Woord vooraf. Dankwoord

Transcriptie

1 Inhoud Woord vooraf Dankwoord VII IX DEEL 1. ALGEMEEN DEEL 1 Hoofdstuk 1. Inleiding 3 Paragraaf 1. Aanleiding, onderzoeksvraag en opzet Inleidend Onderzoeksvraag en opzet Onderzoeksvraag Deel 1: Algemeen deel Deel 2: Privaatrechtelijke aspecten Deel 3: Vennootschapsrechtelijke aspecten Deel 4: Publiekrechtelijke en Europeesrechtelijke aspecten Deel 5: Afsluiting Einddatum onderzoek Belang van het onderzoek De VOF en de fiscus 8 Paragraaf 2. Historische beschouwingen De VOF in de wetboeken van Ontwikkeling van de societas Wettelijke grondslag in Na De rechtspersoonlijkheidsdiscussie Het voorontwerp Van der Grinten Het ontwerp Maeijer 16 Hoofdstuk 2. Hoofdkenmerken van de VOF 21 Paragraaf 1. Toepasselijk recht Inleiding De overeenkomst Wetboek van Koophandel Burgerlijk Wetboek 22 IX

2 Paragraaf 2. Bestaansvoorwaarden Inleiding, definitie van de VOF Ad 1) Overeenkomst tot samenwerking Op rechtsgevolg gerichte wil Vormvrije overeenkomst Meerwaarde inschakeling notaris Parallelle belangen Ad 2) Vermogensrechtelijk voordeel Ad 3) Inbreng Ad 4) Bedrijfsuitoefening Ad 5) Gemeenschappelijke naam Niet constitutief: Inschrijving in handelsregister Inschrijvingsplicht Op te nemen gegevens Sancties op schending inschrijvingsplicht 38 Paragraaf 3. Vertegenwoordiging en bestuur Vertegenwoordiging Wie is waartoe bevoegd? Onbevoegde vertegenwoordiging Namens zichzelf of namens de VOF? Bestuur Vertegenwoordigings- en bestuursbevoegdheid gaan vaak samen 43 Paragraaf 4. Aansprakelijkheid en draagplicht Externe aansprakelijkheid Interne draagplicht 46 Paragraaf 5. Hoofdkenmerken van de Duitse offene Handelsgesellschaft (OHG) Op de OHG toepasselijk recht Bestaansvoorwaarden Vertegenwoordiging en bestuur Aansprakelijkheid Rechtsfähigkeit 52 Paragraaf 6. Hoofdkenmerken van de Belgische VOF Op de VOF toepasselijk recht Bestaansvoorwaarden Bestuur en vertegenwoordiging Aansprakelijkheid Rechtspersoon Weinig populaire rechtsvorm 57 X

3 DEEL 2. PRIVAATRECHTELIJKE ASPECTEN 59 Hoofdstuk 3. Vermogensrechtelijke aspecten 61 Paragraaf 1. Inleiding 61 Paragraaf 2. De status van het vennootschappelijk vermogen Afgescheiden vermogen van de niet-ontbonden VOF De erkenning van het afgescheiden vermogen De betekenis van het afgescheiden vermogen voor de vennoten Het afgescheiden vermogen en art. 3:276 BW De vennootschappelijke gemeenschap(pen) bij de niet-ontbonden VOF De gerechtigdheid tot de vennootschappelijke gemeenschap(pen) Op de actieve gemeenschap toepasselijk recht Gebonden gemeenschap bij de niet-ontbonden VOF De betekenis van gebonden gemeenschap Beschikken over een aandeel in een afzonderlijk goed Beschikken over een aandeel in de gemeenschap Afzonderlijke goederen of gehele gemeenschap? Het vennootschappelijk vermogen na ontbinding van de VOF Vereffening en verdeling Op de ontbonden gemeenschap toepasselijk recht Afgescheiden vermogen na ontbinding Beperktere beschikkingsgebondenheid na ontbinding Beschikken over een aandeel in een goed na ontbinding van de VOF Beschikken over een aandeel in de gehele gemeenschap na ontbinding van de VOF Tot slot 80 Paragraaf 3. De omvang van het vennootschappelijk vermogen Het vennootschappelijk vermogen en de goederenrechtelijke gemeenschap(pen) Het onderwerp van de inbreng Geld, (genot van) goederen, arbeid De verplichting tot inbreng De gevolgen van verschillende wijzen van ter beschikking stellen van goederen 84 XI

4 3.3.1 Inleiding Risico van waardefluctuaties De bezitter en de gebruiker van het ingebrachte Overdrachtsformaliteiten bij inbreng van juridische eigendom, de vordering tot nakoming Inbreng van juridische eigendom Inbreng van genot (zuiver genot en economische eigendom) Vordering tot nakoming van de inbreng Levering aan de VOF door een derde 95 Paragraaf 4. Economische deelgerechtigdheid Wat is economische deelgerechtigdheid Bepaling van de economische deelgerechtigdheid De uitkering bij uittreden 99 Paragraaf 5. Faillissement Faillissement van de VOF Faillissement van een van de vennoten (Gedeeltelijke) ontbinding van de VOF Positie van zaakscrediteuren 103 Paragraaf 6. De positie van crediteuren Zaakscrediteuren Verhaal op het vennootschappelijk vermogen Verhaal op privévermogens Privécrediteuren Inleiding De privécrediteur tijdens het bestaan van de VOF De privécrediteur na ontbinding van de VOF 110 Paragraaf 7. Conclusie en aanbevelingen De mate van zelfstandigheid van de VOF ten opzichte van haar vennoten en derden Knelpunten Oplossen van de knelpunten en aanbevelingen 113 Hoofdstuk 4. Goederenrechtelijke aspecten van herstructurering 115 Paragraaf 1. Inleiding 115 Paragraaf 2. Verdeling en overgang Wat is verdeling? Wat is overgang? 119 Paragraaf 3. Verdeling en overgang van goederen na volledige ontbinding (Beperkte rechten op) onroerende zaken Aandelen in een NV of BV 122 XII

5 3.2.1 Leveringseisen Blokkeringsregelingen bij de NV Blokkeringsregelingen bij de BV Verplichtingen na overgang Vorderingen op naam Leveringseisen Uitsluiting krachtens partijbeding van de mogelijkheid van overgang? Bestuursrechtelijke rechtsbetrekkingen Overige goederen 127 Paragraaf 4. Verdeling en levering na gedeeltelijke ontbinding als gevolg van uittreding 129 Paragraaf 5. Overdracht van een aandeel in een vennootschappelijke gemeenschap Inleiding Onroerende zaken Aandelen in een NV of BV Vorderingen op naam Bestuursrechtelijke rechtsbetrekkingen Overige goederen 132 Paragraaf 6. Inbreng van het vennootschappelijk vermogen in een BV De inbrenghandelingen 133 Paragraaf 7. Goederenrechtelijke problemen en mogelijke oplossingen bij verdeling en overdracht Verdelingsperikelen Te treffen maatregelen ter voorkoming/beperking van problemen rond verdeling Onherroepelijke volmacht Vermogensbedingen Inbreng onder ontbindende voorwaarde? Overdrachtsperikelen 141 Paragraaf 8. Conclusie en aanbevelingen De mate van zelfstandigheid van de VOF ten opzichte van haar vennoten en derden Knelpunten Oplossen van de knelpunten en aanbevelingen 144 Hoofdstuk 5. Verbintenisrechtelijke aspecten 147 Paragraaf 1. Inleiding 147 Paragraaf 2. Overeenkomsten met derden Twee- of meerpartijenovereenkomst? De gevolgen voor een overeenkomst van wisselingen in het vennotenbestand 149 XIII

6 2.3. De gevolgen voor overeenkomsten van ontbinding van de VOF Einde van de overeenkomst Voortzetting van de overeenkomst Is een wettelijke regeling nodig? 153 Paragraaf 3. Aansprakelijkheid voor verbintenissen Aansprakelijkheid van de uittredende vennoot Aansprakelijkheid van de toetredende vennoot Aansprakelijkheid: de Duitse regeling De uit een OHG tredende vennoot De tot een OHG toetredende vennoot Aansprakelijkheid bij toetreden tot eenmanszaak en daarmee ontstaan OHG Aansprakelijkheid: de Belgische regeling 162 Paragraaf 4. Conclusie en aanbevelingen De mate van zelfstandigheid van de VOF ten opzichte van haar vennoten en derden Knelpunten Oplossen van de knelpunten en aanbevelingen 163 Hoofdstuk 6. Mogelijkheden tot vereenvoudiging van het goederen- en verbintenisrechtelijk regime voor de VOF 165 Paragraaf 1. Inleiding 165 Paragraaf 2. Vereenvoudiging door toekenning van rechtspersoonlijkheid Inleiding: het begrip rechtspersoon Gelijkstelling wat vermogensrecht betreft en aanvullende wettelijke bepalingen De Belgische VOF Nieuwe vragen die rijzen 168 Paragraaf 3. Vereenvoudiging zonder toekenning van rechtspersoonlijkheid Overdracht van een aandeel in de vennootschappelijke gemeenschap en overdracht van de onderneming Vermögensträgerschaft zonder rechtspersoonlijkheid OHG is Vermögensträger De nietige overeenkomst en die Lehre von der fehlerhaften Gesellschaft Aanwas (Anwachsung) van rechtswege (Duitsland) Beding van aanwas (België) 174 Paragraaf 4. Conclusie en aanbevelingen Inleiding Toekenning van rechtspersoonlijkheid 178 XIV

7 4.3. Overdracht van onderneming De overige opties 180 Hoofdstuk 7. Privaatrecht capita selecta 181 Paragraaf 1. Inleiding 181 Paragraaf 2. De VOF in het burgerlijk proces De VOF is procesbevoegd Verhaalbaarheid Verweermiddelen Rechtsmiddelen Griffierecht Conclusie 189 Paragraaf 3. VOF als erfgenaam Inleiding De vereniging zonder rechtspersoonlijkheid Duidelijke omschrijving van legataris/erfgenaam 191 Paragraaf 4. Conclusie en aanbevelingen De mate van zelfstandigheid van de VOF ten opzichte van haar vennoten en derden Knelpunten Oplossen van de knelpunten en aanbevelingen 192 DEEL 3. VENNOOTSCHAPSRECHTELIJKE ASPECTEN 195 Hoofdstuk 8. Vennootschapsrechtelijke aspecten van herstructurering 197 Paragraaf 1. Inleiding 197 Paragraaf 2. Hoofdregel: volledige ontbinding 197 Paragraaf 3. Afwijking: voortzettingsbeding i.v.m. uittreden Wat is een voortzettingsbeding? Voortzetting met terugwerkende kracht? Het voortzettingsbeding en faillissement van een vennoot Wettelijke regeling van voortzetting? 208 Paragraaf 4. Toetreding en opvolging Inleiding Aanvaarding van de toetreding/opvolging Rechten en plichten van de nieuwe vennoot Voortzetting met erfgenamen van de overleden vennoot 211 Paragraaf 5. Voortzetting als CV en vice versa 212 Paragraaf 6. Van VOF naar kapitaalvennootschap Inleiding De omzettingshandelingen 214 Paragraaf 7. Zijn de huidige regels nog van deze tijd? 218 Paragraaf 8. Duitsland 220 XV

8 8.1. Voortzetting van de OHG is hoofdregel Herstructurering volgens het Umwandlungsgesetz Inleiding Omzetting van OHG in GmbH en vice versa Fusie van twee OHG s Bescherming van crediteuren en vennoten/aandeelhouders Herstructurering buiten het Umwandlungsgesetz om Omzetting van personenvennootschappen onderling Fusie door aanwas 226 Paragraaf 9. België Volledige ontbinding als hoofdregel Omzetting, fusie en splitsing 228 Paragraaf 10. Nederlandse herstructureringsregelingen Inleiding Art. 2:18 BW: omzetting Omzettingsbesluit en notariële tussenkomst Extra waarborg? 234 Paragraaf 11. Conclusie en aanbevelingen De mate van zelfstandigheid van de VOF ten opzichte van haar vennoten en derden Knelpunten Oplossen van de knelpunten en aanbevelingen 239 Hoofdstuk 9. De VOF als deelnemer in een vennootschap 241 Paragraaf 1. Inleiding 241 Paragraaf 2. De VOF als vennoot 242 Paragraaf 3. De VOF als bestuurder van een rechtspersoon De figuur rechtspersoon-bestuurder De VOF als bestuurder 245 Paragraaf 4. De VOF als aandeelhouder van een kapitaalvennootschap 247 Paragraaf 5. De VOF als lid van een vereniging 248 Paragraaf 6. Conclusie en aanbevelingen De mate van zelfstandigheid van de VOF ten opzichte van haar vennoten en derden Knelpunten Oplossen van de knelpunten en aanbevelingen 251 DEEL 4. PUBLIEKRECHTELIJKE EN EUROPEESRECHTELIJKE ASPECTEN 253 Hoofdstuk 10. De VOF in het bestuursrecht 255 Paragraaf 1. Inleiding 255 Paragraaf 2. Belanghebbende 255 XVI

9 2.1. De VOF en de Awb Het belang van de VOF Vertegenwoordiging van de VOF Het bestaan van de VOF 259 Paragraaf 3. De VOF als vergunninghouder Vergunning is een vermogensrecht Wie is volgens het bestuursrecht vergunninghouder? Wijzen van overgang van een vergunning Privaatrechtelijke overdracht en overgang van rechtswege Wijziging tenaamstelling Invloed van de privaatrechtelijke verhoudingen 266 Paragraaf 4. Handhaving De VOF als overtreder Sanctieoplegging aan de VOF en/of de vennoten Bestraffende sanctie Herstelsanctie Sanctieoplegging samengevat Aansprakelijkheid van de vennoten op grond van art. 18 WvK Moment van sanctieoplegging 275 Paragraaf 5. Conclusie en aanbevelingen De mate van zelfstandigheid van de VOF ten opzichte van haar vennoten en derden Knelpunten, oplossingen en aanbevelingen 278 Hoofdstuk 11. De VOF en grondrechten 279 Paragraaf 1. Inleiding 279 Paragraaf 2. Slachtoffers in de zin van art. 34 EVRM 281 Paragraaf 3. De aard van het recht 284 Paragraaf 4. Bescherming van eigendom De VOF als klager De positie van de vennoten Conclusie 291 Paragraaf 5. Vrijheid van meningsuiting 291 Paragraaf 6. Recht op onschendbaarheid van de woning Natuurlijk persoon als klager Bedrijf als klager Standpunt van het HvJ EG (1989) Conclusie 296 Paragraaf 7. Conclusie en aanbevelingen De mate van zelfstandigheid van de VOF ten opzichte van haar vennoten en derden 296 XVII

10 Hoofdstuk 12. De VOF in de EU 299 Paragraaf 1. Inleiding 299 Paragraaf 2. Het belang van het MKB 301 Paragraaf 3. Oprichting van een filiaal, agentschap of dochtermaatschappij 303 Paragraaf 4. Verplaatsing van de werkelijke zetel Verschillende aanknopingspunten Nederlands IPR: incorporatiestelsel Duitsland en België: werkelijke zetel met renvoi 309 Paragraaf 5. Grensoverschrijdende juridische fusie Inleiding Wanneer kan grensoverschrijdend worden gefuseerd? 311 Paragraaf 6. Grensoverschrijdende verplaatsing van de statutaire zetel Outbound en inbound zetelverplaatsing Rechtsvormcongruente en -incongruente omzettingen Een buitenlands equivalent van de VOF kan zich omzetten in een VOF en vice versa Een VOF kan zich niet omzetten in een buitenlandse niet-equivalente rechtsvorm en vice versa 317 Paragraaf 7. Conclusie en aanbevelingen De mate van zelfstandigheid van de VOF ten opzichte van haar vennoten en derden Knelpunten Oplossen van de knelpunten en aanbevelingen 319 DEEL 5. AFSLUITING 321 Hoofdstuk 13. Samenvatting van bevindingen en aanbevelingen 323 Paragraaf 1. Inleiding 323 Paragraaf 2. Belangrijke voordelen van de VOF 323 Paragraaf 3. De zelfstandigheid van de VOF 324 Paragraaf 4. Knelpunten 325 Paragraaf 5. Een perfecte oplossing? 328 Paragraaf 6. Aanbevelingen Voorwaarden van een nieuwe regeling Aanbeveling 1: Optionele rechtspersoonlijkheid Gerezen bezwaren Vormvereiste Duidelijkheid over voordelen van rechtspersoonlijkheid Nietige/vernietigbare VOF 331 XVIII

11 6.3. Aanbeveling 2: Overdracht van een (aandeel in de) onderneming Aanbeveling 3: Continuïteit van de onderneming Aanbeveling 4: Beperking in de tijd van de na-aansprakelijkheid Aanbeveling 5: Dwingende aanzuiveringsplicht Aanbeveling 6: Faciliteren van grensoverschrijdende bewegingen Aanbeveling 7: Duidelijke afspraken Aanbeveling 8: Duidelijkheid over de onvermogende VOF in het burgerlijk proces 333 Summary 335 Verkort aangehaalde literatuur 345 Jurisprudentieregister 383 Trefwoordenregister 397 Curriculum vitae 403 XIX

12