Boterbloemen in het gras

Transcriptie

1 Boterbloemen in het gras Achtergrondinformatie De boterbloem behoort tot de familie der ranonkelachtigen. De wetenschappelijke naam Ranunculus betekent in het Latijn: kikkertje. Veel soorten hebben namelijk een voorkeur voor vochtige plekken, waar ook kikkers te vinden zijn: langs sloten, plassen en natte weiden. De naam boterbloem werd gegeven vanwege de kleur van de glans als van boter. Een paar kenmerken van de ranonkelfamilie zijn: er zijn veel stampers en meeldraden aanwezig, bijna alle leden van de ranonkelfamilie zijn zwak giftig, maar niet zo dat het plukken gevaarlijk is. Twee van de meest te vinden soorten zijn: scherpe en kruipende boterbloem. De scherpe boterbloem kreeg de naam scherp, omdat zij een scherpe smaak heeft. De kruipende boterbloem groeit lager en kruipt over de grond door middel van bovengrondse uitlopers. Beide komen we tegen in weilanden, vooral op vochtige stikstofhoudende grond, samen met kruiden als paardenbloem, zuring, dovenetel, madeliefje, klaver enz. Als koeien een weiland afgrazen laten ze de boterbloemen staan vanwege de scherpe smaak. Tijdens het droogproces in het hooi verliest de plant die smaak. Koeien eten hooi met boterbloemen dus wel. Scherpe en kruipende boterbloem kan men van elkaar onderscheiden doordat de scherpe boterbloem een ronde stengel heeft en de kruipende een gegroefde stengel. De bladeren van de scherpe boterbloem bestaan uit 5-7 delen, die van de kruipende uit 3-5 delen. De onderste bladeren zijn diep ingesneden en meestal langgesteeld, terwijl de bladeren langs de bloeistengel veel kleiner en smaller zijn. De bloemen zijn geel. Stamper en meeldraden zijn duidelijk te onderscheiden. Zowel scherpe als kruipende boterbloemen bloeien van mei tot in de herfst. Elk bloempje produceert een stekelig bolletje met een haakvormig snaveltje. In elk vruchtje zit een zaadje. De zaadjes worden verspreid doordat ze in de vacht van dieren blijven haken. 1

2 Lessuggesties Wandel met de leerlingen naar buiten en zoek een stukje grasland waar de boterbloem te vinden is. Verken samen met de kinderen de omgeving: - Wat zie ik? Gras, bloemen, bomen, struiken, huizen, mensen, vogels, insecten, enz. Ik zie, ik zie, wat jij niet ziet. - Wat hoor ik? Vogels, verkeer, mensen, kinderen, enz. - Wat ruik ik? Bloemen, auto s, mest, enz. - Bekijk met de leerlingen een aantal boterbloemen en laat onderdelen aanwijzen, benoemen, enz. - Laat de leerlingen een klein stukje van een blaadje proeven. - De bladeren en de bladsteel zijn behaard. Laat de kinderen dat voelen en bekijken. - Planten met zaadbolletjes zoeken en aan de kinderen laten zien dat er een haakje aan het zaad zit. Demonstreren dat het haakje blijft haken in de vacht van een dier of in de kleding van mensen. - Pluk een bosje boterbloemen en versier er de klas mee. Laat er in de klas een tekening van maken. 2

3 Werkblad buiten - Probeer een beschrijving te geven van de plek waar je boterbloemen hebt gevonden. - Staan er veel of weinig boterbloemen bij elkaar? - Welke kleur hebben de bloemen? - Zoek een boterbloem met een bloem en ruik er eens aan. Wat ruik je? - Voel aan een boterbloemstengel met je vinger. Voelt de stengel glad of geribbeld aan? - Is de boterbloemplant die jij gevonden hebt één losse plant, of zit hij met stengeltjes aan andere boterbloemplantjes vast? - Teken hieronder een boterbloem - En hieronder een boterbloemblad / 3

4 Werkblad binnen - Kijk in de bloem van de boterbloem. Wat zie je er binnen in? - Teken er een paar verschillende van. - Hoeveel gele blaadjes zitten er aan je bloem? - Hoeveel groene blaadjes zitten er aan je bloem? - Zijn er, behalve de kleur, nog andere verschillen tussen deze bloemblaadjes? - Bekijk een knop. Kun je nu bedenken waar die groene bloemblaadjes voor zijn? - Hoeveel bladeren heeft jouw plant? - Teken hieronder de hele plant van de boterbloem. Vergeet de wortels niet. 4

5 Zet nummers bij de plaatjes. Welke komt eerst? nr. nr. nr. 5

6 Knipplaat. Leg de onderdelen goed tegen elkaar aan. 6

7 Knipplaat illustraties 1. Kruipende boterbloem 3. Uitlopers 2. Vruchtjes 4. Scherpe boterbloem 7