staat zijn en geschikt voor het uit te voeren werk Bb De kandidaat kan de algemene veiligheidsmaatregelen bij het werken met Pagina 73

74 machines, aangedreven gereedschap en handgereedschap Uitgeschakeld bij onderhoudswerkzaamheden Nooit draaien met een geopende aandrijving De vloer rond machines en vast opgesteld gereedschap moet opgeruimd, schoon, vlak, droog en stroef zijn Voor het bedienen van de machine moet er voldoende loop- en bewegingsruimte zijn Persoonlijke beschermingsmiddelen moeten aanwezig zijn en op de juiste manier gebruikt worden Op de juiste manier bedienen Afscherming gevaarlijke zone Rem voor het niet te lang uitlopen van machine Vaste machines zijn voorzien van een noodstop Aangedreven handgereedschap is voorzien van een dodemansknop Aanwezigheid instructiekaart voor bediening (machines) Goede stofafzuiging (indien van toepassing) Bb De kandidaat kan de werking van de dodemansknop Als je het bedieningsmiddel loslaat dan stopt de machine of het gereedschap Bb De kandidaat kan de functie van de noodstop In geval van nood de machine zo snel mogelijk te doen stoppen Ff De kandidaat kan de eisen waaraan de noodstop moet voldoen noemen Goed bereikbaar Duidelijk zichtbaar en herkenbaar zijn Na gebruik noodstop kan de installatie enkel opnieuw opstarten met de normale opstartprocedure Bb De kandidaat kan de functie van de nullastschakelaar/nulspanningschakelaar Een nullastschakelaar/nulspanningschakelaar zorgt ervoor dat de machine niet automatisch start als de spanning is weggevallen en daarna terug aanwezig is Ff De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen bij het bedienen en de eisen waaraan de bediener van machines en aangedreven gereedschap moet voldoen noemen Voldoende opleiding en ervaring hebben Ouder dan 18 jaar (voor het bedienen van gevaarlijke machines) Geen loszittende kleding of loshangende sieraden of haren dragen Geen handschoenen dragen wanneer contact met roterende onderdelen mogelijk is en/of wanneer er gevaar is gegrepen te worden Beveiliging niet overbruggen, onklaar maken of verwijderen Draaiende machine niet onbeheerd achterlaten De plaats en functie van de noodstop kennen Pagina 74

75 10.02 Vaste machines Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de gevaren, de eisen en de veiligheidsmaatregelen bij het werken met vaste machines Bb De kandidaat kan de gevaren en de mogelijke letsels of schade bij het werken met (kolom)boormachines Losslaan van het werkstuk Letsel door breken van de boor Verwonding door het wegvegen van het boorsel met de hand Verwonding door spanen Spatten van koel- of snijolie Bb De kandidaat kan de eisen bij het werken met (kolom)boormachines Doorzichtig scherm tussen boor en gebruiker Bb De kandidaat kan de preventiemaatregelen bij het werken met (kolom)boormachines Werkstuk goed vastzetten Boorsel wegvegen met een krullenkwast of krullenhaak Bb De kandidaat kan de gevaren en de mogelijke letsels of schade bij het werken met vast opgestelde slijpmachines Rondvliegende deeltjes: oogletsel Kapotspringen slijpsteen Klemmen van werkstuk tegen slijpsteen Verwonding door het aanraken van een draaiende slijpsteen Inademen van slijpstof Ff De kandidaat kan de eisen waaraan vast opgestelde slijpmachines moeten voldoen noemen Slijpstenen zijn voldoende rond Slijpkant van de steen is vlak Twee slijpstenen op één machine mogen niet teveel in grootte verschillen Afstand tussen de leunspaan en de slijpsteen is maximaal 3 mm Zijkanten van de stenen zijn afgeschermd Beschermruitje aanwezig Bb De kandidaat kan de preventiemaatregelen bij het werken met vast opgestelde slijpmachines Alleen deskundig personeel mag de slijpstenen monteren of vervangen Leunspaan moet regelmatig worden bijgesteld Leunspaan mag alleen worden versteld bij een stilstaande machine Beschermruitje moet altijd gebruikt worden Pagina 75

76 Bb De kandidaat kan de gevaren en de mogelijke letsels of schade bij het werken met vast opgestelde cirkelzagen Getroffen of gegrepen worden door de zaag of andere bewegende delen Getroffen worden door afgezaagde, wegvliegende delen van het product Gezondheidsklachten door inademen van schadelijk stof Ff De kandidaat kan de eisen waaraan vast opgestelde cirkelzagen moeten voldoen noemen Machine moet een geschikte beschuttingskap hebben, bevestigd aan een stevig statief Spouwmessupport met een bij het zaagblad passend spouwmes aanwezig Goed instelbare, geschikte hulpgeleider aanwezig Eén of meer aansluitingen voor de stofafzuiging aanwezig Bb De kandidaat kan de preventiemaatregelen bij het werken met vast opgestelde cirkelzagen Duwhout gebruiken om kleine of smalle werkstukken veilig door te voeren Zaagblad juist instellen Een tweede persoon of rollenbaan gebruiken bij grote werkstukken Aangedreven handgereedschap Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de eisen waaraan aangedreven handgereedschap moet voldoen en de veiligheidsmaatregelen bij het werken met aangedreven handgereedschap Ff De kandidaat kan de eisen waaraan elektrisch aangedreven handgereedschap moet voldoen noemen Dubbel geïsoleerd niet geaard Ff De kandidaat kent de beperkingen van dubbele isolatie onder vochtige omstandigheden Dubbel geïsoleerd is geen bescherming tegen water en vochtige omgeving Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen bij het werken met pneumatisch aangedreven handgereedschap Regelmatig pauze nemen bij trillende werkzaamheden Luchttoevoer na gebruik afsluiten Ff De kandidaat kan de eisen waaraan handslijpmachines moeten voldoen noemen Zijhandvat hebben (afhankelijk van het vermogen van de handslijpmachine) Beschermkap om de slijpschijf Aangedreven handgereedschap is voorzien van een dodemansknop Ff Pagina 76

77 De kandidaat kan noemen welke informatie op een slijpschijf moet staan Deze gegevens bevatten: de naam van de fabrikant, maximaal toelaatbaar toerental, afmeting van de schijf, toepassing, jaartal, aanduiding voor welk materiaal de schijf bedoeld is Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen bij het werken met handslijpmachines Werkstuk moet worden vastgezet Maximale toerental van de schijf mag nooit worden overschreden Handslijpmachine mag pas worden neergelegd als de slijpschijf stilstaat Zijkant van de schijf niet gebruiken (bijvoorbeeld om af te bramen) Afbraamschijven gebruiken voor het afbramen Doorslijpschijven alleen gebruiken voor het doorslijpen en niet voor het afbramen Ff De kandidaat kan de eisen waaraan een handcirkelzaag moet voldoen noemen Beschermkap schermt deel van de zaag dat niet zaagt, volledig af Automatische beschermkap over deel van de zaag dat zaagt Spouwmes: aangepast aan diameter en dikte van de zaag Ff De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen bij het werken met een handcirkelzaag noemen Zaagblad en geleider zo instellen dat het zaagblad zo weinig mogelijk uitsteekt onder het te zagen werkstuk Assistentie door tweede persoon indien nodig Zaag niet laten klemmen Elektriciteitssnoer/kabel steeds achter zaag houden Ff De kandidaat kan de eisen noemen waaraan een nagel-, nietmachine moet voldoen Beveiliging tegen ongewild schieten Ff De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen bij het werken met een nagel-, nietmachine noemen Controleren maximale werkdruk Geleider leeg bij plaatsen van lader Nieten of nagels aangepast aan apparaat, materiaal en vorm van werkstuk Vrije hand ver van machine Kop stevig op werkstuk drukken Bb De kandidaat kan de eisen waaraan een kettingzaag moet voldoen noemen Handvatten: trillingsvrij met antislip Inwendige trillingsdemping Achterste handvat: bescherming tegen breuk van de ketting Beschermbeugel Pagina 77

78 Kettingrem met terugslagbeveiliging Ketting opvangmechanisme Wel vasthouden met twee handen Beschermkap (voor de ketting) Uitgebalanceerd Vergrendeling van de bediening, met automatische ontkoppeling van de bedieningsknop Ff De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen bij het werken met een kettingzaag noemen Bediener heeft een aangepaste opleiding met toets Broek en handschoenen met anti snij- en blokkeervezels Opstelling zodanig dat bij terugslag de ketting het lichaam niet raakt De juiste zaagblad / kettingcombinatie gebruiken De kettingzaag altijd bedienen met twee handen Handgereedschap Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de eisen waaraan handgereedschap moet voldoen en de gevaren en veiligheidsmaatregelen bij het werken met handgereedschap Ff De kandidaat kan de eisen waaraan een hamer moet voldoen noemen Kop goed vast op de steel Steel ongeschonden Kop gaaf Ff De kandidaat kan de eisen waaraan moersleutels moeten voldoen noemen Onbeschadigd zijn Bek past precies op moer Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen bij het werken met moersleutels Steel enkel verlengen met de juiste hulpstukken Bij voorkeur ringsleutel gebruiken in plaats van steeksleutel Slagsleutel heeft een touwtje om te voorkomen dat hij valt / wegschiet als hij losgeslagen wordt Ff De kandidaat kan de eisen waaraan schroevendraaiers moeten voldoen noemen Precies op maat zijn voor de schroefgleuf Niet te scherp blad Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen bij het werken met schroevendraaiers Kleine werkstukken vastklemmen / vastzetten Pagina 78

79 Ff De kandidaat kan de eisen waaraan vijlen moeten voldoen noemen Het heft moet in goede conditie en onbeschadigd zijn Heft zit stevig vast aan vijl Ff De kandidaat kan de eisen waaraan beitels moeten voldoen noemen Geen bramen op de beitelkop Beitel moet zijn voorzien van handbescherming Ff De kandidaat kan de eisen waaraan tangen moeten voldoen noemen Bek en scharnier zijn gaaf en schoon Ff De kandidaat kan de eisen waaraan messen moeten voldoen noemen Mes aangepast aan de aard van het werk Scherpe messen Ff De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen bij het werken met messen noemen Snij van het lichaam weg Uitschuifbaar lemmet niet te ver uitschuiven Versleten deel van het lemmet afbreken met lemmetbreker of tang Ff De kandidaat kan de eisen waaraan zagen moeten voldoen noemen Zaag aangepast aan het werk Ff De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen bij het werken met zagen noemen Enkel goed geslepen, scherpe zaagbladen gebruiken Goede zetting van de zaag Blad goed aanspannen Tanden vooruit Hijsen algemeen Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de eisen waaraan hijswerktuigen en hijstoebehoren moeten voldoen en de algemene gevaren en veiligheidsmaatregelen bij het werken met hijswerktuigen en hijstoebehoren Ff De kandidaat kan voorbeelden van hijswerktuigen noemen Hijskranen, torenkranen, rolbruggen, handtakels Bb De kandidaat kan waarvoor hijswerktuigen gebruikt worden Verticaal en horizontaal verplaatsen van lasten Bb De kandidaat kan wat hijstoebehoren zijn Hulpmaterialen voor het hijsen van lasten (bv. Oogbouten, sluitingen, hijsbanden, kettingen, kabels) Pagina 79

80 Ff De kandidaat kan de algemene eisen waaraan hijswerktuigen en hijstoebehoren moeten voldoen noemen Gekeurd zijn, keuringsbewijs aanwezig, keuringsgegevens herkenbaar zijn aangebracht op het hijswerktuig Bb De kandidaat kan waar gegevens over de maximale belasting van hijstoebehoren te vinden zijn Op of aan het hijstoebehoren, een plaat of ring, gestempeld in het materiaal Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de eisen waaraan bij het hijsen moet worden voldaan en de gevaren en veiligheidsmaatregelen bij het hijsen Bb De kandidaat kan de algemene gevaren bij het werken met hijswerktuigen en hijstoebehoren Omvallen van het hijswerktuig (bv. kraan) Vallen van de last Bb De kandidaat kan de algemene veiligheidsmaatregelen bij het werken met hijswerktuigen en hijstoebehoren Toegelaten werkbelasting niet overschrijden Last op de juiste wijze aanslaan Regelmatige visuele controle van het materieel Spreidhoek van twee- of driesprong zo klein mogelijk houden Ff De kandidaat kan noemen wanneer er op basis van windkracht niet meer gehesen mag worden Gebruiksaanwijzing van de fabrikant van de kraan opvolgen Bb De kandidaat kan wat bepalend is voor de keuze van het te gebruiken hijstoebehoren Afmeting en vorm van de last Afstand van verplaatsing Hijswerktuigen Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de eisen waaraan hijswerktuigen moeten voldoen en de specifieke gevaren en veiligheidsmaatregelen bij het werken met hijswerktuigen Bb De kandidaat kan de gevaren bij het werken met hijswerktuigen Omvallen van het hijswerktuig Raken van uitrusting Binnen de draaicirkel door het hijswerktuig worden geraakt Slecht weer Pagina 80

81 Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen bij het werken met hijswerktuigen Regelmatig controleren op beschadigingen en slijtage Bediener van een hijswerktuig en assistent moeten elkaar goed kunnen begrijpen, zien en horen Stempelen Goede afstemming bij de inzet van meerdere hijswerktuigen Ff De kandidaat kan de documenten die aanwezig moeten zijn bij hijswerktuigen noemen Kraanboek (waarin alle keuringen en onderhoudswerkzaamheden worden afgetekend) Hijstabellen en hijsgrafieken (waarin is opgenomen welk gewicht op welke afstand mag worden verplaatst) Keuringsbewijs van lieren, takels, hijsmasten, extra kettingen, hijsjuk en ander hijsgereedschap NL / Ff De kandidaat kan de documenten die de vakkennis van de bediener van hijswerktuigen aantonen noemen Deskundigheidsbewijs (hijsbewijs) (verplicht voor torenkranen, mobiele kranen en heistellingen met een lastmoment gelijk of groter dan 10 tonmeter) Registratieboekje (waarin is opgenomen hoelang de bediener met het hijswerktuig heeft gewerkt en met welke soorten hijswerktuigen hij / zij ervaring heeft) BE / Ff De kandidaat kan de documenten die de vakkennis van de bediener van hijswerktuigen aantonen noemen Beschikken over getoetste deskundigheid Hijstoebehoren Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de specifieke eisen waaraan hijstoebehoren moeten voldoen en de specifieke gevaren en veiligheidsmaatregelen bij het werken met hijstoebehoren Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen bij het werken met kettingen Een schalm mag alleen belast worden in de richting van de lange as Kettingwerk niet forceren Ketting met uitgerekte of stijfgetrokken schalmen afkeuren Tegen scherpe hoeken van de last beschermen Alleen een speciale koppelschalm gebruiken voor het verlengen van kettingen Bouten van sluitingen helemaal aandraaien Punt van een haak nooit belasten Bb Pagina 81

82 De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen bij het werken met staalkabels Opslaan aan een rek in een droge, goed geventileerde ruimte Contact met vocht en corrosieve stoffen vermijden Regelmatig inspecteren op corrosie en slijtage Beschermen met kanthout of hoekbeschermers als de last scherpe hoeken heeft Niet knopen Niet gebruiken bij slechte splitsen Niet gebruiken bij breuknesten of gebroken streng Niet gebruiken bij sterke roestvorming Niet gebruiken bij uitwendige beschadigingen Niet gebruiken bij gebroken of gescheurde kabelverbindingen Niet gebruiken bij vermindering van de diameter Ff De kandidaat kan voorbeelden van hijsgereedschappen in samenstellen noemen Hijsjuk Tweesprong, driesprong, viersprong Ff De kandidaat kan de maximale spreidhoek tussen kabels in een samenstel noemen graden Ff De kandidaat kan voorbeelden van situaties waarin een hijsjuk wordt gebruikt noemen Verplaatsen van een last met gecompliceerde afmetingen precies boven het zwaartepunt Bij weinig ruimte boven de last Bij veelvuldig verplaatsen van gelijksoortige lasten Doordat de kabels recht hangen is er geen kans dat ze over de last naar elkaar toeschuiven Handtakels Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de eisen waaraan handtakels moeten voldoen en de gevaren en veiligheidsmaatregelen bij het werken met handtakels Bb De kandidaat kan wat een handtakel is Hijstoestel zonder aandrijving dat met de hand bediend wordt Ff De kandidaat kan voorbeelden van situaties waarin handtakels worden gebruikt noemen Positionering in verticale en horizontale richting van lasten tijdens hijswerkzaamheden Als het gebruik van een kraan niet efficiënt is Pagina 82

83 Ff De kandidaat kan de gevaren bij het werken met handtakels noemen Het breken van een onderdeel van de takel Het breken van het punt waaraan de takel is bevestigd Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen bij het werken met handtakels Voldoende stevige aanslagpunten gebruiken (nooit aan bordessen, pijpleidingen enz.) Haak niet op de punt belasten Niet overbelasten Hendel nooit met een pijp verlengen Voor gebruik controleren, bij defecten terugbrengen voor herstelling en melden aan de leidinggevende Vorkheftruck Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de eisen waaraan vorkheftrucks moeten voldoen en de gevaren en veiligheidsmaatregelen bij het werken met vorkheftrucks Bb De kandidaat kan wat een vorkheftruck is Een voertuig voor het verplaatsen van lasten op de vorken of met speciale hulpmiddelen Ff De kandidaat kan de gevaren bij het werken met vorkheftrucks noemen Vallen van last Kantelen lading Kantelen voertuig Aanrijden personen, goederen, gebouwen Beschadiging van goederen en uitrusting door verkeerd gebruik Inademen dieselmotorenemissie bij werken in afgesloten ruimte met heftruck op diesel Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen bij het werken met vorkheftrucks Contragewicht nooit verzwaren Stabiel laden, last over de twee vorken spreiden Zonder speciale werkbak geen personen heffen Zicht van chauffeur moet optimaal zijn Zonder speciaal hulpmiddel niet hijsen Zonder speciaal ingerichte zitplaats niet meerijden Rekening houden met personen in de omgeving Ff De kandidaat kan de eisen die aan een vorkheftruckchauffeur worden gesteld Pagina 83

84 noemen Beschikken over getoetste deskundigheid Gebruiken van de veiligheidsgordel Palletwagen Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de eisen waaraan palletwagens moeten voldoen en de gevaren en veiligheidsmaatregelen bij het werken met palletwagens Bb De kandidaat kan wat een palletwagen is Een voertuig met een hefhoogte van 20 cm dat geschikt is voor het handmatig of elektrisch verplaatsen van pallets Ff De kandidaat kan de gevaren bij het werken met palletwagens noemen Rugklachten door verkeerde werkhouding Pijnlijke schouder en armen door het trekken aan een palletwagen met te zware lasten Beknelling van vingers, enkels, voeten en tenen Vallen van de lading Aanrijden personen, goederen, gebouwen Beschadiging van goederen en uitrusting door verkeerd gebruik Ff De kandidaat kan de preventiemaatregelen bij het werken met palletwagens noemen Stabiel laden, last over de twee vorken spreiden Rijden over egale grond Zorgen voor genoeg manoeuvreerruimte Bb De kandidaat kan de preventiemaatregelen voor de bediener van palletwagens Trekken aan de palletwagen, niet duwen Goede houding Pagina 84

85 11. Specifieke werkzaamheden en omstandigheden Lassen en branden Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de gevaren/risico's en veiligheidsmaatregelen bij lassen en branden Bb De kandidaat kan de gevaren/risico's bij elektrisch lassen Elektrocutie Brand en explosie door hittevorming en wegspringende spetters Verbranding van de huid door vrijkomende UV-straling Verbranding van het hoornvlies door vrijkomende UV-straling Verblinding van de ogen door vrijkomende infrarood straling Warmtestraling Vergiftiging door lasrook Longaandoeningen door inademen van lasrook Verkeerde werkhouding Bb De kandidaat kan veiligheidsmaatregelen bij elektrisch lassen Werkvergunningensysteem Afzuiging van lasrook Ventilatie Persoonlijke bescherming: laskap, lasschort, laskleding, veiligheidsschoenen, luchtgeventileerde laskap Lasgordijnen voor bescherming van personen in de omgeving tegen UV- en infraroodstraling Blusmiddelen onder handbereik Bb De kandidaat de gevaren/risico's bij autogeen lassen, snijden en branden Cilinder met zuurstof onder druk, brandbevorderend, oxyderend Cilinder met acetyleen of propaan, brandbaar en explosief Vlamterugslag Brand of explosie Propaan is zwaarder dan lucht en blijft hangen in putten, uitgravingen en kelders Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen bij het autogeen lassen- en snijden met zuurstof en acetyleen Acetyleenfles moet rechtop staan of liggen onder een hoek van minstens Bij gebruik van acetyleen maatregelen treffen met betrekking tot ventilatie en eventueel gas meten Vlamdover in slang tussen acetyleenfles en brander Slangbreukbeveiliging Terugstroombegrenzers op gas- en zuurstofslang van brander Pagina 85

86 11.02 Slopen Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de gevaren en veiligheidsmaatregelen bij sloopwerkzaamheden Bb De kandidaat kan de gevaren bij sloopwerkzaamheden Verstappen en struikelen Uitstekende constructiedelen Werken op hoogte Instabiliteit bij sloopfront Vallend sloopmateriaal Instorting Vrijkomen gevaarlijke stoffen Lawaai Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen bij sloopwerkzaamheden Valbeveiliging Rekening houden met draagkracht van overblijvende constructie Zonder specifiek plan niet boven of onder elkaar werken Gebruik stortkokers Persoonlijke beschermingsmiddelen; helm, veiligheidsschoenen, overall, adembescherming, gehoorbescherming Inventariseren concentratie gevaarlijke stoffen (asbestinventarisatie) Bb De kandidaat kan de specifieke veiligheidsmaatregelen bij het verwijderen van keramische vezels door eenvoudige handelingen, waarbij de kans op het vrijkomen van stof of vezels laag is, Aanbrengen van een fixeermiddel Zo weinig mogelijk breken Gebruik P3 stoffilter Dragen van een wegwerpoverall Stortkoker niet gebruiken Werken bij wand- en vloeropeningen Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de gevaren van en veiligheidsmaatregelen voor het werken bij wand- en vloeropeningen Bb De kandidaat kan de gevaren van het werken bij wand- en vloeropeningen Vallen door een wandopening Vallen in een vloeropening Getroffen worden door een object dat door een vloer- of wandopening valt Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen voor het werken bij wand- en Pagina 86

87 vloeropeningen Afdekken met draagkrachtig materiaal, vast verbonden met ondergrond Aanbrengen leuningen of hekwerk Als beveiliging niet mogelijk is, dan gevaar markeren en benadering bemoeilijken Graven en werken bij of in uitgravingen Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan het belang van zorgvuldig graven, de gevaren en regels bij graafwerkzaamheden Bb De kandidaat kan het belang van zorgvuldig graven en het voorkomen van graafschades Risico voor de veiligheid Milieurisico Economische schade Leveringszekerheid nutsbedrijven Ff De kandidaat kan de gevaren/risico's bij het graven noemen Elektrocutie door het beschadigen van onder spanning staande kabels Brand en explosie door het beschadigen van gas- en olieleidingen Bedolven worden door inkalving van de sleuf Wateroverlast door instromend water Bodemvervuiling door het beschadigen van leidingen met gevaarlijke stoffen Verstikking door het beschadigen van gasleidingen Grond vervuild door gevaarlijke stoffen en/of biologische stoffen Ff De kandidaat kan de regels voor zorgvuldig graven noemen Alleen graven wanneer liggingsgegevens bekend zijn Alleen graven op aanwijzing van leidinggevende of aannemer Proefsleuven graven Aanwijzingen van netbeheerder opvolgen Alleen graven nadat de ligging van kabels en leidingen is vastgesteld door proefsleuven binnen 1,5 meter van de opgegeven ligging Eventuele afwijkende ligging of schade melden bij de leidinggevende Bij gebruik van graafmachine een niet getande graafbak gebruiken Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen voor het werken bij of in uitgravingen Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen voor het werken bij of in uitgravingen Goede stut- en taludvoorzieningen Helling van het talud aanpassen aan diepte van de uitgraving en aard van de ondergrond Pagina 87

88 Uitgegraven aarde op veilige afstand Beschoeiing goed laten aansluiten bij de rand van de uitgraving Voertuigen, materialen en materieel op veilige afstand Hekwerk rond uitgraving Geen gascilinders in uitgraving Twee ladders plaatsen Diepe uitgraving beschouwen als besloten ruimte Werken op hoogte Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan wanneer regelgeving voor het werken op hoogte geldt NL / Bb De kandidaat kan wanneer regelgeving voor het werken op hoogte geldt Vanaf een stahoogte van 2,5 meter boven de vloer Werken met valgevaar boven een gevaarlijk punt zoals bewegende delen of wateroppervlak BE / Bb De kandidaat kan wanneer regelgeving voor het werken op hoogte geldt Vanaf een hoogte van 2 meter Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de gevaren/risico's en veiligheidsmaatregelen bij het werken op hoogte Bb De kandidaat kan de gevaren/risico's bij het werken op hoogte Vallen (bv. van dakrand, verdieping etc.) Door een vloeropening vallen Vallende voorwerpen Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen bij het werken op hoogte Veilige steiger (stelling), bordes of werkvloer aanbrengen Aanbrengen van doelmatige hekwerken, leuningen of andere gelijksoortige voorzieningen: minimum leuning, tussenleuning en plint (kantlijst) Vangnetten aanbrengen Vloeropeningen dichtleggen Persoonlijke beschermingsmiddelen gebruiken Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen bij het werken op schuine daken Loopplanken gebruiken: wanneer de bedekking van het dak niet sterk genoeg is en om zich op het hellend vlak te verplaatsen Vangnetten ophangen: wanneer er grote openingen in het dak zitten en aan de randen van het hellend dak Bb De kandidaat kan de verplichte veiligheidsmaatregelen bij het werken op platte Pagina 88

89 daken binnen vier meter van de dakrand Dakrandbeveiliging of vangnetten aanbrengen Gebruik van veiligheidsharnas, indien collectieve beveiliging onmogelijk is Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan hoe materiaal voor het werken op hoogte op de juiste wijze gebruikt moet worden Ff De kandidaat kan benoemen waarvoor een ladder wordt ingezet Voor het overbruggen van een bepaalde hoogte Voor het uitvoeren van lichte werkzaamheden Ff De kandidaat kan de regels bij het gebruik van ladders voor lichte werkzaamheden noemen De ladder is goedgekeurd en voorzien van een keuringssticker Wanneer de inzet van een steiger (stelling) of hoogwerker technisch of economisch niet haalbaar is Stahoogte minder dan 7,5 meter Statijd minder dan 4 uur Krachtuitoefening minder dan 100N (10 kg) Reikwijdte maximaal een armlengte Boven windkracht 6 ladders niet gebruiken Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen bij het werken met ladders Opstellen onder hoek van ca 75 graden Aan onderzijde borgen tegen wegzakken of uitglijden Aan bovenzijde borgen tegen zijdelingswegglijden Ladder moet minimaal 1 meter uitsteken boven plaats waartoe de ladder toegang geeft Ladder plaatsen op stevige ondergrond, niet achterstevoren of ondersteboven Sporten en ladderschoenen schoonhouden, ladder niet beklimmen met gladde of vervuilde zolen Beklimmen met gezicht naar ladder toe Toegang tot ladder vrijhouden van obstakels Blokkeer een deur of doorgang achter de ladder Metalen ladders op minimaal twee meter afstand van onder spanning staande delen plaatsen Heb drie contactpunten met ladder: twee voeten, één hand; twee handen, één voet BE / Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregel bij het werken met ladders met meer dan 25 sporten Verplicht aan bovenzijde vastzetten Bb De kandidaat kan de regels voor het opbouwen en veranderen van een steiger Pagina 89

90 (stelling) Bevoegde toezichthouder aanwezig tijdens de opbouwwerkzaamheden Stabiliteitsberekening van de steiger (stelling) en instructies voor op- of ombouw beschikbaar BE / Ff De kandidaat kan de taken van de bevoegde persoon voor het gebruik van een steiger (stelling) noemen Waakt over de toepassing van de maatregelen ter preventie dat personen of voorwerpen vallen Waakt over de toepassing van de veiligheidsmaatregelen bij veranderende weersomstandigheden die de veiligheid van de steiger (stelling) in het gedrang brengen Waakt over de naleving van de voorwaarden inzake toelaatbare belasting Voert de vereiste controles uit NL / Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen bij het gebruik van staande steigers (stellingen) Niets aan de constructie van de steiger (stelling) veranderen Geen materiaal of gereedschap op de vloer van de steiger (stelling) achterlaten Niet werken op een trap of ladder die op de steiger (stelling) is geplaatst Niet zwaarder belasten dan de maximale belasting die op de steigerkaart staat BE / Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen bij het gebruik van staande steigers (stellingen) Niets aan de constructie van de steiger (stelling) veranderen Geen materiaal of gereedschap op de vloer van de steiger (stelling) achterlaten Niet werken op een trap of ladder die op de steiger (stelling) is geplaatst Niet zwaarder belasten dan de maximale belasting die op de steigerkaart staat Alleen hiervoor opgeleide/geïnstrueerde medewerkers mogen op een steiger (stelling) werken BE / Bb De kandidaat kan de extra veiligheidsmaatregelen bij het gebruik van staande steigers (stellingen) Steigers (stellingen) worden ingedeeld in klassen in functie van de toelaatbare belasting Gladde vloerplanken met zand, zout of absorptiemateriaal tegengaan Bb De kandidaat kan de functie van de steigerkaart Geeft de maximaal toelaatbare belasting aan Geeft aan of steiger (stelling) betreden mag worden Geeft aan of de steiger (stelling) gekeurd is en tot wanneer de keuring geldig is Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen bij het gebruik van hangsteigers Pagina 90

91 Bediener mag niet weggaan wanneer er personen in de hangsteiger zijn en de bediening niet op de hangsteiger zelf is Bij storingen steiger (stelling) verlaten Niet gebruiksklaar en onbeheerd achterlaten Bij geen of beperkt oogcontact tussen bediener en personen in de hangsteiger hulpmiddelen voor communicatie gebruiken Maximale belasting niet overschrijden Eerst testen voor gebruik Personen in de hangsteiger moeten een veiligheidsharnas dragen die gehaakt is aan een speciaal bevestigingspunt Omgeving onder de steiger (stelling) afzetten met lint of met hekken Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen bij het gebruik van rolsteigers Alle wielen blokkeren voor het beklimmen Van binnenuit beklimmen Materiaal en gereedschap op een veilige manier naar boven brengen Werkvloer opgeruimd houden Niet op de stabilisatoren staan Ff De kandidaat kan de regels voor het verplaatsen van rolsteigers noemen Niet verplaatsen als er nog iets of iemand op de rolsteiger is Stabilisatoren zonder wieltjes moeten bij het verrijden zo laag mogelijk bij de grond blijven, stabilisatoren met wieltjes moeten op de grond blijven Ervoor zorgen dat stabilisatoren niet kunnen verschuiven tijdens het verplaatsen Ondergrond moet vlak en hard zijn, anders voorzieningen aanbrengen zoals rails Ff De kandidaat kan de eisen waaraan werkbakken voor personen moeten voldoen noemen Gekeurd zijn en hiervan moet een schriftelijk bewijs aanwezig zijn Opgehangen door een viersprong Bevat aan de buitenzijde informatie over: toelaatbare werklast; eigen massa, toelaatbaar aantal personen Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen bij het gebruik van werkbakken voor personen Kraanmachinist en personen in de werkbak moeten elkaar waar mogelijk kunnen zien Kraanmachinist en personen kunnen met elkaar communiceren Eén persoon in de werkbak geeft aanwijzingen aan de kraanmachinist Personen in de werkbakken moeten veiligheidsharnassen dragen en Pagina 91

92 verbonden zijn met bevestigingspunt in de werkbak Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de eisen waaraan hoogwerkers moeten voldoen en de gevaren en veiligheidsmaatregelen bij het werken met hoogwerkers Bb De kandidaat kan wat een hoogwerker is Verplaatsbaar arbeidsmiddel ingericht voor het verplaatsen van personen om op hoogte te werken Ff De kandidaat kan voorbeelden van hoogwerkers noemen Zelfrijdende hoogwerker Hoogwerker op aanhangwagen, vrachtwagen of bestelauto Schaarlift Bb De kandidaat kan de gevaren bij het werken met hoogwerkers Elektrocutie Aanrijding Vallende voorwerpen van platform Beknelling tussen object en platform Omvallen van de hoogwerker Uit platform vallen Ff De kandidaat kan de eisen waaraan hoogwerkers moeten voldoen noemen Geldig keuringsbewijs hebben Zichtbare keuringssticker hebben Plaat met het maximum belastbaar gewicht hebben Gebruikershandleiding hebben Duidelijke aanduidingen bij de bediening hebben Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen bij het werken met hoogwerkers Horizontaal op een vlakke ondergrond staan Rijden: alleen met ingeschoven stabilisatoren, de hoofdarm naar beneden, de bak in de neutraalstand en conform de gebruiksaanwijzing Niet gebruiken voor hijswerkzaamheden Niet gebruiken als personenlift Personen in de bak moeten valbeveiliging gebruiken die aan de bak is vastgemaakt Als de personen in de bak hoger dan 25 meter boven de grond zijn, moeten ze een portofoon gebruiken Bij gebruik in een risicovolle omgeving moet assistentie op de begane grond aanwezig zijn Ff Pagina 92

93 De kandidaat kan eisen noemen die aan bedieners van hoogwerkers worden gesteld Beschikken over aantoonbaar getoetste deskundigheid Werken in besloten ruimtes Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de algemene gevaren en veiligheidsmaatregelen bij het werken in besloten ruimtes noemen Ff De kandidaat kan kenmerken van een besloten ruimte noemen Nauw, klein, nat, glad en weinig bewegingsruimte Niet bedoeld voor het verblijf van personen Nauwelijks natuurlijke ventilatie Moeilijk toegankelijk Slechte vluchtmogelijkheden Slecht verlicht Leidingen en kabels op onverwachte plaatsen Ff De kandidaat kan voorbeelden van besloten ruimtes noemen Opslagreservoirs of -tanks Riolen en leidingen Liftschachten, kruipruimten en kelders Tentjes bij uitgraving, vervuilde grond of pijpleidingen Bb De kandidaat kan de eisen voor betreding van een besloten ruimte Minimale zuurstofpercentage 19% Aanwezig explosief gasmengsel minder dan 10% van de LEL Concentratie giftige stoffen of dampen moet lager zijn dan de grenswaarde Adequate luchtverversing Waarschuwingsborden voor de toegang tegen betreding van onbevoegden Leidingen die op de ruimte zijn aangesloten moeten zijn afgeblind of losgekoppeld Met geldige werkvergunning of een schriftelijk vrijgave Betreders zijn minstens 18 jaar De ruimte is schoon en droog Met permanente observatie Ff De kandidaat kan de regels met betrekking tot het doen van metingen in een besloten ruimte waar gevaar bestaat voor verstikking, bedwelming, vergiftiging, brand of explosie noemen Uitgevoerd door deskundig persoon Op meerdere plaatsen Periodiek of continu NL / Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregel met betrekking tot het toezicht op een besloten ruimte waar gevaar bestaat voor verstikking, bedwelming, vergiftiging, Pagina 93

94 brand of explosie Toezicht uitoefenen Onderhouden van communicatie met persoon in ruimte Alarmeren van hulpverlenende afdelingen/diensten als persoon in de ruimte in gevaar is Controleren ventilatie BE / Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregel met betrekking tot het toezicht op een besloten ruimte waar gevaar bestaat voor verstikking, bedwelming, vergiftiging, brand of explosie Hulp bieden aan slachtoffers Ff De kandidaat kan de eis die gesteld wordt aan de persoon die is belast met permanente observatie (buitenwacht/mangatwacht) noemen Beschikken over aantoonbaar getoetste deskundigheid Bb De kandidaat kan het verhoogde verstikkingsgevaar in een besloten ruimte verklaren Zuurstoftekort door aanwezigheid van inert gas Bb De kandidaat kan het verhoogde brand- en explosiegevaar in een besloten ruimte verklaren Te weinig ventilatie, waardoor onderste explosiegrens snel wordt bereikt Aanwezigheid van brandbare stoffen in de ruimte Aanwezigheid van brandbare stoffen in het materiaal of bij verwijdering van roestlagen Open vuur of vonken in de besloten ruimte Zuurstoflekkage uit slangen of niet goed dichtgedraaide branders Bb De kandidaat kan het verhoogde vergiftigingsgevaar in een besloten ruimte verklaren Aanwezigheid van giftige stoffen en te weinig ventilatie waardoor de concentratie boven de grenswaarde kan komen Bb De kandidaat kan het verhoogde gevaar voor elektrocutie in een besloten ruimte verklaren Door slechte ventilatie is de lichaamstemperatuur hoger en is er meer vochtigheid, hierdoor is er meer geleiding Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregel met betrekking tot de verblijfsduur in een besloten ruimte Zo kort mogelijk Ff De kandidaat kan noemen welke extra persoonlijke beschermingsmiddelen in een besloten ruimte gedragen kunnen worden Pagina 94

95 Onafhankelijke adembescherming (dus: geen filtermaskers) bij een concentratie aanwezige gevaarlijke gassen/dampen boven de grenswaarde en bij een te laag zuurstofpercentage Gehoorbescherming (afhankelijk van type werkzaamheden en aard van besloten ruimte) Reddingslijn, tenzij deze extra gevaar oplevert Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen met betrekking tot ventilatie van een besloten ruimte Natuurlijke ventilatie Mechanische ventilatie Plaatselijke afzuiging bij het vrijkomen van gassen en dampen Bb De kandidaat kan veiligheidsmaatregelen om het gevaar voor elektrocutie in een besloten ruimte te verkleinen Elektrische apparatuur op de juiste wijze spanningsvrij maken In besloten ruimtes met geleidende wanden gebruik maken van veilige spanning Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de extra maatregelen bij het werken met risicoverhogende apparaten en materieel en tijdens risicoverhogende activiteiten in besloten ruimtes noemen Ff De kandidaat kan de regel met betrekking tot beweegbare delen in besloten ruimtes noemen Door een deskundige buiten bedrijf laten zetten en laten vergrendelen Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen bij het gebruik van zuurstof en andere gassen in besloten ruimtes Vooraf slangen controleren op lekken Gasflessen buiten de ruimte plaatsen Tijdens pauzes en bij einde van de werkzaamheden de branders en slangen buiten de ruimte plaatsen Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen bij las- en snijwerkzaamheden in besloten ruimtes Alle brandbare stoffen weghalen of afdekken Blusmiddelen binnen handbereik houden Controleren op zuurstoflekken Plaatselijke afzuiging in verband met lasdampen Bij elektrisch lassen een veilige spanning gebruiken Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen bij het aanbrengen van verfproducten in besloten ruimtes Pagina 95

96 Gebruik onafhankelijke adembescherming Ventilatie van de hele ruimte Alle apparatuur moet geaard zijn in verband met statische elektriciteit Ventilatie moet tot enige dagen na schilderwerkzaamheden plaatsvinden Ruimte niet afsluiten voor zuurstof voor verharding Pagina 96

97 12. Elektriciteit en straling Gevaren van elektriciteit Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de gevaren en oorzaken van ongevallen noemen bij het werken met elektriciteit Ff De kandidaat kan de gevaren die verbonden zijn aan het gebruik van elektriciteit noemen Elektrocutie Verwondingen door vonk en vlambogen Letsel door een elektrische schok en reactie op een elektrische schok Brand- en explosiegevaar VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de theorie van elektrocuties Ff De kandidaat kan factoren waarvan het letsel ten gevolge van stroomdoorgang door het menselijk lichaam afhankelijk is noemen Weg die de stroom door het lichaam aflegt Stroomsterkte Tijdsduur van de stroomdoorgang Bb De kandidaat kan de invloed die een elektrische stroom van 30 ma op het menselijke lichaam heeft Bloeddruk stijging, moeilijke, onregelmatige hartslag, bewusteloosheid, kans op hartkamerfibrillatie, verkramping Bb De kandidaat kan het verschil tussen gelijk- en wisselspanning Gelijkspanning is minder gevaarlijk dan wisselspanning (over het algemeen) V gelijkspanning en 50 V wisselspanning zijn (onder droge omstandigheden) ongevaarlijk (richtlijn) Gelijkspanning veroorzaakt bij kortsluitingen grotere vlambogen dan wisselspanning Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de invloed van een elektrische stroom op het lichaam Ff De kandidaat kan factoren noemen die van invloed zijn op de stroomsterkte bij stroomdoorgang door het lichaam Spanning Weerstand van de ondergrond, incl. schoeisel (linoleum en een rubbermat hebben een hoge weerstand, een aarden, met klinkers bedekte bodem of een betonnen vloer zijn goed geleidend en hebben dus een lagere weerstand) Bb De kandidaat kan de wijze waarop een medewerker secundair letsel kan oplopen bij Pagina 97

98 het werken met elektriciteit Bij een stroomdoorgang kan de getroffene schrikken en daardoor letsel oplopen Bij een kortsluiting geraakt worden door rondvliegend materiaal Bij een kortsluiting weggeslingerd worden door de drukgolf Basis / VOL VCA / VIL VCU (vervallen april 2014) Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de ongevaloorzaken die verband houden met het werken met elektriciteit noemen Ff De kandidaat kan de ongevaloorzaken die verband houden met het werken met elektriciteit noemen Defecte en ondeugdelijke machines, toestellen en leidingen Slechte of ontbrekende aardverbindingen Foutieve aanleg of montage Directe of indirecte aanraking van onder spanning staande delen Onoordeelkundig gebruik van elektrische installaties en/of materialen Onoplettendheid, onachtzaamheid en onwetendheid Veiligheidsmaatregelen bij het werken met elektriciteit Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen bij het werken met elektriciteit Ff De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen bij het werken met elektriciteit noemen Fysieke afscherming Dubbele isolatie Isolatie Aardlekbeveiliging Gebruik van zeer lage spanningen Aarding Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan het begrip fysieke afscherming bij het werken met elektriciteit Bb De kandidaat kan het begrip fysieke afscherming Door het aanbrengen van een afscherming of omhulsel worden onder spanning staande delen onbereikbaar gemaakt Ff De kandidaat kan voorbeelden van fysieke afscherming noemen Schakelkast Omkasting van een wasmachine Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan het begrip isolatie bij het werken met elektriciteit Pagina 98

99 Bb De kandidaat het begrip isolatie Spanningvoerende delen zijn onbereikbaar gemaakt door ze te omgeven met niet geleidend materiaal dat alleen kan worden verwijderd door het kapot te maken Ff De kandidaat kan voorbeelden van isolatiematerialen noemen Rubber Kunststof Keramiek Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan het begrip aardlekschakelaar Bb De kandidaat kan de functie en werking van de aardlekschakelaar Signaleert aardlekken, zodra er stroom naar aarde boven een bepaalde waarde optreedt, schakelt de aardlekschakelaar de spanning af Ff De kandidaat kan de beperking van een aardlekschakelaar noemen Biedt geen absolute veiligheid Moet regelmatig getest worden Biedt geen bescherming tegen overstroom, opwarming en kortsluiting Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan het begrip veiligheidsaarding en de toepassing ervan Bb De kandidaat kan het begrip veiligheidsaarding Verbinding van de uitwendige metalen delen van elektrische toestellen met aarde Bb De kandidaat kan de functie van de veiligheidsaarding Bij een defect in een elektrisch toestel wordt voorkomen dat uitwendige metalen onder spanning komen te staan Ff De kandidaat kan de regel met betrekking tot het aanbrengen van veiligheidsaarding noemen Bij het aarden zoveel mogelijk aansluiten op het bestaande aardnet Bb De kandidaat kan opnoemen wanneer steigers (stellingen) moeten zijn verbonden met een aardleiding Aarding van steigers (stellingen) is verplicht wanneer zich er op en/of aan de steigers elektrische kabels, leidingen en/of elektrisch materieel (zoals handgereedschap) bevinden die onder een niet-veilige spanning staan Ff De kandidaat kan de veiligheidsmaatregel op het gebied van elektriciteit die moet Pagina 99

100 worden genomen bij containers noemen Volgens de voorschriften aansluiten Werken aan en in de nabijheid van electrische installaties VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de begrippen in verband met de nodige kwalificaties binnen het werken met elektriciteit uitleggen NL / Bb De kandidaat kan het begrip leek Iemand die niet elektrotechnisch deskundig is NL / Ff De kandidaat kan de bevoegdheden van een leek noemen Geen NL / Bb De kandidaat kan het begrip Voldoende Onderricht Persoon Iemand die voldoende is geïnstrueerd door vakbekwame personen, waardoor hij of zij in staat is gevaren te voorkomen die door elektriciteit veroorzaakt kunnen worden NL / Ff De kandidaat kan de bevoegdheden van een Voldoende Onderricht Persoon noemen Uitvoeren van zorgvuldig omschreven werkzaamheden waarvoor aantoonbaar voldoende instructie is gegeven en onder regelmatig toezicht: voor elektrotechnische werkzaamheden met meer diepgang zijn verdergaande bevoegden, een vakbekwaam persoon, vereist BE / Bb De kandidaat kan het begrip niet-deskundige of leek BA1 : gewone persoon BA2 : kinderen BA3 : gehandicapten BE / Bb De kandidaat kan het begrip gewaarschuwde BA4 : persoon die voldoende ingelicht is om gevaren aan elektriciteit te vermijden: bv. uitbatings- en onderhoudspersoneel van elektrische installaties BE / Bb De kandidaat kan het begrip bevoegde BA5 : personen met voldoende technische kennis of ervaring met betrekking tot de installatie om de gevaren te wijten aan elektriciteit te vermijden (bv. Ingenieurs en technici bekend met de installatie) BE / Ff De kandidaat kan de voorwaarden die gesteld worden aan personen die lokalen van de elektrische dienst mogen betreden of aan elektrische installaties mogen werken, noemen BA4 of BA5 (in functie van de werkzaamheden) Tijdelijk elektrisch materieel Basis / VOL VCA / VIL VCU Pagina 100

101 De kandidaat kan de gevaren en veiligheidsmaatregelen bij het gebruik van tijdelijk elektrisch materieel Ff De kandidaat kan veiligheidsmaatregelen vóór het werken met elektrisch materieel noemen Visueel controleren op beschadigingen en afwijkingen Beschadigingen melden en beschadigd materieel niet gebruiken Ff De kandidaat kan de beveiligingswaarde van de aardlekschakelaar die in de bouwstroomaansluitkast moet worden toegevoegd voor extra veiligheid noemen ma aardlekschakelaar (per uitgaande voeding) Bb De kandidaat kan het gevaar bij het gebruik van kabelhaspels Indien een kabelhaspel niet geheel is afgerold bij gebruik, dan kan deze ten gevolge van opwarming zeer heet worden en brand veroorzaken Bb De kandidaat kan veiligheidsmaatregelen bij het gebruik van kabelhaspels Altijd bij gebruik het maximaal toelaatbare vermogen van de haspel in opgerolde en uitgerolde toestand respecteren Kabelhaspel volledig ontrollen Bb De kandidaat kan het gevaar bij het gebruik van voedings- en verlengkabels Overbelasting van de kabel Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregel bij het gebruik van voedings- en verlengkabels Zekerstellen dat de voedings- of verlengkabel geschikt is voor het vermogen van de aangesloten apparaten Bb (vervallen april 2012) Ff De kandidaat kan de verschillende beveiligingen aan de omkastingen noemen Dubbele isolatie (teken invoegen) beveiligt niet tegen indringen van vocht en stof Beveiliging tegen indringen van vocht (b.v regen) Beveiliging tegen indringen van stof Beveiliging tegen stoten en vallende voorwerpen Statische elektriciteit Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan het begrip statische elektriciteit en de veiligheidsmaatregelen bij het werken ermee Bb Pagina 101

102 De kandidaat kan het begrip statische elektriciteit Opbouw van elektrische spanning anders dan in reguliere elektriciteitssystemen Ff De kandidaat kan situaties waarin statische elektriciteit kan optreden noemen Opstijgende gas- of dampbellen die turbulentie veroorzaken Bij verfspuiten of andere gelijkwaardige activiteiten Wrijven over kunststof Pneumatisch transport van poeders en korrels in mengers, doseersluizen van weegbunkers, tankauto s Wrijving door kleding over de huid Drijfriemen Bij sommige vloeistoffen, bij stroming door een kunststofleiding of bij het roeren Lopen over een kunststof vloerbedekking Bb De kandidaat de gevaren van statische elektriciteit Ontlading van statische elektriciteit kan resulteren in een vonkoverslag Gevoelige elektronische apparatuur kan door statische ontladingen defect raken Ff De kandidaat kan maatregelen om statische elektriciteit te beperken noemen Pijpleidingen, apparatuur en tanks aarden Valhoogte van het product in een opslagtank of -vat beperken Stroomsnelheid beperken Bij het aarden zoveel mogelijk aansluiten op het bestaande aardleidingnet Antistatisch schoeisel en kleding dragen Ioniserende straling VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan veiligheidsmaatregelen ter voorkoming van gezondheidsschade door ioniserende straling Bb De kandidaat kan veiligheidsmaatregelen tegen ioniserende straling Zo ver mogelijk verwijderd blijven Vermijden besmetting met een radioactieve stof door een goede hygiëne en verpakkingen met radioactieve stof heel te laten Gebied rond de bron afzetten Juiste PBM dragen Waarschuwingsborden plaatsen (Permanente) metingen uitvoeren Ff De kandidaat kan de verplichtingen voor werknemers die werken aan apparaten of stoffen met ioniserende straling noemen Meten en opvolgen van de persoonlijke dosis straling die opgenomen is Pagina 102

103 Medische keuring ondergaan Ff De kandidaat kan de taken van de stralingsdeskundige waarop een onderneming beroep moet doen noemen Toezicht houden op stralingsveiligheid en hygiëne Controleren of werknemers, gereedschap, materieel of werkplek besmet zijn Zonodig extra maatregelen voorschrijven of werkzaamheden stilleggen Niet-ioniserende straling VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan het begrip niet-ioniserende straling Bb De kandidaat kan het begrip niet-ioniserende straling Overige, minder sterke straling dan ioniserende straling, niet in staat om ionen te laten ontstaan Ff De kandidaat kan voorbeelden noemen van niet-ioniserende straling Microgolven Ultraviolet straling Zonlicht Laserstralen Infraroodstraling Radiogolven VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan veiligheidsmaatregelen ter voorkoming van gezondheidsschade door niet-ioniserende straling Bb De kandidaat kan veiligheidsmaatregelen ter voorkoming van gezondheidsschade door niet-ioniserende straling Aandacht voor instructies en informatie op toestellen Respecteer de instructies met betrekking tot de duur van het gebruik Respecteer veiligheidsafstanden Pagina 103

104 13. Ergonomische werkplek Systeem mens en werkomgeving VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de elementen van het systeem mens en werkomgeving noemen Ff De kandidaat kan elementen die de omstandigheden van de werkomgeving bepalen noemen Licht Geluid Klimaat Trillingen Ff De kandidaat kan elementen die de lichamelijke belasting van de mens bepalen noemen Inspanning Beweging Werkhouding Werkplek en lawaai Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de gevaren en gevolgen van blootstelling aan te veel geluid noemen Ff De kandidaat kan de gevaren van te veel geluid noemen Concentratieverlies Tijdelijke en / of blijvende gehoorvermindering Vermindering spraakverstaanbaarheid Ff De kandidaat kan de mogelijke gevolgen van teveel geluid noemen Verstoring van de communicatie die nodig is tijdens de werkzaamheden Niet horen van waarschuwingen of hulpgeroep Blijvende gehoorschade Nervositeit Verminderde concentratie Vermoeidheid Hoofdpijn Versnelde ademhaling Maag- en darmklachten Verhoogde bloeddruk Ff De kandidaat kan verschijnselen waaraan blijvend gehoorverlies te herkennen is noemen Moeite hebben met het horen van hoge tonen of zachte geluiden Moeite hebben met telefoneren Pagina 104

105 Moeite hebben met het volgen van een gesprek in rumoerige omgeving Horen van fluit-, piep- of bromtonen, die niet uit de omgeving komen VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan eenvoudige theoretische achtergronden van geluidsdruk Bb De kandidaat kan hoe het totale geluids(druk)niveau van twee geluidsbronnen kan worden bepaald Twee gelijke geluidsbronnen geven samen een verhoging van het geluids(druk)niveau met 3 db (logaritmisch effect) Het resultaat van twee verschillende geluids(druk)niveaus samen kan bepaald worden aan de hand van een tabel Bb De kandidaat kan de mate waarin het geluids(druk)niveau afneemt bij een toename van de afstand Een verdubbeling van de afstand geeft een vermindering van circa 6 db(a) Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan praktische hulpmiddelen voor inschatting van geluids(druk)niveaus noemen Ff De kandidaat kan de meeteenheid waarmee een geluids(druk)niveau uitgedrukt wordt noemen db(a) of decibel(a) Ff De kandidaat kan een vuistregel noemen voor het inschatten wanneer geluid schadelijk is Wanneer je op een normale gespreksafstand je stem moet verheffen om je verstaanbaar te maken VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan beheersmaatregelen tegen teveel geluid en de prioriteit ervan Bb De kandidaat kan beheersmaatregelen tegen teveel geluid en de prioriteit ervan Geluids(druk)niveau geluidsbron verminderen Geluidsbron afschermen Geluid trillingen in de omgeving dempen Persoonlijke bescherming van gehoor NL / Ff De kandidaat kan noemen vanaf welk geluids(druk)niveau een werkgever welke maatregelen moet nemen Vanaf 80 db(a), mogelijkheid gehooronderzoek, gehoorbescherming ter beschikking stellen Vanaf 85 db(a): beheersplan met maatregelen, gehoorbescherming laten Pagina 105

106 dragen, signalering met borden BE / Ff De kandidaat kan noemen vanaf welk geluids(druk)niveau een werkgever welke maatregelen moet nemen Vanaf 80 db(a): mogelijkheid gehooronderzoek, gehoorbescherming ter beschikking stellen Vanaf 85 db(a): beheersplan met maatregelen, gehoorbescherming laten dragen, signalering met borden, periodieke gezondheidsbeoordeling door de arbeidsgeneesheer Werkplek en trillingen Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de soorten trillingen die effect hebben op het lichaam Bb De kandidaat kan twee soorten fysieke trillingen Hand-/armtrillingen: kunnen ontstaan bij gebruik van mechanisch (hand)gereedschap Lichaamstrillingen: kunnen overgebracht worden via een voertuig, grote installatie of bewegende vloer Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de gevaren en gevolgen van blootstelling aan te veel trillingen noemen Ff De kandidaat kan gezondheidsklachten die het gevolg kunnen zijn van hand- en armtrillingen noemen Pijn in handen en armen Beschadiging van bloedvaten en gewrichten in de vingers en in de hand Gevoelloze vingertoppen Witte vingers Ff De kandidaat kan gezondheidsklachten noemen die het gevolg kunnen zijn van lichaamstrillingen Maagklachten Rugklachten Vermoeidheid Hoofdpijn Spierpijn Verminderde concentratie Aandoeningen aan het evenwichtsorgaan VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan veiligheidsmaatregelen tegen gevaren van trillingen voor de gezondheid noemen Ff De kandidaat kan veiligheidsmaatregelen tegen gevaren van trillingen voor de gezondheid noemen Pagina 106

107 Aandacht geven bij de aanschaf van machines Het aanbrengen van demping/isolatie, bv. handgereedschappen voorzien van een gedempt handvat of trillingdempende handschoenen gebruiken Toepassen van alternatieve technieken Beperken van de blootstellingsduur Werkplek en klimatologische omstandigheden VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de invloedsfactoren en beheersmaatregelen voor een prettig werkklimaat noemen Ff De kandidaat kan factoren waarvan het werkcomfort afhangt noemen Klimatologische omstandigheden Inspanning Kleding Ff De kandidaat kan factoren die invloed hebben op klimatologische omstandigheden op de werkplek noemen Omgevingstemperatuur Stralingswarmte Luchtvochtigheid Hinderlijke luchtbeweging Ff De kandidaat kan beheersmaatregelen voor werkcomfort noemen Temperatuur zo behaaglijk en gelijkmatig houden als redelijkerwijs mogelijk is en aangepast aan de fysieke inspanning Geen hinderlijke luchtbeweging Blootstelling beperken Indien nodig het verstrekken van specifieke PBM Vochtbalans op peil houden Werkplek en verlichting VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan aandachtspunten voor het bepalen van de juiste verlichting op de werkplek noemen Ff De kandidaat kan aandachtspunten voor het bepalen van de juiste verlichting op de werkplek noemen Voldoende verlichting om de details te kunnen waarnemen Oudere werknemers hebben meer licht nodig Contrasten in een werkruimte mogen niet te groot zijn Weerspiegeling van licht moet voorkomen worden De lichtintensiteit van de lampen kan verminderen met toename van de gebruiksduur of ouderdom Afhankelijk van de werkzaamheden moet de verlichtingssterkte voldoen aan de bestaande regelgeving Pagina 107

108 13.06 Lichamelijke en mentale belasting tijdens het werk VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan wat lichamelijke en mentale belasting tijdens het werk inhoudt Ff De kandidaat kan factoren die invloed hebben op de lichamelijke belasting noemen Zwaarte van het werk Bewegingen die gemaakt moeten worden Werkhouding Ff De kandidaat kan werkomstandigheden die risicovol zijn voor het ontstaan van lichamelijke klachten noemen Duur van de inspanning Langdurig moeten zitten of staan Verkeerde houding Blootstelling aan trillingen Veel terugkerende handelingen moeten uitvoeren Bovenmatige inspanning zoals zwaar tillen Bb De kandidaat kan een functie van een rustpauze tijdens het werk Voorkomen van overbelasting Bb De kandidaat kan het begrip statische belasting Belasting veroorzaakt door het aanhoudend spannen van de spieren Ff De kandidaat kan de gevaren voor de gezondheid bij statische belasting noemen Verminderde doorbloeding met als gevolg gevoelloosheid Spierpijn en/of kramp Chronische vermoeidheid Bb De kandidaat kan het begrip dynamische belasting Belasting veroorzaakt door beweging van spieren, achtereenvolgens aanspannen en ontspannen Ff De kandidaat kan gezondheidsklachten die het gevolg kunnen zijn van overmatige dynamische belasting noemen Vermoeidheid Spierpijn Letsel Ff De kandidaat kan factoren die invloed hebben op de mentale belasting noemen Werkdruk Taak versus capaciteiten Relatie met collega s Pagina 108

109 Relatie met leidinggevenden en ondergeschikten Fysische arbeidsomstandigheden Arbeidstijdenregeling Werk(on)zekerheid Infrastructuur, uitrusting VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de factoren die bepalen hoe risicovol handmatig tillen is en de veiligheidsmaatregelen die de werkgever moet nemen bij handmatig tillen noemen Ff De kandidaat kan factor die de individuele belastbaarheid bij handmatig tillen bepaalt noemen Mate waarin men fysiek in staat is om te tillen Ff De kandidaat kan factoren die bepalen hoe risicovol handmatig tillen is noemen Horizontale afstand tussen lichaam en last Verticale afstand tussen last en grond Verticale verplaatsingsafstand Frequentie Mate waarin het bovenlichaam in een gedraaide positie staat ten opzichte van het onderlichaam Contactoppervlak van handen met de last Gewicht van de last Afmeting van de last in relatie met het zwaartepunt Ff De kandidaat kan organisatorische regels voor veilig handmatig tillen en verplaatsen noemen Laat werknemers zelf het tempo bepalen Las korte pauzes in Verdeel tilwerkzaamheden over meerdere mensen Ff De kandidaat kan de maatregel die geldt voor zwangere vrouwen die handmatig tillen noemen Zwangere vrouwen mogen de laatste drie maanden van de zwangerschap geen lasten tillen Bb De kandidaat kan veiligheidsmaatregelen die de werkgever moet nemen om gevaren bij handmatig tillen te verminderen Als het werk op geen enkele manier veilig kan worden uitgevoerd, dan moet de werkgever een ander manier van werken laten toepassen Als de regels voor veilig tillen en verplaatsen het gevaar niet genoeg verminderen, moet de werkgever passende hulpmiddelen geven en laten gebruiken Verzorgen van een training en instructie voor het veilig tillen en verplaatsen Gezondheidstoezicht indien risico op rugletsel bestaat Pagina 109

110 Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de gevaren en veiligheidsmaatregelen voor handmatig tillen en verplaatsen noemen Bb De kandidaat kan de juiste houding bij handmatig tillen en verplaatsen Met een rechte rug en gebogen knieën tillen Last zo dicht mogelijk tegen het lichaam aanhouden Bb De kandidaat kan de gevaren bij handmatig tillen en verplaatsen Rugblessures door verkeerd tillen Vallen van de last door onvoldoende grip Bekneld raken van vingers bij het neerzetten van de last Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen bij handmatig tillen en verplaatsen Maximaal te tillen gewicht 25 Kg (advies) Tillen tijdens het zitten voorkomen Niet te hoog tillen Last niet te ver verplaatsen Op gladde, niet egale vloeren, gaten en trappen letten Zelf het tempo bepalen en korte pauzes inlassen Rustig tillen Bb De kandidaat kan de veiligheidsmaatregelen voor de persoon die lasten tilt Veiligheidskleding en PBM dragen Regelmatig van houding wisselen VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan aandachtspunten bij zittend en staand werken noemen Ff De kandidaat kan richtlijnen voor correct zitten tijdens het werk noemen Wissel regelmatig van houding: lopen, staan, zitten, verschillende zithoudingen Zorg voor een optimale zithouding Bb De kandidaat kan de optimale zithouding tijdens het werk Goede ondersteuning van de bovenbenen op het zitvlak van de stoel Goede stand van de rug Ontlasting van de schouders, bv. armsteunen Ff De kandidaat kan werkomstandigheden waaronder staand werken de voorkeur verdient boven zittend werken noemen Als er onvoldoende beenruimte is Als krachten groter dan 45 N (4,5 kg) moeten worden gebruikt Bij vaak laag, hoog of ver van het lichaam reiken Pagina 110

111 Als er vaak van de werkplek moet worden opgestaan Als er neerwaartse krachten moeten worden uitgeoefend Ff De kandidaat kan een hulpmiddel bij staand werken noemen Stasteun: deze ontlast benen en voeten doordat het lichaamsgewicht wordt opgevangen Pagina 111

112 14. Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) Toepassing, verantwoordelijkheden en plichten bij het gebruik van PBM Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan wat PBM zijn en wanneer deze gebruikt moeten worden Ff De kandidaat kan noemen wanneer PBM gebruikt moeten worden Als gevaren niet bij de bron weggenomen kunnen worden Als gevaren niet kunnen worden geïsoleerd of afgeschermd Als gevaren niet door collectieve maatregelen kunnen worden opgelost Bb De kandidaat kan wat PBM zijn Iedere uitrusting die bestemd is om door de werknemer gedragen of vastgehouden te worden teneinde hem te beschermen tegen één of meer gevaren die zijn veiligheid of gezondheid op het werk kunnen bedreigen Aanvullingen en accessoires die samen gebruikt moeten worden bij de PBM Bb De kandidaat kan de functie van PBM Moeten de drager beschermen tegen gevaren die zijn veiligheid of gezondheid kunnen bedreigen Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de verplichtingen die verstrekkers en gebruikers van PBM moeten nakomen noemen Ff De kandidaat kan de plichten die fabrikanten hebben op het gebied van de eisen waaraan PBM moeten voldoen noemen Toegezegde bescherming daadwerkelijk bieden Betrouwbaar zijn Getest zijn CE-markering hebben Ff De kandidaat kan de verantwoordelijke voor het beschikbaar stellen van PBM noemen Werkgever of inlener Ff De kandidaat kan de verplichtingen die de werknemer heeft ten aanzien van PBM noemen Regelmatig controleren Reinigen volgens instructies Juist gebruiken Zorgvuldig opslaan Goed beheren Oog- en gelaatsbescherming Pagina 112

113 Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de gevaren voor de ogen en het gelaat en de toepassingen en het veilig gebruik van de verschillende vormen PBM Ff De kandidaat kan gevaren voor de ogen en het gelaat tijdens het werk noemen Rondvliegende harde, scherpe deeltjes Rondvliegende gloeiende deeltjes bij slijpen, lassen, branden Rondvliegende stofdeeltjes bij hakken, boren Rondvliegende spatten van vloeistoffen: corrosief, irriterend, schadelijk Warmte, licht, straling: ultraviolet (UV) en infrarood (IR) Ff De kandidaat kan verschillende vormen van oog- en gelaatbescherming noemen Veiligheidsbrillen Ruimzichtbrillen Gelaatschermen Lasbrillen, laskappen, lasschermen, lashelmen, lasmaskers Bb De kandidaat kan de belangrijkste eigenschappen van enkele oog- en gelaatsbeschermingen Veiligheidsbril: glazen van gehard glas of kunststof, meestal met zijkapjes Ruimzichtbril: sluit op het gezicht aan, open of volledig stofdichte ventilatieopeningen in de opstaande rand Gelaatsscherm: scherm over het hele gezicht van kunststof of metaalgaas (geen bescherming tegen stoffen, gassen, dampen, stofdeeltjes, die van onder komen) Lasbril: heldere ruit uit gehard glas of kunststof en donkere ruit (meestal opklapbaar) Laskappen, lasschermen: over het hele gezicht, met donkere ruit (soms in combinatie met heldere ruit) Bb De kandidaat kan wanneer verschillende oog- en gelaatsbescherming wordt gebruikt Veiligheidsbril: tegen rondvliegende harde, scherpe deeltjes Ruimzichtbril: in een stoffige omgeving, bij slijpen, hakken en boren en tegen spatten van gevaarlijke vloeistoffen Gelaatscherm: tegen rondvliegend stof, gevaarlijke vloeistoffen en rondvliegende gloeiende deeltjes bij kortsluiting, bij werk met hogedrukreinigers (geen bescherming tegen stoffen, gassen, dampen, stofdeeltjes, die van onder komen) Lasbril: bij lassen met gas en tegen rondvliegende deeltjes bij het afbikken en slijpen Laskap, lasscherm, lashelm of lasmasker: bij elektrisch lassen en tegen ultraviolette en infrarode straling, warmte en rondvliegende metaaldeeltjes en vonkjes Gehoorbescherming Basis / VOL VCA / VIL VCU Pagina 113

114 De kandidaat kan de gevaren voor het gehoor, de toepassingen en het veilig gebruik van de verschillende vormen PBM Ff De kandidaat kan gevaren voor het gehoor tijdens het werk noemen Lawaaidoofheid op lange termijn Andere geluiden worden gemaskeerd Verstaanbaarheid wordt verstoord Ff De kandidaat kan verschillende vormen van gehoorbescherming noemen Watten Proppen Pluggen Oordoppen Otoplastieken Oorkappen Bb De kandidaat kan de belangrijkste eigenschappen en toepassingen van enkele gehoorbeschermingen Watten of propjes: geplastificeerd en geven een maximale bescherming van ongeveer 10 db(a) Pluggen: speciaal vormgegeven kunststof staafjes of vervormbare schuimrolletjes die in het oor gedragen worden, de maximale bescherming is ongeveer 10 tot 15 db(a) Universele oordoppen: speciaal gevormd, ze zitten vast aan een beugel die om de nek wordt gedragen, afhankelijk van de toonhoogte geven ze een bescherming tussen de 10 en 15 db(a) Otoplastieken: gemaakt van een afgietsel in het oor, bevat een verwisselbaar of instelbaar filter dat geluid tegenhoudt, maximale bescherming ongeveer 25 db(a) Gehoorkappen: zien er uit als een grote koptelefoon, sluiten de oren van de omgeving af, beschermingsfactor is afhankelijk van de soort kap en de hoogte van het geluid, maximale bescherming ongeveer 25 db(a) Ff De kandidaat kan noemen wanneer een werkgever gehoorbescherming ter beschikking moet stellen en wanneer de gehoorbescherming moet worden gedragen Ter beschikking stellen bij een geluidsniveau vanaf 80 db(a) Laten dragen bij een geluidsniveau vanaf 85 db(a) Ademhalingsbescherming Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de gevaren voor de ademhaling, de toepassingen en het veilig gebruik van de verschillende vormen PBM Ff De kandidaat kan gevaren voor de ademhaling tijdens het werk noemen Te lage zuurstofconcentratie Te hoge concentratie aan dampen, gassen of stofdeeltjes Pagina 114

115 Hinder door damp, gas, stof Ff De kandidaat kan verschillende vormen van ademhalingsbescherming noemen Filtermaskers met een stoffilter Filtermaskers met een gas/dampfilter Onafhankelijke ademhalingsbescherming met ademlucht via flessen of ademluchtleiding Onafhankelijke ademhalingsbescherming met een aanzuiging van verse lucht Ff De kandidaat kan de belangrijkste eigenschappen van enkele ademhalingsbeschermingsmiddelen noemen Filtermaskers reinigen de in te ademen lucht Onafhankelijke ademhalingsbescherming: de schone lucht afkomstig van een externe bron wordt in het masker geblazen bijvoorbeeld via flessen, ademluchtleiding of ademluchtunit Bb De kandidaat kan de belangrijkste eigenschappen van filtermaskers Niet gebruiken bij te lage zuurstofconcentraties Filters zijn beperkt bruikbaar afhankelijk van het soort filter, de concentratie aan producten in de lucht en de hoeveelheid lucht die ingeademd wordt Stoffilters zijn ingedeeld in de klassen: P1 hinderlijk stof, P2 schadelijk stof, P3 giftig stof Gasdampfilters zijn ingedeeld naar opnamevermogen en naar het soort damp/gas dat door de filter wordt weerhouden Stoffilters houden geen gassen of dampen tegen Stoffilters verstoppen bij langdurig gebruik Gasdampfilters raken verzadigd en slaan door Bb De kandidaat kan wanneer ademhalingsbeschermingsmiddelen met filters worden gebruikt Als de concentratie van de verontreiniging hoger is dan de grenswaarde (bij uitvoering van het werk of vluchten in noodsituatie) Bb De kandidaat kan wanneer onafhankelijke ademhalingsbescherming moet worden gebruikt Bij minder dan 19% zuurstof in de lucht Bij grote en onbekende concentraties van gevaarlijke stoffen in de lucht Bb De kandidaat kan wanneer in een besloten ruimte onafhankelijke ademhalingsbescherming moet worden gebruikt Bij werken waarbij de grenswaarde overschreden wordt Bb De kandidaat kan wanneer verschillende filterademhalingsbeschermingsmiddelen worden gebruikt Pagina 115

116 Snuitje: alleen tegen stof, niet bij gassen of dampen Half- en volgelaatmaskers met inlegmechanisme: alleen tegen stof, niet bij gassen of dampen Half- en volgelaatmaskers (meestal van rubber) met schroefrand: tegen stof en gassen of dampen Volgelaatmaskers: bedekken het hele gezicht Bb De kandidaat kan de werking van een luchtkap (onafhankelijk ademhalingsbeschermingsmiddel) beschrijven Gedragen los over het hoofd met steunen op de schouders Lucht wordt onderaan de kap aan de voorzijde afgevoerd Toegevoegde lucht wordt zonder belemmering in de luchtkap gevoerd Toegevoegde lucht is afkomstig van een compressor via ademluchtleidingen of via ademluchtleidingen of via leidingen op een ventilator Bb De kandidaat kan hoe volgelaatsmaskers met luchtflessen als onafhankelijke adembescherming werken De lucht wordt via een longautomaat uit de flessen in de ademruimte aangezogen Bb De kandidaat kan de eisen waaraan de gebruiker van onafhankelijke ademhalingsbeschermingsmiddelen moet voldoen noemen Instructie en oefening voor gebruik Lucht voor verseluchtkappen, ademluchtleidingen en ademluchtflessen onder druk gefilterd en van goede kwaliteit Goed onderhouden en regelmatig schoonmaken Controle of het filter geschikt is voor het te filteren gas/damp of stof Controleren of het masker goed passend is (fit test) Geen gezichtsbeharing (kan voor lekken zorgen en de goede werking belemmeren) BE / Ff De kandidaat kan de eis waaraan de gebruiker van ademhalingsbeschermingsmiddelen moet voldoen noemen Opleiding, goede lichamelijke conditie en examen verplicht via erkend centrum Hoofdbescherming Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de gevaren voor het hoofd, de toepassingen en het veilig gebruik van de verschillende vormen PBM Ff De kandidaat kan gevaren voor het hoofd tijdens het werk noemen Vallende voorwerpen Stoten Ff De kandidaat kan de vorm van hoofdbescherming noemen Pagina 116

117 Veiligheidshelm Bb De kandidaat kan de belangrijkste eigenschappen van een veiligheidshelm Binnenwerk: schok opvangen en over het hoofd verdelen Buitenwerk: voldoende stevig om het vallende voorwerp/de stoot te beletten om het hoofd te bereiken Bb De kandidaat kan hoe veiligheidshelmen worden gebruikt Binnenwerk goed afstellen Na bepaalde periode vervangen Vervangen na val, stoot of vallend voorwerp Metalen helmen zijn in de industrie verboden: geleiden elektriciteit Hand- en armbescherming Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de gevaren voor handen en armen, de toepassingen en het veilig gebruik van de verschillende vormen van PBM Ff De kandidaat kan gevaren voor handen en armen tijdens het werk noemen Scherpe voorwerpen Hitte Koude Straling Gevaarlijke stoffen Ff De kandidaat kan verschillende vormen van hand- en armbescherming noemen Handschoenen in verschillende materialen Handschoenen met verlengde pols- en/of armbescherming in verschillende materialen Bb De kandidaat kan wanneer verschillende hand- en armbescherming wordt gebruikt Snijbestendige handschoenen bij snijden Isolerende handschoenen bij hitte of koude Kunststof of rubber handschoenen bij gevaarlijke stoffen Ff De kandidaat kan noemen wanneer leren of stoffen handschoenen tijdens het werk niet gedragen mogen worden Geen leren of stoffen handschoenen bij het gebruik van gevaarlijke stoffen Ff De kandidaat kan noemen wanneer tijdens het werk geen handschoenen gedragen mogen worden Geen handschoenen in de buurt van draaiende delen om niet gegrepen te worden Pagina 117

118 14.07 Voet- en beenbescherming Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de gevaren voor de voeten en de benen, de toepassingen en het veilig gebruik van de verschillende vormen PBM Ff De kandidaat kan gevaren voor voeten en benen tijdens het werk noemen Vallen van voorwerpen Trappen in scherpe voorwerpen Gevaarlijke stoffen Uitglijden Opstapelen van statische elektriciteit Ff De kandidaat kan verschillende vormen van voet- en beenbescherming noemen Veiligheidsschoenen Veiligheidslaarzen Ff De kandidaat kan de belangrijkste eigenschappen van enkele voet- en beenbeschermingen noemen Versterkte neus om de tenen te beschermen tegen vallen van zware voorwerpen Versterke zool tegen trappen in scherpe voorwerpen Antislipzool Bb De kandidaat kan wanneer voet- en beenbescherming wordt gebruikt In de bouw zijn veiligheidsschoenen met versterkte neus en zool verplicht Veiligheidslaarzen zijn verplicht waar water, gevaarlijke stoffen aanwezig kunnen zijn Antistatische schoenen in explosiegevaarlijk gebied Ff De kandidaat kan gebruiksregels voor veiligheidsschoenen noemen Regelmatig onderhouden en invetten Natte schoenen niet bij de verwarming drogen Vervangen als ze versleten zijn of met gevaarlijke stoffen in aanraking zijn geweest Lichaambescherming Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de gevaren voor het lichaam, de toepassingen en het veilig gebruik van de verschillende PBM Ff De kandidaat kan gevaren voor het lichaam tijdens het werk noemen Bevuiling Gevaarlijke stoffen Warmte Koude Pagina 118

119 Regen Slechte zichtbaarheid Ff De kandidaat kan verschillende vormen van lichaambescherming noemen Overall Beschermende kleding Wegwerpkleding Doorwerkkleding Isolerend ondergoed Regenkleding Signaalkleding Bb De kandidaat kan wanneer de verschillende soorten lichaamsbescherming wordt gebruikt Overall: tegen bevuiling, voor lassen en slijpen Beschermende kleding: gebruiken gevaarlijke stoffen, hitte, koude, straling Signaalkleding: gebruiken voor zichtbaarheid Doorwerkkleding en isolerend ondergoed: bij lage temperaturen Anti-statische kleding: in omgeving met explosiegevaar Ff De kandidaat kan de gebruiksregels voor lichaambescherming noemen Niet schoonblazen met perslucht Vervuilde kleding direct reinigen of omwisselen Gesloten dragen bij bewegende, draaiende delen Kapotte kleding onmiddellijk laten herstellen of vervangen Wegwerpkleding wordt na 1 keer dragen weggegooid Valbescherming Basis / VOL VCA / VIL VCU De kandidaat kan de toepassingen en het veilig gebruik van de verschillende vormen PBM tegen vallen Ff De kandidaat kan verschillende vormen van valbescherming noemen Systemen die de val verhinderen: veiligheidsharnas, een verbindingslijn en een verankeringspunt Systemen die de val opvangen: veiligheidsharnas, valdemper, verbindingslijn en verankeringspunt Bb De kandidaat kan wanneer verschillende soorten valbescherming worden gebruikt Het positioneringsysteem zo gebruiken dat vallen onmogelijk is door steeds voldoende afstand tot de rand van het werkvlak (afgrond) Valopvangsysteem: zo gebruiken dat de valhoogte zoveel mogelijk beperkt wordt en dat de schok bij de val zoveel mogelijk gedempt wordt Persoonlijke valbeschermingsmiddelen: gebruiken wanneer de andere Pagina 119

120 beveiligingen zoals leuningen, randbeveiliging of vangnet niet kunnen worden toegepast Ff De kandidaat kan de gebruiksregels voor de verschillende soorten valbescherming noemen Valbescherming die een val heeft opgevangen laten keuren Valbeschermingssystemen en veiligheidsharnassen minstens eenmaal per jaar laten keuren Vanglijnen mogen niet vervuild zijn Valdempers en veiligheidsharnassen opslaan op een droge en schone plaats Veiligheidsharnassen moeten goed passen en afgestemd zijn op de drager Controle door de gebruiker op onder andere slijtage en rafels BE / Ff De kandidaat kan de keuringsvereisten van valbeschermingssystemen en veiligheidsharnassen noemen Minstens eenmaal per jaar door een daartoe gecertificeerd bedrijf Bb De kandidaat kan het gevaar en de veiligheidsmaatregelen na de val met een veiligheidsharnas Afknellen van de bloedsomloop naar het onderlichaam met als gevolg bewusteloosheid en eventueel de dood binnen minuten Altijd proberen te blijven bewegen met de benen en zich trachten op te trekken aan de vallijn om de druk op de benen te verlagen Minimaal met 2 personen werken, om hulp in te roepen Pagina 120