Agenda voor vanmiddag

Transcriptie

1 Bestuur Welkom weer namens compleet het bestuur

2 Agenda voor vanmiddag : Informeel ontvangst met koffie en broodjes uur: Welkomstwoord / Regina Schoutsen, bestuurslid PPF APG uur: Update over de fondsontwikkelingen / Wim Philippa, bestuurslid bij PPF APG uur: Verkiezingen voor bestuur en verantwoordingsorgaan /Cor van Zanden & Samir El Kouidi, verkiezingscommissie PPF uur: Ontwikkelingen bij de APG Groep NV / Gerard van Olphen, voorzitter Raad van Bestuur van APG Groep NV uur: Pauze uur: Het verantwoord beleggen door PPF APG / Erik Jan Stork, Fiduciary Manager Responsible Investment, APG Asset Management uur: Slotwoord /Regina Schoutsen, bestuurslid PPF APG uur: Afsluiting met een hapje en een drankje 2

3 Update over fondsontwikkelingen 21 September 2017 Wim Philippa

4 Agenda Hoe staan we ervoor met PPF? Deelnemerstevredenheid Strategie: PPF APG naar Mijn 4 jaar als bestuurslid 4

5 Hoe staan we ervoor met PPF?

6 Kerngegevens PPF APG Gepensioneerden Invalide deelnemers Gewezen deelnemers Deelnemers 6

7 Miljoenen Fondsvermogen: Meer dan 1 miljard euro Belegd vermogen (minus zekerheden) Totale pensioenverplichtingen Opbrengst uit belegd vermogen

8 Ontwikkeling dekkingsgraad 8

9 Rendement 2016 en langjarig gemiddelde Rendement 2016: 11,1% 9

10 Beleggingen en rendementen 2016 Aandeel in portefeuille Realisatie Plan l.t. Rendement 2016 Vastrentende waarden 43,9% 44% 5,7% Aandelen 31,9% 31% 11,9% Vastgoed 11,2% 10% 11,0% Alternatives (grondstoffen, hedgefondsen, private equity, infrastructuur) 13,4% 15% 13,9% Derivaten 1,2% Totaal 100% 100% 11,1% 10

11 Toeslagbeleid De kansen op indexatie zijn de komende jaren verlaagd door: Lagere rente; Nieuwe wetgeving per (nftk). Beleid PPF APG: Beleidsdekkingsgraad* Kleiner dan : 110% Tussen: 110% en 128% Groter dan: 128% Groter dan: 128% Toeslagverlening Geen Gedeeltelijk Volledig Eventuele inhaaltoeslag *Beleidsdekkingsgraad = gemiddelde van dekkingsgraden van afgelopen 12 maanden 11

12 Toeslag/indexatie per Actieven ,5% 1,5% % 0% ,2% 0,2% ,5% 1,5% ,75% 0,45% ,20% 0,10% 2016* 0% 0% Cumulatieve achterstand 5,35% 3,75% Gepensioneerden en slapers *Beleidsdekkingsgraad sept 2016 bedroeg 102,3% 12

13 Op de bestuursagenda In 2016 Strategie pensioenfonds Uitbesteding pensioenadministratie Nieuwe website PPF-APG Mid term review strategisch beleggingsbeleid Financiële positie PPF Premiestijging (parameters, kosten & mogelijke herstelpremie) In 2017 Strategie pensioenfonds ALM Studie Strategisch beleggingsplan Contractvernieuwing met uitbestedingpartners Invoering Raad van Toezicht (i.p.v. visitatiecommissie) Verkiezingen bestuur en verantwoordingsorgaan Nieuw fiscaal kader voor pensioenopbouw en cao-akkoord leiden tot aanpassing pensioenregeling per

14 Raad van toezicht per 1 januari 2018 Nieuwe wetgeving over toezicht op pensioenfondsen PPF APG moet per 1 januari a.s. wettelijk gezien een (externe) Raad van Toezicht hebben in plaats van de huidige (externe) visitatiecommissie Reden: meer dan 1 miljard beheerd vermogen Belangrijke bevoegdheden: Goedkeuren van het jaarverslag en de jaarrekening Goedkeuren van profiel van bestuurders Goedkeuren beloningsbeleid Goedkeuren overdracht van de verplichtingen van het fonds Fusie van het fonds etc. Op 20 april j.l. heeft het bestuur het principebesluit hierover genomen en het ter advies voorgelegd aan het Verantwoordingsorgaan Inmiddels heeft het Verantwoordingsorgaan hierover positief geadviseerd Belangrijke aandachtspunten: Onafhankelijkheid RvT moet een belangrijke rol kunnen spelen bij de strategieontwikkeling 14

15 Deelnemerstevredenheid

16 DEELNEMERS TEVREDENHEID ONDERZOEK Hoe denken deelnemers en gepensioneerden over PPF APG en haar communicatie-uitingen? 16

17 DEELNEMERS TEVREDENHEID ONDERZOEK Hoe denken deelnemers en gepensioneerden over PPF APG en haar communicatie-uitingen? Twee jaarlijks onderzoek: 2014: 2016 Respons gepensioneerden: 146 (172 actieven) Overall tevredenheid 7,59 (t.o.v. 7,4 door actieven) Respons gepensioneerden: 117 ( 321 actieven) Overall tevredenheid 7,96 (t.o.v. 7,26 door actieven) 17

18 DEELNEMERS TEVREDENHEID ONDERZOEK Deelnemers herkennen de merkwaarden waar PPF APG voor staat. Actieven Gepensioneerde n PPF APG is betrouwbaar 3,92 3,90 PPF APG gaat zorgvuldig met mijn geld om 3,8 3,78 PPF APG is dichtbij 3,44 3,67 18

19 DEELNEMERS TEVREDENHEID ONDERZOEK Deelnemers herkennen de merkwaarden waar PPF APG voor staat. Actieven Gepensioneerde n PPF APG is betrouwbaar 3,92 3,90 PPF APG gaat zorgvuldig met mijn geld om 3,8 3,78 PPF APG is dichtbij 3,44 3,67 Waardering communicatiemiddelen: Actieven Gepensioneerde n Website (ppf-apg.nl) 7,6 (2014: 7,2) 7,7 (2014: 7,6) Mijn PPF APG 7,9 n.b. Digitale nieuwsbrief 7,4 (2014: 7,2) 7,7 (2014: 7,6) 19

20 Strategie: PPF APG naar 2020

21 Strategie: bijeenkomst 2015: In 2015 Grote politieke druk op pensioenstelsel Druk vanuit de media (Zwarte Zwanen) Discussie over de fundamenten van ons stelsel (gestart in 2014) Hoofdlijnennota Kabinet (medio 2015: afschaffen doorsneesystematiek) (Extra) druk op kleinere pensioenfondsen Consolidatie faciliteren met nieuwe vehikel: de APF De toekomst. op naar

22 Strategie: huidige stand: In 2016: opstellen strategienota PPF In 2017: overleg met Raad van Bestuur APG Medio 2017: overeenstemming met RvB voor korte termijn: korting op uitvoeringskosten showcase uitwerken opties voor lange termijn Voor 1 oktober 2017: informeren DNB over strategie PPF-APG 22

23 Strategie: SWOT Strenghts Weaknesses Opportunities Threats 23

24 Strategie: SWOT voor PPF APG S Hoge deelnemerstevredenheid Toegang tot beleggingspools en ESG Deskundig bestuur W Kleine populatie Hoge kosten per deelnemer Weinig ervaring met individuele regelingen O Algemeen pensioenfonds / CDC Showcase voor APG Digitale communicatie T Krimp populatie Regelgeving Toenemende complexiteit 24

25 Strategienota PPF APG: strategische opties: 25

26 Strategienota PPF APG: impactanalyse Impactanalyse strategische opties aan SWOT factoren Doorgaan als klant APG Consolidatie Eenvoudige uitvoering PPF showcase voor APG S Deskundigheid PPF Bestuur + -/- + + Hoge DN tevredenheid???? Toegang pools/esg + +/- + + W kleine populatie -/- + -/- +/- hoge kosten per deelnemer -/- + +? Geen ervaring individualiteit -/- + -/- + O T APF/CDC -/- + -/- +/- PPF showcase voor APG -/- +/- -/- + Digitale communicatie +/- +/- -/- + Krimp bij APG/sponsor -/- + -/- +/- geen duidelijke rol werkgever -/- + +/- + toenemende complexiteit -/ /- Legenda: +: positieve impact, -/-: negatieve impact, +/- neutrale impact,? nog onbekend 26

27 Strategienota PPF APG: Twee opties meest interessant: Optie 2: consolidatie Optie 4: PPF als showcase voor APG 27

28 Hoe gaan we verder? Een stap vooruit Afspraken over kosten uitvoering pensioenadministratie Invulling geven aan showcase in komende periode Structurele oplossing voor verdere toekomst Vervolg Werkgroep strategie Vernieuwing uitbestedingscontracten (Q4 2017) Blockchain experiment ( )

29 Blockchain experiment showcase 29

30 Toekomstbestendig en lage kosten 30

31 Mijn 4 jaar als bestuurslid

32 Mijn 4 jaar als bestuurslid Benoemd namens de gepensioneerden per 1 januari 2014 Primair aandachtsgebied: de auditcommissie Voornaamste taken auditcie: - jaarrekening/jaarverslag - interne beheersing (beoordelen rapportages, risk, etc) - kostenbeheersing - compliance Jammer: onvoldoende bereikt op het gebied van verlagen van de kosten en niet kunnen afronden strategiediscussie. Mijn voornaamste reden om te stoppen: mijn verhuizing naar Rotterdam en daar weer nieuwe activiteiten opgepakt. Ik kijk terug op een intensieve, maar boeiende periode en wens het toekomstig bestuurslid namens de gepensioneerden veel succes! 32

33 Vragen? 33

34 Verkiezingen 2017: Stel je verkiesbaar

35 Campagne verkiezingen op website 35

36 De kandidaatstelling: tot

37 Kandidaten voor het bestuur 37

38 Kandidaten voor het VO 38

39 VERANTWOORD BELEGGEN BELEID PPF - APG Gepensioneerdendag PPF Erik Jan Stork Fiduciary Manager Responsible Investment Amsterdam, 21 september 2017

40 VERANTWOORD BELEGGEN INTEGRAAL ONDERDEEL BELEGGINGSBELEID Onderdeel van belegginsovertuigingen Goed bestuur en maatschappelijk verantwoord beleggen zijn belangrijk. ESG aspecten worden bij beleggingsprocessen betrokken omdat dit bijdraagt aan een beter risicoprofiel. Verantwoord beleggingsbeleid PPF APG wil verantwoord beleggen op het gebied van milieu, maatschappij en corporate governance (goed ondernemingsbestuur). We zijn ervan overtuigd dat deze manier van beleggen bijdraagt aan betere investeringsbeslissingen. Uiteraard verliezen we hierbij het financiële belang van mensen die pensioen opbouwen niet uit het oog. Doelen Verantwoord beleggingsbeleid 1. Bijdragen aan betaalbare pensioenen 2. Nemen van een bredere verantwoordelijkheid 3. Bijdragen aan stabiliteit van financiële markten 40

41 BELEID VERANTWOORD BELEGGEN 1. Duurzaamheid integraal onderdeel beleggingsbeslissingen 2. Dialoog aangaan met ondernemingen 3. Minimumeisen aan bedrijven waarin we beleggen 4. Uitsluiten producenten clusterwapens en landmijnen (o.a.) 5. Uitsluiten staatobligaties landen met VN-wapenembargo 6. Actief gebruik aandeelhoudersrechten 7. Dialoog met (inter)nationale regelgevers 8. Beleggen in oplossingen (b.v. duurzame activiteiten) 9. Actief communiceren over beleid en resultaten 41

42 Kosten ONTWIKKELING VERANTWOORD BELEGGEN BELEID DOOR DE TIJD Tot Rendement Rendement Rendement ESG-criteria Duurzaam & Verantwoord Risico Randvoorwaarde Focus op uitsluiten Complete integratie Insluiten Nieuwe elementen: Insluiten: gericht kiezen waar wel in beleggen Sturen op concrete doelen Thematische engagement 42

43 INSLUITEN: BELEGGEN IN KOPLOPERS EN BELOFTEN Indeling beleggingsuniversum ESG Koplopers ESG Achterblijvers Eigen Analyse APG Aantrekkelijke belegging Engagement potentieel Portefeuille Koplopers Beloften Niet ingesloten 43

44 STUREN OP CONCRETE DOELEN: CO2 VOETAFDRUK % Reductie in CO 2 footprint van equity portfolio met 25% in

45 45 STUREN OP CONCRETE DOELEN: DUURZAME ONTWIKKELING DOELEN VN

46 STUREN OP CONCRETE DOELEN: DUURZAME ENERGIE Eind ,2miljard belegd in duurzame energie (APG) 25% toename t.o.v 2015 x5 Om klantdoelen te bereiken moet APG in x zo veel belegd in duurzame energie als in eind Voorbeelden 96miljoen in zonne-energie in India Windmolens in Kansas Kabel in Noordzee Windmolens in Zweden 46

47 47 STUREN OP CONCRETE DOELEN: DUURZAAM VASTGOED

48 48 STUREN OP CONCRETE DOELEN: DUURZAAM VASTGOED

49 49 THEMATISCHE ENGAGEMENT: VEILIGE ARBEIDSOMSTANDIGHEDEN KLEDINGKETEN

50 INVLOED ALS AANDEELHOUDER GEBRUIKEN Samsung C&T Hyundai Motor Company CIO of NPS, Samsung C&T CEO, SK C&C CEO, Woori Bank CEO, YK Park from APG) during a meeting of the Korean General Assembly A first in Korea: a shareholder (YK Park from APG) speaks at AGM of Hyundai Motor (March, 2015) 50

51 PORTFOLIO MANAGERS ACTIEF BETROKKEN Samen met het duurzaamheidsteam hebben we zo n 25 ESG criteria vastgesteld Onze positie in een aantal zware vervuilers hebben we het afgelopen jaar afgebouwd. Portfolio manager energie- en nutsbedrijven Twee kansrijke beleggingen hebben we in 2016 niet laten doorgaan vanwege zorgen over verantwoord ondernemen. 51 Portfolio manager FocusFund

52 ESG TEAM IS AANJAGER EN EXPERT Claudia Kruse Managing Director Responsible Investment & Governance Anna Pot Manager RI&G USA Social issues, engagement, Inclusion CMI Els Knoope Senior RI&G Specialist Sustainable Development Investments Terhi Halme Senior RI&G Specialist Equities integration, SDIs, Inclusion CMI Lucian Peppelenbos Senior RI&G Specialist Climate change, engagement Willem Hettinga RI&G Specialist Fixed Income, supply chain issues, engagement David Shammai Senior RI&G Specialist Corporate Governance Mirte Bronsdijk Senior RI&G Specialist Governance engagement, voting, policy Mariette Botes RI&G Specialist Equities integration, voting Marta Jankovic Senior RI&G Specialist Hedge Funds, Private Equity, Commodities Yoo-Kyung Park Director RI&G Asia ESG integration Asia-Pacific across BBs Joost Slabbekoorn RI&G specialist Carbon reduction, engagement Jan Buevink Communication Specialist Responsible Investing Jaideep Singh Panwar Manager RI&G Asia ESG integration Asia-Pacific across BBs Derk Welling Senior RI&G Specialist Real Estate, Infrastructure 52

53 Dank voor je aandacht 21 september 2017 Wim Philippa

54 Ontwikkelingen bij APG Gepensioneerdendag PPF 21 september 2017 Gerard van Olphen Voorzitter Raad van Bestuur APG

55 Welkom bij APG Ontstaan vanuit ABP en Cordares Oorsprong en eigendom van sociale partners APG heeft > medewerkers Bediening van > werkgevers Pensioenbeheer van > 4,5 miljoen mensen Via de pensioenfondsen ABP, BpfBOUW, PWRI, SPMS, BPF Schoonmaak, SPW, via BTER en PPF APG (en vanaf volgend jaar de Architecten)

56 Ontwikkelingen pensioenstelsel SER-advies: Overstap op Persoonlijk Pensioenvermogen met collectieve risicodeling interessant Eigen pensioenpot in opbouwfase Collectief pensioenvermogen voor uitkeringsfase Nog wel samen risico s delen met buffer Politiek lijkt enthousiast, maar transitie hiernaar toe is complex

57 Het draagvlak in de polder & sector is echter broos

58 Formatie: afwachten of doorpakken bij deze complexe materie?

59 De toekomst zal voor ons onzeker zijn: meerdere scenario s nog mogelijk No regrets voor APG: 1. Deelnemer centraal 2. Een goed rendement (blijven) bieden op een duurzame wijze

60 ) Visie APG: Samen bouwen aan jouw duurzame toekomst

61 Maximaliseren pensioenwaarde centraal in onze strategie

62 1. Deelnemer centraal vraagt om cultuur- en gedragsverandering Pensioentaal Taal van de deelnemer Inzicht, in het product Overzicht, voor de deelnemer Product-georiënteerde organisatie Deelnemer georiënteerde organisatie UPO Deelnemercommunicatie 2.0

63 Voorbeelden van initiatieven om deelnemers meer inzicht te bieden

64 2. Een goed rendement (blijven) bieden op een duurzame wijze Bron:McKinsey & Company (2016)

65 Koers van APG Toekomst is onzeker, maar we moeten ons voorbereiden op stelselwijzigingen Onafhankelijk van de stelseldiscussie maken we de transitie van een procesgerichte naar een deelnemergerichte organisatie Centrale doelstelling is het maximaliseren pensioenwaarde